Jaarverslag en jaarrekening 2022 definitief.pdf

Begroting 2022 Lasten 392.000

392.000

Rekening 2022 Lasten 409.000 5.000 77.000 387.000 392.000 486.000 Baten

Baten

486.000 486.000

84

Toelichting: Door een hogere opbrengst begraafrechten van € 99.000,- en hogere overige kosten (€ 17.000,-) kon toegevoegd worden aan de egalisatiereserve in plaats van onttrokken. Marktgelden De tarieven voor 2022 zijn met 1,40% verhoogd. Bedragen in € x 1,Kosten markt Mutatie egalisatiereserve Marktgelden Opbrengst water/stroomverbruik Totaal

Begroting 2022 Lasten 70.000

70.000

Baten 6.000 56.000 8.000 70.000

Rekening 2022 Lasten 72.000

72.000

Baten 8.000 55.000 9.000 72.000

Toelichting: Hogere overige kosten (€ 2.000,-), lagere marktgelden (€ 1.000,-) en hogere opbrengst water/stroomverbruik (€ 1.000,-) zorgden voor een hogere onttrekking (deels (€ 6.000,-) ten laste van de reserve corona, conform bijstelling van de baten in de tussentijdse bestuursrapportage). Leges De tarieven voor 2022 zijn met 1,40% verhoogd. Bedragen in € x 1,Algemene dienstverlening Omgevingsvergunningen Europese richtlijn

Begroting 2022 Lasten 372.000 659.000 5.000

Baten 251.000 571.000 5.000

Rekening 2022 Lasten 404.000 615.000 10.000

Baten 319.000 584.000 10.000

Toelichting: Algemene dienstverlening kan door wettelijke maximumtarieven niet kostendekkend worden doorberekend. Bij de omgevingsvergunningen is een hogere opbrengst leges te zien van € 13.000,- (deze worden voorzichtig begroot en er staan niet direct hogere kosten tegenover). Conclusies kostendekking rechten in relatie tot egalisatiereserves Voor de legesheffing geldt geen egalisatiereserve, omdat dit niet binnen de fiscaal juridische regelgeving past. Voor de verschillende rechten bestaan echter wel egalisatiereserves. Uitgangspunt voor deze reserves is dat zij een maximaal negatief of positief saldo mogen hebben. Daarbij geldt een bandbreedte van -5% en +5% van de (begrote) jaaropbrengsten leges en rechten. Als het resultaat binnen deze bandbreedte valt, dan is sprake van 100% kostendekking van deze rechten. Komen ze beneden de ondergrens, dan zijn voor de dan komende jaren wellicht aanvullende tariefmaatregelen nodig of moet worden bezien of de uitgavenkant (verder) omlaag kan worden gebracht. Gaat de egalisatiereserve over de bovengrens, dan kunnen in feite de dan komende jaren de tarieven omlaag, tenzij er uiteraard ontwikkelingen zijn waardoor ook de kosten (gaan) toenemen.

Heffing en invordering gemeentelijke belastingen door GBLT Heffing De combinatiebeschikkingen/aanslagbiljetten gemeentelijke en waterschapsbelastingen 2022 zijn opgelegd. Het gaat hierbij om een combineerde aanslag van de volgende zaken: ▪ Beschikkingen Wet WOZ ▪ Onroerendezaakbelastingen ▪ Afvalstoffenheffing ▪ Rioolheffing ▪ Verschillende waterschapheffingen Er zijn ruim 11.000 aanslagen over lopende belastingjaar 2022 opgelegd. Gelijktijdig is ook de eindafrekening afvalstoffenheffing diftar 2021 opgelegd (laatste jaar diftar; ongeveer 5.700 aanslagen). 85

Naast het grote combinatie kohier gemeentelijke en waterschapbelastingen zijn dit jaar nog meer aanslagen verzonden voor een aantal andere kohieren. Dit betreft meerdere aanvullingskohieren voor: ▪ gemeentelijke en waterschapsbelastingen 2022 ▪ havengelden 2022 ▪ forensenbelasting 2022 ▪ marktgelden 2022 ▪ precariobelasting 2022 Het opleggen van de aanslagen en nota’s voor 2022 heeft geleid tot een aantal verzoeken om ontheffingen en bezwaarschriften. Hieronder de kengetallen voor 2022 en in meerjarenperspectief.

Bezwaarschriften gecombineerde aanslag, gemeentebelastingen Bezwaarschriften WOZ - waarde en/of afbakening (waarvan NCNP bezwaren) Totaal

Bezwaarschriften gecombineerde aanslag, gemeentebelastingen Bezwaarschriften WOZ - waarde en/of afbakening (waarvan NCNP bezwaren) Totaal

2022

Toegewezen of vernietigd

Afgewezen of ingetrokken

Nog af te handelen

159

68%

32%

5

289 (163)

29%

71%

6 (3)

448

11

2020

2021

2022

316

204

159

307 (126)

326 (188)

289 (163)

623

530

448

Toelichting: De heffingsbezwaren omvatten ook verzoeken om verminderingen van aanslagen als gevolg van mutaties o.a. verhuizingen, verder wordt een melding van de front-office/KCC qua taakverdeling veelal ook aangemerkt als bezwaar. In dat opzicht valt het aantal heffingsbezwaren mee. Het aantal bezwaren WOZ 2022 neemt iets af ten opzichte van de twee voorgaande jaren. Het aantal WOZ bezwaren, ingediend door no cure no paybureaus, ligt onverkort op een hoog niveau (vanwege hoge wettelijke kosten/vergoedingen). Invordering In onderstaande tabel staan de prestatiegegevens over het invorderingsbeleid. PRESTATIEGEGEVENS Percentage belastingen - reeds ingevorderd - kwijtschelding - oninbaar - debiteurensaldo*

2021

2022

96,7% 0,8% 0,0% 2,5%

95,7% 0,9% 0,0% 3,4%

* Nog in te vorderen vanwege: - automatische incasso, recent opgelegd of niet of net vervallen - betalingsregeling - aanmaning, dwangbevel, overige fases van invordering

Aantal: 832

Aantal: 600

48 124

93 179

Totaal

1.004

872

86

Toelichting: Alleen bij de fase “aanmaning, dwangbevel en overige fases van invordering” loopt de gemeente nog gerede kans dat dit geld niet geheel kan worden ingevorderd. Het gaat dan over € 79.000,- aan geheven belastingen over 2022. Hiervoor is in de jaarrekening een voorziening wegens oninbaarheid opgenomen. Met de betalingsregelingen is een bedrag van ruim € 21.000,- gemoeid. GBLT geeft aan dat het verstandig is om een percentage van 0,30% (was 0,29%) van het netto opgelegde aanslagbedrag te begroten als oninbaar. Eén en ander past in de uitgangspunten van de begroting.

Aanduiding van de lokale lastendruk Lokale lastendruk Er is in de gemeente Bunschoten voor het jaar 2022 een toenemende lastendruk voorzien voor personen met een koopwoning (met een gemiddelde woningwaarde) van 3,25%. Voor mensen met een huurwoning geldt een toename van de lastendruk van gemiddeld 4,5%. De verhouding ligt anders, omdat zij geen aanslag onroerendezaakbelastingen ontvangen, maar alleen een afvalstoffenheffing en een rioolheffing. De toename in de lastendruk is een mix van inflatie van 1,40% en de extra stijging van de afvalstoffenheffing, waarbij het vastrecht is verhoogd en de diftar is afgeschaft in verband met aanpassing van het afvalsysteem naar nascheiding met meer service. COELO Het COELO onderzoekt jaarlijks de lokale lastendruk in het land. Uit deze rapportage kan het eigen lastenniveau in relatie tot het landelijke niveau worden beoordeeld. Positie woonlasten gemeente De gemeente Bunschoten staat dit jaar op de éénendertigste positie van gemeenten met de laagste woonlasten in het land voor de gecombineerde aanslag gemeentelijke belastingen (onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing) voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Het betreft een rangorde tussen 349 (deel)gemeenten. De rangorde heeft te maken met de gemaakte keuzes door de raad van de gemeente Bunschoten voor kadernota, begroting en belastingvoorstellen 2022.

Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Huidig beleid In de gemeente Bunschoten bestaat de mogelijkheid voor particulieren om kwijtschelding aan te vragen: a. voor de onroerendezaakbelastingen eigenarenbelasting voor woningen, roerenderuimtebelastingen eigenarenbelasting voor (water)woningen, afvalstoffenheffing (vastrecht) en rioolheffing gebruikersheffing voor woningen; b. voor alle overige gemeentelijke heffingen bestaat geen mogelijkheid voor kwijtschelding; c. waarbij uitgegaan wordt van 100% van de bijstandsnorm; d. in afwijking van artikel 1c geldt een andere kwijtscheldingsnorm voor inwoners die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Voor deze personen geldt de norm 100% netto AOW + deel KOB; e. GBLT schakelt Stichting Inlichtingenbureau jaarlijks in voor een gratis screening op eerder gehonoreerde aanvragen, waarbij wordt getoetst of men (wederom) in aanmerking komt voor automatische kwijtschelding. In de gemeente Bunschoten bestaat de mogelijkheid voor ondernemers om kwijtschelding aan te vragen voor privé schulden: a. voor de onroerendezaakbelastingen eigenarenbelasting voor woningen, roerenderuimtebelastingen eigenarenbelasting voor (water)woningen, afvalstoffenheffing (vastrecht) en rioolheffing gebruikersheffing voor woningen; b. voor alle overige gemeentelijke heffingen bestaat geen mogelijkheid voor kwijtschelding.

87

Prestatiegegevens kwijtschelding In onderstaand overzicht staan de prestatiegegevens over de afhandeling van de kwijtscheldingsverzoeken. PRESTATIEGEGEVENS Automatisch toegekend Aangevraagd Totaal Toegewezen Afgewezen/ingetrokken

2022 97 306 403 179 209

Nog in behandeling

15*

Ontvangen beroepen Toegekende beroepen Afgewezen beroepen Beroep nog in behandeling Totaalbedrag kwijtschelding (x € 1.000,-) * Wordt het eerste kwartaal van 2023 afgehandeld

25 5 16 4 76,4 Prognose 82,7

Uitsplitsing kwijtschelding 2022 per belastingsoort: Automatisch of op verzoek Begroot Totaal per belastingsoort Prognose als alle verzoeken zijn afgehandeld

Onroerendezaakbelastingen € € €

Afvalstoffenheffing -

€ € €

57.000,48.400,52.500,-

Rioolheffing € € €

34.000,28.000,30.200,-

Er is in totaal € 76.400,- aan kwijtschelding verleend in 2022. Wanneer alle verzoeken zijn afgehandeld verwacht GBLT uit te komen op € 82.700,- aan verleende kwijtschelding over 2022. Dit is redelijk vergelijkbaar ten opzichte van het vorige jaar. Verder is het aantal kwijtscheldingsverzoeken in 2022 licht gestegen ten opzichte van 2020 (403 versus 384).

88

2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen in artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: ▪ De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. ▪ Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat tenminste een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, de risico’s en het beleid daarover. Ook, sinds de begroting 2016, zijn enkele kengetallen verplicht in deze paragraaf, met een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is te omschrijven als ‘de mate waarin de gemeente Bunschoten in staat is middelen vrij te maken om financiële risico’s op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande beleid van de gemeentelijke dienstverlening’.

Deze formulering is zo gekozen, omdat het niet wenselijk is, vooral na de doorgevoerde bezuinigingen, dat er opnieuw moet worden bezuinigd en/of omgebogen indien zich onverwachts substantiële tegenvallers voordoen.

Notitie weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is een indicator voor de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Om te kunnen vaststellen of het weerstandsvermogen voldoende is, moeten de belangrijkste risico’s worden geïnventariseerd en gerelateerd aan de middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft om de financiële gevolgen van dergelijke niet begrote zaken te kunnen opvangen. Ook voor de grondexploitaties is het van belang de risico’s te onderkennen. Een overzicht reserves staat aan het eind van deze paragraaf opgenomen. Uit dit overzicht blijkt dat de reserve algemene dienst ultimo 2022 € 15,7 miljoen bedraagt.

Overzicht weerstandsvermogen Op de volgende pagina staat een overzicht van de weerstandscapaciteit. Een toelichting op deze tabel is hieronder te lezen. Het begrip onbenutte belastingcapaciteit is afgeleid van de normen die worden gehanteerd voor een artikel 12 gemeente. De onbenutte belastingcapaciteit voor Bunschoten wordt berekend op € 2,6 miljoen. Het artikel 12 beleid voor de onderdelen riolering en afval blijft onveranderd 100% kostendekkend. In de begroting is dat ook het uitganspunt, waarbij wordt opgemerkt dat hierbij ook de mutaties in de egalisatiereserves zijn meegenomen. Voor wat betreft de totale jaarlijkse exploitatie is er een weerstandscapaciteit van gemiddeld € 3,7 miljoen (afgerond). Het weerstandsvermogen van de algemene dienst is € 15.690.000,-. Dit is de reserve algemene dienst. De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald door de reserve algemene dienst à € 15.690.000,te delen door de geïnventariseerde financiële risico’s à € 5.000.000,-. Dit betekent een ratio van het weerstandsvermogen van 3,1. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de gemeente Bunschoten de mogelijke financiële risico’s goed kan dekken. De risico’s binnen de grondexploitatie zijn in 2022 geactualiseerd bij het MPG. Uitgangspunt van de gewenste stand van de reserve is € 1 miljoen plus de geïnventariseerde risico’s (€ 3,6 miljoen). Hiermee is de gewenste stand € 4,6 miljoen.

De stand van de reserve grondexploitatie bedraagt per 31 december 2022 € 3,6 miljoen. Na storting van € 1 miljoen voor eiland 5 kan geconcludeerd worden dat de risico’s binnen de grondexploitatie gedekt worden door de reserve.

89

Ontwikkeling weerstandsvermogen/capaciteit Raming

Werkelijk

Verschil

Jaarlijkse exploitatie Onbenutte belastingcapaciteit Stelpost onvoorziene uitgaven Totaal jaarlijkse exploitatie

2.600 100 2.700

2.600 1.123 3.723

1.023 1.023

Vermogenssfeer (31/12) Reserve algemene dienst Reserve grondexploitatie Totaal vermogenssfeer

16.338 3.506 19.844

15.690 3.577 19.267

-648 71 -577

Totaal voor opvang risico's

22.544

22.990

446

(Bedragen x € 1.000,-)

Risico’s Financiële risico’s Bij de financiële risico’s kan er onderscheid worden gemaakt met betrekking tot de risico’s die voortvloeien uit het eigen beleid, uit het beleid van andere overheden, samenwerking met andere gemeenten c.q. instanties, uit voor gemeenten autonome ontwikkelingen (bijvoorbeeld economische en maatschappelijke ontwikkelingen) en ten slotte nog uit het doen en/of nalaten van anderen. Dubieuze debiteuren Voor de dubieuze debiteuren wordt bij de jaarrekening een voorziening dubieuze debiteuren gevormd, die vervolgens wordt aangewend voor het verlagen van het debiteurensaldo. Van jaar tot jaar wordt deze ontwikkeling gevolgd bij de jaarrekening. In de jaarrekening 2022 is voor dit onderdeel een voorziening getroffen van € 500.000,-. Het grootste deel van deze post betreft debiteuren sociale zaken (€ 419.000,-). Voor de beoordeling van deze debiteuren wordt uitgegaan van percentages oninbaar per soort vordering. Verzekeringen De gemeente heeft in 2022 samen met de BLNP gemeenten een Europese aanbesteding uitgezet voor de brand- en stormverzekering. Per 1 januari 2023 is deze nieuwe polis ingegaan. Nog steeds is er een claimbewustheid te zien bij de burger. Dit jaar zijn enkele aansprakelijkheidskwesties doorgestuurd naar de aansprakelijkheidsverzekeraar die de verdere afhandeling voor haar rekening nam.

Schades onder het eigen risico zijn afgewikkeld door de gemeente, de kosten worden dan ook in rekening gebracht bij de gemeente. Het gaat veelal om kleine bedragen. Wanneer er door derden schade veroorzaakt wordt aan gemeentelijke eigendommen, worden deze verhaald als de veroorzaker bekend is. Garantieverstrekkingen Het WEW staat garant voor de risico’s van hypotheken. De gemeente en het Rijk zijn achtervangovereenkomsten aangegaan waarbij zij beiden voor 50% garant staan voor eventuele liquiditeitstekorten. Bij tekorten hebben zij de verplichting renteloze leningen te verstrekken aan het WEW. Door de Rijksoverheid wordt erop geattendeerd voorzichtig te zijn met het verstrekken van garanties. Vooral instellingen in de sport- en zorgsector moeten in eerste instantie aankloppen bij het voor die sector betreffende waarborgfonds, waarbij de gemeente als achtervang optreedt.

90

Voor het verstrekken van achtervangovereenkomsten ten behoeve van leningen voor woningbouwverenigingen geldt een vergelijkbare regeling. De stichting WSW staat garant voor de leningen. Ook hier zijn de gemeente en het Rijk achtervangovereenkomsten aangegaan waarbij zij beide voor 50% borg staan voor rente en aflossing van de leningen. Bij tekorten hebben zij de verplichting renteloze leningen te verstrekken aan de stichting WSW. Open-einde regelingen In de begroting is een aantal open-einde regelingen opgenomen. Met regelingen die gekenmerkt worden door een open-einde regeling wordt bedoeld dat het volume van de aanspraken op de betreffende voorzieningen door de gemeente moeilijk beïnvloedbaar en dus moeilijk beheersbaar is. Voorbeelden hiervan zijn het beroep op de Participatiewet (BUIG), schuldsanering, de Wet maatschappelijke ondersteuning, jeugdzorg en vervoer van leerlingen naar speciaal onderwijs. Ook de uitvoering van de Wsw kan hierbij worden betrokken. Het zijn vooral ontwikkelingen binnen het Sociaal Domein. Risicoanalyse In 2022 is de risicoanalyse opnieuw uitgevoerd. De risico’s van de gemeente Bunschoten zijn in de breedste zin van het woord geïnventariseerd, de top vijf risico’s zijn hierna weergegeven.

Nr.

Risico (Bedragen x € 1,-) Recessie/crisis in de breedste zin van het woord (denkend 1 aan stikstof, woningmarkt, rente, migranten enz.) De marktprijzen stijgen door krapte in de markt bij onze 2 leveranciers en bij aanbestedingsprocedures. Aansprakelijkheidsstelling (in de breedste zin van het woord bijvoorbeeld: afgeven vergunningen, gladheidsbestrijding, riolering, bodemvervuiling, aanvaring veerpont, letsel speeltoestellen, awb procedures, faillissement (van aannemer waar wij verantwoordelijk voor zijn), seizoen afhankelijke risico's (storm- en 3 vuurwerkschade) en dergelijke. De vraag naar aspecten in het sociaal domein (o.a. jeugdzorg en bijstand) zal meer worden, door laagdrempeligheid en de eigenbijdrage wordt niet meer inkomensafhankelijk. De kosten gaan omhoog door mogelijke niet ingekochte zorg, het doorzetten van speciale gevallen door te weinig mankracht en rechtszaak 4 kosten door te weinig dossier tijd. 5 Fiscaal risico Totaal

Financieel risico

Kans

Financieel gevolg

€ 1.500.000

50%

€ 750.000

€ 1.500.000

50%

€ 750.000

€ 1.250.000

40%

€ 500.000

€ 750.000 € 1.000.000 € 6.000.000

50% 25%

€ 375.000 € 250.000 € 2.625.000

De risico’s van de algemene uitkering zijn uit de top vijf verdwenen. Er zijn afspraken gemaakt over de bevriezing van het accres voor de jaren 2023 – 2025 en de effecten van de herijking gemeentefonds zijn verwerkt in de begroting. Nieuw zijn de risico’s voor een recessie/economische crisis die nu als nummer 1 is opgenomen. Het blijft een lastige inschatting. Er is nu voor € 6,0 miljoen aan financieel risico geïnventariseerd in de top vijf. Het totaal van de financiële gevolgen van de geïnventariseerde risico’s komt uit op afgerond € 5 miljoen. Wanneer gekeken wordt naar de risico’s die boven de 75% kans uitkomen, dan kan het voor komen dat deze risico’s zich vaak voordoen. Als deze risico’s zich vaak voordoen, dan dienen deze risico’s op termijn structureel in de begroting opgenomen te worden.

91

Sociaal Domein Participatiewet Het regionaal werkvoorzieningsschap Amersfoort voert voor Bunschoten de Wet Sociale Werkvoorziening uit. Jeugdwet en Wmo/AWBZ In de verschillende beleidsnota’s is in een aparte paragraaf aandacht besteed aan de mogelijke risico’s en de te treffen beheersmaatregelen.

Rente Een moeilijk voorspelbare en door de gemeente niet te beïnvloeden grootheid is de rente. Een aantal elementen bepaalt eigenlijk het positieve of negatieve renterisico: ▪ Onzekerheid over de korte rente ▪ Onzekerheid over de rente bij renteaanpassingen ▪ Onzekerheid over de rente bij aan te trekken geldleningen voor nieuwe investering In de paragraaf Financiering is de renterisiconorm uitgewerkt. De rente is in 2022 gestegen.

92

Financiële kengetallen Nr. Kengetal

Rekening 2021 Begroting 2022 Rekening 2022

1a Netto schuldquote

47,7%

64,9%

39,9%

1b Netto schuldquote -/- verstrekte leningen

43,3%

59,4%

35,3%

2

Solvabiliteitsratio

31,2%

31,9%

42,2%

3

Kengetal grondexploitatie

10,3%

31,1%

16,1%

4

Structurele exploitatieruimte

1,3%

1,7%

1,4%

5

Belastingcapaciteit

88,7%

91,2%

81,8%

▪

Netto schuldquote: De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeente ten opzichte van de eigen middelen. De schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie (>130 = hoge schuld). Uit het overzicht blijkt een daling ten opzichte van de jaarrekening van 2021. Dit wordt veroorzaakt door langlopende geldleningen die in 2022 zijn afgelost. Er zijn geen nieuwe langlopende leningen aangetrokken.

▪

Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: Dit is dezelfde indicator als hiervoor beschreven, maar dan gecorrigeerd met het aandeel van de verstrekte leningen (>130 = hoge schuld).

▪

De solvabiliteitsratio: Dit geeft een indicatie in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het eigen vermogen (reserves en resultaat overzicht baten en lasten) wordt uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal. Volgens het coalitieakkoord was het streven de solvabiliteit naar 30% te brengen, dit is in 2022 behaald met 42,2%. Er is daarmee een verbetering te zien ten opzichte van de jaarrekening 2021. Een belangrijke factor in dit geheel is de stijging van de reservepositie.

▪

Kengetal grondexploitatie: Voor de berekening van dit kengetal wordt de bouwgrond in exploitatie gedeeld door de totale baten uit de programmabegroting of jaarstukken en uitgedrukt in een percentage. Dit kengetal is opgenomen, omdat in het verleden is gebleken dat de grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van de gemeente. Ten opzichte van 2021 is een stijging te zien. Dit effect is het gevolg van een stijging in de boekwaarde van de post voorraden. Ten opzichte van de begroting 2022 is een daling te zien in het kengetal. Dit wordt veroorzaakt door de uitgaven voor de Kronkels-Zuid die begroot waren in 2022, maar werkelijk lager zijn in 2022. Dit vanwege vertraging. Hierdoor is het saldo bouwgronden in exploitatie werkelijk lager dan begroot.

▪

Structurele exploitatieruimte: De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan de reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. In 2022 zijn de structurele baten hoger dan de structurele lasten.

▪

Belastingcapaciteit woonlasten meerpersoonshuishouden: De ruimte die een gemeente heeft om haar belastingen te verhogen wordt vaak gerelateerd aan de totale woonlasten. Het COELO publiceert dit in de Atlas van de lokale lasten. Onder woonlasten wordt de OZB verstaan, de rioolheffing en de afvalstoffenheffing voor een woning met een gemiddelde WOZwaarde in de betreffende gemeente. Deze uitkomst wordt vergeleken met het landelijk gemiddelde en uitgedrukt in een percentage. Bekend is dat Bunschoten al jaren lager scoort dan het landelijk gemiddelde.

93

Vergelijkend overzicht reserves 2022 Naam reserve

Saldo 1-1-2022

Saldo 31-12-2022

Algemene reserves Reserve algemene dienst (incl. resultaat na bestemming)

15.509.721

22.911.941

Totaal algemene reserves

15.509.721

22.911.941

Toekomstvisie

265.656

265.656

Startersleningen

21.000

16.800

Stimulerings- en vangnetleningen Nieuwe Schans

27.750

23.800

0

592.500

Dekking kapitaallasten

418.466

632.204

Corona (COVID-19) effecten

415.880

166.590

Risicoverevening jeugdzorg

0

300.000

1.148.752

1.997.550

Afvalstoffenheffing

199.258

164.132

Rioolrechten

458.347

491.353

Marktgelden

2.270

0

Begraafrechten

346.086

422.747

1.005.961

1.078.233

Algemene reserve

3.700.000

3.577.000

Bovenplanse voorzieningen

1.057.535

1.007.331

177.869

177.462

Totaal grondexploitatie

4.935.404

4.761.793

Totaal generaal reserves

22.599.838

30.749.516

Bestemmingsreserves

Sociaal domein

Totaal bestemmingsreserves Egalisatiereserves

Totaal egalisatiereserves Grondexploitatie

Reserve Oostmaat

94

2.3 Onderhoud kapitaalgoederen (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf onderhoud kapitaalgoederen is opgenomen in artikel 12 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bevat (voor zover van toepassing) tenminste de volgende kapitaalgoederen: ▪ Wegen; ▪ Riolering; ▪ Water; ▪ Groen; ▪ Gebouwen. Van deze kapitaalgoederen wordt het beleidskader met daarbij de voortvloeiende financiële consequenties en de financiële consequenties vertaald in de begroting. De gemeente Bunschoten voegt ook nog andere onderdelen aan deze paragraaf toe.

Wegen & bruggen Beleidskader ▪ Beheerplan Wegen 2022 - 2026 ▪ Mobiliteitsplan 2020 – 2024 ▪ Beheerplan Bruggen Bunschoten 2022 – 2036 Informatie Wegen Onderscheid is te maken in elementenverhardingen (stenen, tegels etc.) en gebonden verhardingen (asfalt, beton, etc.). Het areaal aan verhardingen in de openbare ruimte, dat in beheer en onderhoud is bij de gemeente, wordt via een geautomatiseerd wegbeheersysteem actueel gehouden. Elke twee jaar wordt de onderhoudstoestand van de verhardingen, volgens de landelijke CROW methodiek, globaal visueel geïnspecteerd. De inspectieresultaten worden vervolgens in het wegbeheersysteem verwerkt. Aan de hand van de resultaten wordt de restlevensduur van de verharding bepaald. Dit vormt de basis waarmee de onderhoudsplanning wordt gemaakt. Er is in 2022 een bedrag van € 824.000,- in de voorziening onderhoud wegen gestort. Dit is inclusief eenmalig € 59.000,- vanwege een ontvangen afkoopsom van het Waterschap voor asfaltonderhoud (effect levensduurverkorting als gevolg van werkzaamheden).

Door de basisplanning af te stemmen met het riool- en groenbeheer wordt uiteindelijk een integrale planning op projectniveau verkregen Bruggen Op basis van een vierjaarlijkse instandhoudingsinspectie wordt een meerjarenoverzicht opgesteld dat als basis wordt gebruikt voor het bepalen van de vervangingen, het jaarlijkse onderhoud en de benodigde financiële middelen. De storting in de voorziening bruggen bedraagt voor 2022 € 58.000,- (vanaf 2023 € 39.000,-).

Riolering & water Beleidskader ▪ Gemeentelijk Water en Riolering Plan 2022 – 2026 ▪ Beheerplan Oeververdediging en frontmuren 2016 – 2030 ▪ Baggerplan Bunschoten 2013 – 2023 Informatie Riolering Een deel van de geplande investeringen is (nog) niet uitgevoerd. Dit komt mede doordat op basis van de inspecties vervanging nog even uitgesteld kan worden. Hierbij is de doelstelling vervanging zo lang mogelijk, verantwoord, uit te stellen zonder dat dit leidt tot (vervolg)schade. 95

Voor toekomstige vervangingsinvesteringen wordt geleidelijk een voorziening opgebouwd, waardoor in de toekomst rentelasten kunnen worden bespaard. Water In het Platform Water Vallei en Eem vindt in regionaal verband afstemming plaats voor initiatieven en werkzaamheden aan het watersysteem. De samenwerking vindt plaats op basis van een centrumregeling. Voor de uitvoering van baggerwerkzaamheden in de watergangen is een beheerplan vastgesteld. Daarmee zijn de uitgangspunten, activiteiten en financiële kaders voor tien jaar vastgelegd. De jaarlijkse storting in de voorziening baggeren bedraagt € 137.000,-. Het periodiek meten van slibaanwas is in het kader van de kerntakendiscussie op een lagere frequentie gezet. Hiermee loopt de gemeente een klein risico dat baggerwerkzaamheden (te) laat worden uitgevoerd.

Havens Beleidskader ▪ Beheerplan Havens Gemeente Bunschoten en Laaksluis 2020 – 2035 Informatie Het beheerplan Havens vormt de basis voor de onderhoudswerkzaamheden. De jaarlijkse storting in de voorziening Havens en Laaksluis bedraagt € 35.000,-.

Groen & Spelen Beleidskader ▪ Groenbeleidsplan 2015 – 2025 (geactualiseerd in 2019) ▪ Bomenbeleid 2018 – 2023 ▪ Speelbeleid 2022 – 2026 ▪ Snippergroen beleid 2022 – 2026 Informatie Groen Vanuit het uitvoeringsprogramma groenbeleidsplan is uitvoering gegeven aan de renovatie van het parkje langs de Bikkersweg en de groeninvulling van de te renoveren speeltuinen vanuit het beheerplan spelen. Waar mogelijk zijn boomstructuren versterkt zoals bij de Bikkersweg. Boomstructuren zijn hersteld, zoals langs de tennisbaanvereniging en Kiekendief. In het najaar van 2022 zijn in totaal 95 bomen geplant. De jaarlijkse storting in de voorziening groenbeheer bedraagt € 44.500,-. Doormiddel van monitoring wordt getoetst of onderhoud van het groen voldoet aan afgesproken kwaliteitsniveaus. De BVC 2022 is verricht en de daaruit komende maatregelen zijn uitgevoerd. De essen zijn extra gecontroleerd op veiligheid in verband met de essentaksterfte. Zieke essen die een veiligheidsrisico vormen zijn gekapt en worden vervangen voor een andere boomsoort. Het onderhoudsbestek voor het maaien van de bermen en sloten van de watergangen in het buitengebied wordt in 2023 opnieuw aanbesteed en de voorbereide werkzaamheden zijn hiervoor in 2022 verricht. Spelen De jaarlijkse inspecties en onderhoudswerkzaamheden zijn uitgevoerd.

Vanuit het beheerplan spelen 2019 – 2021 zijn door uitloop van werkzaamheden de laatste speeltuinen gerenoveerd. Jaarlijks wordt een bedrag van € 65.000,- gestort in de voorziening (vanaf 2023 € 80.000,-). Buurtbewoners worden betrokken om hun input te geven over de invulling van de speeltuinen. Voor het 3e eiland Rengerswetering aan de Morgenkamp en bij het inbreidingsplan bij De Batterijen is een nieuwe speeltuin gerealiseerd. Voor het uitvoeringsprogramma van het speelbeleid 2022-2026 is uitvoering gegeven voor de vervanging van de toplaag van het kunstgrasveld aan de Brahmslaan.

96

Gebouwen Beleidskader ▪ Vastgoedbeheerplan 2022 – 2025 ▪ MOP gebouwen op basis van de NEN - 2767. Informatie In 2022 is het vastgoedbeheerplan 2022-2025 door de raad vastgesteld. Er is in 2022 een bedrag van € 361.500,- in de voorziening onderhoud gebouwen gestort. Het vastgoedbeheerplan en de MOP’s vormen gezamenlijk de onderbouwing voor het uit te voeren onderhoud en hiermee de voorziening. In 2022 zijn de MOP’s van vijf gebouwen geactualiseerd. Wat betreft onderhoud zijn in 2022 onder meer een aircosysteem geplaatst in diverse kamers van het gemeentehuis voor een beter binnenklimaat. Ook zijn het ponthuisje en museum geschilderd. Daarnaast zijn een aantal investeringen gedaan, zoals het plaatsen van een tijdelijke schoolunit op de Huismus 1 (de Vlucht) en vijf woonunits bij de Prinses Margrietstraat (oude Calvijnschool). Het aanbiedstation heeft een nieuwe kantoorunit gekregen. De crisisopvang heeft een belangrijke stempel gedrukt op het gebouwbeheer. Twee schoolgebouwen en een woning zijn geschikt gemaakt om als crisisopvang te gebruiken. Hierdoor moesten veel voorzieningen aangelegd of veranderd worden. Projecten die in 2022 gestart zijn, maar pas in 2023 worden afgerond zijn het Routeboek verduurzamingen en het onderzoek naar een toekomstbestendige verwarmingsinstallatie voor het zwembad.

Sportvelden Beleidskader ▪ Beheerplan sportvelden Informatie De gemeente heeft 16 sportvelden in eigendom: ▪ 11 voetbalvelden, waarvan negen in kunstgrasvelden; ▪ Twee handbalvelden; ▪ Eén rugbyveld; ▪ Eén atletiekbaan; ▪ Eén trainingsveld ten behoeve van hondenvereniging/dierenbescherming. De voorziening voor het onderhoud aan de sportvelden wordt gebaseerd op de kwaliteitsmetingen die periodiek plaatsvinden. Het onderhoud en de renovatie is gebaseerd op een beheerplan. De jaarlijkse storting in de voorziening bedraagt € 222.350,-.

97

Vergelijkend overzicht voorzieningen 2022 Naam voorziening

Boekwaarde Boekwaarde 1-1-2022 31-12-2022

Onderhoudsegalisatievoorzieningen Onderhoud gemeentehuis

619.441

687.551

Onderhoud gemeentewerf

10.549

20.496

Onderhoud brandweerkazerne

7.111

8.084

Onderhoud sporthal

182.486

204.003

Onderhoud overige gebouwen

118.850

183.991

Onderhoud zwembad

591.498

594.202

Onderhoud sportvelden

454.058

662.136

Onderhoud speelvoorzieningen

134.013

87.349

Onderhoud veerpont

7.742

16.992

Onderhoud wegen

854.349

1.169.132

Onderhoud groen

183.455

208.695

Onderhoud bruggen

13.451

30.662

Baggeren binnenwateren en havens

447.098

386.572

Onderhoud havens en laaksluis

21.832

33.685

Onderhoud parkeergarage

216.042

224.239

Onderhoud oeververdedigingen en frontmuren

20.546

13.607

Totaal onderhoudsegalisatievoorzieningen

3.882.521

4.531.396

Vervangingsinvesteringen riolering conform vGRP

290.000

200.000

Totaal bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen

290.000

200.000

Stads- en dorpsvernieuwing

1.426

1.426

Totaal voorziening voor verplichtingen, verliezen en risico's

1.426

1.426

Appa pensioen en uitkering wethouders

1.374.000

1.326.000

Totaal personeelsvoorzieningen

1.374.000

1.326.000

Achterstand/ vertraging vervanging riolering

487.691

646.610

Totaal van derden verkregen middelen

487.691

646.610

6.035.637

6.705.432

Voorziening voor bijdragen aan toekomstige vervangingsinvesteringen

Voorziening voor verplichtingen, verliezen en risico's

Personeelsvoorzieningen

Van derden verkregen middelen met specifiek bestedingsdoel

Totaal generaal voorzieningen

98

2.4 Financiering (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf financiering is opgenomen in artikel 13 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille.

Inleiding Op grond van de Wet Fido wordt er een treasuryparagraaf in de programmarekening opgenomen. Eén van de doelstellingen van deze wet is het bevorderen en transparant maken van een solide financieringsbeleid. Hier wordt invulling aan gegeven door het treasurystatuut en het opnemen van een treasuryparagraaf in zowel de begroting als in de programmarekening.

Treasurybeheer Het geld van de gemeente wordt beheerd, dit wordt ook wel treasurybeheer genoemd. Het gaat hier zowel om het aantrekken en uitzetten van de voor de publieke taak van de gemeente Bunschoten benodigde respectievelijk overtollige middelen. Het treasurybeheer dient binnen de kaders van de Wet Fido te blijven. Het gaat hier met name om de kasgeldlimiet, de renterisiconorm en de kredietrisico’s.

Kasgeldlimiet Bedragen x € 1.000,1. Toegestane kasgeldlimiet Begrotingstotaal 1 januari (=grondslag) Kasgeldlimiet in procenten van de grondslag Kasgeldlimiet in een bedrag

1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal 2022 2022 2022 2022 €

€

€

55.667 8,50% 4.732

55.667 8,50% 4.732

€

€

55.667 € 8,50% 4.732 €

€

55.667 8,50% 4.732

2. Omvang vlottende korte schuld Schulden in rekening-courant Opgenomen gelden korter dan 1 jaar Overige geldleningen, niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld

€ € € €

4.500 4.500

€ € € €

9.000 9.000

€ € € €

4.500 4.500

€ € € €

7.500 7.500

3. Vlottende middelen Tegoeden in rekening courant Contanten in kas Overige uitstaande gelden korter dan 1 jaar Totaal vlottende middelen

€ € € €

4.845 4 572 5.421

€ € € €

8.716 7 603 9.325

€ € € €

8.577 5 619 9.201

€ € € €

9.424 5 635 10.063

4. Toets kasgeldlimiet Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+) c.q. overschrijding (-)

€ € €

-921 4.732 5.653

€ € €

-325 4.732 5.057

€ € €

-4.701 4.732 9.432

€ € €

-2.563 4.732 7.295

99

Kasbeheer Door de minister is het percentage van de kasgeldlimiet vastgesteld op 8,5%. De kasgeldlimiet wordt berekend door het percentage van 8,5% te vermenigvuldigen met het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet bedroeg voor 2022 € 4,7 miljoen. Uit de hiervoor opgenomen tabel kan geconcludeerd worden dat de kasgeldlimiet in 2022 niet is overschreden. Schatkistbankieren De gemeente Bunschoten is net als andere gemeenten verplicht deel te nemen aan het schatkistbankieren. Het uitgangspunt hierbij is dat alle overtollige middelen van de gemeente worden afgeroomd naar een rekening van het Rijk. Voor de uitvoering hiervan is een speciale rekening geopend bij de Rabobank. Het saldo van deze rekening wordt dagelijks afgeroomd dan wel aangezuiverd door het Rijk. Voor 2022 bedraagt het drempelbedrag € 1.113.340,- (2% van het begrotingstotaal, met een minimum van € 1.000.000,-). In 2022 zijn de bedragen binnen de norm gebleven. Het saldo bij de schatkist per 31 december 2022 bedroeg € 3.242.308,70. Financiering In 2022 zijn er twee kasgeldleningen aangetrokken. Een daarvan is in 2022 weer afgelost. De stand per 31 december 2022 betreft € 4.500.000,-. Er zijn in 2022 geen langlopende leningen afgesloten. Kasstroomoverzicht Op de volgende pagina wordt een kasstroomoverzicht getoond.

Het overzicht geeft de mutaties weer van de balansposten in 2021 en 2022, resulterend in een mutatie van de liquide middelen. Per onderdeel wordt een beknopte indicatie gegeven welke balanspost de voornaamste mutatie veroorzaakt. Voor verdere toelichting op deze balansposten wordt verwezen naar de Balans met toelichting en de bijbehorende bijlagen. Betekenis van de afkortingen in het kasstroomoverzicht: IVA immateriële vaste activa MVA materiële vaste activa FVA financiële vaste activa Kasstroom uit operationele activiteiten In 2022 is de kasstroom uit operationele activiteiten ongeveer € 5,5 miljoen hoger. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door een toename van het voordelig saldo en de mutatie van het werkkapitaal, voornamelijk een toename van de voorraden en afname van de vorderingen, kortlopende schulden en overlopende passiva ten opzichte van 2021. Kasstroom uit investeringsactiviteiten In 2022 is de kasstroom uit investeringsactiviteiten ongeveer € 4,0 miljoen hoger. Dit wordt hoofdzakelijk veroorzaakt door lagere investeringen in materiële vaste activa. Kasstroom uit financieringsactiviteiten De kasstroom uit financieringsactiviteiten is in 2022 ongeveer € 10,6 miljoen lager. Dit wordt veroorzaakt doordat er in 2022 geen langlopende leningen zijn opgenomen en er minder is afgelost ten opzichte van 2021.

100