Jaarverslag en jaarrekening 2021 Raad.pdf

Taakveld Riolering Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Klimaatadaptatie In de Schildersbuurt is verder vormgegeven aan het participatieproces om samen met de bewoners van de wijk te komen tot een klimaat adaptieve wijk. Er ligt een Voorlopig Ontwerp dat de instemming van de wijk heeft en dat in 2022 in uitvoering zal worden gebracht. ▪ Klimaatadaptatiecoach In 2021 is een klimaatadaptatiecoach gestart, die verschillende activiteiten heeft verricht. Inwoners kunnen een adviesgesprek met de klimaatadaptatiecoach aanvragen ▪ Vuilwater- en hemelwaterriool In een deel van de Almarestraat en de Koenraadstraat is het hoofdriool vervangen. Hierbij is een gescheiden stelsel aangelegd. Openbare ruimte en de dakvlakken van de voorzijde van de woningen zijn daarbij aangesloten op het hemelwaterriool. Hierbij is dus invulling gegeven aan klimaat adaptieve maatregelen. ▪ Inlaten op het hoofdriool Het afgelopen jaar heeft een toename van kapotte inlaten op het hoofdriool laten zien. Gevolg van deze defecten is meestal een verstopping van de huisaansluiting waardoor bewoners huishoudelijk afvalwater niet meer kunnen lozen. Herstel van het defect en het ontstoppen van de huisaansluiting zorgen voor oplopende kosten. Een oorzaak van het ontstaan van deze defecten is nog niet exact te benoemen maar moet gezocht worden in de richting van ouderdom van de toegepaste materialen. 58

▪ Hoofdgemalen De rioolhoofdgemalen hebben hun periodiek onderhoud (één keer per kwartaal) gehad. Geconstateerd is dat de pompen in deze gemalen het zwaar te verduren hebben. Onder andere het gebruik van schoonmaakdoekjes die niet oplossen in water zorgen voor vastlopende pompen en gemalen die in storing staan. Gevolgen kunnen aanzienlijk zijn door wateroverlast in woningen/bedrijfsruimten en overstortend rioolwater op watergangen. Het steeds vaker oplossen van deze storingen zorgt voor toename van de onderhoudskosten. ▪ Reiniging en inspectie hoofdriolen In 2021 is beperkt geïnspecteerd. Dit heeft te maken met het vooruitlopen op de systematiek van risico gestuurd rioolbeheer, zoals opgenomen in het GWRP 2022-2026. ▪ Vetproblematiek Op het bedrijventerrein De Kronkels blijft het probleem van vetafzetting zich voordoen. Waterschap en RUD zijn met de bedrijven in overleg om vervolg van deze vetproblematiek te voorkomen, maar tot op heden levert dat nog niet het gewenste resultaat. Een bedrijf heeft zelf al een reinigingsactie op hun kosten uit laten voeren. RUD en waterschap gaan strakker handhaven op lozing van afvalwater.

Taakveld Afval Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Implementatie nascheiding In 2021 zijn alle voorbereidingen gedaan om op 1 januari 2022 te starten met een systeem van nascheiding (PMD en restafval) van het huishoudelijk afval. Hiervoor is onder andere een containerplan opgesteld, is veel gecommuniceerd met de inwoners en zijn hernieuwde afspraken gemaakt met Nedvang, Attero en ROVA. Omdat GFT het nascheiden bemoeilijkt, is in 2021 een project gedraaid om te stimuleren dat “hoogbouwbewoners” hun GFT apart inzamelen. Tenslotte is in 2021 een start gemaakt met een onderzoek om de hoeveelheid Grof Huishoudelijk Afval te verminderen.

Taakveld Milieubeheer Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bodem In 2021 is voor diverse ruimtelijke ontwikkelingen en grondtransacties de bodemkwaliteit beoordeeld. Zo is voor de ontwikkeling van bedrijventerrein “De Kronkels Zuid” een uitgebreid bodemonderzoek uitgevoerd. De sanering van de “Westdijk/TGG” is eind 2021 grotendeels uitgevoerd: alle TGG is in 2021 daadwerkelijk verwijderd. ▪ Regionale Uitvoeringsdienst In 2021 heeft de RUD de milieutaken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving weer voor de gemeente uitgevoerd. Er is gewerkt volgens de vastgestelde DVO en bijbehorende outputfinanciering. In 2021 is er voor het eerst serieus geïnvesteerd in het uitvoeren van energiecontroles bij bedrijven. Ook dit jaar zijn er weer milieuklachten via de milieuklachtenlijn binnengekomen. Dit betroffen vooral klachten op het gebied van geur en geluid. Daarnaast zijn er diverse juridische zaken behandeld via de rechtbank en de commissie bezwaarschriften. In 2021 is gewerkt aan de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Zo is het overdragen van de bodemtaken van provincie naar gemeente voorbereid en zijn diverse procesafspraken gemaakt.

59

▪ Integrale handhaving In 2021 is risico gestuurd gewerkt in het taakveld VTH. Dit werd uitgevoerd volgens de Nota Integrale Handhaving Bunschoten en de betreffende uitvoeringsprogramma’s. Dit risico gestuurd werken wordt voor 2021 geëvalueerd in een separaat verslag. In 2021 is de samenwerking op VTH-gebied met de regio geïntensiveerd. Zo werd er ten behoeve van de Omgevingswet een uniforme handhavings- en uitvoeringsstrategie ontwikkeld. ▪ Energie en duurzaamheid Energietransitie In samenwerking met de Regio Amersfoort is verder gewerkt aan de RES. De RES richt zich op de regionale energietransitie. De RES 1.0 is in juli 2021 vastgesteld en krijgt een vervolg in de RES 2.0. Lokaal is een Transitievisie Warmte opgesteld, die gericht is op het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving in 2050. De Transitievisie Warmte is in december 2021 door de raad vastgesteld. Het vervolg bestaat uit het ontwikkelen van een isolatie-aanpak en het nader onderzoeken van de warmte-alternatieven restwarmte, aquathermie en groen gas. Gelijktijdig met de Transitievisie Warmte is gestart met het opstellen van een Afwegingskader grootschalige duurzame elektriciteit. Hierin geeft de gemeente aan op welke locaties en onder welke voorwaarden we zonnevelden en/of windmolens willen toestaan op Bunschotens grondgebied.

Het afwegingskader wordt naar aanleiding van de raadsvergadering in december 2021 aangepast en op een later moment voorgelegd. Verduurzamen van woningen en inzet energiecoaches De RRE is succesvol afgerond in maart 2021, waarbij alle 900 vouchers zijn aangevraagd. Woningeigenaren van gemeente Bunschoten konden een bon inleveren van de aankoop van energiebesparende maatregelen en konden zo € 65,- terugkrijgen. In september is in samenwerking met onder andere het Duurzaam Bouwloket, woningcorporaties, vrijwilligers, De Jonge Milieu Adviesbureau en Natuur en Milieufederatie Utrecht het Plan van aanpak Verduurzaming Woningen 2021-2022 vastgesteld. Eind september 2021 is de RREW, een vervolg van de RRE in de vorm van de Nadere regel Energiebesparing Bunschoten 2021-2022 van start gegaan. Dit rijksgeld is bedoeld voor energiebesparende maatregelen en energieadviezen, voor particuliere woningeigenaren en huurders. In 2021 waren drie vrijwillige energiecoaches actief binnen de gemeente. Zij hebben op de markt gestaan en adviezen aan huis en online gegeven. Woningeigenaren kunnen voor het verduurzamen van de woning gebruik maken van de Duurzaamheidslening. In december 2021 heeft de raad besloten nieuw budget toe te kennen voor de Duurzaamheidslening.

Maatschappelijke organisaties en VvE’s kunnen nog steeds de Stimuleringslening aanvragen voor het verduurzamen van hun gebouwen en complexen. Laadpalen In 2021 zijn naast de in 2014 gerealiseerde openbare laadpalen (Visrokersplein en Kolkplein) vijftien nieuwe openbare laadpalen gerealiseerd. Bij de laadpaal wordt in eerste instantie één van de twee parkeervakken formeel aangeduid als laadplek, met een symbooltegel en pijlaanduiding. Bij structureel hoog gebruik van de laadpaal wordt ook het tweede parkeervak formeel aangeduid. Dit is in 2021 bij zes laadpalen gebeurd.

Taakveld Begraafplaatsen en crematoria Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Memento Mori Op begraafplaats Memento Mori is de tweede fase van het verbeteren van de drainage afgerond. Op het deel waar de werkzaamheden werden uitgevoerd zijn de grafvelden opgehoogd en grafmonumenten zijn recht gezet. Asfaltpaden zijn gerenoveerd.

60

▪ Wens voor langere grafrust Het onderzoek naar “wens voor langere grafrust” is afgrond, het laatste besluit vindt plaats in het eerste kwartaal van 2022. In het kader van dit onderzoek is de padenstructuur van grafheuvel 3 op de begraafplaats de Akker aangepast. De capaciteit is met ongeveer 51 graven toegenomen.

Verbonden partijen Volksgezondheid en milieu Gemeentelijke GezondheidsDienst regio Utrecht De GGDrU beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de gemeenten in het werkgebied. Zij doet dit door de risico’s voor gezondheid te signaleren, te voorkomen en de gezondheid van de inwoners te bevorderen. Ook als er incidenten uitbreken in de regio zorgt de GGDrU voor snelle hulpverlening, in samenwerking met de VRU. Afvalverwijdering Utrecht De AVU werkt samen met en in opdracht van de Utrechtse gemeenten in de afvalketen en draagt zorg voor de overslag, het transport en de verwerking van het huishoudelijk afval van de deelnemende gemeenten in de provincie Utrecht. Regionale uitvoeringsdienst Utrecht De RUD Utrecht voert vergunningverlenings-, handhavings- en adviestaken uit voor de provincie Utrecht en 11 andere gemeenten waaronder Bunschoten. De manier waarop de RUD en haar opdrachtgevers samenwerken en de verdeling van taken en bevoegdheden zijn vastgelegd in een gemeenschappelijke regeling. De vergunningverleners en toezichthouders werken aan een schoon milieu, natuurbehoud en een veilige leefomgeving. N.V. ROVA Holding De ROVA zamelt de huishoudelijke afvalstoffen in, in de gemeente Bunschoten. Vitens N.V.

Vitens NV heeft als missie een duurzame, efficiënte en effectieve watervoorziening binnen het voorzieningsgebied van de aangesloten bedrijven, voor de verschillende deelmarkten en doeleinden van waterverbruik, volgens de hoogste standaards op het gebied van kwaliteit, gezondheid en beschikbaarheid, gebaseerd op een integraal beheerde en duurzaam ingerichte waterketen.

Indicator Volksgezondheid en milieu Indicator

Eenheid

Bron

Bunschoten 2019 38

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

KG per inwoner

CBS

%

Rijkswaterstaat 13,9 Klimaatmonitor

Nederland 2019 161 20

61

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie Raming Raming na 2021 2021 wijz. 2021 Afwijking Incidenteel 960.721 910.122 962.054 1.333 0 1.507.374 1.433.980 1.516.744 9.370 0 2.611.777 2.448.702 2.449.780 -161.997 0 711.674 793.181 779.281 67.607 0 390.033 383.601 404.272 14.239 0

Totaal lasten

6.181.579

5.969.586

6.112.131

-69.448

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

60.167 1.541.789 2.808.368 49.040 447.980

0 1.501.000 2.480.208 25.000 382.000

45.142 1.510.000 2.547.208 25.000 382.000

-15.025 -31.789 -261.160 -24.040 -65.980

0 0 0 0 0

Totaal baten

4.907.344

4.388.208

4.509.350

-397.994

0

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

900.553 -34.414 -196.591 662.634 -57.947

910.122 -67.020 -31.506 768.181 1.601

916.912 6.744 -97.428 754.281 22.272

16.359 41.158 99.163 91.647 80.219

0 0 0 0 0

Totaal saldo

1.274.235

1.581.378

1.602.781

328.546

0

Kosten per inwoner

57,15

71,83

72,80

15,65

Baten

Saldo

Toelichting Op dit programma zijn de lasten € 69.000,- hoger dan begroot en de baten € 398.000,- hoger. Per saldo een voordeel van € 329.000,-. Dit programma wordt op de taakvelden Riolering, Afval en Begraafplaatsen gekenmerkt door activiteiten waarvoor kostendekkende tarieven in rekening worden gebracht. De exploitatiesaldi van deze kostendekkende activiteiten worden in de daarvoor ingestelde egalisatiereserves gestort als er sprake is van een overschot of onttrokken als er sprake is van een tekort. Een overzicht van de activiteiten is opgenomen in de paragraaf Lokale heffingen. Het verschil tussen de begrote en werkelijke stortingen of onttrekkingen aan deze reserves (totaal € 220.000,-) veroorzaakt een voordelig saldo op dit programma. ▪ Volksgezondheid Op dit taakveld is een voordelig saldo van € 16.000,- ontstaan, veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en kosten inhuur (€ 7.000,-, nadeel), afrekening huur en maatwerk GGD (€ 17.000,-, voordeel) en lagere overige kosten (€ 6.000,-).

62

▪ Milieubeheer Het voordelige saldo op dit taakveld van € 92.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en kosten inhuur (€ 3.000,- voordeel), lagere kapitaallasten (€ 11.000,-), lagere bijdrage RUD (€ 44.000,-, afrekening afname variabele bijdrage) en lagere overige kosten (€ 34.000,-, onder andere contributies en beleid en onderhoud hondenpoep).

63

64

1.8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing (Commissie Ruimte, portefeuillehouders H. van Barneveld en W. de Jong)

Taakveld Ruimtelijke ordening Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Omgevingswet Ook in 2021 is stevig doorgewerkt aan de voorbereidingen voor de Omgevingswet. In het kader van de omgevingsvisie werden vier meedenkavonden georganiseerd met en voor de samenleving. Vervolgens werden Toekomstbeelden opgesteld, vergezeld van een zestal dilemma’s. Deze zijn in december met de commissie Ruimte besproken, waarbij enkele richtinggevende uitspraken werden gedaan. De gemeenteraad moet ook meerdere besluiten nemen ter voorbereiding op de omgevingswet. In het voorjaar is de raad hierover geïnformeerd. In een tweede avond werd de raad gevraagd om richting te geven. Aansluitend werd eind 2021 het verzamelbesluit adviesrecht, aanwijzen gevallen waarin participatie verplicht wordt gesteld en delegatie vaststelling van onderdelen van het omgevingsplan aan het college, in roulatie gebracht richting de raad met het oog op besluitvorming in februari 2022. Hetzelfde gold voor de nieuwe verordening ruimtelijke kwaliteit. Andere onderwerpen waarin is gewerkt zijn het participatiebeleid, het omgevingsplan, een nieuw zaaksysteem in de vorm van het Portaal Leefomgeving met koppelingen aan het Digitaal Stelsel Omgevingswet, en de regionale samenwerking. Ook zijn diverse werkprocessen opnieuw ontworpen en vastgesteld.

In de loop van 2021 werd duidelijk dat de datum waarop de Omgevingswet in werking zal treden wordt uitgesteld tot 1 juli 2022 (intussen is de Omgevingswet opnieuw uitgesteld, tot 1 januari 2023). De gevolgen daarvan voor Bunschoten zijn beperkt. Er wordt gewoon verder gewerkt aan de voorbereidingen voor de invoering. ▪ Project grondgebruik / Snippergroen Het project ‘Grond gebruik’ valt onder het snippergroenbeleid. In 2018 is gestart met dit project. Op enkele particuliere dossier na is dit project afgerond. De raad is geïnformeerd over het resultaat. In 2021 is een bedrag van € 59.000,- ten gunste van het resultaat gebracht. Alleen de dossiers woningstichting zijn nog niet afgerond.

Taakveld Grondexploitatie (niet- bedrijventerreinen) Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Rengerswetering In een bloeiende woningmarkt is in 2021 volop doorgewerkt aan de ontwikkeling van Rengerswetering. Noordelijke Kampen (eiland drie) In 2021 zijn de 49 grondgebonden koopwoningen en 26 vrije sector huurwoningen opgeleverd. In directe aansluiting daarop is het straatwerk aangelegd, het groen aangeplant en laatste delen van de watergangen uitgegraven. Daarmee is het eiland uitontwikkeld met dien verstande dat de verbindingen door middel van de bruggen met eiland vier nog gemaakt moeten worden. Zuiderland (eiland vier) In 2021 zijn er grote stappen gemaakt in de voorbereiding en realisatie van het vierde eiland. In het eerste half jaar is het totale eiland bouwrijp gemaakt en zijn alle ondergrondse nutsvoorzieningen aangelegd. 65

Parallel daar aan zijn er twee tenderprocedures doorlopen en succesvol afgerond. Dit betrof enerzijds de supermarkt en anderzijds de 24 vrije sectorkavels waarop inmiddels ook is gestart met de bouw. Daarnaast zijn er ook nog vier vrije kavels voor particulieren door de gemeente in verkoop gebracht en verkocht. Verder zijn wat betreft de bouwplanontwikkeling vrijwel alle woningen en de supermarkt voorbereid en/of vergund. In totaal komen er 92 appartementen en 69 grondgebonden woningen op dit eiland. Ook de overige koopwoningen zijn in het najaar in verkoop gebracht. Ten behoeve van de ontsluiting van het nieuwe woongebied, heeft de werkvoorbereiding en aanbesteding van de bruggen plaatsgevonden. Verder is gestart met de inrichtingsplannen en werkvoorbereiding van het openbaargebied waaronder het park. De Hoven (eiland 5, 6 en 7) Gezien de stappen die zijn gemaakt voor eiland vier en de benodigde voorbereidingstijd is in 2021 eveneens gestart met de planvorming voor de vervolgeilanden. Het eerst concept van het voorlopige stedenbouwkundig plan is opgesteld en er is een participatietraject doorlopen. Daarnaast is er na een langdurig onderhandelingstraject overeenstemming bereikt over de aankoop van het grootste deel van het zesde eiland en het aangaan van een samenwerkingsovereenkomst.

In aansluiting daarop is ook overeenstemming bereikt met het bouwbedrijf dat het resterende deel van eiland 6 in eigendom had. Vrijliggend fietspad langs Oostelijke Randweg. In navolging op de verwerving van de benodigde gronden is in 2021 de aanbesteding van het vrijliggende voet-/fietspad langs de Oostelijke Randweg voorbereid en is gestart met de realisatie. Hiermee wordt de bereikbaarheid van en naar het dorp voor fietsers en voetgangers verder verbeterd. ▪ Herontwikkeling Oostsingel Op het voormalige terrein van Amerongen Sierbestrating aan de Oostsingel en op de daarop aansluitende percelen langs de Garnalenweg zijn bouwplannen voorbereid voor de bouw van in totaal 55 woningen. Na een zorgvuldige voorbereiding en diverse overleggen is het plan in procedure gebracht. In 2021 zijn de in dat kader ingediende zienswijzen behandeld, is overleg gevoerd en is het plan tot twee keer toe voorgelegd aan de gemeenteraad voor de afgifte van een verklaring van geen bedenkingen. De raad heeft de verklaring afgeven. ▪ Logiesgebouw Celsiusweg Er wordt al geruime tijd gewerkt aan de voorbereidingen van het tweede logiesgebouw voor arbeidsmigranten ter plaatse van de Celsiusweg 7-9. In 2021 zijn de zienswijzen die zijn ingediend door de omgeving becommentarieerd en heeft de gemeenteraad een definitieve verklaring van geen bedenkingen afgegeven.

Daarop is het bouwplan vergund, maar deze vergunning is nog niet onherroepelijk, omdat er beroep is ingesteld bij de rechtbank. De gerechtelijke procedure zal in 2022 worden vervolgd. ▪ Tiny Houses Als uitwerking van een onderwerp uit het coalitieakkoord is in 2021 gewerkt aan het project Tiny Houses te realiseren nabij de woningen aan de Frits de Zwerver/Anne Frank. Samen met de woningstichting Het Gooi en omstreken is gewerkt aan een ontwerp van de woningen (Tiny Houses en grondgebonden sociale huurwoningen) en een verkaveling van het project. Op basis hiervan zijn de afgelopen tijd diverse onderzoeken uitgevoerd (onder andere geluidsonderzoek). Ook zijn de omwonenden tijdens een informatieavond (participatie) van de voorgenomen plannen op de hoogte gesteld. De gemeenteraad heeft op ingestemd met de grondverkoop voor de realisatie van de sociale huurwoningen. In 2022 worden de werkzaamheden voortgezet.

66

▪ Kerkstraat 7 (Ouwe Sjool) De Stichting Monumenten Bunschoten heeft het pand verkocht aan Heinen & Hopman. Zij hebben de verplichting het pand te restaureren voor 1 september 2023. Een renovatieplan wordt uitgewerkt door Heinen & Hopman. ▪ Ontwikkeling gebouwen Rabobank / Lidl Per 1 september 2021 is het gebouw van de Rabobank aan de Broerswetering verkocht. De nieuwe eigenaar is bezig een plan te maken voor de (her)ontwikkeling van dit pand/perceel. Daarbij wordt ook het huidig pand van de Lidl betrokken. Zij hebben al jaren de wens om hun winkel te vergroten. Dit sluit naadloos aan bij de Centrumvisie. Via een aantal workshops met de vertegenwoordigers van de nieuwe eigenaar zijn verschillende scenario’s besproken en verkend. ▪ Inbreidingsprojecten Het Ensemble De 24 grondgebonden woningen in het gebied tussen Scala Medica en de Piet Heinstraat (Het Ensemble) aan de Bosmanshof zijn in het eerste deel van 2021 opgeleverd aan de nieuwe bewoners. Het openbare gebied is definitief gemaakt door de projectontwikkelaar. Medio 2021 is het openbare deel overgedragen aan de gemeente. Garnalenweg (Zuyderzee aan de dijk) Begin 2021 is een start gemaakt met de bouw van de 37 woningen. Eind 2021 zijn de eerste woningen in het plan opgeleverd. Stap voor stap wordt ook de nieuwe openbare ruimte door de ontwikkelaar vormgegeven.

Eén van de eerste stappen die heeft plaatsgevonden is het maken van een aansluiting door middel van een drempelconstructie op de Garnalenweg. Eemlandia Op deze ontwikkeling hebben het hele jaar bouwactiviteiten plaatsgevonden. Er staan nu 15 woningen, en de voormalige melkfabriek is omgetoverd tot een kantoor en huurappartementen. De oplevering van de huurappartementen moet nog plaatsvinden begin 2022. Ook is het openbare gebied van de nieuwe straat Melkrijder gerealiseerd, zodat de woningen bereikbaar zijn vanaf de Veenestraat. Veenestraat 66 In de hoek van Veenestraat – Eemlandia is de voormalige bebouwing gesloopt. Op de locatie worden negen nieuwe woningen gebouwd. De realisatie van de bouw vindt plaats vanaf eind 2021. Zuidwenk 1-3 De bouw van de zes woningen aan de Zuidwenk is gereedgekomen. Voor de ontsluiting van het eigen terrein is een aansluiting op de Zuidwenk gemaakt. Hiervoor is een deel van de openbare ruimte heringericht door de ontwikkelaar. Na de herinrichting heeft overdracht plaatsgevonden aan de gemeente.

Taakveld Wonen en bouwen Wat hebben we bereikt / gedaan? ▪ Bouwresultaten De woningvoorraad woningen is aan het eind van het jaar toegenomen met 163 woningen, waarmee de eindstand uitkomt op 8.708 woningen (stand 1 januari 2022 volgens het CBS). In feite zijn er 161 nieuwbouwwoningen opgeleverd, zijn vijf niet-woningen getransformeerd tot woningen/appartementen en zijn er drie woningen onttrokken (gesloopt, samenvoeging of overige onttrekking). Het nettoresultaat voor 2021 is daarmee 163. De 163 gerealiseerde nieuwbouw in 2021 manifesteert zich voornamelijk in een drietal wijken Rengerswetering (75), Spakenburg (45), Bunschoten (38) en overig (5). Er zijn dit jaar geen sociale huurwoningen opgeleverd, 45 overige huurwoningen en 121 koopwoningen. Samengevoegd is één huurappartement met een ander huurappartement en gesloopt zijn twee koopwoningen. Sociale huurwoningen worden gezien de bouwstromen gemiddeld één keer per twee jaar als groot project sociale huur opgeleverd.

67

▪ Woonvisie 2020-2025 Het jaar 2021 is het tweede jaar van de woonvisie, waarbij in vijf jaar tijd 645 nieuwbouwwoningen moeten worden gerealiseerd. Dat is 129 woningen per jaar. Deze woningen zijn verdeeld als volgt: 150 sociale huur (50 grondgebonden en 100 appartementen, 50 midden huur appartementen, 445 koop (335 grondgebonden en 110 appartementen). ▪ Woondeal De gemiddeld jaarlijkse ambitie uit de woonvisie 2020-2025 met 129 nieuwbouwwoningen per jaar, is met de afgesproken ambitie uit de regionale woondeal regio Amersfoort vanaf het jaar 2021 verhoogd tot 155 nieuwbouwwoningen per jaar (versnelling van 20%). Nieuwbouw en transformatie 2021

Aantal totaal

Starter of doorstromer Starters DoorOnbekend stromers en overig

Huur Sociale huur Midden huur Dure huur Zorgappartementen Sloop/samenvoeging

0 3 42 0 -1

0 1 6 0

0 2 32 0

0 0 4 0 -1

0 1 9 0

0 2 21 0

0 0 8 0

0 0 4 0 -1

Totaal Koop Koopwoning tot NHG Dure koop boven NHG Sloop

44

7

34

3

10

23

8

3

45 76 -2

6 30

39 45

0 1 -2

17 12

24 41

4 22

0 1 -2

Totaal Totaal

119 163

36 43

84 118

-1 2

29 39

65 88

26 34

-1 2

< 28 jaar

Leeftijdscategorie 28 – > 55 Onbekend 55 jaar jaar

Toelichting jaarresultaat 2021: ▪ Sociale huur is tot en met € 752,33 per maand. ▪ Midden huur is van € 752,34 tot en met € 1.000,- per maand. ▪ Dure huur is boven € 1.000,- per maand. ▪ Koopwoning tot NHG is tot en met € 344.500,-, dur koop boven NHG is boven € 344.500,-. ▪ Leeftijdscategorie wordt bepaald aan de hand van de oudste bewoner bij koop of huur. ▪ Leeftijdscategorie onbekend is onder ander nog geen bewoning/anders. Totaal aantal woningen sociale- en midden huur en koopwoning tot NGH is 25% van 163 nieuwbouwwoningen. Over 2020 en 2021 gemiddeld 40%. Uitgangspunt woonvisie en POVI is 50%. ▪ Prestatieafspraken Nieuwe prestatieafspraken 2022-2025 Mede als gevolg van corona, maar ook vanwege andere prioriteiten, is er in 2021 minder ambtelijke inzet beschikbaar geweest om de nieuwe prestatieafspraken op te kunnen zetten. Uiteindelijk is met woningcorporatie Het Gooi en Omstreken overeengekomen dat de huidige prestatieafspraken 20172021 nog tot het eerste kwartaal 2022 blijven gelden. De verwachting is dat het tweede kwartaal 2022 de nieuwe prestatieafspraken 2022-2025 voor alle partijen kunnen worden vastgesteld. Ook is er een nieuwe Huisvestingsverordening Bunschoten 2022-2025 door de raad vastgesteld eind 2021, waarmee opnieuw de schaarste aan sociale huurwoningen is vastgesteld.

Dit keer met een extra nieuwbouwopgave van 80 sociale huurwoningen, naast de opgaaf uit de woonvisie 2020-2025 van nieuwbouw van 150 sociale huurwoningen. Ook deze extra opgaaf wordt in verkennende zin meegenomen in de nieuwe prestatieafspraken 2022-2025, maar de gemeente(raad) zal hier wellicht zelf ook meer aan zet zijn om dit volledig waar te kunnen maken. De hoofditems zijn de volgende: ▪ Nieuwbouw: Het realiseren van voldoende nieuwbouw volgens de woonvisie 2020-2025 (150 nieuwbouw sociale huur): in hoeverre voldoen de huidige plannen hieraan; ▪ Nieuwbouw: Meedenken hoe mee te werken aan voldoende nieuwbouw voor midden huurappartementen gedurende de woonvisieperiode 2020-2025. Betreft overigens geen

68

▪ ▪

▪ ▪ ▪

wettelijke taak van corporaties, maar kan een optie worden mocht de markt dit onvoldoende oppakken; Nieuwbouw: Meedenken hoe de extra ambitie uit de Huisvestingsverordening 2022-2025 te realiseren (extra 80 nieuwbouw sociale huurwoningen bouwen): hoe te realiseren en wat is hiervoor nodig; Toewijzingsregels: Bij woningtoewijzing nieuwbouw sociale huur maximaal gebruik maken van kernbinding Huisvestingsverordening en doorstroommaatregelen. Daarnaast enkele specifieke projecten met voorrang voor jongeren/starters realiseren (bijvoorbeeld Eemlandia) in afwijking van de doorstroom-strategie; Duurzaamheid: Meer de samenwerking op het thema duurzaamheid zoeken. Met name vervolgacties na vaststelling van de wijkuitvoeringsplannen gemeente (isolatie en aardgasloos); Langer zelfstandig wonen: Specifieke doelgroepen beter bedienen met huisvesting naast de benodigde zorg. Daartoe nader afspreken wat daarvoor nodig is (inzet corporaties en gemeente), onder andere bij seniorencomplexen richtlijnen voor scootmobiel standplaatsen. Leefbaarheid: Preventief handelen ter voorkoming woonoverlast, vervuiling, gedragsaanwijzing ter voorkoming huisuitzettingen etc. vanuit het thema “Woonplezier in de buurt”.

▪ Algemene beeld woningzoekenden voor een sociale huurwoning In het jaar 2021 zijn er 63 sociale huurwoningen (opnieuw) beschikbaar gekomen voor woningzoekenden. Het gaat hier om 63 bestaande woningen die beschikbaar komen door het vertrek van een vorige huurder, waardoor die woningen konden worden toegewezen aan een nieuwe huurder. De 63 woningen zijn toegekend aan verschillende doelgroepen: ▪ 10 woningen voor 30 vergunninghouders (statushouders met een verblijfsvergunning). ▪ 20 woningen voor urgente inwoners uit Bunschoten die vanuit een overmacht situatie met spoed een sociale huurwoning nodig hebben. ▪ 33 woningen voor reguliere woningzoekenden. ▪ Resultaat Woonruimtecommissie - urgente woningzoekenden In 2021 zijn 31 urgentieaanvragen behandeld via de Woonruimtecommissie, waarvan er 22 zijn gehonoreerd en negen zijn afgewezen. Een lichte afname van het aantal aanvragen (in 2020 waren het er 36). Hierbij moet worden aangetekend dat in het voortraject (intakegesprek) als het ware al een inschatting wordt gemaakt of er kans op een urgentie is. Als er maar enigszins kans is wordt iemand uitgenodigd voor de Woonruimtecommissie. Is het volstrekt kansloos dan wordt dat op voorhand uitgelegd en de aanvraag niet doorgezet, tenzij mensen er expliciet op staan dat dat toch gebeurt. Over het algemeen accepteren mensen de uitleg.

Er zijn aan 20 mensen met een urgentiestatus in het jaar 2021 een sociale huurwoning toegewezen. De gemiddelde wachttijd is ongeveer 5,5 maand. Het aanbod van voldoende geschikte woningen valt enigszins tegen. Vooral in de eengezinswoningen is het aanbod laag. In de kleinere woningen, met één of twee slaapkamers, is het aanbod groter waardoor de gemiddelde wachttijd korter is. Er zit dus een duidelijk verschil in de kleine woningen en de eengezinswoningen. In die laatste categorie is de wachttijd - voordat mensen een passende woning hebben - aan het oplopen. De slagingskans voor het verkrijgen van een urgentie ligt in 2021 rond de 70% als je alleen kijkt naar de doorgezette aanvragen. Neem je de niet doorgezette aanvragen mee in de telling, dan is het percentage 45% (schatting). Op de lijst van urgenten stonden in december 2020 nog 13 urgenten, eind december 2021 zijn dat 15 urgenten. Het merendeel van de toegekende urgenties komen voort uit echtscheidingen, waarna herhuisvesting moet worden gevonden voor een volwassene met de zorg voor één of twee minderjarige kinderen. ▪ Huisvesten statushouders/vergunninghouders In 2021 zijn er 30 vergunninghouders (vluchtelingen met status) gehuisvest, verdeeld over 10 woningen. Er is daarmee net niet voldaan aan de taakstelling van dit jaar waardoor er een kleine achterstand van twee resteert.

Doordat er weer een toename is in het huisvesten van vergunninghouders is de trend doorbroken, waardoor weer meer sociale huurwoningen moesten worden ingezet om deze wettelijke taakstelling grotendeels te kunnen realiseren. Van 16 sociale

69

huurwoningen in 2018 naar vier in 2019 en 2020 nu weer 10 in 2021. De provincie Utrecht heeft te kennen gegeven dat het toezichtniveau voor deze wettelijke taak staat op het één-na-laagste niveau, informatie opvragen en valideren, vanwege de minimale achterstand. Een minder resultaat dan in 2020 toen de gemeente op het laagste toezichtniveau stond. Dat heeft te maken met het gegeven dat de afgelopen jaren twee keer de halfjaarlijkse wettelijke taakstelling niet volledig gehaald is en het ook niet mogelijk was om de minimale achterstand in het huisvesten van statushouders volledig in te lopen.

Verbonden partijen Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing MooiSticht programma MooiSticht heeft door de specifieke gemeentelijke taak als verlengd lokaal bestuur één herkenbaar programma Welstands- en monumentenadvisering. De doelstelling van de stichting is de zorg voor de instandhouding en bevordering van het bouwkundig schoon, de welstandszorg, het landschaps- en stedenschoon, waaronder de monumentenzorg en erfgoed en ook de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit in zijn algemeenheid in de deelnemende gemeenten. Uitgangspunt is steeds het optimaal bedienen van de besturen van de aangesloten gemeenten.

Indicatoren Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Indicator

Eenheid

Nederland 2021 290 8,7

% Euro

Bunschoten 2021 CBS 340 Basisregistratie 17,9 adressen en gebouwen CBS 73,1 COELO 694

Euro

COELO

810

Gemiddelde WOZ-waarde 1.000 euro Nieuwgebouwde woningen Aantal per 1.000 woningen Demografische druk Woonlasten eenpersoonshuishouden Woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron

705

70,1 733

70

Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel zijn de baten en lasten opgenomen die aan het programma verbonden zijn. TABEL

Lasten Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen Totaal lasten Baten

Saldo

(Bedragen x € 1,-)

Realisatie Raming Raming na 2021 2021 wijz. 2021 Afwijking Incidenteel 382.444 354.028 419.253 36.809 0 7.952.131 918.370

13.142.447 1.031.484

13.142.447 5.190.316 985.384 67.014

-1.899.000 0

9.252.945

14.527.959

14.547.084 5.294.139

-1.899.000

Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

502.727

515.950

9.851.351 1.032.647

Totaal baten

515.950

13.223

0

13.142.447 809.160

13.382.447 3.531.096 619.160 -413.487

0 414.000

11.386.725

14.467.557

14.517.557 3.130.832

414.000

Ruimtelijke ordening Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) Wonen en bouwen

-120.283

-161.922

-96.697

23.586

0

-1.899.219 -114.277

0 222.324

-240.000 1.659.219 366.224 480.501

-1.899.000 -414.000

Totaal saldo

-2.133.780

60.402

29.527 2.163.307

-2.313.000

Kosten per inwoner

-95,71

2,74

1,34

97,05

Toelichting Op dit programma zijn de lasten € 5.294.000,- lager dan geraamd en de baten € 3.131.000,- lager. Per saldo een voordeel van € 2.163.000,-. ▪ Ruimtelijke ordening Het voordelig saldo op dit taakveld van € 24.000,- wordt veroorzaakt door lagere toegerekende salarislasten en kosten inhuur (€ 10.000,- voordeel), hogere taxatie en notariskosten (€ 25.000,-), lagere opbrengst Weteringschans in 2021 (€ 47.000,-, opbrengst in 2020), hogere overige inkomsten (€ 8.000,-) en per saldo hogere overige kosten (€ 2.000,-). Daarnaast wordt het verschil veroorzaakt door lagere kosten bestemmingsplannen (€ 77.000,-) en lagere kosten planschade (€ 3.000,-). Voor het totaal van € 80.000,- geldt een claim op het rekeningresultaat. ▪ Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) De grondexploitatie (exclusief bedrijventerreinen, deze zijn opgenomen onder het programma Economie) sluit met een voordeel van € 1.659.000,- ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt door een vrijval van de voorziening verlieslatende complexen (€ 48.000,-) en betreft het complex Zuyderzee. Daarnaast is er een toevoeging aan de voorziening verlieslatende complexen geweest (€ 18.000,-) voor het complex Eemlandia. Tevens zorgen winstnemingen en verkopen per saldo voor een voordeel (€ 1.493.000,-).

Een drietal bijdragen “bovenplans” zijn ontvangen van in totaal € 69.000,- (Oostsingel, Veenestraat, Abel Tasmanstraat). Deze worden gestort in de betreffende reserve. Tevens zijn er planhistorische kosten toegerekend (€ 67.000,-, Rengerswetering eiland 6) die zijn gestort in de algemene reserve grondexploitatie. ▪ Wonen en bouwen Het voordelige saldo op dit taakveld van € 480.000,- wordt veroorzaakt door hogere inkomsten leges omgevingsvergunningen (€ 413.000,-) en lagere salarislasten en kosten inhuur (€ 67.000,- voordeel). 71

72

0 -74.000 0 0 0 0 0 -2.313.000 161.000

-26.062 178.073 5.526 -146.907 186.912 -326.089 328.546 2.163.307 637.208

1.654.098 2.730.590 260.170 1.688.671 4.974.817 14.071.737 1.602.781 29.527 51.311

1.729.998 2.793.426 257.668 1.756.313 4.433.857 12.157.307 1.581.378 60.402 -16.157

1.680.160 2.552.517 254.644 1.835.578 4.787.905

-2.133.780 -585.897

702.817 105.683 719.929 883.675 3.696.484 14.397.826 1.274.235

131.966

11.386.725 62.870.561

1.812.126 3.255.334 360.327 2.555.508 5.671.581 18.094.310 6.181.579 9.252.945 62.284.663

Veiligheid

Verkeer, vervoer en waterstaat

Economie

Onderwijs

Sport, cultuur en recreatie

Volksgezondheid en milieu

Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing

Subtotaal programma's

Sociaal domein 4.907.344

2.548.000

Bestuur en ondersteuning

-1.726.096

Incidenteel

-26.961.080

Saldo

Afwijking

40.335.937 -25.234.984 -24.786.506

Raming na wijz. 2021 Saldo

15.100.954

(Bedragen x € 1,-) Realisatie 2021 Raming 2021 Saldo Saldo Baten Lasten

1.9 Recapitulatie totalen programma’s Onderstaand is een recapitulatie van de totalen per programma opgenomen.

73

74

DEEL 1: Jaarverslag

2. PARAGRAFEN

75

76

2.1 Lokale heffingen (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf lokale heffingen is opgenomen in artikel 10 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. De paragraaf betreffende de lokale heffingen bevat tenminste de geraamde inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen, een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen, een aanduiding van de lokale lastendruk en een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid.

Inleiding De belastingparagraaf behorende bij de begroting 2021 is op basis van deze uitgangspunten opgesteld. Bij de jaarrekening 2021 vindt aansluiting plaats bij deze opzet. De geraamde inkomsten worden daarbij aangevuld met tussentijdse aanpassingen en de definitief gerealiseerde inkomsten. Tevens wordt in deze belastingparagraaf tot uitdrukking gebracht of het beoogde beleid is gerealiseerd. Hierdoor kan de raad van de gemeente Bunschoten de in de begroting verwoorde uitgangspunten beter toetsen aan de behaalde resultaten. Gemeenschappelijk Belastingkantoor Locosensus Tricijn Het GBLT voert voor de gemeente de meeste belastingtaken uit. Hierna wordt nader geduid welke taken het GBLT uitvoert en welke taken nog bij de gemeente liggen. De geraamde en gerealiseerde inkomsten Belastingen en rechten

Primitieve begroting 2021

Belastingen: Onroerendezaakbelastingen (GBLT) Roerende ruimte belastingen (gem.) Forensenbelasting (GBLT) Precariobelasting (GBLT)

€ € € €

4.287.000,00 4.500,00 8.000,00 861.000,00

€ € € €

4.355.000,00 5.000,00 4.500,00 852.000,00

Totaal belastingen

€

5.160.500,00

€

5.216.500,00

Rechten: Afvalstoffenheffing (GBLT) Rioolheffing (GBLT) Begrafenisrechten (gem.) Marktgelden (GBLT + gem. ) Ov. Ink. Markt - water/stroomverbruik (gem.) Afdracht promotiegelden markt (gem.) Havengelden (GBLT) Secretarieleges en leges burgerzaken (gem.) Afdracht Rijksleges (gem.) Leges omgevingsvergunning (gem.)

€ € € € € € € € € €

1.951.000,00 1.501.000,00 382.000,00 62.000,00 8.000,00 8.000,00 98.000,00 298.000,00 91.000,00 593.000,00

€ € € € € € € € € €

2.014.000,00 1.536.000,00 448.000,00 26.000,00 5.000,00 8.000,00 98.000,00 296.000,00 107.000,00 1.006.000,00

Totaal rechten Totaal belastingen en rechten

€ €

4.794.000,00 9.954.500,00

€ €

-

-

Jaarrekening 2021

-

-

5.314.000,00 10.530.500,00

77

Analyse belastingen 2021 ▪ De meeropbrengst OZB komt enerzijds doordat er meer woningen zijn opgeleverd dan op voorhand was begroot. Dat levert een structurele meeropbrengst op van € 38.000,- voor de OZB eigenaren woningen. Daarnaast zorgen de leegstandscontroles van GBLT dat er meer gebruikers voor niet-woningen geregistreerd zijn, wat ook een meeropbrengst van € 16.000,oplevert op de OZB gebruikersheffing niet-woningen. De rest van het verschil moet worden gezocht bij OZB eigenarenheffing niet-woningen, welke iets te hoog was begroot - € 3.000,- en nog geheven OZB uit voorgaande jaren, € 17.000,-. ▪ De opbrengst precariobelastingen lijkt in eerste instantie slechts € 9.000,- lager te liggen dan begroot. De verwachting was echter dat het nadeel nog groter zou zijn (schatting € 15.000,-), omdat de precariobelasting voor terrassen met terugwerkende kracht is gehalveerd als coronamaatregel. Met inachtneming van deze meevallende tegenvallers zou je kunnen stellen dat er normaal gesproken een positief resultaat over boekjaar 2021 te behalen was van + € 6.000,-. ▪ De overige belastingen geven geen aanleiding tot het maken van een nadere analyse. Analyse rechten 2021 ▪ De opbrengst afvalstoffenheffing ligt € 63.000,- hoger dan begroot. Dit komt vooral door een toename van meer woningen dan begroot en wellicht minder leegstand gedurende het jaar.

▪ De opbrengst rioolheffing ligt € 35.000,- hoger dan begroot. Dit komt vooral door een toename van meer woningen dan begroot en wellicht minder leegstand gedurende het jaar. Voor de nietwoningen geldt meer afgevoerd afvalwater dan het voorgaande jaar. ▪ De meeropbrengst begrafenisrechten 2021 laat een nettoresultaat zien van € 66.000,-. Dit heeft te maken met de toename van het aantal begrafenissen in 2021 onder andere vanwege corona. Het resultaat wordt in de egalisatiereserve voor de begraafplaatsen gezet om de aangegane verplichtingen uit te kunnen betalen voor de komende jaren. ▪ De opbrengst marktgelden en ook de opbrengst water- en stroomgebruik liggen lager vanwege de coronamaatregel. Door het mindere gebruik van de openbare ruimte door de marktkooplieden zijn de tarieven met terugwerkende kracht gehalveerd en hierdoor valt het water- en stroomverbruik ook lager uit. ▪ Leges burgerzaken (inclusief afdrachten) vertoont een nadeel van € 18.000,-. Dit komt vooral omdat de afdracht Rijksleges te laag is begroot. ▪ De leges omgevingsvergunning (bouwleges) vertonen een positief resultaat van € 413.000,-. Het is gebruikelijk om voorzichtig te begroten voor deze legesopbrengsten vanwege het onvoorziene karakter ervan.

Dit keer een fors positief resultaat welke wordt verklaard als volgt: de meeropbrengst leges komt vooral voor rekening van Rengerswetering eiland 4, waar alle vergunningaanvragen voor woningen/appartementen en supermarkt in een keer zijn aangevraagd.

Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Belastingpolitiek Bij het opstellen van de ramingen van de inkomsten uit belastingen, bestemmingsheffingen en rechten voor de gemeentelijke begroting 2021 wordt uitgegaan van een vrij beperkte gemiddelde tariefswijziging. Daarbij is als algemeen uitgangspunt een inflatiepercentage voor 2021 gehanteerd van 2,20%. Alleen voor de afvalstoffenheffing geldt daarnaast nog een extra verhoging van € 60,- voor het vastrecht. Deze maatregel is noodzakelijk geworden, omdat de kostendekking voor deze heffing onder druk staat. De meerkosten kunnen niet langer worden opgevangen binnen de egalisatiereserve afvalstoffenheffing, waardoor doorberekening naar de inwoners van Bunschoten noodzakelijk is geworden. Voor de verordening precariobelastingen op kabels en leidingen geldt dat het jaar 2021 het laatste jaar is dat deze belasting geheven kan worden. WOZ Jaarlijks wordt er een nieuwe herwaarderingsronde Wet WOZ uitgevoerd. Dit heeft de wetgever bepaald, zodat de WOZ waarderingen actueel zijn en voor meerdere toepassingen gebruikt kunnen worden. De nieuwe herwaarderingen met peildatum 1 januari 2020 gelden voor het belastingjaar 2021. Deze waarderingen gelden ook voor het woningwaarderingsstelsel, het puntensysteem dat de maximale huurprijs van huurwoningen bepaalt.

Hierdoor hebben huurders weer een belang bij deze waardering, wat leidt tot meer beschikkingen.

78

De gemiddelde waardestijging voor woningen bedraagt 8,03% en de gemiddelde waardedaling voor de niet-woningen bedraagt -0,42%. Deze gemiddelde waardestijging van woningen en waardedaling van niet-woningen, voortkomend uit de jaarlijkse herwaarderingen Wet WOZ, worden gecompenseerd door bijstelling van de tarieven onroerendezaakbelastingen. Een herwaardering levert de gemeente dan ook geen geld op bij waardestijgingen en kost de gemeente geen geld bij waardedalingen. Naast dit herwaarderingseffect kan de gemeente overigens wel tariefmaatregelen nemen die daarvan los staan. Over het algemeen vindt inflatiecorrectie plaats over de tarieven. Beleidsadvisering belastingen 2021 vanwege corona Vanwege voortdurende coronamaatregelen heeft de raad net als in het jaar 2020 besloten om de tarieven marktgeld en precariobelastingen terrassen met terugwerkende kracht te halveren. Daarnaast heeft GBLT deze zogenaamde ondernemersheffingen in het najaar opgelegd net als in 2020. Ook bij de facturen voor water- en stroomgebruik op de markt is rekening gehouden met deze omstandigheden, waarbij lagere nota’s zijn opgelegd die aansluiten op het beperktere gebruik.

Overzicht op hoofdlijnen van de diverse taken belastingen en WOZ Ervaringen met GBLT tot heden: ▪ De uitvoering van de Wet WOZ is tijdig en compleet door GBLT uitgevoerd, waarbij een herwaardering WOZ voor de gemeente ook heeft geleid tot tijdige resultaten voor de belastingvoorstellen. ▪ De Waarderingskamer heeft de resultaten van de WOZ waardering akkoord bevonden, waardoor GBLT tijdig kon beschikken. Ook heeft de Waarderingskamer GBLT beoordeeld op hun processen en kwaliteit van werken. De beoordeling is voor het derde jaar als ‘goed’ beoordeeld. Dit jaar 2021 zijn de WOZ-processen inclusief afhandeling van bezwaren en beroepen nog sneller verlopen. Dat pakt ook goed uit voor de belastingaanslagen die worden opgelegd. ▪ GBLT heeft voor de gemeente Bunschoten (dit zesde jaar van dienstverlening) de WOZ en belastingprocessen zo ingeregeld dat tijdige aanslagoplegging grotendeels gerealiseerd is. Er resteert nog een klein aantal aanslagen die in 2022 worden opgelegd. Dat daarnaast de diftar eindafrekening 2021 nog moet worden opgelegd is logisch, omdat dit pas kan na afloop van het kalenderjaar. GBLT heeft in 2021 wederom goed ingespeeld (en afgestemd met de gemeente) op de coronaproblematiek in relatie tot de ondernemersheffingen en ook aan het oplossen van de toeslagenaffaire een bijdrage geleverd.

▪ Er is blijvende afstemming tussen de vastgoed basisgegevens BAG/BGT/BOR van de gemeente en WOZ van GBLT. Vanaf 2020 wordt de gecombineerde (GEO)mutatiedetectie uitgevoerd door de gemeente voor de verschillende ruimtelijke basisregistraties. De WOZ geodata wordt gedeeld met GBLT voor verdere verwerking in hun (GEO)systemen. Begroting en realisatie Bij het onderdeel ‘geraamde inkomsten’ staan de behaalde inkomsten van de verschillende belastingen en rechten (pagina 77). Daarbij zijn ook verklaringen gegeven over afwijkingen in relatie tot de begrote opbrengsten. Hieronder worden de belangrijkste rechten geplaatst in samenhang met de kosten voor het uitvoeren van de daarbij behorende gemeentelijke taak.

79

Afvalstoffenheffing De tarieven zijn voor 2021 verhoogd met de inflatie van 2,20% en € 60,- extra voor het vastrecht. Bedragen in € x 1,Kosten reiniging Mutatie egalisatiereserve Mutatie algemene middelen (nadeel) Aandeel straatvegen/papierbakken Afvalstoffenheffing ▪ Vastrecht ▪ Variabelrecht/diftar Verrekening groen/veegafval Opbrengst oud papier/kunststof Dividend ROVA BTW-component Totaal

Begroting 2021 Lasten 2.181.000 97.000 0 45.000

Baten

Rekening 2021 Lasten 2.342.000 197.000 0 45.000

1.851.000 167.000 40.000 439.000 50.000 224.000 2.547.000

2.547.000

Baten

1.850.000 165.000 40.000 673.000 80.000 224.000 2.808.000

2.808.000

Toelichting: De lasten zijn € 161.000,- hoger dan begroot als gevolg van kosten project nascheiding en varianten aanbiedstation (€ 66.000,-), extra kosten corona (€ 13.000,-) en hogere kosten inzameling en verwerking (€ 82.000,-). Daartegenover zorgden hogere opbrengsten PMD (€ 70.000,-), papier en glas (€ 142.000,-) en oud ijzer (€ 22.000,-) naast hoger dividend ROVA (€ 30.000,-) voor een positief effect van € 264.000,Rioolheffing De tarieven zijn voor 2021 met 2,20% verhoogd. Bedragen in € x 1,Kosten riolering Aandeel baggeren, straatvegen etc. Aandeel perceptiekosten BTW-component Mutatie egalisatiereserve Toevoeging voorziening riolering Rioolheffing Totaal

Begroting 2021 Lasten 1.075.000 80.000 75.000 132.000 0 148.000

Baten

1.510.000 1.510.000

Rekening 2021 Lasten 885.000 80.000 75.000 132.000 40.000 330.000 1.542.000

Baten 6.000

1.536.000 1.542.000

Toelichting: Er waren hogere baten rioolheffing (€ 26.000,-), lagere toegerekende salarislasten (€ 19.000,-) en hogere overige kosten (€ 5.000,-). Lagere kapitaallasten (achterblijven van de geplande investeringen) ten opzichte van de begroting van € 183.000,- zijn gestort in de voorziening “van derden verkregen middelen”. Begraafrechten De tarieven voor 2021 zijn verhoogd met 2,20%. Bedragen in € x 1,Kosten begraven Mutatie egalisatiereserve Begraafrechten Totaal

Begroting 2021 Lasten 403.000

403.000

Rekening 2021 Lasten 389.000 21.000 59.000 382.000 403.000 448.000 Baten

Baten

448.000 448.000

Toelichting: Door een hogere opbrengst begraafrechten van € 66.000,- en lagere overige kosten (€ 14.000,-) kon toegevoegd worden aan de egalisatiereserve in plaats van onttrokken.

80

Marktgelden De tarieven voor 2021 zijn in eerste instantie met 2,20% verhoogd en naderhand is deze verhoging vanwege coronamaatregelen weer teruggedraaid. Bedragen in € x 1,Kosten markt Mutatie egalisatiereserve Marktgelden Verlaging tarieven i.v.m. COVID-19 Opbrengst water/stroomverbruik Totaal

Begroting 2021 Lasten 69.000 1.000

70.000

Baten

33.000 29.000 8.000 70.000

Rekening 2021 Lasten 62.000

Baten 2.000 26.000 29.000 5.000 62.000

62.000

Toelichting: Lagere marktgelden en opbrengst water/stroomverbruik van € 10.000,- en lagere overige kosten van € 7.000,- zorgden voor een onttrekking in plaats van een storting. Leges De tarieven voor 2021 zijn met 2,20% verhoogd. Bedragen in € x 1,Algemene dienstverlening Omgevingsvergunningen Europese richtlijn

Begroting 2021 Lasten 378.000 627.000 5.000

Baten 293.000 593.000 5.000

Rekening 2021 Lasten 401.000 608.000 8.000

Baten 290.000 1.006.000 8.000

Toelichting: Algemene dienstverlening kan door wettelijke maximumtarieven niet kostendekkend worden doorberekend. Bij de omgevingsvergunningen is een hogere opbrengst leges te zien van € 413.000,- (deze worden voorzichtig begroot en er staan niet direct hogere kosten tegenover). Dit positieve resultaat wordt verklaard door in rekening gebrachte leges voor de ontwikkeling van Rengerswetering eiland 4. Conclusies kostendekking rechten in relatie tot egalisatiereserves Voor de legesheffing geldt geen egalisatiereserve, omdat dit niet binnen de fiscaal juridische regelgeving past. Voor de verschillende rechten bestaan echter wel egalisatiereserves. Uitgangspunt voor deze reserves is dat zij een maximaal negatief of positief saldo mogen hebben. Daarbij geldt een bandbreedte van -5% en +5% van de (begrote) jaaropbrengsten leges en rechten. Als het resultaat binnen deze bandbreedte valt, dan is sprake van 100% kostendekking van deze rechten. Komen ze beneden de ondergrens, dan zijn voor de dan komende jaren wellicht aanvullende tariefmaatregelen nodig of moet worden bezien of de uitgavenkant (verder) omlaag kan worden gebracht. Gaat de egalisatiereserve over de bovengrens, dan kunnen in feite de dan komende jaren de tarieven omlaag, tenzij er uiteraard ontwikkelingen zijn waardoor ook de kosten (gaan) toenemen.

Heffing en invordering gemeentelijke belastingen door GBLT Heffing De combinatiebeschikkingen/aanslagbiljetten gemeentelijke- en waterschapsbelastingen 2021 zijn opgelegd. Het gaat hierbij om een combineerde aanslag van de volgende zaken: ▪ Beschikkingen Wet WOZ ▪ Onroerendezaakbelastingen ▪ Afvalstoffenheffing ▪ Rioolheffing ▪ Verschillende waterschapheffingen Er zijn ruim 11.000 aanslagen over lopende belastingjaar 2021 opgelegd. Gelijktijdig is ook de eindafrekening afvalstoffenheffing diftar 2020 opgelegd (ongeveer 6.100 aanslagen). 81

Naast het grote combinatie kohier gemeentelijke en waterschapsbelastingen zijn dit jaar nog meer aanslagen verzonden voor een aantal andere kohieren. Dit betreft meerdere aanvullingskohieren voor: ▪ de gemeentelijke en waterschapsbelastingen 2021 ▪ kohier precariobelasting kabels & leidingen 2021 (laatste jaar) ▪ havengelden 2021 ▪ forensenbelasting 2021 Ondernemersheffingen (later) in het najaar opgelegd vanwege corona: ▪ marktgelden 2021 ▪ kohieren precariobelasting 2021 Het opleggen van de aanslagen en nota’s voor 2021 heeft geleid tot een aantal verzoeken om ontheffingen en bezwaarschriften. Hieronder de kengetallen voor 2021 en in meerjarenperspectief

2021

Toegewezen of vernietigd

Afgewezen of ingetrokken

Nog af te handelen

Bezwaarschriften gecombineerde aanslag, gemeentebelastingen Bezwaarschriften WOZ - waarde en/of afbakening (waarvan NCNP bezwaren)

149

70%

30%

9

314 (188)

36%

64%

14

Totaal

463

23

2019

2020

2021

Bezwaarschriften gecombineerde aanslag, gemeentebelastingen

165

216

149

Bezwaarschriften WOZ - waarde en/of afbakening (waarvan NCNP bezwaren)

319 (142)

258 (120)

314 (188)

Totaal

484

474

463

Toelichting De heffingsbezwaren omvatten ook verzoeken om verminderingen van aanslagen als gevolg van mutaties onder andere verhuizingen, verder wordt een melding van de front-office/KCC qua taakverdeling veelal ook aangemerkt als bezwaar. In dat opzicht valt het aantal heffingsbezwaren mee. Het aantal bezwaren WOZ 2021 ligt iets hoger dan het voorgaande jaar 2020. Dat is voornamelijk terug te herleiden naar de stijging van het aantal bezwaren ontvangen van no cure - no pay bureau ’s. Overigens heeft GBLT dit jaar ook een informeel “bezwarentraject” toegepast, waar 95 klanten uit Bunschoten gebruik van hebben gemaakt. Hierbij wordt vooral extra uitleg gegeven hoe de WOZwaarde van een woning tot stand is gekomen, waarbij het streven is dat men daarna niet meer formeel in bezwaar gaat.

82

Invordering In onderstaande tabel staan de prestatiegegevens over het invorderingsbeleid. PRESTATIEGEGEVENS 2020 Percentage belastingen - reeds ingevorderd 95,7% - kwijtschelding 0,7% - oninbaar 0,1% - debiteurensaldo* 3,5%

2021 96,7% 0,8% 0,0% 2,5%

* Nog in te vorderen vanwege: - automatische incasso, recent opgelegd of net vervallen - betalingsregeling - aanmaning, dwangbevel, overige fases van invordering

Aantal: 832

Aantal: 485

48 124

73 144

Totaal

1.004

702

Toelichting: Alleen bij de fase “aanmaning, dwangbevel en overige fases van invordering” loopt de gemeente nog gerede kans dat dit geld niet geheel kan worden ingevorderd. Het gaat dan over € 46.000,- aan geheven belastingen over 2021. Hiervoor is in de jaarrekening een voorziening wegens oninbaarheid opgenomen. Met de betalingsregelingen is een bedrag van ruim € 18.000,- gemoeid. GBLT geeft aan dat het verstandig is om een percentage van 0,29% van het netto opgelegde aanslagbedrag te begroten als oninbaar. Een en ander past in de uitgangspunten van de begroting.

Aanduiding van de lokale lastendruk Lokale lastendruk Er is in de gemeente Bunschoten voor het jaar 2021 een toenemende lastendruk voorzien voor personen met een koopwoning (met een gemiddelde woningwaarde) van 11,97%. Voor mensen met een huurwoning geldt een toename van de belastingdruk van gemiddeld 18,57%. De verhouding ligt anders omdat zij geen aanslag onroerendezaakbelastingen ontvangen, maar alleen een afvalstoffenheffing en een rioolheffing. De relatief grote toename in de lastendruk houdt verband met de extra stijging van de afvalstoffenheffing, waarbij het vastrecht fors is verhoogd om kostendekkend te kunnen blijven werken. COELO Het COELO onderzoekt jaarlijks de lokale lastendruk in het land. Uit deze rapportage kan het eigen lastenniveau in relatie tot het landelijke niveau worden beoordeeld. Positie woonlasten gemeente De gemeente Bunschoten staat dit jaar op de negenendertigste positie van gemeenten met de laagste woonlasten in het land voor de gecombineerde aanslag gemeentelijke belastingen (onroerendezaakbelastingen, rioolheffing en afvalstoffenheffing) voor een meerpersoonshuishouden met een eigen woning. Het betreft een rangorde tussen 370 (deel)gemeenten (352 gemeenten en 18 deelgemeenten). Hiermee laten we 331(deel)gemeenten achter ons qua hogere woonlasten.

De rangorde heeft te maken met de gemaakte keuzes door de Raad van de gemeente Bunschoten voor kadernota, begroting en belastingvoorstellen 2021.

Beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid Huidig beleid In de gemeente Bunschoten bestaat de mogelijkheid voor particulieren om kwijtschelding aan te vragen: ▪ voor de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing (vastrecht) en rioolheffing; ▪ voor alle overige gemeentelijke heffingen bestaat geen mogelijkheid voor kwijtschelding; ▪ waarbij uitgegaan wordt van 100% van de bijstandsnorm; o in afwijking van artikel 1c geldt een andere kwijtscheldingsnorm voor inwoners die de pensioengerechtigde leeftijd hebben bereikt. Voor deze personen geldt de norm 100% netto AOW + deel KOB; 83

▪

GBLT schakelt de Stichting Inlichtingenbureau jaarlijks in voor een gratis screening op eerder gehonoreerde aanvragen, waarbij wordt getoetst of men (wederom) in aanmerking komt voor automatische kwijtschelding.

In de gemeente Bunschoten bestaat de mogelijkheid voor ondernemers om kwijtschelding aan te vragen voor privé schulden: ▪ voor de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing (vastrecht) en rioolheffing; ▪ voor alle overige gemeentelijke heffingen bestaat geen mogelijkheid voor kwijtschelding. Prestatiegegevens kwijtschelding In onderstaand overzicht staan de prestatiegegevens over de afhandeling van de kwijtscheldingsverzoeken (in meerjarenperspectief). PRESTATIEGEGEVENS Automatisch toegekend Aangevraagd TOTAAL Toegewezen Afgewezen/ingetrokken Nog in behandeling

2021 110 274 384 196 163 25*

Ontvangen beroepen Toegekende beroepen Afgewezen beroepen Beroep nog in behandeling Totaalbedrag kwijtschelding (x €. 1.000,-) * wordt het eerste kwartaal van 2022 afgehandeld

27 11 13 3 74,6 Prognose 82,6

Uitsplitsing kwijtschelding 2021 per belastingsoort: Automatisch of op verzoek Begroot Totaal per belastingsoort Prognose als alle verzoeken zijn afgehandeld

Onroerende zaakbelastingen € 2.000,€ € -

Afvalstoffenheffing

Rioolheffing

€ € €

€ € €

33.000,44.000,48.800,-

30.000,30.600,33.800,-

Er is in totaal € 74.600,- aan kwijtschelding verleend in 2021. Wanneer alle verzoeken zijn afgehandeld verwacht GBLT uit te komen op € 82.600,- aan verleende kwijtschelding over 2021. Dit is aanzienlijk meer dan vorig jaar, € 65.800,-. Voor de afvalstoffenheffing dient dit gezocht te worden in het hogere vastrecht. Verder is het aantal kwijtscheldingsverzoeken in 2021 wederom toegenomen ten opzichte van 2020 (384 versus 352).

84

2.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing (Commissie Bestuur en Financiën) Het wettelijk kader voor het opstellen van een paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing is opgenomen in artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen: ▪ De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. ▪ Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat tenminste een inventarisatie van de weerstandscapaciteit, de risico’s en het beleid daarover. Ook, sinds de begroting 2016, zijn enkele kengetallen verplicht in deze paragraaf, met een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is te omschrijven als ‘de mate waarin de gemeente Bunschoten in staat is middelen vrij te maken om financiële risico’s op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van het bestaande beleid van de gemeentelijke dienstverlening’.

Deze formulering is zo gekozen, omdat het niet wenselijk is, vooral na de doorgevoerde bezuinigingen, dat er opnieuw moet worden bezuinigd en/of omgebogen indien zich onverwachts substantiële tegenvallers voordoen.

Notitie weerstandsvermogen Het weerstandsvermogen is een indicator voor de robuustheid van de financiële positie van de gemeente. Om te kunnen vaststellen of het weerstandsvermogen voldoende is, moeten de belangrijkste risico’s worden geïnventariseerd en gerelateerd aan de middelen en mogelijkheden die de gemeente heeft om de financiële gevolgen van dergelijke niet begrote zaken te kunnen opvangen. Ook voor de grondexploitaties is het van belang de risico’s te onderkennen. Een overzicht reserves staat aan het eind van deze paragraaf opgenomen. Uit dit overzicht blijkt dat de reserve algemene dienst ultimo 2021 € 14,9 miljoen bedraagt (inclusief precario).

Overzicht weerstandsvermogen Op de volgende pagina staat een overzicht van de weerstandscapaciteit. Een toelichting op deze tabel is hieronder te lezen. Het begrip onbenutte belastingcapaciteit is afgeleid van de normen die worden gehanteerd voor een artikel 12 gemeente. De onbenutte belastingcapaciteit voor Bunschoten wordt berekend op € 2,5 miljoen. Het artikel 12 beleid voor de onderdelen riolering en afval blijft onveranderd 100% kostendekkend. In de begroting is dat ook het uitganspunt, waarbij wordt opgemerkt dat hierbij ook de mutaties in de egalisatiereserves zijn meegenomen. Voor wat betreft de totale jaarlijkse exploitatie is er een weerstandscapaciteit van gemiddeld € 2,7 miljoen (afgerond). Het weerstandsvermogen van de algemene dienst is € 14.924.000,-. Dit is de reserve algemene dienst (inclusief precario). De ratio van het weerstandsvermogen wordt bepaald door de reserve algemene dienst (inclusief precario) à € 14.924.000,- te delen door de geïnventariseerde financiële risico’s à € 5.200.000,-. Dit betekent een ratio van het weerstandsvermogen van 2,9. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de gemeente Bunschoten de mogelijke financiële risico’s goed kan dekken. De risico’s binnen de grondexploitatie zijn in 2021 geactualiseerd bij het MPG. Uitgangspunt van de gewenste stand van de reserve is € 1 miljoen plus de geïnventariseerde risico’s (€ 2,5 miljoen).