Raadsvoorstel 95 (bijlage) Programmabegroting 2023 definitief.docx

50

Taakveld: Sportbeleid en -activering (XT-51) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 In het sportstimulerings- en gezondheidsbeleid richt de gemeente Brunssum zich op de gezondheid van al haar inwoners. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5 1.6 1.7

Resultaat: Wat doen we daarvoor Deelnemen aan het landelijke project Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) en het Lokaal Sport Akkoord. Kinderen in het basisonderwijs monitoren op motorische vaardigheden en de BMI. A.d.h.v. resultaten worden leefstijl-interventies m.b.t. gezonde voeding en bewegen georganiseerd. Het verzorgen van lessen Kleuters in Actie bij (vrijwel) alle scholen in het PO. Senioren stimuleren om te gaan genieten van sport en bewegen. Bij de Gezonde Basisschool van de Toekomst samen met enkele partners, de Tussen Schoolse Opvang verzorgen die met name gericht is op beweging (sport & spel). Door deelname aan het project IKS (Iedereen Kan Sporten Parkstad) matchen van het sport- en beweegaanbod voor mensen met een beperking en de behoefte daartoe. Actualiseren van het integraal sportbeleid (34).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Vitaliteit en veerkracht van jeugd. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Breed aanbod voor 4-12 jarigen op gebied van sport en cultuur d.m.v. de interventie Sjors Sportief en Sjors Creatief.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 510000 - Salarislst Sportbeleid en activering 510001 - Sportsubsidies(incl. Kapitaallasten) 510004 - Sportbeleid TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

176 117 141 434

176 122 111 409

176 122 111 409

176 122 111 409

0 434

0 409

0 409

0 409

51

Taakveld: Sportaccommodaties (XT-52) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Zorgdragen voor veilige, hygiënische en goed onderhouden sportaccommodaties waar op verantwoorde wijze gesport kan worden. 1.1 1.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Zorgdragen voor cultuurtechnisch onderhoud van de velden voor een goede beoefening van de sport en onderhouden van veldinrichting. Zorgdragen voor het verrichten van onderhouds- en/of vervangingswerkzaamheden aan het gebouw conform de verplichtingen vanuit de eigenaar/verhuurder.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Uitvoering geven aan het in 2019 vastgestelde accommodatiebeleid t.a.v. sportaccommodaties. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Besluitvorming over het eventueel multifunctioneel maken en/of deels afstoten van sportaccommodaties inclusief de financiële consequenties.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 520000 - Salarislasten Sportaccommodaties 520002 - Sporthal Rumpen 520004 - Sporthal Bredeschool Treebeek 520010 - Gymzaal Brunssum-Noord 520011 - Gymzaal Ir. De Katstraat 520408 - Sportpark Houserveld, Terreinen 520409 - Sportpark In De Struiken, Terreinen 520410 - Sportpark Peerdendries, Terreinen 520411 - Sportpark Klingelsberg, terreinen 520412 - Terreinen Algemeen 520413 - Tennispark ATIVU 520414 - Tennispark LTCB 520416 - Sporthal Rumpen 520417 - Sporthallen Algemeen 520418 - Sportzaal Brunssum-Noord, Microhal 520419 - Gymzaal Ir. De Katstraat/Planeetstr 520420 - Sport- en Gymzalen Algemeen 520422 - Zwembad De Bronspot 521000 - Accommodatie BSV-Limburgia 521001 - Accommodatie SV Langeberg 521002 - Accommodatie SV Brunssum 521003 - Accommodatie SV de Leeuw 521004 - Sportvoorziening Algemeen 521010 - Tennispark LTCB 521012 - Accommodatie Robin Hood

Begroting 2023 862 158 99 50 35 57 20 20 19 285 1 35 60 27 19 8 15 52 90 148 51 98 0 18 3

Begroting 2024 862 85 88 34 26 57 26 20 24 285 1 35 60 27 19 8 9 52 90 148 51 98 0 18 3

Begroting 2025 862 85 88 34 26 57 26 19 24 285 1 35 60 27 19 8 9 52 89 147 51 97 0 18 3

Begroting 2026 862 85 88 34 26 57 26 58 24 285 1 35 60 27 19 8 9 52 89 147 26 97 0 18 3

52

521013 - Golfbaan 522000 - Zwembad de Bronspot 522001 - Buffet Bronspot TOTAAL LASTEN producten 520002 - Sporthal Rumpen 520004 - Sporthal Bredeschool Treebeek 520010 - Gymzaal Brunssum-Noord 520011 - Gymzaal Ir. De Katstraat 520408 - Sportpark Houserveld, Terreinen 520409 - Sportpark In De Struiken, Terreinen 520410 - Sportpark Peerdendries, Terreinen 520411 - Sportpark Klingelsberg, terreinen 520420 - Sport- en Gymzalen Algemeen 520422 - Zwembad De Bronspot 521000 - Accommodatie BSV-Limburgia 521001 - Accommodatie SV Langeberg 521002 - Accommodatie SV Brunssum 521003 - Accommodatie SV de Leeuw 521010 - Tennispark LTCB 521012 - Accommodatie Robin Hood 522000 - Zwembad de Bronspot 522001 - Buffet Bronspot TOTAAL BATEN Resultaat

16 382 11 2.636

16 259 11 2.410

16 259 11 2.408

16 259 11 2.420

-88 -53 -30 -11 0 0 -9 -10 -5 0 -31 -27 -3 -27 -38 -3 -234 -21 -590 2.047

-88 -53 -30 -11 0 -6 -9 -16 -5 0 -31 -27 -3 -27 -38 -3 -234 -21 -601 1.808

-88 -53 -30 -11 0 -6 -9 -15 -5 0 -31 -27 -3 -27 -38 -3 -234 -21 -601 1.807

-88 -53 -30 -11 0 -6 -47 -15 -5 0 -31 -27 -3 -27 -38 -3 -234 -21 -639 1.781

Taakveld: Cultuurpresentatie, prodcutie, participatie (XT-53) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Investeren in cultuur betekent investeren in het welbevinden van mensen en in de sociale cohesie van de gemeenschap waarvan ze deel uitmaken. 1.1 1.2 1.3 1.4

1.5 1.6

Resultaat: Wat doen we daarvoor Voor het digitaal ontsluiten van wandel- en fietsroutes langs culturele bezienswaardigheden in Brunssum voegen we in 2023 tenminste 1 activiteit toe. We stimuleren de podiumkunsten in het centrum, en in de omgeving (zoals Clemensdomein). We organiseren workshops en zomer/winterscholen om mensen te leren bewegen, dansen, spelen. De contacten met onze Duitse partnergemeente Alsdorf op inspirerende wijze onderhouden. Extra aandacht zal uitgaan naar contacten tussen de jeugd van Alsdorf en Brunssum. De gemeente Brunssum telt veel organisaties die zich inzetten voor de inwoners van Brunssum. De organisaties dragen bij aan de leefbaarheid, de sociale cohesie, het welzijn, de gezondheid en de burgerkracht in Brunssum. In 2023 organiseert de gemeente opnieuw een culturele ontmoeting. We stellen een Actieplan ‘verenigingen’ op ter versterking van de levensvatbaarheid/zelfwerkzaamheid van het verenigingsleven (33).

53

Doel: Wat willen we bereiken 2 Het in stand houden van bestaande kunstwerken. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het onderhouden van meer dan 100 kunstwerken in de parken en op de pleinen.

Doel: Wat willen we bereiken 3 Volksfeesten en herdenkingen. Resultaat: Wat doen we daarvoor 3.1

Faciliteren van een groot aantal platforms (verenigingen, stichtingen, initiatiefnemers) ten behoeve van de organisatie van een groot aantal feesten en herdenkingen in het kader van het algemeen culturele belang (30).

3.2

We realiseren een nieuwe carnavalsloods (31).

Doel: Wat willen we bereiken 4 Professionaliseren Openlucht theater. 4.1 4.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Op basis van onderzoek en aanbeveling einde 2022 verbeteringen m.b.t. bedrijfsvoering doorvoeren (30). Een breed gevarieerd cultuuraanbod in het openluchttheater (OLT). De gemeente Brunssum organiseert in het theaterseizoen optredens in de openlucht. Naast het zelf organiseren van optredens door de gemeente, stimuleert het college initiatieven met podiumkunsten in het openluchttheater. Zo kan iedereen genieten van voldoende en gevarieerd aanbod (30).

Doel: Wat willen we bereiken 5 Alle kinderen op de Brunssumse basisscholen kunnen muziekles volgen met een professionele leerkracht. 5.1 5.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Via het project meer harmonie in de samenleving (MHIDS) hebben 7 basisscholen toegang tot professioneel muziekonderwijs. Parallel aan het project MHIDS loopt onderzoek naar de effecten op de lange termijn ontwikkeling van het kind.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 530000 - Salarislasten Cultuurpresentatie 530001 - Muziek Onderwijs 530002 - Amateur Kunstbeoefening 530003 - Cultuur 530004 - Evenementenbeleid 530005 - Volksfeesten TOTAAL LASTEN producten 530002 - Amateur Kunstbeoefening TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

396 332 76 615 139 63 1.621

396 337 76 310 122 63 1.305

396 343 76 265 122 63 1.265

396 343 76 310 122 63 1.310

0 0 1.621

0 0 1.305

0 0 1.265

0 0 1.310

54

Taakveld: Musea (XT-54) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Het realiseren van een museum in het pompgebouw Schutterspark. 1.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Museale functie Schutterspark: opstellen van een businessclass/ begroting/ dekkingsplan (32).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

producten 540000 - Salarislasten Musea 540100 - Schutterspark TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

0 100.000 100.000

0 0 0

0 0 0

0 0 0

0 100.000

0 0

0 0

0 0

Taakveld: Media (XT-56) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De 5 kerntaken van de bibliotheek worden gerealiseerd. 1.1 1.2 1.3 1.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor De bibliotheek wordt getransformeerd van een uitleenbibliotheek naar een maatschappelijk programmerende bibliotheek. Leesplezier wordt verhoogd vanaf jonge leeftijd tot en met de middelbare school. Digitale vaardigheden van kinderen, jongeren en volwassenen worden vergroot. Taalvaardigheid van burgers wordt vergroot en laaggeletterdheid tegengegaan.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 560000 - Salarislasten Media 560001 - Openbare Bibliotheek TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

0 532 532

0 532 532

0 532 532

0 532 532

0 532

0 532

0 532

0 532

55

Taakveld: Openbaar groen en recreatie (XT-57) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Goed verzorgde en bereikbare groen- en natuurgebieden en andere recreatieve plekken waar onze inwoners en gasten kunnen recreëren. Resultaat: Wat doen we daarvoor 1.1 Adequaat ingericht en onderhouden openbaar groen en bos- en natuurgebieden conform het MOP-OR 2021 - 2025 met vastgesteld onderhoudsniveau CROW-B. 1.2 Een verkeersveilige en goed afwaterende berm met zoveel mogelijk bloeiende kruiden. 1.3 Uitvoering geven aan de wettelijke zorgplicht met betrekking tot het bomenbestand. 1.4 Uitbreiden van het aantal bomen en percelen groen om het verpauperde groen tegen te gaan (53). 1.5 Onder regie van de Provincie wordt in 2023 de hoogwaardige fietsroute Leisure Lane gerealiseerd. 1.6 Realiseren van activiteiten op grond van het uitvoeringsprogramma Toerisme. 1.7 Opstellen van realistisch uitvoeringsplan Akkerbrug, uiterlijk eind 2023 (47). 1.8 Opwaarderen Urbanpark in samenwerking met jongeren (35). 1.9 Opstellen van een visie voor de verdere ontwikkeling van het Vijverpark en deze ter besluitvorming voorleggen aan de raad (50). 1.10 Besluitvorming over de toekomst van de IBA-organisatie.

2 2.1 2.2 2.3

Doel: Wat willen we bereiken Onderhoud en opwaardering van groen in wijken, in combinatie met voldoende en veilige speelplekken. Resultaat: Wat doen we daarvoor Opstellen van een nieuwe nota spelen inclusief uitvoeringsprogramma. Geven van meer verantwoordelijkheid aan wijkbewoners en toekennen extra budget aan de buurtnetwerken voor het opwaarderen van woon- en leefomgeving (54). Invoeren van vast beoordelingsmoment over (de kwaliteit van en tevredenheid over) een uitgevoerd fysiek wijkproject (55).

Doel: Wat willen we bereiken 3 Openbaar toegankelijk en aantrekkelijk Schutterspark met diversiteit aan activiteiten op het gebied van natuurbeleving, passieve en actieve ontspanning en horeca gericht op een breed publiek met respect voor natuur- en landschapswaarden. 3.1 3.2 3.3 3.4 3.5

Resultaat: Wat doen we daarvoor Herzien van het vigerend bestemmingsplan om de visie schutterspark uitvoerbaar te maken (51). Parallel aan de herziening van het bestemmingsplan het opstellen van een beeldkwaliteitsplan voor Schutterspark. Opstellen plan van aanpak onderhoud Schutterspark. Voorbereiden en aanbesteden van de opwaardering Schutterspromenade. Opstellen uitvoeringsplan 2023 – 2027 Schutterspark.

56

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 030020 - Speeltuingebouw Klaver 4 030022 - Pand Klaver 4 570000 - Salarislst Openbaar Groen recreatie 570005 - Groen- toerisme en recr.beleid 570020 - Speeltuinen 570021 - Openbare Speelplekken 570022 - Speeltuin Buschkesberg 570023 - Speeltuin Treebeek 570050 - Schutterspark Algemeen 570052 - Schutterspark Kinderboerderij 570054 - Schuttershüske 570055 - Exploitatie pompgebouwen 570200 - Groencoördinatie 570201 - Bosbeheer 570203 - Onderhoud Gereedschap Machines 570204 - Plantsoenen 570205 - Vijverpark/Edenpark/Emmapark 570207 - Sanering-/Reconstructie Bomenbestand 570209 - Directe Kap.Lasten etc. Plantsoenen 570210 - Fontein Vijverpark 570211 - Fontein Lindeplein 570212 - Straatbeelden/Kunstwerken TOTAAL LASTEN producten 030020 - Speeltuingebouw Klaver 4 030022 - Pand Klaver 4 570022 - Speeltuin Buschkesberg 570050 - Schutterspark Algemeen 570052 - Schutterspark Kinderboerderij 570200 - Groencoördinatie 570201 - Bosbeheer 570202 - Groen- en natuurbeleid 570210 - Fontein Vijverpark 570211 - Fontein Lindeplein 570212 - Straatbeelden/Kunstwerken TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

4 45 569 3 36 24 3 7 190 11 3 35 22 73 40 781 20 204 180 6 75 3 2.332

4 39 569 3 36 23 3 7 87 11 3 35 22 73 40 752 0 204 197 6 64 2 2.179

4 39 569 3 36 23 3 7 87 11 3 35 22 73 40 752 0 204 185 6 64 2 2.166

4 39 569 3 36 23 3 7 86 11 3 35 22 73 40 752 0 204 182 6 64 2 2.163

-7 -17 -2 -34 -3 -1 -8 -6 -6 -8 -2 -96 2.236

-7 -17 -2 -34 -3 -1 -8 -6 -6 -8 -2 -96 2.083

-7 -17 -2 -34 -3 -1 -8 -6 -6 -8 -2 -96 2.071

-7 -17 -2 -34 -3 -1 -8 -6 -6 -8 -2 -96 2.067

57

PROGRAMMA 9 MILIEU EN DUURZAAMHEID OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? De kwaliteit van de leefomgeving wordt voor bestaande en nieuwe inwoners steeds belangrijker. In de Structuurvisie Brunssum 2025 is daarom opgenomen dat Brunssum in 2025 een gemeente wil zijn die gezond, compact en groen is, en een prettig en veilig woonmilieu biedt. De gemeente heeft de aflopen jaren steeds meer taken en verantwoordelijkheden gekregen op het gebied van de klimaataanpak. Zowel klimaatmitigatie (inperking van de klimaatverandering) als klimaatadaptatie (weerbaarheid tegen de gevolgen van de klimaatverandering) vergen grote inzet van de gemeente. Deze opgaven raken ook de klassieke milieutaken die onder dit programma vallen, zoals lucht, bodem, geluid en afval. Vergunningverlening (milieu) is één van de instrumenten om hier grip op te houden. De energietransitie raakt alle inwoners van Brunssum en vormt een dermate grote opgave dat hier vanuit een bredere wijkgerichte aanpak invulling aan wordt gegeven. Door een integrale wijkgerichte benadering wordt naast het aanpakken van energiearmoede ook de leefbaarheid en kwaliteit van de woningen verbeterd. Vanuit het oogpunt van goede ruimtelijke ordening is er daarnaast aandacht voor een zorgvuldige inpassing van de opwek van duurzame energie.

De urgentie van het energievraagstuk wordt onderstreept door de hoge energieprijzen ten gevolge van de situatie op de Europese gas- en elektriciteitsmarkt. Net als veel inwoners probeert de gemeente de (financiële) gevolgen te beperken door de energievraag te verminderen. Bij verduurzaming vervult de gemeente naast de regiefunctie ook een voorbeeldfunctie. Zowel voor de gebouwde omgeving (het gemeentelijke vastgoed en de inrichting van de openbare ruimte) als voor bijvoorbeeld mobiliteit (het gemeentelijke wagenpark en het woon-werkverkeer van medewerkers). Ook bij de inkoop van werken, leveringen en diensten is aandacht voor duurzaamheid van belang. Duurzaam gedrag bij inwoners, organisaties en bedrijven wordt gestimuleerd om de betrokkenheid vanuit de samenleving te vergroten. Duurzaam wonen, leven en ondernemen wordt steeds meer het nieuwe normaal. Een schonere en groenere leefomgeving is goed voor de gezondheid van onze inwoners en kwaliteit van de leefomgeving. In het kader van klimaatadaptatie wordt gestreefd naar zo veel mogelijk vergroenen van de gebouwde omgeving om het hoofd te bieden aan toenemende hittestress, wateroverlast en droogte. Dat komt tot uiting in het stimuleren van groene schoolpleinen, groene daken en gevels en het ‘ontstenen’ van publieke en private ruimte.

De mogelijkheden voor het verkrijgen van duurzaamheidsleningen en –subsidie worden verder onderzocht en uitgewerkt voor een regionaal isolatie- en verduurzamingsprogramma. Brunssum streeft daarnaast, samen met de regio, naar een duurzame invulling van de rioleringszorg, waarbij de bescherming van de volksgezondheid, het voorkomen van wateroverlast en een goede kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater gewaarborgd zijn. Tot slot valt ook de openbare begraafplaats / Wet op de lijkbezorging onder dit programma. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Duurzaamheid is een breed begrip. De gemeente heeft de afgelopen jaren steeds meer taken en verantwoordelijkheden op dit gebied erbij gekregen. We werken veelal in regionaal verband samen aan maatregelen in het kader van klimaatadaptie, energietransitie en circulaire economie. We continueren de aanpak ‘aardgasvrije wijken’ en sluiten in dit kader aan bij het ingezette proces naar wijkgerichte dienstverlening. Het beleid moet ‘betaalbaar en haalbaar’ zijn voor de burger en lokale ondernemers stimuleren om stappen te zetten naar een duurzame onderneming. ‘Groen doen is moeilijk als je rood staat’. Daarom zijn we voorstander van het oprichten van een lokaal en/of

58

regionaal energiebedrijf, om de duurzaam opgewekte energie aan de eigen burgers te leveren. We stellen ons op het standpunt dat onze burgers financieel voordeel moeten krijgen van het toekomstig duurzaamheidsbeleid. Samen met de VNG maken we ons sterk dat het Rijk boter bij de vis levert en voldoende middelen beschikbaar stelt. Met een Actieprogramma Energiearmoede, dat we richten op fysieke ingrepen en energiebesparing, willen we zorgen voor structurele oplossingen voor de toenemende problematiek. We zijn voornemens om de verduurzamingsleningen (afvoer hemelwater, groene daken en eventueel nieuwe maatregelen) voort te zetten c.q. te verhogen, en aan te sluiten bij Operatie Steenbreek. We onderzoeken of duurzaamheidsmaatregelen als windenergie, zonneweides en andere innovaties (b.v. waterstof) op de Oostflank mogelijk zijn. Uiteraard geeft de gemeente Brunssum in dit alles het goede voorbeeld door bijvoorbeeld in 2026 al het gemeentelijk vastgoed (voor zover technisch mogelijk) te voorzien van tenminste zonnepanelen en het gemeentelijk wagenpark te elektrificeren. We blijven werk maken van het verminderen van de overlast van de Awacs-basis en continueren onze samenwerking daarin met de gemeente Beekdaelen. Met oog voor mens, dier en natuur.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • • • • • • • • • • • • • •

Parkstad Limburg Energietransitie (PALET) 1.0: Regionaal Ambitiedocument (2015) PALET 2.0 - Brunssum: Energiepotentiestudie (2015) Beleidsregel ‘PALET Regionaal Afwegingskader Grootschalige Duurzame Energieopwekking’ (2019) Regionale Energiestrategie 1.0 (RES Zuid-Limburg, 2021) Transitievisie Warmte 1.0 (2021) Klimaatadaptatiestrategie en Actieplan Klimaatadaptatie (Stadsregio Parkstad, 2022) Grondstoffenplan 2022-2026 (2022) Watertakenplan 2020-2024 gemeente Brunssum Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (VGRP) 2014-2019 (2014) Meerjarig onderhoudsplan openbare ruimte (MOP-OR) (2022-2024) Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum (2022) met geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart (2022) Nota bodembeheer Grond Brunssum (2014) met geactualiseerde Bodemkwaliteitskaart (2020) Begraven op eigen terrein (2018) Beleidsplan handhaving Omgevingsrecht. Voor een veilig en leefbaar Brunssum. Uitvoeringsbeleid toezicht en handhaving Wabo-taken gemeente Brunssum 2019-2022 (juni 2019) Uitvoeringsbeleid Vergunningverlening Wabo-taken Gemeente Brunssum (2019-2022)

BELEIDSOPGAVES RIOLERING - Het beheer en de instandhouding van de openbare ruimte en de boven- en ondergrondse infrastructuur behoren tot de kerntaken van de lokale overheid; onderdeel daarvan zijn de gemeentelijke taken ten aanzien van afvalwater en de waterhuishouding. Het gaat hierbij om dagelijks onderhoud en beheer, reparatie en vervanging. - Verder ligt er de opgave om het watersysteem ‘robuust’ en klimaat adaptief vorm te geven. Dat betekent dat riolering, openbare ruimte en oppervlaktewater in staat moeten zijn om de extremer wordende weersomstandigheden (met meer en hevigere regenval) aan te kunnen.

AFVAL

59

- Preventie van afval staat nog steeds voorop. Bij de inzameling en verwerking van (huishoudelijk) afval staan milieu (hygiëne) en klimaat voorop. Naast een efficiënte inzamelstructuur en bestaande financiële prikkels (tariefdifferentiatie) wordt ook gefocust op bewustwording/ gedragsverandering. - Zwerfafval in de openbare ruimte wordt zo veel mogelijk voorkomen door een efficiënte inzamelstructuur voor huishoudelijk afval, een goede infrastructuur van openbare prullenbakken, het actief schoonhouden van de openbare ruimte, communicatie met en bevordering van bewustwording bij inwoners. Zwerfafval dat toch in de openbare ruimte belandt, wordt uiteraard zo efficiënt mogelijk opgeruimd. Opties tot nascheiding worden onderzocht. KLIMAAT/DUURZAAMHEID - Doel van het rijk is dat Nederland in 2030 ten minste 55 procent minder koolstofdioxide uitstoot. Om zeker te stellen dat dit doel wordt behaald is het beleid gericht op een landelijke reductie van 60 procent in 2030. In 2050 moet volledige klimaatneutraliteit zijn bereikt. Het Rijk heeft daarom besloten dat we afscheid moeten nemen van fossiele bronnen als aardgas, aardolie en steenkool. - Brunssum heeft samen met de regio Parkstad de ambitie om in 2040 energieneutraal te zijn. Hiervoor is het beleidskader Parkstad Limburg Energietransitie (PALET) vastgesteld.

- Regionale Energiestrategie (RES): Brunssum maakt deel uit van de RES-regio Zuid-Limburg. De RES richt zich op de (ruimtelijke) opgave voor opwek van hernieuwbare elektriciteit en de regionale opgave voor hernieuwbare warmte. Voor Brunssum zijn er vier zoekgebieden voor zonne-energie en een zoekgebied voor windenergie opgenomen. - Transitievisie Warmte (TVW): hierin wordt de volgorde bepaald waarin panden, clusters van panden, buurten en eventueel hele wijken van het aardgas afgaan en een keuze gemaakt of er wijken voor 2030 aardgasvrij worden. Voor panden die voor 2030 van het aardgas afgaan wordt het beoogde alternatief voor aardgas benoemd. Zo ontstaat handelingsperspectief voor de inwoners, woning- en pandeigenaren en ook voor de netbeheerder. De ervaringen die zijn opgedaan met de in 2018 in heel Nederland opgestarte proeftuinen en specifiek de Proeftuin aardgasvrije wijk Brunssum-Noord, zijn hierin meegenomen. - In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie staan alle projecten en maatregelen die ervoor gaan zorgen dat Nederland in 2050 waterrobuust en klimaatbestendig is ingericht. Voor de gemeente Brunssum vindt afstemming plaats via de Waterwerkregio Parkstad. De Klimaatadaptatiestrategie en het Actieplan Klimaatadaptatie komen hieruit voort.

- Klimaatadaptatiestrategie: In 2022 is in Parkstadverband een Klimaatadaptatiestrategie opgesteld, met een daaruit voortvloeiend actieplan. Hieruit komen activiteiten voort, onder meer kwetsbaarheden in beeld brengen waterplannen actualiseren en verbeteren van waterveiligheid, die in 2022 zijn opgestart en in 2023 een vervolg krijgen. Het voeren van lokale risicodialogen staat op de planning voor 2023. - Circulaire Economie: Naast het verduurzamen van de leefomgeving transformeert onze economie van lineair naar circulair. De vraag naar grondstoffen neemt wereldwijd toe. Daarom werkt de overheid samen met het bedrijfsleven, kennisinstituten, natuur- en milieuorganisaties, overheden, vakbonden, financiële instellingen en andere maatschappelijke organisaties om zuiniger en slimmer met grondstoffen om te gaan. In deze circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. In het samenwerkingsverband Stadsregio Parkstad wordt er invulling gegeven aan een lokale circulaire economie strategie. BODEM, LUCHT, GELUID EN EXTERNE VEILIGHEID - De bodemkwaliteit is van dien aard dat in Brunssum veilig kan worden gewoond, gewerkt en gerecreëerd. Hierbij moet er een balans zijn tussen bescherming van de bodemkwaliteit en ruimte voor maatschappelijke ontwikkelingen. - Brunssum heeft te maken met de aanwezigheid van grote hoeveelheden mijnsteen.

Het hergebruiken van mijnsteen is mogelijk als de kwaliteit van de mijnsteen voldoet aan de lokale functiegerichte normen voor duurzaam bodemgebruik. Dit is het uitgangspunt van het gemeentelijke mijnsteenbeleid. Mijnsteen mag alleen toegepast worden binnen specifiek hiervoor door de minister aangewezen gebieden. - Als bronhouder draagt de gemeente Brunssum zorg voor een actuele en adequate digitale informatie-uitwisseling als bedoeld in de Wet basisregistratie ondergrond (BRO). - Het bodemtoezicht betreft een basistaak welke door de Regionale Uitvoeringsdienst Zuid-Limburg (RUD-ZL) wordt uitgevoerd.

60

- Om veilig en gezond te kunnen leven, werken en recreëren in Brunssum moet voldaan blijven worden aan de landelijke en Europese normen op het gebied van luchtkwaliteit, geluid en omgevingslawaai. Dat geldt eveneens voor blootstelling aan externe veiligheidsrisico’s van vervoer, opslag en het verwerken van gevaarlijke stoffen. Deze opgaven worden geborgd via de ruimtelijke planprocedures bij (gebieds)ontwikkelingen.

Taakveld: Riolering (XT-72) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De Instandhouding van de riolering conform het MOP-OR 2022-2024. 1.1 1.2 1.3 1.4

Resultaat: Wat doen we o.a. daarvoor De toestand en het functioneren van de riolering in beeld brengen en houden. (Nieuwe) woningen / bedrijven voorzien van een aansluiting op het gemeentelijk riool. Zorg dragen voor een goede afwatering van de weg(kolkreiniging) en een vrije afvoer van (afval)water. Een evaluatie van het Watertakenplan Brunssum (opvolger van het huidige VGRP) aan de raad worden voorgelegd.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Klimaatadaptatie: watergerelateerde aspecten worden beleidsmatig verankerd en bewustwording wordt gecreëerd. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we o.a. daarvoor Burgers stimuleren om eigen hemelwater van daken en tuinen af te koppelen van het riool middels een gezamenlijke subsidieregeling van het Waterschap en de gemeente Brunssum. In Parkstadverband nieuwe mogelijkheden onderzoeken om de gezamenlijke wateropgave zo effectief en efficiënt mogelijk in te richten.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 720000 - Salarislasten riolering 720001 - MOP-Riolering 720002 - Onderhoud Riolering 720003 - Rioolinspecties 720004 - Overige Kosten-baten Riool 720006 - Bijdrage aan Heerlen Caumerbeek 720007 - Rioolaansluitingen 720009 - Rioolreiniging TOTAAL LASTEN producten 720004 - Overige Kosten-baten Riool 720007 - Rioolaansluitingen TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

530 1.709 191 34 193 4 14 61 2.736

530 1.704 154 28 168 4 9 61 2.657

530 1.702 154 28 168 4 9 61 2.654

530 1.703 154 28 168 4 9 61 2.655

-3.728 -23 -3.751 -1.015

-3.724 -23 -3.747 -1.090

-3.720 -23 -3.743 -1.089

-3.722 -23 -3.745 -1.090

61

Taakveld: Afval (XT-73) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 De landelijke doelstellingen ten aanzien van de productie van huishoudelijk restafval behalen. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we o.a. daarvoor Continuering van de gescheiden afvalinzameling. Afvalinzameling tegen een zo gunstig mogelijk tarief en op maatschappelijk verantwoorde wijze. Preventie en reductie van restafval alsmede zo schoon mogelijk gescheiden inzameling door gerichte communicatie naar en participatie van inwoners.

Doel: Wat willen we bereiken 2 Burgers en bedrijven dumpen geen afval in het milieu. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we o.a. daarvoor De gemeente zal het twee keer per jaar gratis aanbieden van grofvuil handhaven en zet nog meer in op communicatie en bewustwording. Plan van aanpak Zwerfafval vormgeven en uitvoeren, in samenwerking met onder meer Brunssum Schoon.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 730000 - Salarislasten afval 730001 - Kosten-baten afval 730002 - Kosten-baten PMD-papier etc. TOTAAL LASTEN producten 730001 - Kosten-baten afval 730002 - Kosten-baten PMD-papier etc. TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

52 2.769 650 3.471

52 3.041 650 3.743

52 3.135 650 3.837

52 3.239 650 3.941

-3.870 -650 -4.520 -1.048

-4.211 -650 -4.861 -1.119

-4.324 -650 -4.974 -1.138

-4.450 -650 -5.100 -1.160

Taakveld: Milieubeheer (XT-74) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 We leveren onze bijdrage aan de landelijke klimaatdoelstellingen met betrekking tot de onderwerpen gebouwde omgeving en elektriciteit via de Regionale Energiestrategie Zuid-Limburg. 1.1 1.2 1.3 1.4

Resultaat: Wat doen we o.a. daarvoor Uitwerken van de RES 2.0. in Parkstadverband als onderdeel van RES Zuid-Limburg. Onderzoek uitvoeren naar de oprichting van een regionaal energiebedrijf in Parkstadverband (36). De in de RES 1.0 opgenomen zoekgebieden voor zonne- en windenergie verder uitwerken. Hernieuwbare energieprojecten op eigen grondgebied (verder) ontwikkelen, zoals een zonnepark op het terrein van de voormalige Terca-steenfabriek.

62

Doel: Wat willen we bereiken 2 Een “circulaire economie” gericht op een inclusieve maatschappij waarin iedereen mee doet en waarbij de klimaatproblemen worden aangepakt vanuit de gedachte, people, planet en profit/prosperity. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor In samenwerking met de andere Parkstad gemeenten wordt de Circulaire Economiestrategie en het uitvoeringsprogramma Circulaire Bouw opgesteld.

Doel: Wat willen we bereiken 3 We werken via visie- en planvorming toe naar een aardgasvrij Brunssum in 2050. Landelijk is het uitgangspunt 20 procent reductie in 2030. 3.1 3.2 3.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor De gemeenteraad stelt de Transitievisie Warmte 2.0 Brunssum vast. Uitwerking van een (buurt/wijk) uitvoeringsprogramma, samen met bewoners en andere belanghebbenden, voor prioriteitsgebieden en panden zoals aangewezen in de Transitievisie Warmte. Start traject verduurzamen woningen (particulieren en Verenigingen van Eigenaars) Brunssum-Noord en Schuttersveld in relatie tot subsidie Volkshuisvestingsfonds in samenwerking met Parkstad.

Doel: Wat willen we bereiken 4 Verdere uitvoering Proeftuin Aardgasvrije Wijken Brunssum-Noord (Lemmender). 4.1 4.2 4.3 4.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitwerken van de rolverdeling, organisatie en uitwerken van overeenkomsten (t.b.v. contract close/realisatie/exploitatie/beheer). Uitwerken van financiële afspraken (t.b.v. financial close, rekening houdend met garantstellingen door overheid/overheden en externe financiering). Opstarten en intensiveren van het participatieproces met de wijk als onderdeel van het totaalprogramma voor de wijk Brunssum-Noord. Het faciliteren van bij besluitvormingsprocessen betrokken partijen op go en no-go momenten.

Doel: Wat willen we bereiken 5 De gebouwde omgeving verduurzamen door het nemen van energiebesparende maatregelen. Dit met als doel energiearmoede te voorkomen en te bestrijden en slechte energielabels voor 2030 uit te faseren. 5.1 5.2 5.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Met voorrang opstellen en uitvoeren van een (lokaal) Actieprogramma Energiearmoede (37). Het uitwerken van de lokale aanpak in het kader van het isolatie- verduurzamingsprogramma voor lange termijn. Daarin meenemen o.a. het mogelijk maken van verduurzamingsleningen (38). Op basis van de lokale aanpak, een aanvraag indienen bij het Rijk voor middelen voor de aanpak van koopwoningen met een slecht energielabel (E-F-G).

63

Doel: Wat willen we bereiken 6 Voor 2050 richten we de gebouwde omgeving klimaat adaptief in. Dit met als doel de leefomgeving aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering (wateroverlast, droogteproblematiek, voorkomen hitteeilanden). 6.1 6.2 6.3 6.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor We participeren in Stadsregio Parkstad-initiatieven op het gebied van klimaatadaptatie, o.m. het voeren van lokale risicodialogen. We voeren de bestaande subsidieregeling groene daken en groene gevels 2022-2024 uit. Het ontstenen van private buitenruimte is ook van belang voor een klimaat adaptieve gemeente en de biodiversiteit, daarvoor sluiten we aan bij Operatie Steenbreek (38). Als gemeente geven we het goede voorbeeld door bij de reconstructie van wegen te vergroenen met het oog op klimaat adaptatie en verbetering van de biodiversiteit.

Doel: Wat willen we bereiken 7 Aanleg van een zonnepark op het terrein van de voormalige Terca-steenfabriek 7.1

7.2 7.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het voorlopige ontwerp zonnepark Terca nader uitwerken tot een in ruimtelijk, technisch en financieel opzicht zo optimaal mogelijk plan, rekening houdend met de eerder door de raad geformuleerde wensen (36). Een aanpak vormgeven om de aansluiting op het elektriciteitsnet zeker te stellen. Daartoe wordt de optie van batterijopslag uitgewerkt. Invulling geven aan het Regionaal Afwegingskader (RAK) en op basis daarvan bewoners in de gelegenheid stellen om te participeren, zowel in de planvorming als in financiële zin.

Doel: Wat willen we bereiken 8 Er moeten voldoende toepassingsmogelijkheden voor grond en mogelijkheden voor het duurzaam hergebruiken van gebiedseigen mijnsteen blijven bestaan, waarbij risico’s voor mens en milieu worden uitgesloten en de bodemkwaliteit als geheel niet verslechtert. 8.1 8.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het uitvoeren van taken en voldoen aan normen voortvloeiend uit de Wet Bodembescherming, het Besluit Bodembescherming en het Besluit Bodemkwaliteit. Als bronhouder ervoor zorgdragen dat wordt voldaan aan de wettelijke verplichting op grond van de BRO, door een tijdige en betrouwbare gegevensuitwisseling met de Landelijke voorziening.

Doel: Wat willen we bereiken 9 De luchtkwaliteit en geluidsbelasting blijven binnen de geldende landelijke en Europese normen. Dat geldt eveneens voor blootstelling aan externe veiligheidsrisico’s van vervoer, opslag en de verwerking van gevaarlijke stoffen. 9.1 9.2 9.3

9.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor Taken en normen voortvloeiend uit de Wet Geluidhinder en de Wet Milieubeheer respecteren bij ruimtelijke planprocedures. De luchtkwaliteit monitoren via de landelijke monitoringstool. De overlast ten gevolge van de AWACS-vluchten beperken door er samen met andere overheden bij onder meer de betrokken ministeries op aan te dringen om de mogelijkheden tot hinderbeperking zo veel mogelijk te benutten. Trachten een leefbaarheidsfonds te realiseren ter compensatie van de overlast van de AWACS-vluchten.

64

Doel: Wat willen we bereiken 10 Alle negatieve gevolgen voor het milieu van bedrijfsmatige activiteiten van onder de Wet milieubeheer vallende inrichtingen worden voorkomen of zoveel mogelijk beperkt. Resultaat: Wat doen we daarvoor 10.1 Uitvoeren van de Wet milieubeheer en toepassing geven aan alle andere relevante wet- en regelgeving op gebied van milieu in relatie tot bedrijven. 10.2 Het monitoren van grote evenementen waar potentieel veel geluid wordt geproduceerd. Doel: Wat willen we bereiken 11 We dragen zorg voor een correct naleefgedrag van regelgeving op het terrein van de fysieke leefomgeving – onderdeel milieu. Resultaat: Wat doen we daarvoor 11.1 Een correct naleefgedrag van milieuregelgeving; toezicht milieuaspecten uitgevoerd conform de geprogrammeerde opgave. 11.2 Het opstellen van het jaarprogramma toezicht en handhaving fysieke leefomgeving en integrale veiligheid 2023 en het jaarverslag 2022. Doel: Wat willen we bereiken 12 Het voorkomen van overlast door plaagdieren en kadavers. Resultaat: Wat doen we daarvoor 12.1 Het kadavervrij houden van de openbare ruimte. 12.2 Overlast van plaagdieren zoveel mogelijk voorkomen en bestrijden.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 740000 - Salarislasten Milieubeheer 740001 - Handhaving Milieubeheer 740002 - Milieubeleid 740003 - Bodem, Geluid & Lucht 740004 - AWACS aangelegenheden 740005 - Omgev.verg.: Milieu & Milieumelding 740006 - Ongediertebestrijding 740007 - Kadaverdepot TOTAAL LASTEN producten 740004 - AWACS aangelegenheden TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

687 135 169 4 16 8 24 3 1.045

687 135 121 4 16 8 24 3 997

687 135 121 4 16 8 24 3 997

687 135 121 4 16 8 24 3 997

-5 -5 1.040

-5 -5 992

-5 -5 992

-5 -5 992

65

Taakveld: Begraafplaats (XT-75) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Voldoen aan de wettelijke taken van de Wet op de Lijkbezorging. 1.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Het ter aarde bestellen en de uitvaart verzorgen als niemand kan of wil zorgdragen voor de uitvaart van een persoon.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 750000 - Salarislasten Begraafplaats 750001 - Openbare Begraafplaats 750002 - BGG Openbare Begraafplaats 750003 - Begraafrechten Begraafplaats 750010 - Wet op de Lijkbezorging TOTAAL LASTEN producten 750002 - BGG Openbare Begraafplaats 750003 - Begraafrechten Begraafplaats TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

92 11 1 12 5 122

92 11 1 12 5 121

92 12 1 12 5 123

92 25 1 12 5 135

-1 -60 -61 60

-1 -60 -61 60

-1 -60 -61 62

-1 -60 -61 74

66

PROGRAMMA 10 ECONOMIE EN TOERISME OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? Centrale uitgangspunten van dit programma zijn het versterken van bedrijvigheid en werkgelegenheid en het algemene ondernemers- en vestigingsklimaat in de gemeente Brunssum en het bevorderen van toerisme in Brunssum. In de dagelijkse praktijk zijn er vanuit het programma Economie en Toerisme aanknopingspunten met verschillende andere beleidsvelden. Denk hierbij aan evenementen, cultuur en sport, openbare ruimte, wonen en leefbaarheid, arbeidsmarkt, ruimtelijke ontwikkeling, openbare orde, mobiliteit en Citybranding. Dit vraagt om een integrale benadering van economische vraagstukken. Het programma kent zowel een lokale als regionale invalshoek. Lokaal gaat het om de in Brunssum gevestigde ondernemersnetwerken, bedrijventerreinen, recreatieve voorzieningen en winkelclusters. In regionaal verband vinden beleidsontwikkeling, projecten en programma’s plaats die vragen om een groter schaalniveau van de aanpak. Voorbeelden daarvan zijn het regionale retailbeleid, het project Stratenaanpak, de structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg, de gebiedsontwikkeling van de Oostflank en de visie Vrijetijdseconomie. Dit geldt ook voor de grotere subsidieprojecten zoals de Regiodeal Parkstad.

Bij deze ontwikkelingen werkt de gemeente actief samen met strategische partners zoals de stadsregio Parkstad, de provincie Limburg, IBA Parkstad, Visit Zuid-Limburg en regiogemeenten. Programma 10 is daarmee een interessant en veelzijdig programma dat een sterke invloed heeft op het algehele woon-, werk-, bezoekers- en leefklimaat in Brunssum. WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Het beleid en de projecten binnen het economisch domein worden voortgezet in lijn met de lopende lokale en regionale programma’s. Het betreft o.a. de herstructurering van de Oostflank, en de opwaardering van het bedrijventerrein Haefland/Rode Beek. Als gemeente zijn we daarin een samenwerkende partij met ondernemers. Dat betekent dat we met elkaar in gesprek blijven over de plannen die de gemeente ontwikkelt. We streven naar een zo optimaal mogelijk vestigingsklimaat waar je je als bestaande en nieuwe ondernemer welkom voelt. Voor (startende) ondernemers met vragen werken we zoveel als mogelijk met één aanspreekpunt. We gaan onderzoeken welke kansen en mogelijkheden er nog zijn om bestedingen bij lokale ondernemers te stimuleren onder inwoners en bezoekers. De intensievere samenwerking met Stichting Streetwise heeft haar vruchten afgeworpen en zetten we voort.

Deze professionele ondersteuning moet ervoor zorgen dat nieuwe ondernemers zich in het Centrum en Treebeek gaan vestigen en worden gefaciliteerd met goede begeleiding en (eventueel) starterssubsidie. De markt en de kermis hebben alleen bestaansrecht als we deze voorzieningen afdoende faciliteren. We bekijken in de komende periode welke concrete maatregelen er nodig zijn om de markt en kermis een boost te kunnen geven. We zetten in op behoud van Joint Force Command in Brunssum. Niet alleen vanwege de economische impact die van de basis uitgaat, maar ook omdat van ons als gastgemeente mag worden verwacht dat we er alles aan doen om de JFC-medewerkers en hun familie zich thuis te laten voelen in onze gemeente en te betrekken bij onze samenleving. De intentieovereenkomst, die enkele jaren geleden is opgesteld, willen we dan ook gestand doen en concreet vormgeven.

67

Op de Oostflank hebben we wellicht geen grote grondpositie, maar het is wél in het belang van Brunssum dat wij in samenwerking met onze partners (waaronder Parkstad Limburg en de Provincie) de leiding gaan nemen bij de herstructurering van dit gebied om het ontwikkelpotentieel optimaal te benutten en daarmee meer werkgelegenheid te creëren. Dat betekent meer ambitie tonen en initiatief nemen. Om daadkrachtiger de regie te kunnen nemen, gaan we structurele capaciteit op dit taakveld inzetten. Brunssum beschikt over een uitgestrekt buitengebied en diverse stedelijke parken in de directe woonomgeving. Met al deze ‘parels’ heeft onze gemeente de potentie om uit te groeien tot een toeristisch-recreatieve trekpleister van formaat. Vandaar dat we het waard vinden om Brunssum op aansprekende wijze in de markt te zetten en hierbij nadrukkelijker de aansluiting te zoeken met Visit Zuid Limburg. Om dat beleidsmatig goed op te pakken, wordt een integrale Brunssumse visie opgesteld.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • • • • • • • • • • • • • •

Kadernota Economie en Toerisme Gebiedsvisie Oostflank PALET 2.0 - Brunssum: Energiepotentiestudie (2015) Masterplan Herstructurering Bedrijventerreinen Oostflank Centrumvisie Uitvoeringsprogramma Centrum Masterplan Centrum Masterplan Treebeek Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg Structuurvisiebesluit Wonen en Retail Bestemmingsplan Centrum, Oostflank, Haefland-/Rode Beek, Emma Beheersverordeningen bedrijventerreinen en Woongebied Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg Uitvoeringsprogramma Toerisme Parkstad Visiedocument Schutterspark

BELEIDSOPGAVES VITALE CENTRA - Uitvoering geven aan de centrumvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma, waarbij wordt ingezet op de functies wonen, diensten en ontmoeten langs de thema’s verjonging, internationaliseren en verduurzaming. - Stimuleren van herontwikkeling van verouderd en/of leegstaand retailvastgoed in (binnenstedelijke) aanloopstraten. - Gebiedsgerichte aanpak van de Rumpenerstraat in samenhang met wonen, openbare ruimte en leefbaarheid. - Continueren van de samenwerking met de stichting Streetwise voor het aantrekken van nieuw ondernemerschap. - Doorontwikkelen samenwerking met de ondernemersvereniging(en) op basis van ontwikkel/samenwerkingsagenda. GEBIEDSVISIE OOSTFLANK - De gemeente neemt meer zelf de regie bij de herstructurering van de Oostflank. - Uitvoering geven aan de gebiedsvisie Oostflank en het ambitiedocument Oostflank. - In samenwerking met de provincie Limburg en stadsregio Parkstad komen tot een ontwikkel- en samenwerkingsstrategie voor de groeve Mourik en de provinciale (rest)percelen aan de op- en afrit van de Buitenring. - Als dragers voor de gebiedsontwikkeling in te zetten op logistiek (Value Added Logistics), versterking van het natuurlandschap en duurzame energie. - Door middel van herstructurering, revitalisering en/of strategische verwervingen uitvoering geven aan de herinrichting van bedrijventerreinen.

68

VRIJETIJDSECONOMIE - Uitvoering geven aan de regionale visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg en het uitvoeringsprogramma Toerisme op basis van een lokaal actieprogramma 2023. - Ontwikkelen van een integrale Brunssumse toeristische visie waarin recreatie, toerisme, evenementen, economie, sport en cultuur een plek krijgen. BEDRIJVENTERREINEN - Gebiedsgerichte en integrale aanpak van de bedrijventerreinen Haefland en Rode Beek (planologisch, openbare ruimte, veiligheid). - Uitvoering KVO-traject bedrijventerrein Haefland en Rode Beek (zie ook: programma 2). - Geplande oplevering van nieuwbouw bedrijfsverzamelgebouw op kavels I en II en opstarten verkoopprocedure kavel III Houserveld. - Faciliteren van private ontwikkelingen op het bedrijventerrein Rode Beek (Molenvaart). - Actualiseren van het regionale Uitvoeringsprogramma bedrijventerreinen. REGIONAAL ECONOMISCH BELEID - De gemeente participeert in de uitvoering van het jaarplan Economie en Toerisme van de regionale bestuurscommissie. - De structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid Limburg (SVREZL) zal worden geëvalueerd. - Het facetbestemmingsplan reductie plancapaciteit bedrijventerreinen zal worden vastgesteld. - De gemeente participeert waar mogelijk in regiodeal- en/of overige subsidieprojecten.

Taakveld: Economische ontwikkeling (XT-31) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Verbetering van het lokale ondernemersklimaat in het belang van ondernemers en inwoners. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Resultaat: Wat doen we daarvoor Doorontwikkelen van de Cadeaukaart Ons Brunssum (43). Doorontwikkeling van de samenwerkingsagenda met de ondernemersvereniging(en). Een voorstel maken voor een nieuw economisch beleid op het gebied van ondernemers- en vestigingsklimaat. Ontwikkeling van het digitaal platform ondernemers. Continueren samenwerking met stichting Streetwise ten behoeve van het aantrekken van nieuw en/of startend ondernemerschap (42).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Versterken van de regionale economische structuur o.a. op het gebied van retail, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie. 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitvoering van het jaarplan Economie en Toerisme Parkstad.

69

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

Producten 310000 - Salarislst Economische ontwikkeling 310001 - Economische Activiteiten 310002 - Economisch beleid TOTAAL LASTEN Producten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

165 20 82 267

165 20 82 267

165 20 82 267

165 20 82 267

0 267

0 267

0 267

0 267

Taakveld: Fysieke bedrijfsinfrastructuur (XT-32) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Het ontwikkelen van de Oostflank. 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Resultaat: Wat doen we daarvoor De gemeente neemt meer zelf de regie bij de herstructurering van de Oostflank (46). In samenwerking met de provincie Limburg en stadsregio Parkstad komen tot een ontwikkel- en samenwerkingsstrategie voor de groeve Mourik en de provinciale (rest)percelen. Uitvoering geven aan de gebiedsvisie Oostflank en het ambitiedocument Oostflank. In de verdere planuitwerking voor de Oostflank invulling geven aan de motie Duurzaamheid Oostflank (40). In de planuitwerking onderzoeken welke duurzaamheidsmateregelen mogelijk zijn op het gebied van bijvoorbeeld energie, circulair en klimaatadaptatie (40).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Het beleid en de projecten binnen het economisch domein worden voortgezet in lijn met de lopende lokale en regionale programma’s. 2.1 2.2 2.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Voortzetten van de gebiedsgerichte aanpak bedrijventerreinen Haefland en Rode Beek (41). Oplevering bedrijfsverzamelgebouw kavel I en II (1e fase) en uitgifte van kavel III (2e fase) op het bedrijventerrein Houserveld. Uitvoering en implementatie Keurmerk Veilig Ondernemen(KVO)-traject Haefland en Rode Beek (12).

70

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000)

Begroting 2023

Producten 320460 - Complex 46 Voormalig BSV terrein 320741 - Werkkapitaal Oostflank TOTAAL LASTEN Producten 320460 - Complex 46 Voormalig BSV terrein TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

225 50 275

0 50 50

0 50 50

0 50 50

-225 -225 50

0 0 50

0 0 50

0 0 50

Taakveld: Bedrijfsloket en -regelingen (XT-33) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Goede dienstverlening aan (startende) ondernemers. 1.1 1.2 1.3 1.4

2 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor Centraliseren van de klantcontactstromen via het gemeentelijk ondernemersloket. Uitvoeren van de stimuleringsregeling voor binnenstedelijk ondernemerschap, gevelrenovatie, transformatie en/of bedrijfsverplaatsing. Doorontwikkeling van het relatiebeheer met ondernemers. Stimuleren van startende ondernemers in het Centrumgebied door uitvoering van de bestaande startersregeling. Doel: Wat willen we bereiken Het bestaansrecht van de markt verzekeren door deze voorzieningen voldoende te faciliteren. Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitwerken op welke wijze de markt in de toekomst dient te worden gefaciliteerd (44).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) Producten 330000 - Salarislasten Bedrijfsloket en -regelingen 330001 – Markten TOTAAL LASTEN Producten 330001 – Markten TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

25 34 59

0 32 32

0 17 17

0 17 17

-13 -13 47

-13 -13 19

-13 -13 4

-13 -13 4

71

Taakveld: Economische promotie (XT-34) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Doorontwikkelen van het recreatief aanbod, de woon- en vrijetijd voorzieningen voor inwoners, bezoekers en ondernemers. 1.1 1.2 1.3 1.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitwerken op welke wijze de kermis in de toekomst gefaciliteerd wordt/blijft (44). Opstellen van integrale visie voor de toeristisch-recreatieve ontwikkeling van onze gemeente (48). Een aanpak ontwikkelen voor het In de markt zetten van Brunssum als toeristisch-recreatieve trekpleister, in samenwerking met Visit Zuid Limburg (49). Concretiseren en uitvoeren van Intentieovereenkomst met JFC (45).

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) Producten 340000 - Salarislasten Economische promotie 340002 – Kermis TOTAAL LASTEN Producten 340001 - Baten Toeristenbelasting 340002 - Kermis TOTAAL BATEN Resultaat

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

148 74 222

118 62 180

88 47 135

88 47 135

-172 -31 -203 19

-172 -31 -203 -23

-172 -31 -203 -68

-172 -31 -203 -68

72

PROGRAMMA 11 VOLKSHUISVESTING EN RUIMTELIJKE ONTWIKKELING OMSCHRIJVING WAT VALT ONDER DIT PROGRAMMA? Centraal staat (het behoud van) een aantrekkelijke woon- en leefomgeving, waarbij steeds wordt gezocht naar een goede balans tussen groen, wonen, parkeren en voldoende ruimte voor sport, spel en ontspanning. Onder dit programma valt het gebruik en de inrichting van de fysieke leefomgeving inclusief de nieuwe Omgevingswet. Ook het zorgen voor passende en betaalbare woonruimte voor iedereen valt onder dit programma. En het in balans brengen van vraag en aanbod (zowel kwalitatief als kwantitatief) van de woningvoorraad, zodat rekening wordt gehouden met de veranderende bevolkingsontwikkeling en veranderende woonwensen. Het terugdringen van de woningnood en het ‘bouwen naar behoefte’ worden als belangrijke opgaven gezien. Net zoals in de rest van Nederland heeft ook Brunssum een tekort aan passende en betaalbare woonruimte. Daarom wordt ingezet op transformeren van de woningvoorraad in de vorm van realisatie van levensloopbestendige, duurzame en betaalbare woningen, verspreid over de wijken. Voor een tweetal wijken zijn hiervoor ook middelen beschikbaar vanuit het Volkshuisvestingsfonds. Verder vallen onder dit programma de uitvoering van het masterplan centrum en alle grondexploitaties.

WAT ZEGT HET COALITIEAKKOORD HIER ONDER ANDERE OVER? Het beleid en de projecten worden voortgezet in lijn met de lopende lokale en regionale programma’s. Het betreft o.a. het Centrumplan en de transitie van de Rumpenerstraat. De plannen voor het Centrum brengen we daadkrachtig ten uitvoer. De facelift van het centrumgebied moet niet alleen zorgen voor een ruimtelijke upgrade, maar ook voor een levendig en gezellig Centrum dat daarmee toegevoegde waarde krijgt voor inwoners, ondernemers en bezoekers van buitenaf. Een goede samenwerking en gezamenlijke planvorming met ondernemers en omwonenden is hierbij een belangrijke succesfactor. Hierover communiceren we op gezette tijden met elkaar. Bij het realiseren en in stand houden van een aantrekkelijke woon- en leefomgeving zoeken we steeds naar een goede balans tussen groen, wonen, parkeren en voldoende ruimte voor sport, spel en ontspanning. Net zoals in de rest van Nederland heeft ook Brunssum een tekort aan passende en betaalbare woonruimte. ‘Bouwen naar behoefte’ (o.a. levensloopgeschikte appartementen, nultredenwoningen en voldoende sociale huurwoningen) zien we als een belangrijke opdracht voor het nieuwe gemeentebestuur. Dit jaar wordt de Regionale Woonvisie geactualiseerd. In 2021 zijn hiervoor al enkele bouwstenen opgeleverd, zoals het Woonbehoefteonderzoek en de Synopsis (koersbepaling).

Om vaart te maken, willen we nog niet in exploitatie genomen bouwgronden in Brunssum zo snel mogelijk in exploitatie brengen. We stimuleren de transformatie van winkels naar woningen, met inachtneming van het geldende retail- en woonbeleid. Het verhogen van de maximale koopsom voor het verkrijgen van een starterslening tot het maximale bedrag dat de Provincie Limburg op dit moment hanteert in het kader van de startersregeling kan mede zorgen voor behoud van starters/jonge gezinnen in onze gemeente. Ook kan het een aanvullende optie zijn bij het vlottrekken van de woningmarkt. Op basis van de vigerende stadsdeelvisies dienen prioriteiten gesteld te worden bij de verdere ontwikkeling van de wijken. Actieve betrokkenheid van professionele wijkactoren en bewoners is hierbij een absolute must. Extra aandacht verdient de herstructurering van ‘de kop van Treebeek’ (omgeving Horizonstraat/Komeetstraat). Verbeteringen verduurzaming van de buurten Schuttersveld en de Lemmender staan de komende periode al op de planning.

73

De aanstaande Omgevingswet biedt het wettelijk kader en het instrumentarium voor een samenhangende aanpak van de fysieke leefomgeving. In de afgelopen bestuursperiode heeft het college van B & W ter voorbereiding op de invoering van deze wet een implementatieplan vastgesteld en de raad een ambitiedocument. In afwachting van een besluit van de Eerste Kamer over de definitieve invoeringsdatum (1 januari 2023) zullen wij de implementatie van de Omgevingswet de komende periode verder ter hand nemen, met de voorbereiding van een integrale omgevingsvisie, omgevingsprogramma’s en een omgevingsplan, en met het (door)ontwikkelen van de dienstverlening.

KADERSTELLENDE NOTA'S • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Structuurvisie wonen Zuid-Limburg 2016 Regionale en lokale woonvisie 2023-2028 Geactualiseerde envelop Herstructureringsvisie Parkstad Limburg 2017-2020/2030 Masterplannen Treebeek en Centrum 2008 Centrumvisie 2020-2026 Stadsdeelvisies Centrum/Noord (2013), West (2015) en Zuid/Oost (2017) Strategische visie 2025 Structuurvisie Brunssum 2025 Intergemeentelijke structuurvisie Parkstad Structuurvisiebesluit Wonen en Retail Structuurvisie Ruimtelijke Economie Nota Grondbeleid (2019-2022) Verordening VTH Welstandsnota Bouwverordening der gemeente Brunssum 2014 Bomenverordening Erfgoedverordening Archeologische verwachtingskaart

BELEIDSOPGAVES TRANSFORMATIE VAN DE WONINGVOORRAAD - We zorgen voor passende en betaalbare woonruimte voor iedereen, als onderdeel van een aantrekkelijke woonen leefomgeving, waarin, samen met wijkbewoners, ook aandacht is voor de verdere ontwikkeling van de kwaliteit van (openbaar) groen en verkeer & mobiliteit. - Het in balans brengen van vraag en aanbod (zowel kwalitatief als kwantitatief), zodat rekening wordt gehouden met de veranderende bevolkingsontwikkeling en veranderende woonwensen. - Een goede mix van (levensloopbestendige) koop- en huurwoningen in de verschillende prijsklassen en in de verschillende stadsdelen blijft een belangrijk streven. - Met inzet van middelen vanuit het Volkshuisvestingsfonds zal de komende jaren extra aandacht worden besteed aan verbetering/verduurzaming van particulier bezit in de voormalige mijnkolonie Schuttersveld en de Lemmender. - Inspelen op de geactualiseerde Regionale Woonvisie wanneer deze gereed is. - Stimuleren van de transformatie van winkels naar woningen, met inachtneming van het geldende retail- en woonbeleid. CONTINUE ZORG VOOR DE FYSIEKE LEEFOMGEVING EN OMGEVINGSKWALITEIT - Uit de Structuurvisie Brunssum 2025 volgt de volgende beleidsopgave: 1. Het behouden en versterken van het woon- en leefklimaat binnen de verschillende wijken in Brunssum.

Naast een aantrekkelijke woongemeente wil de gemeente ook een prettige leef gemeente zijn, waar voldoende werkgelegenheid, winkels, maatschappelijke voorzieningen en mogelijkheden voor recreatie zijn. 2. Het versterken van (schone) werkgelegenheid. Waarbij een goede bereikbaarheid en

74

aansluiting op de regionale infrastructuur van belang is. GRONDEXPLOITATIE - Daar waar mogelijk en noodzakelijk nemen we een actieve rol in om gewenste ontwikkelingen te realiseren. - Nog niet in exploitatie genomen bouwgronden worden zo snel mogelijk in exploitatie gebracht. - Waar gewenste ontwikkelingen door de markt worden opgepakt faciliteren we dit, waarbij de gemeentelijke kosten worden vergoed. - Uitvoering blijven geven aan het Masterplan Centrum en Masterplan Treebeek.

Taakveld: Ruimtelijke ordening (XT-81) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Invoeren van geplande Omgevingswet op grond van het vastgestelde implementatieplan en ambitiedocument (indien de wet van kracht wordt). 1.1 1.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor De gemeente Brunssum voldoet qua regels en werkwijze bij de inwerkingtreding van de Omgevingswet aan de (implementatie) eisen die ingevolge deze wet en bijbehorende regelgeving zijn gesteld (58). Er wordt een plan van aanpak gemaakt voor het ontwikkelen van een omgevingsvisie, omgevingsprogramma en omgevingsplan (58).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Implementatie van de Wet kwaliteitsborging van het bouwproces (Wkb). 2.1

Resultaat: Wat doen we daarvoor De organisatie inrichten op veranderde gemeentelijke rol van vergunningverlener bouwen (van beoordelaar naar procesbewaker).

Doel: Wat willen we bereiken 3 Het adviseren over en beoordelen van ruimtelijke initiatieven vanuit de samenleving (burgers, bedrijven, ontwikkelaars). 3.1 3.2 3.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Adequaat en binnen de daarvoor geldende termijnen integraal adviseren. Het opstellen van een Nota kostenverhaal. Eventuele planschadeverzoeken worden adequaat binnen een redelijke termijn afgehandeld.

WAT GAAT HET KOSTEN? Exploitatie (x € 1.000) producten 810000 - Salarislasten Ruimtelijke ordening 810002 - Bestemmingsplannen 810003 - Ruimtelijke kwaliteitszorg 810005 - Omgevingswet TOTAAL LASTEN producten TOTAAL BATEN

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Begroting 2026

645 165 18 50 877

645 40 18 0 702

645 40 18 0 702

645 40 18 0 702

0

0

0

0

75

Resultaat

877

702

702

702

Taakveld: Grondexpl. (niet-bedr.terreinen) (XT-82) WAT WILLEN WE BEREIKEN EN WAT DOEN WE DAARVOOR? Doel: Wat willen we bereiken 1 Daadkrachtig uitvoeren van het centrumplan. 1.1 1.2 1.3

Resultaat: Wat doen we daarvoor Uitvoering geven aan de deelprojecten die zijn opgenomen in het uitvoeringsprogramma Centrum 20202026 (o.a. gebiedsontwikkeling Victoriapark) (42). Kwaliteitsverbetering van het vastgoed in het centrum. Werken aan het doel ‘Internationalisering’ vanuit de Centrumvisie-aanpak (45).

Doel: Wat willen we bereiken 2 Uitvoering geven aan de nota grondbeleid. 2.1 2.2

Resultaat: Wat doen we daarvoor Actualiseren van de nota grondbeleid. Het actualiseren van het Meerjaren Perspectief Grondexploitaties (MPG).

Doel: Wat willen we bereiken 3 Uitgifte van grond en het verder ontwikkelen van diverse (woningbouw) locaties binnen de gestelde (financiële) kaders. 3.1 3.2 3.3 3.4

Resultaat: Wat doen we daarvoor Nog niet in exploitatie genomen bouwgronden in Brunssum zo snel mogelijk in exploitatie brengen (52). Ontwikkeling locatie Raadhuisstraat / Entree Dorpstraat. Ontwikkeling Hof van Oeloven. Ontwikkeling Lindeplein.