Jaarverslag en jaarrekening 2022 definitief.pdf

▪ Maatwerkdienstverlening 18+ Dit taakveld laat een nadeel zien van € 192.000,- wat wordt veroorzaakt door hogere kosten huishoudelijke hulp (€ 176.000,-), hogere regionale zorgkosten (€ 39.000,-), hogere kosten PGB’s via de SVB (€ 32.000,-) en per saldo lagere overige kosten (€ 55.000,-, schuldhulpverlening en zorgadministratie BBS). ▪ Maatwerkdienstverlening 18Dit taakveld laat een nadeel zien van € 49.000,- en wordt veroorzaakt door lagere kosten PGB’s via de SVB (€ 16.000,-) en hogere regionale zorgkosten (€ 65.000,-).

57

▪ Geëscaleerde zorg 18+ Het voordeel van € 45.000,- op dit taakveld betreft middelen (via de algemene uitkering) dak- en thuisloosheid die niet besteed zijn (claim op het rekeningresultaat).

58

1.7 Volksgezondheid en milieu (Taakveld Volksgezondheid valt onder de commissie Samenleving, portefeuillehouder P. van Asselt. De taakvelden Riolering, Afval, Milieubeheer en Begraafplaatsen en crematoria horen bij de commissie Ruimte, portefeuillehouder W. de Jong. Begraafbeleid behoort bij M. van de Groep.)

Taakveld Volksgezondheid Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Preventieakkoord Bunschoten Binnen het Preventieakkoord wordt ingezet op preventie bij de thema’s roken, alcohol/ drugs en overgewicht. Per thema zijn er allerlei activiteiten en campagnes uitgevoerd. Een greep hieruit: Bunschoten zit niet stil in april (Ommetje challenge waarbij 17 teams hebben meegedaan), ondersteuning bij het realiseren van rookvrije terrein, de campagnes IkPas, Stoptober en Zien drinken doet drinken uitgerold, De Boei en Jellinek hebben ondersteuning geboden aan het Oostwende College dat meedeed aan ‘Samen Fris’, Nationale Buitenspeeldag en Nationale Sportweek, e.d. ▪ JOGG Bunschoten: gezonde jeugd, gezonde toekomst Er is uitvoering gegeven aan het plan van aanpak JOGG. Bij ’t Kruisrak en Christelijk Kindcentrum is de campagne Safe bij de bel uitgezet, waarbij zowel aandacht besteed werd aan verkeersveiligheid als aan lopen en fietsen naar school. Tijdens activiteiten of evenementen voor kinderen die georganiseerd werden vanuit de gemeente en NBSS (bijv. Buitenspeeldag, kom van de bank af, Koningsspelen, sportdagen Sportifun) wordt water gedronken en fruit en groente gegeten. Dit onder het mom ‘practice what you preach’. In 2022 is de samenwerkingsovereenkomst met JOGG verlengd.

▪ Actieplan ‘Laat ze niet verzuipen’ In het actieplan zijn drie speerpunten opgenomen: meer inzicht krijgen in het middelengebruik onder jongeren in de gemeente; alternatieve activiteiten aanbieden/ ontmoetingsplek creëren en ouderbetrokkenheid vergroten. In 2022 is het Antenne-onderzoek uitgevoerd, het rapport is in de maak. Aan De Boei is subsidie verleend voor het bieden van alternatieve activiteiten en het creëren van een ontmoetingsplek. Daarvoor is de activiteit Sport, Eat & Fun opgericht. Eén keer per maand wordt een avond georganiseerd voor jongeren waarbij de avond bestaat uit sporten, eten en gezelligheid. De Boei heeft daarnaast in samenwerking met De Bron 10 zaterdagavonden georganiseerd bij De Bron met activiteiten waar jongeren tussen de 12 en 17 jaar naartoe kunnen. Tot slot is een oudercomité opgericht. Het is een groep ouders die zich wil inzetten voor een gezonde fysieke en emotionele ontwikkeling van kinderen/ jeugd. Aan De Boei en Jellinek is subsidie verleend voor preventie middelengebruik. Waypoint heeft subsidie ontvangen voor het continueren van het buddyproject en de pilot ‘dagbesteding als voorliggende voorziening’. ▪ Gezonde School Vanuit de GGDrU is ingezet op de intensivering van het certificaat Gezonde School bij basisscholen.

Een Gezonde School is een school die structureel aandacht besteedt aan het verbeteren van de gezondheid van leerlingen en medewerkers. De Bavinckschool, Groen van Prinstererschool en ’t Sterrenlicht hebben het vignet Welbevinden, ’t Kruisrak heeft de vignetten Roken en Alcohol, Bewegen en Sporten en Voeding en het Oostwende College heeft het vignet Roken en Alcohol.

59

Indicatoren Volksgezondheid Indicator % Scholen met vignet “Gezonde school” of certificaat “Welbevinden” of “Roken en Alcohol” % jeugdigen dat aan de beweegnorm voldoet % volwassenen en senioren dat aan de beweegnorm voldoet % kinderen (10-11 jaar) met overgewicht % volwassenen en senioren met overgewicht % jeugdigen dat de afgelopen maand alcohol heeft gedronken % drugsgebruik wiet/ hasj 18% harddrugsgebruik 19+

Bron

Werkelijk 2021

Streefwaarde 2022

GGD Monitor

55

75

GGD Monitor

43

45

GGD Monitor

Niet bekend

70 / 80

GGD Monitor

14

10

GGD Monitor

48

47,0 / 66,2

GGD Monitor

41

28

GGD Monitor GGD Monitor

Niet bekend 1,3

<1,0 7

Toelichting indicatoren Vignet Gezonde School: zes scholen hebben een vignet. Daarnaast zijn er meer scholen die aan alle criteria voor het vignet voldoen, maar deze (nog) niet aanvragen. De Gezondheidsmonitor Jeugd wordt vierjaarlijks uitgevoerd door de GGDrU. Over 2021 zijn er geen gegevens bekend. Uit de laatste monitor blijkt dat 43% van de jeugdigen aan de beweegnorm voldoet en 41% van de jeugdigen afgelopen maand alcohol heeft gedronken. Vanwege een fout in het systeem van het uitvoerende onderzoeksbureau bij de dataverzameling van de Gezondheidsmonitor volwassenen en senioren in 2020 is het niet mogelijk om gegevens over bewegen en sporten te presenteren. Minder dan 30 jongeren hebben de vraag over drugsgebruik wiet/hasj in de Gezondheidsmonitor Jeugd beantwoord en/of minder dan vijf jongeren hebben de afgelopen vier weken gebruikt. Daarom zijn er geen gegevens bekend.

Taakveld Riolering Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Klimaatadaptatie Voor de Schildersbuurt is na een intensief participatieproces het definitieve ontwerp voor de verdere herinrichting van de wijk vastgesteld. Dat de nutsbedrijven nog niet echt met klimaatadaptatie bezig zijn is gebleken tijdens de herindeling van de ruimte voor kabels en leidingen en riool gerelateerde onderdelen in de grond. Nutsbedrijven moeten nog wennen aan het feit dat er een vuilwater en een hemelwater riool aangelegd wordt in plaats van een gemengd riool. Ook infiltratievoorzieningen in de grond vormen voor hen nog obstakels en met voor hen onbekende gevolgen. Het wordt drukker in de grond en daar moet iedereen nog even aan wennen. Inwoners kunnen een adviesgesprek met de klimaatadaptatiecoach aanvragen. ▪ Vuilwater- en hemelwaterriool In de Zuidwenk is het riool tussen de Molenstraat en de Oostsingel voorzien van een kunststof kous. Een ingrijpende operatie waarbij zowel de rioolstrengen als de inspectieputten zijn gerenoveerd. Het gerenoveerde riool kan nu weer minimaal 50 jaar mee. Omdat voor de uitvoering van de werkzaamheden het rioolwater via alternatieve routes en pompinstallaties is verlopen heeft het water meer stilgestaan waardoor bezinksel is ontstaan in een deel van het achterliggende stelsel. Hier moeten nog schoonmaakacties door middel van spoelen plaatsvinden.

60

In Eemdijk zuid is tussen de Ringweg en het bebouwde kom bord een hemelwaterriool aangelegd. Bij de actualisatie van het Basis Riolering Plan 2019 kwam naar voren dat met de toename van intensiteiten van neerslag het bestaande gemengde stelsel onvoldoende capaciteit had voor afvoer van deze neerslag hoeveelheden. In de praktijk is dat ook al geconstateerd en zijn er klachten geweest van aanwonenden over wateroverlast. Op het nieuw aangelegde hemelwaterriool loost zowel de verharding van de openbare ruimte als een groot deel van de dakvlakken van aangrenzende woningen. In dit integrale project is na het rioleren ook de verharding van erfgrens tot erfgrens herstraat, groen aangeplant en openbare verlichting aangepast. ▪ Inlaten op het hoofdriool Het afgelopen jaar zijn meer kapotte inlaten op het hoofdriool vervangen. Gevolg van deze defecten is meestal een verstopping van de huisaansluiting waardoor bewoners huishoudelijk afvalwater niet meer kunnen lozen. Herstel van het defect en het ontstoppen van de huisaansluiting zorgen voor oplopende kosten. Een oorzaak van het ontstaan van deze defecten moet gezocht worden in de richting van de kwaliteit en de ouderdom van de toegepaste materialen. ▪ Hoofdgemalen De rioolhoofdgemalen hebben hun periodiek (kwartaal) onderhoud gehad. Geconstateerd is dat de pompen in deze gemalen het zwaar te verduren hebben.

Onder andere het gebruik van schoonmaakdoekjes die niet oplossen in water zorgen voor vastlopende pompen en gemalen die in storing staan. Gevolgen kunnen aanzienlijk zijn door wateroverlast in woningen/bedrijfsruimten en overstortend rioolwater op watergangen. Het steeds vaker oplossen van deze storingen zorgt voor toename van de onderhoudskosten. ▪ Reiniging en inspectie hoofdriolen In het kader van risico gestuurd beheer volgens het GWRP zijn er geen grote rioolinspecties uitgevoerd. ▪ Vetproblematiek Op het bedrijventerrein De Kronkels blijft het probleem van vetafzetting zich voordoen. Waterschap en RUD zijn met de bedrijven in overleg om vervolg van deze vetproblematiek te voorkomen, maar tot op heden levert dat nog niet het gewenste resultaat. Eén bedrijf heeft zelf al een reinigingsactie op hun kosten uit laten voeren. RUD en Waterschap gaan strakker handhaven op lozing van afvalwater. ▪ Watergangen Een groot aantal duikers in watergangen zijn gereinigd. Hierdoor is de doorstroming verbeterd waardoor ook de watergangen sneller van vers water worden voorzien.

Taakveld Afval Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪

▪

▪

Op 1 januari 2022 is gestart met een systeem van nascheiding. Restafval en PMD worden niet meer gescheiden ingeleverd, maar achteraf gescheiden door de afvalverwerker. Het systeem is gemonitord en geëvalueerd in december 2022. Hieruit bleek dat zich geen knelpunten bij de invoering hebben voorgedaan en de servicedoelstellingen zijn behaald. Het milieurendement en de kosten blijven aandachtspunten. In 2022 bleek dat het ingezamelde GFT-afval vaak zo vervuild was dat het afgekeurd moest worden. Er is een project gestart om de kwaliteit te verbeteren, met gerichte communicatie, sorteeranalyses en voorlopers. Bij diverse hoogbouwlocaties binnen de gemeente zijn gezamenlijke GFT-containers geplaatst. Dit leidt ertoe dat meer bewoners GFT kunnen scheiden. Tenslotte is in 2022 onderzoek gedaan om de hoeveelheid GHA te verminderen. Dit heeft geleid tot een behoorlijke vermindering van het GHA en aandachtspunten om deze hoeveelheid nog verder naar beneden te brengen.

61

Taakveld Milieubeheer Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bodem Voor diverse ruimtelijke ontwikkelingen en grondtransacties is de bodemkwaliteit beoordeeld. De sanering van de “Westdijk/TGG” is in 2022 afgerond. ▪ Regionale Uitvoeringsdienst De RUD heeft de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer uitgevoerd. Er is gewerkt volgens de vastgestelde DVO en bijbehorende outputfinanciering. Er zijn weer energiecontroles uitgevoerd en er zijn toezichts- en handhavingsprojecten bij diverse bedrijven uitgevoerd. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid. Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. In 2022 is gewerkt aan de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Zo is het overdragen va de bodemtaken van provincie naar gemeente voorbereid en zijn diverse procesafspraken gemaakt. ▪ Integrale handhaving Het geactualiseerde beleid op het taakveld VTH is vastgesteld. Daarbij is er een nieuwe Omgevingsverordening VTH vastgesteld. De samenwerking op VTH-gebied met de regio verder geïntensiveerd. Zo werd er ten behoeve van de Omgevingswet een uniforme handhavings- en uitvoeringsstrategie ontwikkeld.

▪ Energie en duurzaamheid Energietransitie beleid In samenwerking met de Regio Amersfoort is verder gewerkt aan de uitvoering van de RES. Hierin wordt gewerkt aan doelstellingen voor 2030 voor de opwekking van grootschalige duurzame elektriciteit in de vorm van zonne-energie en windenergie en het in beeld brengen van regionale duurzame warmtebronnen. Het lokale afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit is in juli 2022 vastgesteld. Er worden nog geen gebieden voor grootschalige windturbines en/of zonnevelden opengesteld. Wel wordt ingezet op het benutten van (grote) daken van onder andere bedrijven voor de opwek van zonneenergie. De provincie is in 2022 gestart met de voorbereidingen voor een onderzoek (planMER) naar potentiële onderzoeksgebieden voor windenergie. De provincie heeft de regie genomen en neemt in het onderzoek een onderzoeksgebied in het oosten van gemeente Bunschoten mee. De kans bestaat dat dit onderzoeksgebied op grondgebied van gemeente Bunschoten afvalt of potentie blijkt te hebben in de zoektocht van de provincie naar 1 TWh windenergie voor de gehele provincie. Om te komen tot een aardgasvrij Bunschoten in 2050 zijn vanuit de Transitievisie Warmte een aantal onderzoeken naar alternatieve warmtebronnen gedaan. Er is gekeken naar de potentie van riothermie (warmte uit het riool) en aquathermie (warmte uit het Eemmeer).

Regeling Reductie Energiegebruik Woningen Eind september 2021 t/m 31 december 2022 liep vanuit het Rijk de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen, een vervolg van de Regeling Reductie Energiegebruik in de vorm van de Nadere regel Energiebesparing Bunschoten 2021-2022. Dit rijksgeld was bedoeld voor energiebesparende maatregelen en energieadviezen, voor particuliere woningeigenaren en huurders. Inwoners konden energieboxen met daarin kleine energiebesparende maatregelen als een LED-lamp, tochtstrip en radiatorfolie aanvragen of zelf kleine energiebesparende maatregelen aanschaffen en bij het inleveren van de bon tot € 70,- terugkrijgen. Daarnaast konden inwoners een bijbehorend gratis adviesgesprek van een energiecoach aanvragen om inzicht te krijgen in hoeveel geld en energie met kleine energiebesparende maatregelen kon worden bespaard via een ‘energiebespaaradvies’. Ook hadden de energiecoaches energiedisplays van woningcorporatie G&O te leen om inwoners inzicht te geven in hun energiegebruik via een ‘energiedisplayadvies’. Energiebesparende maatregelen energiearmoede Het Rijk heeft sinds 2022 budget beschikbaar gesteld voor energiebesparende maatregelen voor huishoudens in energiearmoede. Huishoudens die recht hebben op energietoeslag kunnen sinds de 62

zomer van 2022 een gratis energiebox ophalen. Verschillende ophaaldagen zijn georganiseerd met een balie bij de Genadebank, De Boei en op het gemeentehuis. Via de Bijzondere Bijstand wordt daarnaast de aanschaf van duurzame huishoudelijke apparaten gestimuleerd met een extra geldbijdrage voor witgoed met energielabel A. Voor het organiseren van de activiteiten voor huishoudens in energiearmoede wordt intern samenwerkt tussen sociaal domein en duurzaamheid. Ook wordt samengewerkt met verschillende organisaties, zoals ook Vluchtelingenwerk, de woningcorporaties en uitvoeringsorganisatie BBS. Verduurzamen van woningen en inzet energiecoaches Vanaf augustus 2022 zijn de energiecoaches opgeleid vanuit gemeentelijk budget ‘Verduurzaming Woningen’ om het adviesgesprek meer te richten op duurzaam isoleren, ventileren en duurzame energie, naast advies over kleine energiebesparende maatregelen. Energiecoaches kunnen ook overweg met de infraroodcamera van de gemeente om inwoners te laten zien waar warmteverlies optreedt en maatregelen voor hun woning gewenst zijn. De energiecoaches geven niet alleen energieadviezen aan huis, maar waren ook aanwezig bij de bewonersbijeenkomst ‘hoe verlaag ik mijn energierekening?’ in oktober 2022 en hebben verschillende keren geholpen bij het uitdelen van energieboxen op de markt of bij een ophaalbalie.

Inmiddels zijn er drie ervaren vrijwillige energiecoaches actief en zijn er een aantal nieuwe vrijwillige energiecoaches in opleiding. Duurzaamheidslening Woningeigenaren kunnen voor het verduurzamen van de woning gebruik maken van de Duurzaamheidslening. Door de hoge energieprijzen hebben veel bewoners hier gebruik van gemaakt. In september 2022 heeft de raad besloten extra middelen beschikbaar te stellen voor de Duurzaamheidslening. Maatschappelijke organisaties en VvE’s kunnen nog steeds de stimuleringslening aanvragen voor het verduurzamen van hun gebouwen en complexen. Laadpalen In 2022 zijn er 11 laadpalen bijgeplaatst. Het totaal komt hiermee op 28 laadpalen. In eerste instantie wordt één van de twee parkeervakken formeel aangeduid als laadplek, met een symbooltegel en pijlaanduiding. Als uit de monitoringsgegevens blijkt dat het gebruik van de laadpaal structureel hoog ligt, wordt ook het tweede parkeervak formeel aangeduid. Bij het merendeel van de laadpalen is dit inmiddels het geval.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ De Akker Voor de noordoostelijk gelegen grafheuvel 1 op begraafplaats De Akker is de werkvoorbereiding van de geplande uitbreiding afgerond. In het eerste kwartaal van 2023 wordt dit werk aanbesteed om het in het tweede kwartaal van 2023 te kunnen aanleggen. ▪ Memento Mori Bij begraafplaats Memento Mori is de verharding naar het baarhuisje aangebracht. Hiermee is het baarhuisje voor eenieder toegankelijk. Naar aanleiding van de motie ‘Begraven voor onbepaalde tijd’ en de overweging in het amendement ‘Tarief grafrecht voor onbepaalde tijd’ is een werkbezoek georganiseerd naar de begraafplaats in Harderwijk voor belangstellende commissie- en raadsleden. Aansluitend is een begin gemaakt met het onderzoek naar de beantwoording van de motie en het uitwerken van een voorstel voor de tarieven.

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU.

63

Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. Regionale uitvoeringsdienst Utrecht De RUD Utrecht voert vergunningverlenings-, handhavings- en adviestaken uit voor de provincie Utrecht en 11 andere gemeenten waaronder Bunschoten. De manier waarop de RUD en haar opdrachtgevers samenwerken en de verdeling van taken en bevoegdheden zijn vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. De vergunningverleners en toezichthouders werken aan een schoon milieu, natuurbehoud en een veilige leefomgeving. N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt de huishoudelijke afvalstoffen in, in de gemeente Bunschoten. Vitens N.V. Vitens NV heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicator Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

KG per inwoner

CBS

Bunschoten 2021 36

Nederland 2021 169

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

%

Rijkswaterstaat 19,2 (2020) Klimaatmonitor

26,8 (2020)

64

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Raming Realisatie Raming na wijz. 2022 2022 2022 Afwijking Incidenteel 1.047.354 950.427 960.927 -86.427 91.000 1.605.696 1.572.352 1.672.520 66.824 0 2.995.509 2.772.002 3.070.580 75.071 0 1.058.417 882.632 1.079.632 21.215 0 409.815 381.919 392.587 -17.228 0

Totaal lasten

7.116.790 6.559.332 7.176.246

59.456

91.000

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

3.000 0 0 1.632.840 1.544.000 1.554.000 2.836.300 2.626.065 2.677.065 57.474 25.000 25.000 485.555 387.000 387.000

-3.000 -78.840 -159.235 -32.474 -98.555

0 0 0 0 0

Totaal baten

5.015.169 4.582.065 4.643.065

-372.104

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

1.044.354 -27.145 159.209 1.000.943 -75.740

950.427 960.927 28.352 118.520 145.937 393.515 857.632 1.054.632 -5.081 5.587

-83.427 145.665 234.306 53.689 81.327

91.000 0 0 0 0

Totaal saldo

2.101.621 1.977.267 2.533.181

431.560

91.000

Kosten per inwoner

94,14

89,15

114,21

20,07

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 556.000,- nadelig, waarvan € 348.000,- kostendekkende tarieven ten laste van reserves. Volksgezondheid, kosten gezond in de stad (€ 11.000,-). Riolering, aanpassing lasten volgens het rioolplan (€ 100.000,-) en hogere baten (€ 10.000,-). Afval, eenmalige kosten als gevolg van de invoering van nascheiding (€ 218.000,-), overige kosten (€ 65.000,- onder andere matrasinzameling en brengvoorzieningen) en hogere inkomsten (€ 36.000,-). Totaal € 247.000,- nadelig. Milieubeheer, middelen uitvoering klimaatakkoord (€ 191.000,-), kosten RUD (€ 11.000,-) en correctie klompenpad (€ 5.000,- naar taakveld 5.7). Totaal € 197.000,- nadelig. Begraafplaatsen, aanpassing volgens het beheerplan (€ 11.000,-).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 60.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 372.000,- hoger. Per saldo een voordeel van € 432.000,-. Dit programma wordt op de taakvelden Riolering, Afval en Begraafplaatsen gekenmerkt door activiteiten waarvoor kostendekkende tarieven in rekening worden gebracht. De exploitatiesaldi van deze kostendekkende activiteiten worden in de daarvoor ingestelde egalisatiereserves gestort als er sprake is van een overschot of onttrokken als er sprake is van een tekort. Een overzicht van de activiteiten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Het verschil tussen de begrote en werkelijke stortingen of onttrekkingen aan deze reserves (totaal € 461.000,-) veroorzaakt een voordelig saldo op dit programma. 65

▪ Volksgezondheid Op dit taakveld is een nadelig saldo van € 83.000,- ontstaan, veroorzaakt door lagere salarissen (€ 27.000,-), hogere bijdrage GGD maatwerk en digitaal kinddossier (€ 121.000,-) en lagere huur GGD (€ 5.000,-), lagere lasten kansrijke start (€ 7.000,-, claim op het rekeningresultaat) en per saldo hogere overige kosten (€ 1.000,-). ▪ Milieubeheer Het voordelige saldo op dit taakveld van € 54.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten (€ 33.000,-), lagere kapitaallasten (€ 5.000,-), lagere kosten hondenpoepbeleid en ongediertebestrijding (€ 18.000,-) en per saldo overige nadelen (€ 2.000,-).

66

1.8 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders R.J. Beukers en W. de Jong)

Taakveld Ruimte en leefomgeving Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Omgevingswet 2022 stond voor een groot deel in het teken van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet. Er is veel werk verzet om de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2023 goed te laten te verlopen. Zo heeft de gemeenteraad de nodige besluiten genomen met betrekking tot de Omgevingswet. Denk hierbij aan het vaststellen van de verordening gemeentelijke adviescommissie, het adviesrecht gemeenteraad bij afwijking van het omgevingsplan, het participatiebeleid en de verordening nadeelcompensatie. In oktober 2022 werd de invoeringsdatum echter uitgesteld naar 1 juli 2023. Mogelijk wordt dit nog verder uitgesteld naar 1 januari 2024. Hierdoor zijn enkele raadsvoorstellen die al voorbereid waren verplaatst naar 2023, te denken aan de nieuwe legesverordening en de bodemkwaliteitskaart. Daarnaast is in 2022 het concept Omgevingsvisie en de Milieu-impactbeoordeling afgerond waardoor deze in het 1e kwartaal van 2023 als ontwerp ter visie kan worden gelegd. Verder is eind 2022 vooruitlopend op de invoering van de Omgevingswet de overstap gemaakt naar het nieuwe ICT VTH-systeem. Op deze manier leert de gemeente werken met het nieuwe programma ruim voordat de Omgevingswet daadwerkelijk in werking treedt. In de regio is veelvuldig geoefend met de samenwerkingsafspraken in de vorm van regionale ketentesten.

In deze ketentesten is geoefend op onder andere het samenwerken aan het behandelen van een vergunningaanvraag samen met de verschillende Ketenpartners onder andere provincie Utrecht en waterschap Vallei en Veluwe. Voor het omgevingsplan is gewerkt aan een raamwerk / structuur gebaseerd op de bestaande bestemmingsplannen. ▪ Project grondgebruik / Snippergroen Het project ‘Grondgebruik’ valt onder het snippergroenbeleid 2022-2026 die in de raad van 16 december 2021 is vastgesteld. In 2018 is gestart met dit project. In 2022 is een bedrag van € 113.000,- ten gunste van het resultaat gebracht (waarvan € 60.000,- opgenomen in de 2e tussentijdse bestuursrapportage). Alleen de dossiers van de woningstichting zijn nog niet afgerond. Daarnaast zijn in 2022 verschillende snippergroenaanvragen beoordeeld volgens het snippergroenbeleid.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Ontwikkeling Rengerswetering In 2022 is doorgewerkt om de woonwijk Rengerswetering te realiseren. Onderstaand worden per plandeel de bereikte resultaten toegelicht. Noordelijke Kampen (eiland drie) In de openbare ruimte van dit wooneiland zijn de puntjes op de “i” gezet. Er is een start gemaakt met een deel van de brugverbindingen met het vierde wooneiland. Dit in nauw overleg met het waterschap, omdat de watergang tussen eiland 3 en 4 een cruciale functie vervult als inlaat van landelijk water voor het stedelijk water van Bunschoten-Spakenburg.

67

Zuiderland (eiland vier) Rond de zomer zijn de eerste 24 woningen aan de oostkant opgeleverd. Daarnaast zijn na een succesvolle verkoop alle gronden overgedragen aan de ontwikkelaar. Die is vervolgens gestart met de bouw van de supermarkt, de 92 appartementen en 41 grondgebonden woningen. De contouren van het eiland worden hiermee steeds meer duidelijk. Het entreegebouw met supermarkt en appartementen heeft begin december zijn hoogste punt bereikt. Daarnaast zijn ook de vier vrije kavels voor particulieren door de gemeente overgedragen. Drie van de vier woningen zijn inmiddels gebouwd en opgeleverd. Het werk voor de aanleg van de openbare ruimte is parallel aan de bouw voorbereid, aanbesteed en na de oplevering van de woningen deels in uitvoering gegaan. Indien mogelijk volgt de inrichting van de openbare ruimte, de oplevering van de gebouwde woningen. Ook zijn er tijdelijke voorzieningen getroffen om deze woningen te kunnen bereiken tijdens de bouw van de andere woningen. De Hoven (eiland vijf, zes en zeven) Gezien de voortgang van eiland vier is in 2022 doorgewerkt aan de planvorming voor de vervolgeilanden. Op basis van input uit het participatietraject en de diverse stakeholders is het voorlopig ontwerp stedenbouwkundig plan in het najaar van 2022 vastgesteld als vertrekpunt voor de verdere ontwikkeling.

In aansluiting daarop is na intensief overleg met de ontwikkelaars gestart met de uitwerking van het eerste eiland in een veranderende woningmarkt. In navolging op de gemaakte afspraken is begin 2022 ook de aangekochte grond op eiland zes overgedragen naar de gemeente. Vrijliggend fietspad langs Oostelijke Randweg. Het vrijliggende fietspad en voetpad is gereedgekomen. De verbinding wordt veelvuldig gebruikt door fietsers en voetgangers om vanuit Rengerswetering - en Haarbrug - naar de bestaande dorpskern te gaan. ▪ Herontwikkeling Oostsingel Op het voormalige terrein van Amerongen Sierbestrating aan de Oostsingel en op de daarop aansluitende percelen langs de Garnalenweg zijn bouwplannen voorbereid voor de bouw van in totaal 49 woningen. Na een zorgvuldige voorbereiding en diverse overleggen is het plan in 2022 vergund. Omdat er echter een gerechtelijke procedure is gestart, is de bouw nog niet van start gegaan. ▪ Logiesgebouw Celsiusweg Er wordt al geruime tijd gewerkt aan de voorbereidingen van het tweede logiesgebouw voor arbeidsmigranten ter plaatse van de Celsiusweg 7-9. De gerechtelijke procedure is na het intrekken van het beroepschrift gestaakt waarna de vergunning onherroepelijk is geworden. De initiatiefnemer kan gaan bouwen, zodra hij zelf de voorbereiding gereed heeft.

▪ Tiny Houses Samen met het G&O is verder gewerkt aan de plannen voor de realisatie van een aantal tiny houses in combinatie met grondgebonden woningen. Op de beoogde locatie achter de woningen aan de Frits de Zwerver zijn de plannen verder uitgewerkt en hebben voorbereidende onderzoeken plaatsgevonden. De woningstichting heeft na een aanbesteding een tweetal bouwers geselecteerd om het project daadwerkelijk te gaan realiseren. ▪ Project Flexwonen Vanwege het woningtekort in de sociale huur en de versnelde taakstellingopgave is er gewerkt aan een haalbaarheidsonderzoek naar de mogelijkheid om Flexwoningen te bouwen. Daarnaast is er subsidie aangevraagd en gewerkt aan de voorbereidingen om te participeren in de regiodeal Utrecht inzake tijdelijke woningen. ▪ Kerkstraat 7 (Ouwe Sjool) De Stichting Monumenten Bunschoten heeft het pand verkocht aan Heinen & Hopman Beheer. Er hebben diverse overleggen plaatsgevonden over de planvorming. Een architect heeft in opdracht van de eigenaars een nieuw interieur en deels exterieur ontwerp van het pand opgesteld. Ook is een bouwhistorisch onderzoek uitgevoerd. In overleg met de Monumentencommissie wordt het ontwerp geoptimaliseerd. Verwachting is dat begin 2023 een Omgevingsvergunning wordt aangevraagd.

68

▪ Ontwikkeling gebouwen Rabobank / Lidl Heinen & Hopman Beheer heeft het voormalige gebouw van de Rabobank gekocht. In samenwerking met de eigenaar van het pand waar nu de Lidl in is gevestigd is een plan opgesteld voor een fikse uitbreiding van het gebouw van de Lidl in combinatie met appartementen en een stallingsgarage. Samen met de ontwikkelaars is gekeken of meer parkeervoorzieningen ondergronds kunnen worden gemaakt op het Visrokersplein. Voor de realisatie van een openbare ondergrondse parkeergarage in combinatie met een herinrichting van het huidig parkeerterrein op het Visrokersplein is een subsidie toegekend vanuit het nationale programma Impulsaanpak Winkelgebieden ter compensatie van ongeveer 25% van de onrendabele top. Er hebben diverse onderzoeken plaatsgevonden om te bepalen of een ondergrondse openbare parkeervoorziening haalbaar is in combinatie met de beoogde ontwikkeling. De resultaten zijn bekend en aan de raad voorgelegd. ▪ Uitbreiding Eemdijk-Oost Na afspraken met de Provincie en de Regio in het regionaal programma wonen en werken in het kader van onder andere de onderbouwing voor de ladder voor duurzame verstedelijking is het voorontwerpbestemmingsplan voor Eemdijk-Oost ter inzage gelegd. Het ontwerp van het bestemmingsplan zal in het eerste kwartaal van 2023 ter inzage worden gelegd.

▪ Overige ontwikkelingen Garnalenweg (Zuyderzee aan de dijk) De woningen zijn opgeleverd en de openbare ruimte is definitief gemaakt. Het project is gereed en de openbare ruimte is overgedragen aan de gemeente. Eemlandia De huurappartementen zijn begin 2022 opgeleverd. Ook is de resterende openbare ruimte definitief gemaakt. In het groene deel van de Melkrijder is als sluitstuk een “speelkoe” geplaatst met enkele zitbankjes. Dit is passend bij de functie van gebouw in het verleden. Veenestraat 66 In de hoek van Veenestraat – Eemlandia zijn negen nieuwe woningen opgeleverd. De aangrenzende openbare ruimte is aangepast op de nieuwe bebouwing. Abel Tasmastraat 6 woningen De initiatiefnemer heeft de woningen in de verkoop gedaan. Uitbreiding AH Anton van der Horstlaan De eigenaar van de Albert Heijn aan de Anton van der Horstlaan heeft plannen gemaakt voor het uitbreiden en vernieuwen van de huidige supermarkt. Bij de planvorming is gekeken hoe het omliggende gebied kan worden aangepast. Tussen de gemeente en eigenaar is een overeenkomst opgesteld om een deel van de gemeentelijke gronden te verkopen, zodat het parkeerterrein – na de ontmanteling van het huidige tankstation – optimaal kan worden ingericht.

Taakveld Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bouwresultaten De woningvoorraad woningen is aan het eind van het jaar toegenomen met 117 woningen, waarmee de eindstand uitkomt op 8.825 woningen (stand 1-1-2023). In feite zijn er 88 nieuwbouwwoningen opgeleverd, zijn 27 niet-woningen getransformeerd tot woningen/appartementen, er zijn drie woningen/appartementen afgesplitst en twee woningen onttrokken (gesloopt, samenvoeging of overige onttrekking). Het nettoresultaat voor 2022 is daarmee 117. De 117 gerealiseerde nieuwbouw en transformatie in 2022 uitten zich voornamelijk in een drietal wijken Rengerswetering (27), Spakenburg (37), Bunschoten (51) en overig (2). Er zijn dit jaar 25 sociale huurwoningen opgeleverd (Melkfabriek Eemlandia), 11 middenhuurwoningen en 16 dure huurwoningen. Daarnaast zijn 10 koopwoningen in de betaalbare sector opgeleverd en 57 (middel)dure koopwoningen boven € 355.000,-. Gesloopt zijn twee koopwoningen. Het nettoresultaat betreft 28 appartementen en 89 grondgebonden woningen. 69

▪ Woonvisie 2020-2025 Het jaar 2022 is het derde jaar van de woondeal, waarbij in vijf jaar tijd 645 nieuwbouwwoningen moeten worden gerealiseerd. Dat zijn 129 woningen per jaar. Deze woningen zijn als volgt verdeeld: 150 sociale huur (50 grondgebonden en 100 appartementen), 50 middenhuur appartementen, 445 koop (335 grondgebonden en 110 appartementen). Het streven daarbij is om 50% nieuwbouw te bouwen in sociale huur, middenhuur en koopwoningen tot en met de NHG. Dit sluit aan op de uitgangspunten van de Provinciale Omgevingsvisie en biedt veel kansen voor starters. Daarnaast is het in verband met de vergrijzing belangrijk om voldoende nultreden appartementen en nul-treden grondgebonden woningen te bouwen voor senioren om de doorstroming te bevorderen. Uiteraard moet er ook voldoende gebouwd worden voor gezinnen en andere doelgroepen. ▪ Woondeal De gemiddeld jaarlijkse ambitie uit de woonvisie 2020-2025 met 129 nieuwbouwwoningen per jaar is met de afgesproken ambitie uit de regionale woondeal regio Amersfoort vanaf het jaar 2021 verhoogd tot 155 nieuwbouwwoningen per jaar (versnelling van 20%). Nieuwbouw en transformatie 2022

Aantal totaal

Starter of doorstromer Starters DoorOnbekend Stromers en overig

Huur Sociale huur Midden huur Dure huur Zorgappartementen Sloop/samenvoeging

25 11 16 0 0

25 2 0 0 0

0 8 14 0 0

0 1 2 0 0

25 4 4 0 0

0 5 10 0 0

0 1 0 0 0

0 1 2 0 0

Totaal Koop Koopwoning tot NHG Dure koop boven NHG Sloop

52

27

22

3

33

15

1

3

10 57 -2

4 15 0

6 41 0

0 1 -2

1 5 0

7 40 47

2 11 0

0 1 -2

Totaal Totaal

65 117

19 46

47 69

-1 2

6 39

62

13 14

-1 2

< 28 jaar

Leeftijdscategorie 28 – > 55 Onbekend 55 jaar jaar

Toelichting jaarresultaat 2022: ▪ Sociale huur is tot en met € 763,48 per maand. ▪ Midden huur is van € 763,49 tot en met € 1.000,- per maand. ▪ Dure huur is boven € 1.000,- per maand. ▪ Koopwoning tot NHG is tot en met € 355.000,-, dure koop boven NHG is boven € 355.000,-. ▪ Leeftijdscategorie wordt bepaald aan de hand van de oudste bewoner bij koop of huur. ▪ Leeftijdscategorie onbekend is onder andere nog geen bewoning/anders. Totaal aantal woningen sociale- en midden huur en koopwoning tot NHG is 39% van 117 nieuwbouwwoningen. Over 2020 tot en met 2022 gemiddeld 40%. Uitgangspunt woonvisie en POVI is 50%. ▪ Resultaat in relatie tot de woonvisie Er is op dit moment sprake van een complexe woningmarkt. De trend van een oververhitte woningmarkt, waarbij steeds weer overboden wordt loopt ten einde. Er is al enige kwartalen sprake van een dalende markt qua woningwaarde en dat is waarschijnlijk een trend die zich de komende tijd voortzet. Gelet op dit scenario wordt het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen in 2022 met 117 als een redelijk resultaat gezien. Legt men dit resultaat naast de twee vorige jaren dan mag de conclusie worden getrokken dat de gemeente voor de aantallen uit de woonvisie 2020-2025 goed op koers ligt, maar wel moeite heeft om voldoende betaalbare woningen te bouwen (40% i.p.v. 50%).

De versnelling van de woondeal (26 woningen per jaar extra) is tot nog toe alleen in het jaar 2021 waargemaakt. Er zijn zorgen of een verdere versnelling nog realistisch is de komende jaren, ook omdat de marktpartijen dit deels bepalen. Deze zorgen, mede gelet op de complexiteit waar de woningmarkt op dit moment mee te maken heeft, worden ook regionaal en landelijk gedeeld. 70

▪

Cumulatief resultaat

Streven woonvisie 2020 – 2025 Inclusief ambitie versnelling 20% woondeal Werkelijk behaald resultaat

2020 129 111

2021 258 284 274

2022 387 439 274

2023 516 594 391

2024 645 749

▪ Prestatieafspraken 2022 – 2025 Op 2 november 2022 zijn de nieuwe prestatieafspraken ondertekend door de gemeente Bunschoten, woningcorporatie G&O, woningcorporatie Eemland Wonen/Omthuis, HGO en huurdersraad Eemland. De prestatieafspraken zijn ontstaan naar aanleiding van de Woonvisie 2020 - 2025 en de Woningwet. Dankzij de ondertekening zijn de huurdersorganisaties, naast gemeente en corporaties, een gelijkwaardige partner in opzet, bewaking en realisatie van deze afspraken. De belangrijkste invalshoeken zijn: voldoende nieuwbouw van sociale huurwoningen, gerichte inzet op doelgroepen, betaalbaar wonen voor wie dat nodig heeft, verduurzaming van de woningvoorraad, leefbaarheid en veiligheid. Vanwege de schaarste aan sociale huurwoningen heeft er inmiddels een gebouw- en locatieonderzoek plaatsgevonden op ambtelijk niveau. Op dit moment bekijken de corporaties of de locaties die als kansrijk of interessant zijn aangemerkt, inderdaad kunnen leiden tot concrete nieuwbouwplannen voor sociale en/of midden huurwoningen. ▪ Algemene beeld woningzoekenden voor een sociale huurwoning In het jaar 2022 zijn er 82 sociale huurwoningen (opnieuw) beschikbaar gekomen voor woningzoekenden.

Het gaat hier om 25 nieuwbouwwoningen (transformatie Eemlandia) en 57 bestaande woningen, die beschikbaar komen door het vertrek van een vorige huurder, waardoor die woningen konden worden toegewezen aan een nieuwe huurder. De 82 woningen zijn toegekend aan verschillende doelgroepen als volgt: ▪ 8 woningen voor 26 statushouders met een verblijfsvergunning. ▪ 12 woningen voor urgente inwoners uit Bunschoten die vanuit een overmacht situatie met spoed een sociale huurwoning nodig hebben. ▪ 18 seniorenwoningen naar 65-plussers, meestal met een zorgindicatie. ▪ 44 woningen voor reguliere woningzoekenden. ▪ Resultaat Woonruimtecommissie - urgente woningzoekenden In 2022 zijn 23 urgentieaanvragen behandeld via de Woonruimtecommissie, waarvan er 14 zijn gehonoreerd en negen zijn afgewezen. Dat is een afname van acht aanvragen ten opzichte van het aantal aanvragen vorig jaar. Hierbij moet worden aangetekend dat in het voortraject (intakegesprek) als het ware al een inschatting wordt gemaakt of er kans op een urgentie is. Als er maar enigszins kans is wordt iemand uitgenodigd voor de Woonruimtecommissie. Is het volstrekt kansloos dan wordt dat op voorhand uitgelegd en wordt de aanvraag niet doorgezet, tenzij mensen er expliciet op staan dat dat toch gebeurt. Over het algemeen accepteren mensen de uitleg wel.

Er is aan 12 mensen met een urgentiestatus in het jaar 2022 een sociale huurwoning toegewezen. De gemiddelde wachttijd is ruim 10 maanden, waar dat vorig jaar nog 5,5 maand was. Het aanbod van voldoende geschikte sociale huurwoningen in het goedkopere segment valt dit jaar fors tegen. Vanwege de wet passend toewijzen mogen de corporaties de duurdere sociale huurwoningen niet toewijzen aan deze doelgroep met minder betaalcapaciteit. Die gaan daarmee naar de reguliere woningzoekenden. De slagingskans voor het verkrijgen van een urgentie ligt in 2022 rond de 61% (2021 was dit 70%) als er alleen naar de doorgezette aanvragen wordt gekeken. Als ook de niet doorgezette aanvragen meegenomen worden in de telling, dan is het percentage ongeveer 35%. Op de lijst van urgenten stonden in december 2021 nog 15 urgenten, eind december 2022 zijn dat 17 urgenten. Het merendeel van de toegekende urgenties komen voort uit echtscheidingen, waarna herhuisvesting moet worden gevonden voor een volwassene met de zorg voor één of twee minderjarige kinderen.

71

▪ Huisvesten asielzoekers Het jaar 2022 kenmerkte zich landelijk als een crisisjaar voor het vinden van voldoende huisvestingsmogelijkheden voor asielzoekers in asielzoekerscentra van het COA. Het betreft hier de fase voorafgaand aan het verzoek om status als erkend asielzoeker. Zowel bij het huisvesten van asielzoekers en statushouders (asielzoekers met een verblijfsstatus) veroorzaakte dit extra druk. De problematiek werd daarbij op een gegeven moment opgewaardeerd tot een veiligheidsvraagstuk, waardoor het nog meer een spoedkarakter kreeg om op te lossen. Voor het jaar 2023 wordt voor het huisvesten van asielzoekers wellicht een spreidingswet ingevoerd, waardoor alle gemeenten verplicht worden om bij te dragen aan deze huisvestingstaak voor asielzoekers. Vooruitlopend hierop is aangekondigd dat de taakstelling huisvesting voor statushouders in 2023 ook fors hoger zal liggen, waarbij op voorhand geanticipeerd moest worden met een snellere toekenning van sociale huurwoningen aan deze doelgroep in 2022. Tot op heden is dat met mate gebeurd om ook andere woningzoekenden in de gemeente een kans te blijven geven op huisvesting in een sociale huurwoning. Voor de asielzoekers wachten we af wat de spreidingswet in 2023 voor de gemeente gaat betekenen.

▪ Huisvesten statushouders In 2022 zijn er 26 statushouders (vluchtelingen met een verblijfsstatus) gehuisvest, verdeeld over acht sociale huurwoningen. Er is daarmee niet geheel voldaan aan de taakstelling van dit jaar, waardoor eind 2022 een achterstand resteert van zeven nog te huisvesten personen. Vijf hiervan zijn vrij vlot in de eerste helft van januari 2023 gehuisvest. De provincie houdt haar toezichtniveau op deze wettelijke gemeentelijke taak op niveau 2, waarbij er enige malen per jaar een ambtelijk overleg plaatsvindt om de voortgang van huisvesting van deze doelgroep te bespreken. Dit wordt ook ingegeven door de fors grotere taakstelling in 2023 (34 personen in de 1e helft van 2023), waardoor de gemeente het komende jaar voor een flinke uitdaging staat. ▪ Huisvesten Oekraïense oorlogsvluchtelingen Sinds de oorlog in Oekraïne is er een nieuwe groep vluchtelingen in Nederland bijgekomen. Deze vluchtelingen hebben recht op huisvesting, zorg, onderwijs en mogen aan het werk. Ze vallen onder de Richtlijn tijdelijke bescherming van de Europese Unie, waardoor ze zonder een formele vluchtelingenprocedure worden gehuisvest en ook meteen aan het werk kunnen in Nederland.

In de gemeente Bunschoten worden voor het huisvesten van Oekraïense vluchtelingen twee gemeentelijke opvanglocaties ingezet (één woning en één school met woonunits op schoolterrein) en enkele particuliere opvanglocaties in Bunschoten en Eemdijk (stacaravans). ▪ Huisvesten arbeidsmigranten In 2021 is er een omgevingsvergunning verleend voor het oprichten van een logiesgebouw aan de Celsiusweg 7-9 waarin 74 (en op piekmomenten 96) arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden. De eigenaar van het pand is voornemens om in 2023-2024 tot realisatie over te gaan.

Verbonden partijen Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing MooiSticht programma MooiSticht heeft door de specifieke gemeentelijke taak als verlengd lokaal bestuur één herkenbaar programma Welstands- en monumentenadvisering. De doelstelling van de stichting is de zorg voor de instandhouding en bevordering van het bouwkundig schoon, de welstandszorg, het landschaps- en stedenschoon, waaronder de monumentenzorg en erfgoed en ook de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid in de deelnemende gemeenten. Uitgangspunt is steeds het optimaal bedienen van de besturen van de aangesloten gemeenten.

72

Indicatoren Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Indicator

Eenheid

Nederland 2022 317 9,3

% Euro

Bunschoten 2022 CBS 374 Basisregistratie 8,6 adressen en gebouwen CBS 72,8 COELO 749

Euro

COELO

905

Gemiddelde WOZ-waarde 1.000 euro Nieuwgebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron

776

70,3 823

73

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie 2022 1.668.921

Raming 2022 342.087

Raming na wijz. 2022 Afwijking Incidenteel 1.614.587 -54.334 49.000

359.127 5.424.715 943.515 1.027.109

6.398.620 6.039.493 1.057.309 113.794

-5.379.000 0

Totaal lasten

2.971.563 6.793.911

9.070.516 6.098.953

-5.330.000

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

1.602.919

874.986

1.744.986

142.067

221.000

5.738.454 5.424.715 610.964 597.160

6.398.620 597.160

660.166 -13.804

0 0

Totaal baten

7.952.337 6.896.861

8.740.766

788.429

221.000

Ruimte en leefomgeving Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

66.001

-532.899

-130.399

-196.400

-172.000

-5.379.327 332.551

0 429.949

0 5.379.327 460.149 127.598

-5.379.000 0

Totaal saldo

-4.980.775

-102.950

329.750 5.310.525

-5.551.000

Kosten per inwoner

-223,10

-4,64

14,87

237,97

Toelichting saldo raming en raming na wijzigingen De raming is per saldo bijgesteld met € 433.000,- nadelig. Ruimte en leefomgeving, resttaak 2021 omgevingswet (80.000,-), correctie naar bruto verkoop Van Amerongenschool (kosten € 978.000,- en inkomsten € 870.000,-, per saldo € 108.000,-) en middelen invoering omgevingswet (€ 215.000,-). Totaal € 403.000,- nadelig. Wonen en bouwen, middelen invoering WKB (€ 35.000,-) en aanpassing beheerplan gebouwen (€ 5.000,- voordelig).

Toelichting realisatie en raming na wijzigingen Op dit programma zijn de lasten € 6.099.000,- lager dan de raming na wijzigingen en de baten € 788.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 5.311.000,-. ▪ Ruimte en leefomgeving Het nadelig saldo op dit taakveld van € 196.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en inhuur (€ 1.000,- nadeel), hogere taxatie en notariskosten (€ 12.000,-), voorbereidingskosten nieuwe parkeergarage (€ 49.000,-), lagere inkomsten vanwege het doorschuiven van verkoop vrijkomende gronden (€ 366.000,-, ook lagere toevoeging aan de algemene reserve), hogere inkomsten verkoop overige gronden en visbox (€ 221.000,-) en per saldo overige voordelen (€ 11.000,- onder andere lagere kosten planschade). ▪ Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De grondexploitatie (exclusief bedrijventerreinen, deze zijn opgenomen onder het programma Economie) sluit met een voordeel van € 5.379.000,- ten opzichte van de raming na wijzigingen. Dit wordt veroorzaakt door een vrijval van de voorziening verlieslatende complexen (€ 3.969.000,-). 74

Hiervan zal € 1.000.000,- gestort worden in de reserve grondexploitatie. Tevens zorgen winstnemingen voor een voordeel van € 1.410.000,- (Noordelijke Kampen en Zuiderland). ▪ Wonen en bouwen Het voordelige saldo op dit taakveld van € 128.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en inhuur (€ 36.000,- voordeel), lagere kosten WKB (€ 28.000,-), lagere kapitaallasten (€ 37.000,-), hogere inkomsten leges omgevingsvergunningen (€ 14.000,-) en lagere overige kosten (€ 13.000,-).

75

76

136.000 0 69.000 0 0 -6.000 -519.000 91.000 -5.551.000 -5.780.000

-72.067 152.451 62.921 40.757 293.762 96.486 431.560 5.310.525 7.219.915

1.805.393 2.938.198 302.198 1.993.329 4.660.998 16.066.336 2.533.181 329.750 -1.998

1.778.893 2.849.565 288.130 1.911.129 4.588.369 13.069.156 1.977.267 -102.950 -2.001

1.877.460 2.785.747 239.277 1.952.572 4.367.236

-4.980.775 -7.221.913

634.885 162.209 785.200 686.675 5.226.162 15.969.850 2.101.621

11.738

5.015.169 7.952.337 62.408.031

1.889.198 3.420.632 401.485 2.737.772 5.053.911 21.196.012 7.116.790 2.971.563 55.186.118

Veiligheid

Verkeer, vervoer en waterstaat

Economie

Onderwijs

Sport, cultuur en recreatie

Volksgezondheid en milieu

Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing

Subtotaal programma's

Sociaal domein

Bestuur en ondersteuning

903.521

Incidenteel

-30.631.381

Saldo

Afwijking

41.933.656 -31.534.902 -26.361.560

Raming na wijz. 2022 Saldo

10.398.754

(Bedragen x € 1,-) Realisatie 2022 Raming 2022 Saldo Saldo Baten Lasten

1.9 Recapitulatie totalen programma’s Onderstaand is een recapitulatie van de totalen per programma opgenomen.

77

78

DEEL 1: Jaarverslag

2. PARAGRAFEN

79

80

2.1 Lokale heffingen (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf lokale heffingen is opgenomen in artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat tenminste de geraamde inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Inleiding De belastingparagraaf behorende bij de begroting 2022 is op basis van deze uitgangspunten opgesteld. Bij de jaarrekening 2022 vindt aansluiting plaats bij deze opzet. De geraamde inkomsten worden daarbij aangevuld met tussentijdse aanpassingen en de definitief gerealiseerde inkomsten. Tevens wordt in deze belastingparagraaf tot uitdrukking gebracht of het beoogde beleid is gerealiseerd. Hierdoor kan de raad van de gemeente Bunschoten de in de begroting verwoorde uitgangspunten beter toetsen aan de behaalde resultaten. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Locosensus Tricijn Het GBLT voert voor de gemeente de meeste belastingtaken uit. Hierna wordt nader geduid welke taken het GBLT uitvoert en welke taken nog bij de gemeente liggen. De geraamde en gerealiseerde inkomsten Belastingen en rechten

Primitieve begroting 2022

Belastingen: Onroerendezaakbelastingen (GBLT) Roerende ruimte belastingen (gem.) Forensenbelasting (GBLT) Precariobelasting (GBLT)

€ € € €

4.423.000,4.500,8.000,70.000,-

€ € € €

4.427.000,5.000,6.500,71.000,-

Totaal belastingen

€

4.505.500,-

€

4.509.500,-

Rechten: Afvalstoffenheffing (GBLT) Rioolheffing (GBLT) Begrafenisrechten (gem.) Marktgelden (GBLT + gem. ) Ov. Ink. Markt - water/stroomverbruik (gem.) Afdracht promotiegelden markt (gem.) Havengelden (GBLT) Secretarieleges en leges burgerzaken (gem.) Afdracht Rijksleges (gem.) Leges omgevingsvergunning (gem.) Totaal rechten Totaal belastingen en rechten

€ € € € € € € € € € € €

2.266.000,1.544.000,387.000,63.000,8.000,8.000,99.000,256.000,85.000,571.000,4.801.000,9.306.500,-

€ € € € € € € € € € € €

2.314.500,1.629.500,485.500,55.000,9.000,8.000,98.500,329.000,117.000,584.500,5.380.500,9.890.000,-

-

-

Jaarrekening 2022

-

-

81

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Analyse belastingen 2022 ▪ De totaal behaalde opbrengst OZB komt goed uit ten opzichte van het begrote bedrag. Toch kan hierbij aangetekend worden dat de OZB voor woningen € 25.000,- hoger ligt dan begroot en de OZB-eigenaren niet-woningen € 49.000,- lager ligt dan begroot. OZB-gebruikers nietwoningen vertoont een meeropbrengst van € 28.000,-. De verklaring hiervoor is tweeledig. Veel niet-woningen (kantoren ed.) zijn het afgelopen jaar getransformeerd naar woningen. De leegstandcontrole die belastingkantoor GBLT in 2021 heeft uitgevoerd, werkt ook positief door in het jaar 2022 voor de gebruikersbelasting OZB niet-woningen. ▪ De opbrengst precariobelastingen lijkt ook mooi uit te komen. Zo’n € 7.000,- aan opbrengsten komt echter voort uit het voorgaande jaar 2021. De werkelijke opbrengst 2022 ligt hiermee feitelijk iets lager dan begroot. ▪ De overige belastingen geven geen aanleiding tot het maken van een nadere analyse. Analyse rechten 2022 ▪ De opbrengst afvalstoffenheffing ligt € 48.500,- hoger dan begroot. Dit komt vooral door een toename van meer woningen dan begroot en minder leegstand gedurende het jaar. Ook ligt de verhouding eenpersoonshuishoudens en meerpersoonshuishoudens iets anders dan begroot geeft GBLT nog te kennen in haar eigen analyse. ▪ De opbrengst rioolheffing ligt € 85.500,- hoger dan begroot.

Dit komt deels door een toename van meer woningen dan begroot en minder leegstand gedurende het jaar. Voor de nietwoningen geldt fors meer afgevoerd afvalwater dan het voorgaande jaar. Onduidelijk is of dit een eenmalig effect is. ▪ De meeropbrengst begrafenisrechten 2022 laat een netto resultaat zien van € 98.500,-. Dit heeft te maken met een toename van het aantal begrafenissen in 2022, maar ook met de benodigde verlengingen van grafrust van graven. Het resultaat wordt in de egalisatiereserve voor de begraafplaatsen gezet om de aangegane verplichtingen uit te kunnen betalen voor de komende jaren. ▪ De opbrengst marktgelden ligt € 8.000,- lager dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door de terugloop van marktlieden in de non-food sector. ▪ Leges burgerzaken (inclusief afdrachten) vertoont een voordeel van € 37.000,-. Dit hangt vooral samen met de verstrekking van meer rij- en reisdocumenten dan begroot. ▪ De leges omgevingsvergunning (bouwleges) vertonen een relatief klein positief resultaat van € 13.500,-. Het is gebruikelijk om voorzichtig te begroten voor deze legesopbrengsten vanwege het onvoorziene karakter ervan. Dit keer een relatief klein positief resultaat zonder nadere toelichting.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse taken belastingen en WOZ Belastingpolitiek Bij het opstellen van de ramingen van de inkomsten uit belastingen, bestemmingsheffingen en rechten voor de gemeentelijke begroting 2022 wordt uitgegaan van een vrij beperkte gemiddelde tariefswijziging. Daarbij is als algemeen uitgangspunt een verwacht inflatiepercentage voor 2022 gehanteerd van 1,40%. Alleen voor de afvalstoffenheffing geldt na afschaffing van de diftar een extra verhoging van het vastrecht, met een differentiatie tussen een eenpersoonstarief (€ 262,-) en meerpersoonstarief (€ 289,-). Deze maatregel komt tegemoet aan het streven voor meer service en maatwerk met éénduidige tarieven, zoals verwoord in het coalitieakkoord. In februari 2022 is voor begrafenisrechten de optie van grafrust voor onbepaalde tijd ingevoerd. WOZ Jaarlijks wordt er een nieuwe herwaarderingsronde Wet WOZ uitgevoerd. Dit heeft de wetgever bepaald, zodat de WOZ waarderingen actueel zijn en voor meerdere toepassingen gebruikt kunnen worden. De nieuwe herwaarderingen met peildatum 1 januari 2021 gelden voor het belastingjaar 2022. Deze waarderingen gelden ook voor het woningwaarderingsstelsel, het puntensysteem dat de maximale huurprijs van huurwoningen bepaalt. Hierdoor hebben huurders weer een belang bij deze waardering, wat leidt tot meer beschikkingen.

De gemiddelde waardestijging voor woningen bedraagt +10,44% en de gemiddelde waardestijging voor de niet-woningen bedraagt +1,00%. Deze gemiddelde waardestijging van woningen en van niet-woningen, voortkomend uit de jaarlijkse herwaarderingen Wet WOZ, worden gecompenseerd 82

door bijstelling van de tarieven onroerendezaakbelastingen. Een herwaardering levert de gemeente dan ook geen geld op bij waardestijgingen en kost de gemeente geen geld bij waardedalingen. Naast dit herwaarderingseffect kan de gemeente overigens wel tariefmaatregelen nemen die daarvan los staan. Over het algemeen vindt inflatiecorrectie plaats over de tarieven. Beleidsadvisering belastingen 2022 Er is dit jaar met name aandacht geweest voor aanpassing van de gemeenschappelijke regeling van belastingkantoor GBLT. Daarbij is vanwege mogelijke toename van het aantal deelnemers aan deze regeling besloten dat de meeste besluiten met drie vierde meerderheid genomen kunnen worden in plaats van een unaniem besluit. Dit om de werkbaarheid van de regeling te vergroten en de daadkracht van de organisatie. Bij toetreding van potentiële nieuwe deelnemers wordt overigens wel getoetst op de toegevoegde waarde voor de organisatie. Dit was een wens van veel deelnemende gemeenten en waterschappen om akkoord te kunnen gaan met deze aanpassing.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse taken belastingen en WOZ ▪ ▪

▪

▪

▪

De uitvoering van de Wet WOZ is tijdig en compleet door GBLT uitgevoerd, waarbij een herwaardering WOZ voor de gemeente ook heeft geleid tot tijdige resultaten voor de belastingvoorstellen; De Waarderingskamer heeft de resultaten van de WOZ waardering akkoord bevonden, waardoor GBLT tijdig kon beschikken. Ook heeft de Waarderingskamer GBLT beoordeeld op hun processen en kwaliteit van werken. De beoordeling is wederom als ‘goed’ beoordeeld, maar er moet wel extra geïnvesteerd worden in (blijvende) synchronisatie met de Landelijke Voorziening WOZ. Dit is extra belangrijk geworden, omdat vanuit die landelijke voorziening ook de voorlopige en definitieve belastingcapaciteit wordt berekend die vervolgens weer invloed heeft op de hoogte van de algemene uitkering van gemeenten. Aantallen bezwaren 2022 zijn iets lager dan voorgaande jaren. De indruk bestaat dat GBLT grip heeft op de processen. Het aantal WOZ bezwaren van no cure no pay-bureaus blijft wel aanzienlijk. Dat geldt overigens in het hele land en komt door de ruime kostenvergoedingen die wettelijk bepaald zijn. Het aantal beroep-hoger beroep voor heffingen is nul. Het aantal WOZ beroepen is vrij hoog met 36 en ook nog 24 onderhanden werk. Uitleg van GBLT is dat het beroep van één belanghebbende 19 objecten omvat, waardoor de aantallen hoog liggen.

Bij de snelheid van afhandeling is GBLT afhankelijk van de planning door de rechters van de betreffende zaken. Hierop heeft men zelf geen invloed. De toegekende kwijtschelding ligt iets lager dan begroot, maar slechts marginaal.

Begroting en realisatie Bij het onderdeel ‘geraamde en gerealiseerde inkomsten’ staan de behaalde inkomsten van de verschillende belastingen en rechten (blz.81). Daarbij zijn ook verklaringen gegeven over afwijkingen in relatie tot de begrote opbrengsten. Hierna worden de belangrijkste rechten geplaatst in samenhang met de kosten voor het uitvoeren van de daarbij behorende gemeentelijke taak.

83

Afvalstoffenheffing De tarieven zijn voor 2022 aangepast met de inflatie van 1,40% en vanwege de afschaffing van de diftar zijn hogere vastrechttarieven vastgesteld voor éénpersoons- en meerpersoonshuishouden. Bedragen in € x 1,Kosten reiniging Mutatie egalisatiereserve Mutatie algemene reserve Aandeel straatvegen/papierbakken Afvalstoffenheffing ▪ Vastrecht Verrekening groen/veegafval Opbrengst oud papier/kunststof Dividend ROVA BTW-component Totaal

Begroting 2022 Lasten 2.802.000

Baten

Rekening 2022 Lasten 2.727.000

201.000 193.000 45.000

35.000 124.000 45.000

2.302.000 40.000 255.000 80.000 224.000 3.071.000

Baten

3.071.000

2.315.000 40.000 403.000 78.000 224.000 2.996.000

2.996.000

Toelichting: De lasten zijn € 75.000,- lager dan begroot als gevolg van hogere kosten project nascheiding en varianten aanbiedstation (€ 15.000,-), lagere uitvoeringskosten nascheiding (€ 69.000,-), hogere kosten inzameling en verwerking (€ 5.000,-) en lagere toegerekende salarislasten en kosten inhuur (€ 26.000,-, voordeel). Daarentegen zorgden hogere opbrengsten PMD (€ 35.000,-, afwikkeling 2020), papier en glas (€ 106.000,-, vanaf augustus 2022 wel weer een dalende tendens), hogere baten afvalstoffenheffing (€ 13.000,-), lager dividend ROVA (€ 2.000,-) en overige hogere baten (€ 7.000,- bouw/sloopafval en onder andere matrassen) voor per saldo een positief effect van € 159.000,-. Rioolheffing De tarieven zijn voor 2022 met 1,40% verhoogd. Bedragen in € x 1,Kosten riolering Aandeel baggeren, straatvegen etc. Aandeel perceptiekosten BTW-component Mutatie egalisatiereserve Toevoeging voorziening riolering Rioolheffing Totaal

Begroting 2022 Lasten 1.178.000 80.000 75.000 132.000

Baten

111.000 200.000 1.665.000

1.554.000 1.665.000

Rekening 2022 Lasten 954.000 80.000 75.000 132.000 33.000 359.000 1.633.000

Baten 3.000

1.630.000 1.633.000

Toelichting: Er waren hogere baten rioolheffing (€ 76.000,-), lagere toegerekende salarislasten en inhuurkosten (€ 2.000,- voordeel), lagere overige kosten (€ 32.000,-), lagere kapitaallasten (achterblijven van de geplande investeringen) ten opzichte van de begroting van € 159.000,- zijn deels gestort in de voorziening “van derden verkregen middelen”. Begraafrechten De tarieven voor 2022 zijn verhoogd met 1,40%. Daarnaast is een tarief ingevoerd voor grafrust voor onbepaalde tijd. Bedragen in € x 1,Kosten begraven Mutatie egalisatiereserve Begraafrechten Totaal