Raadsvoorstel 51 (bijlage) Jaarstukken 2023 16-5-2024__202413338__

BATEN 120001 - Bijzondere Wetten 120002 - APV(vergunningen e.d.) 120004 - Criminaliteitspreventie 120005 - Toezicht & Handhaving openbare ruimt Totaal BATEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

762 1 20 187 9 129 18 1.126

762 1 18 235 20 137 29 1.201

-0 -2 48 12 8 11 75

-11 -8 -100 -119

-14 -9 -103 -0 -126

-3 -1 -3 -0 -8

1.007

1.075

68

27

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen 120004 Criminaliteitspreventie: Door het tekort aan boa’s in 2023 is er door de openstaande vacatures vrije ruimte binnen de salariskosten waarvoor onder andere ingehuurde straatcoaches zijn ingezet gedurende het jaar. Deze straatcoaches zorgen ervoor dat we een beter beeld krijgen van de situatie in de wijken en zichtbaar gemaakt wordt wat de wensen en ontwikkelpotentieel van onze jongeren is. Dit zorgt voor een verbetering van de leefomgeving van jongeren in de wijken. 120006 Integrale veiligheid: de hogere uitgaven houden verband met meer huisverboden, huisuitzettingen en de verspreiding van de veiligheidskaart in elk Brunssums huishouden. 120009 Doodschouw/kosten GGD: hogere kosten ten gevolge van meer onnatuurlijke doodsoorzaken.

28

PROGRAMMA 3 SOCIAAL DOMEIN TERUGBLIK Het vorig jaar zijn we samen met onze partners CMWW en SamenKracht gestart met de beweging naar het ‘voorliggend veld’ die we zowel bij deWet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) als bij Jeugd willen realiseren. Deze beweging naar de voorkant betekent dat we de samenredzaamheid in Brunssum stimuleren én ons aanbod van de algemene voorzieningen zo toereikend mogelijk en op basis van de behoefte van de inwoners willen (blijven) vormgeven. Hierbij is de doelstelling dat de hulpvragende inwoner zo preventief en laagdrempelig mogelijk geholpen wordt, voordat de hulpvraag omvangrijker/ complexer wordt. Vanuit de gedachte om het voorliggend veld te verbinden en versterken, hebben we in 2023 een netwerkbijeenkomst sociaal domein georganiseerd. Daarnaast is in het afgelopen jaar ook een start gemaakt met inventariseren hoe we ten aanzien van de Wmo kunnen anticiperen op de ontwikkelingen waar we in de nabije toekomst mee te maken krijgen, zoals de dubbele vergrijzing, personeelskrapte in de zorg in relatie tot beperkte financiële budgetten in de toekomst. Deze analyse van het toekomstperspectief staat aan de basis van de aangekondigde herijking van het sociaal domein. De instroom van uitkeringsgerechtigden was in 2023, mede door de verdubbeling van het aantal statushouders hoger dan het voorgaande jaar en de uitstroom viel lager uit.

Dit laatste is een gevolg van het feit, dat de huidige bijstandspopulatie een steeds grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft. Dit betekent dat de trajecten bij deze doelgroep langer duren en de uitkomst niet per se betaalde arbeid zal zijn, maar kan ook op een andere manier maatschappelijke betrokkenheid zijn. Het armoedebeleid is vorig jaar verruimd middels het uitvoeren van een aantal aanvullende maatregelen. In 2023 zijn de effecten van de dubbele vergrijzing geleidelijk aan zichtbaar geworden, waardoor de vraag naar Wmo voorzieningen verder is toegenomen. In het verlengde van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd is het vorig jaar een concept ontwikkelagenda voor de komende 10 jaar opgesteld. Uit de in 2023 gehouden Cliënt Ervaringsonderzoeken (CEO) blijkt dat onze inwoners over het algemeen tevreden zijn over de dienstverlening in het kader van de Wmo en Jeugdwet en door het CMWW.

Taakveld: Inkomensregelingen (XT-63) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Uitvoering geven aan de wettelijke taken onder de Participatiewet (PW) inclusief de wijzigingen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Uitkeringen worden rechtmatig, doelmatig Onderdeel van bestaand beleid. en tijdig verstrekt. 1.2 De aangekondigde wijzigingen uit de PW De aangepaste Participatieverordening is door de raad zijn tijdig in de beleidsregels en verordevastgesteld en de onderliggende beleidsregels (nadere ningen verwerkt en de aanpak is geïmple- regels) zijn door het DB van ISD BOL vastgesteld. menteerd in de uitvoering. Beide zijn inmiddels geïmplementeerd in de uitvoering.

29

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Iedereen participeert naar vermogen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Het aantal uitkeringsgerechtigden daalt met 2%.

Terugblik

Deze doelstelling is niet gehaald: het aantal uitkeringsgerechtigden is met 3,5% (+27) gestegen. De instroom was zo’n 10% (+19) hoger dan het voorgaande jaar en de uitstroom 14% (-20) lager. Met name de uitstroom naar werk viel lager uit dan in voorgaande jaren. Ook is de instroom van statushouders sterk gestegen. Van 11% (20) van de instroom naar 16% (34) van de instroom Doordat de bijstandspopulatie een steeds grotere afstand tot de arbeidsmarkt heeft, neemt de uitstroom naar werk steeds meer af. 2.2 De voortgang monitoren van het amende- Deze extra middelen zijn inmiddels allemaal ingezet. In ment "3e impuls innovatieve en onortho- 2023 is besloten om de vanuit dit amendement ontwikdoxe toeleiding van cliënten naar de arkelde leerwerklijn logistiek gedurende twee jaar voort te beidsmarkt”. zetten. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Actieve (arbeids)participatie van de doelgroepen van de Participatiewet als doorleiding naar de arbeidsmarkt niet mogelijk is. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 3.1 Wijkgerichte aanpak bij het plaatsen van Bij het plaatsen van kandidaten die aangewezen zijn op doelgroepen van de Participatiewet vanuit participatie, wordt bij voorkeur de verbinding met de Betere Buren en ISD BOL. wijkgerichte aanpak gezocht.

Doel: Wat wilden we bereiken 4 Efficiënte administratie uitvoering en uitwerken van beleid binnen het gehele Sociaal Domein Wmo en jeugdzorgtaken. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 4.1 Onderzoek naar alternatieven voor de hui- In 2023 is de verkenningsfase hiervoor begonnen, geredige werkwijze. deneerd vanuit de maatschappelijke opgaven nu en in de nabije toekomst. Ook is de beweging naar het voorliggend veld ingezet. Op basis van inzichten over het toekomstbeeld van het sociaal domein, wordt hier vanaf dit jaar verder vorm en inhoud aan gegeven. Doel: Wat wilden we bereiken 5 Armoedebestrijding versterken en kinderarmoede tegengaan. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 5.1 Voor kinderen in minimagezinnen wordt Boven op het bestaand beleid is de inkomensgrens voor extra geïnvesteerd. Er wordt uitvoering ge- kinderkledingpakketten verruimd. De nieuwe functie geven aan het beleidsplan 2021-2024. ‘brugfunctionaris’ heeft extra budget gekregen om kin-

30

5.2

5.3

5.4

5.5

derarmoede aan te pakken. Scholen mochten de restanten van het budget uit 2022 houden om in 2023 te gebruiken voor kinderen uit minimagezinnen. Incidentele aanbieders van minimaregelin- Onderdeel van bestaand beleid. Voorbeeld is de structugen worden ingezet om de beleidsdoelen: rele inzet van het Kinderkledingpakket, de uitstapjes van preventie en armoedebestrijding te kun- Heppie Tour, de Potjescheck en de extra verstrekking van nen realiseren. kinderboeken door St. Nienoo. Het plan van aanpak en de uitvoering De Energieknip (E-knip) voor energiebesparende maatrerondom energiearmoede is een samenwer- gelen en/of een -advies voor minimahuishoudens is in king tussen het Sociaal Domein en Ruimte- 2023 gecontinueerd. Er zijn huis-aan-huis bezoeken uitlijke Ontwikkeling en Vastgoed (ROV). gevoerd bij minimahuishoudens die de E-knip nog niet hadden gebruikt. De uitgangspunten uit de ‘Aanpak geldzor- Gemeente Brunssum heeft het convenant ‘Minnelijke gen, armoede en schulden’ van het Rijk schuldregeling’ ondertekend. De vroegsignalering is uitworden verwerkt in de lokale aanpak in gebreid met signalen van particuliere verhuurders.

Brunssum Medewerkers Jeugd en Wmo worden van- Medewerkers zijn geïnformeerd en betrokken via bijeenuit een integrale aanpak betrokken bij komsten, werkoverleggen, communicatiemiddelen zoals vroegsignalering en armoedebestrijding het Help-Hulp boekje en op basis van specifieke casuïstiek, zoals bij de Kinderopvangtoeslagaffaire (KOTA).

Doel: Wat wilden we bereiken 6 Het armoedebeleid wordt geactualiseerd op basis van uitkomsten van de Minima Effect Rapportage. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 6.1 Regelingen worden aangepast of ontwikkeld in het belang van armoedebestrijding en preventie.

Terugblik Aanvullingen op bestaand beleid zijn onder meer: structureel aanbod van kinderkledingpakketten én voor een hoger inkomensgrens (130%), de vrijlating van giften is verruimd naar €1.800; het Noodfonds Minima is verhoogd naar €50.000, de tegemoetkoming van het VGZpakket Limburg is verhoogd naar €20, er is een brugfunctionaris aangesteld die budget heeft om kinderarmoede te signaleren en aan te pakken, de Potjescheck is ingeregeld waarmee recht op regelingen eenvoudig kan worden getoetst. Leger des Heils is een van de uitvoerders.

31

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-63 - Inkomensregelingen - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 630000 - Salarislasten inkomensregelingen 630001 - BUIG (ISD- BOL) 630002 - Kwijtschelding Belastingen 630003 - Armoedebeleid Totaal LASTEN BATEN 630001 - BUIG (ISD- BOL) 630003 - Armoedebeleid Totaal BATEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

60 331 230 17.699 18.320

60 376 231 18.891 19.557

45 1 1.192 1.237

-11.801 -194 -11.995

-11.744 -273 -12.016

58 -79 -21

6.324

7.541

1.216

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen De hogere uitgaven op armoedebeleid worden volledig veroorzaakt door de betaalde 2e termijn energietoeslag 2023 welke pas met de decembercirculaire 2023 met een doeluitkering ad. € 1,815 mln. via taakveld XT-07 is gecompenseerd. Hiermee verloopt deze post budget neutraal in 2023. Daarnaast werd in 2023 minder beroep gedaan op de armoederegelingen en het Noodfonds Minima. Ook ging de geplande Kledingbeurs niet door vanwege de benodigde capaciteit van de Kledingbank. De uitgaven bleven daarom lager dan begroot. De extra baten uit armoedebeleid worden veroorzaakt door meer ontvangsten invorderingen verhaal uitkeringsdebiteuren.

32

Taakveld: Begeleide participatie (XT -64) Nieuwe IV-3 indeling miv 2023: WSW en beschut werk WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Het Werkgevers Servicepunt Parkstad (WSP Parkstad) ondersteunt bij de actieve (arbeids)participatie van Brunssumse burgers. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 We kijken bij werkgevers naar functies en Onderdeel van bestaand beleid. werkprocessen en splitsen de uit te voeren taken. Waardoor de taken geschikt worden voor de betreffende medewerkers. Hiervoor wordt jobcarving ingezet en ook passen we de contractuele afspraken over ‘Social Return on Investment’ toe: bij opdrachtnemers van gemeentelijke opdrachten zetten we mensen uit de doelgroep in vanuit de inkoopafspraken. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Iedereen die 'werk-fit' (80-100) verklaard is stroomt binnen 3 maanden uit naar betaald werk. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 Van de nieuwe werk-fitte (80-100) kandidaten stroomt 60% binnen drie maanden uit naar betaald werk.

Terugblik Deze doelstelling is niet bereikt. De ingestroomde cliënten hebben een steeds grotere afstand tot de arbeidsmarkt, waardoor trajecten langer duren. Ook de inburgeraars vergen een lang traject.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-64 - Begeleide participatie - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 640000 - Sal.lasten Soc.werkvoorziening 640001 - Sociale Werkvoorziening WOZL 640002 - Sociale Werkvoorziening WSP 650001 - Begeleide participatie 650004 - Uitvoering Banenafspraak Totaal LASTEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

70 9.741 616 1.929 232 12.588

70 9.732 58 1.726 257 11.843

-9 -559 -203 24 -746

12.588

11.843

-746

33

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen De uitgaven Sociale Werkvoorziening komen lager uit door betere exploitatiecijfers over 2023 en de positieve afrekening over 2022. Deze waren nog niet voorzien in de 2e Berap 2023. De uitgaven Re-integratiekosten kwamen lager uit. Hier is sprake van een onderuitputting. Deze wordt voornamelijk veroorzaakt door minder uitgaven op ‘Maatwerk’ en ‘Voorzieningen PW’: - ‘Maatwerk’ omdat Betere Buren steeds meer trajecten zélf ontwikkelt en er ook steeds meer trajecten gesubsidieerd worden; - ‘Voorzieningen PW’ worden door werknemers en werkgevers zélf aangevraagd en de omvang is voor ons moeilijk in te schatten. Daarnaast waren er in 2023 substantieel meer middelen beschikbaar voor re-integratie door overheveling van extra middelen uit 2022. De uitgaven ‘uitvoering banenafspraak’ komen hoger uit door de CAO-effecten als gevolg van de stijging van het Wettelijk Minimumloon 2023 Taakveld: Arbeidsparticipatie (XT-65) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De re-integratietaken worden door Betere Buren uitgevoerd. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Het restant 3e impuls en extra Coronamid- Deze middelen zijn in 2023 volledig ingezet. delen à € 247.000 wordt ingezet voor het vervolg van eerdere pilots en projecten.

1.2 De regie op inburgeringstrajecten en de Deze werkzaamheden zijn in 2023 vanuit ISD BOL volleuitvoering van de participatie van inburge- dig overgeheveld naar Betere Buren. raars is een taak van Betere Buren. 1.3 Het uitreiken van ervaringscertificaten en Dit is bij Betere Buren geïmplementeerd in de Logistiekepraktijkverklaringen aan deelnemers van en Horeca leerlijn. de ontwikkeltrajecten is geïmplementeerd in de werkwijze van Betere Buren. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Doorvoeren van vernieuwing binnen Sociaal Domein gericht op effectief beleid, gestroomlijnde samenwerking en budgetbewaking. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Het werkproces, de taken en het budget In 2023 is de verkenningsfase hiervoor begonnen, gerevan de uitvoeringspartijen rondom partici- deneerd vanuit de maatschappelijke opgaven nu en in de patie, re-integratie en armoedebestrijding nabije toekomst. Ook is de beweging naar het voorligwordt beter op elkaar afgestemd en zo no- gend veld ingezet. dig herijkt Op basis van inzichten over het toekomstbeeld van het sociaal domein, wordt hier vanaf dit jaar verder vorm en inhoud aan gegeven. Overigens is procesoptimalisatie, budgetbewaking en afstemming van taken van uitvoeringspartijen op basis van (voortschrijdend) inzicht in de uitvoeringspraktijk een continu proces.

34

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-65 - Arbeidsparticipatie - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 650000 - Salarislasten Arbeidsparticipatie 650002 - Inburgering 650003 - Betere Buren Brunssum BV Totaal LASTEN

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

40 93 655 788

40 235 440 715

142 -215 -73

BATEN 650002 - Inburgering Totaal BATEN

-0 -0

-103 -103

-103 -103

RESULTAAT

788

612

-176

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen De overschrijding bij Inburgering (650002) is te verklaren door hogere uitgaven taaltrajecten welke niet gecompenseerd zijn door de baten uit de SPUK Wet inburgering 2021 Door gedeeltelijke vrijval van de in 2022 gevormde berstemmingsreserve komt de bijdrage voor Betere Buren Brunssum BV lager uit. De begrote meeruitgaven Betere Buren zijn op andere taakvelden gerealiseerd. Taakveld: Maatwerkvoorzieningen (Wmo) (XT -66) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Wij monitoren via cliënt ervaringsonderzoek hoe de burger ondersteuning ervaart en in welke mate dit bijdraag aan diens zelf- en samenredzaamheid.

Terugblik Algemeen: het CEO Wmo 2022 (van 2023 is nog geen rapportage voorhanden) laat zien dat de mensen die ondersteuning vanuit de Wmo krijgen gemiddeld genomen tevreden zijn over de ondersteuning die zij krijgen van de zorgaanbieders. Daarnaast wordt onze Wmo toegang beoordeeld met een 7,8 door de respondenten die hebben deelgenomen aan het CEO. Taakveld XT-66 heeft betrekking op de Wmo-onderdelen wonen/hulpmiddelen en doelgroepenvervoer. Het CEO laat zien dat hulpmiddelenleverancier Medipoint met een 7,4 beoordeeld wordt door de respondenten. Omnibuzz wordt met een 7,3 beoordeeld door de respondenten. Er zijn in 2023 38 gegronde klachten gegeven over Omnibuzz (in 2022 waren dit er 42).

35

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? XT-66 - Maatwerkvoorzieningen WMO - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 660000 - Salarislasten Maatwerk WMO 660001 - Wonen en hulpmiddelen 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660003 - Doelgroepenvervoer Totaal LASTEN

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

418 690 14 862 1.984

418 765 4 903 2.090

75 -10 40 106

BATEN 660001 - Wonen en hulpmiddelen 660002 - Gehandicapten parkeerkaart 660004 - Eigen bijdrage Doelgroepenvervoer Totaal BATEN

-13 -116 -129

-0 -11 -114 -125

-0 2 2 3

RESULTAAT

1.855

1.965

109

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen De hogere uitgaven bij wonen en hulpmiddelen (660001) zijn te verklaren door een prijs- en volumestijging van het aantal hulpmiddelen dat is uitgegeven in 2023. De gestegen uitgaven doelgroepenvervoer komen voort uit een excessief meerverbruik door een klein aantal gebruikers (25). Deze stijging was voorzien in de vastgestelde begrotingswijziging van Omnibuzz, maar is abusievelijk niet bijgeraamd via de 2e Berap 2023.

36

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18+ (XT -671)

NIEUWE IV-3 INDELING MIV 2023: HUISHOUDELIJKE HULP (WMO) XT -671A, BEGELEIDING (WMO) XT -671B, OVERIGE MAATWERKARRANGEMENTEN (WMO) XT -671D)

WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 De Brunssumse burger woont zo lang mogelijk in de eigen omgeving. De Brunssumse burgers zo goed mogelijk maatschappelijk te laten participeren (samen redzaam zijn). De zelfredzaamheid van de Brunssumse burger te stimuleren en waar nodig op maat te ondersteunen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Wij monitoren via cliëntervaringsonderzoek hoe de burger ondersteuning ervaart en in welke mate dit bijdraag aan diens zelf- en samenredzaamheid.

Terugblik Het cliëntervaringsonderzoek Wmo 2022 laat zien dat de mensen die ondersteuning vanuit de Wmo krijgen over het algemeen tevreden zijn over de ondersteuning die zij krijgen van de zorgaanbieders. 78% van de respondenten geven aan zich beter te kunnen redden door de ondersteuning die ze ontvangen en 73% heeft een betere kwaliteit van leven.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Abonnementstarief van Wmo uitvoeren met passend budget. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 2.1 € 118.000,- extra verwerkt in begroting.

Terugblik Onderdeel van bestaand beleid. Het is duidelijk te zien dat het gebruik van de Wmo en dan met name bij Hulp bij het Huishouden (HbH) toe blijft nemen. Om deze reden heeft er een bijraming plaatsgevonden tijdens de 1e Berap 2023.

Doel: Wat wilden we bereiken 3 De pilot rondom schuldhulpverlening voor ondernemers wordt afgesloten en de dienstverlening zal worden aangepast op de uitkomsten. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Voor ondernemers is een sluitend pakket aan schuldhulp dienstverlening gerealiseerd via de GR Kredietbank Limburg.

Terugblik In 2023 is besloten deze dienstverlening in te kopen bij externe, gespecialiseerde partners. De aanbesteding is gegund en de aanpak geïmplementeerd.

37

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST? XT-671A - Hulp bij het huishouden (WMO) - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 671001 - Hulp bij het huishouden Totaal LASTEN

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

4.184 4.184

4.290 4.290

106 106

4.184 Begroting 2023

4.290 Realisatie 2023

106

3.573 3.573

3.517 3.517

-55 -55

3.573 Begroting 2023

3.517 Realisatie 2023

-55

230

179

-51

230

179

-51

BATEN 671003 - Eigen bijdrage WMO Totaal BATEN

-300 -300

-320 -320

-20 -20

RESULTAAT

-70

-141

-71

RESULTAAT XT-671B - Begeleiding (WMO) - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 671002 - Begeleiding WMO Totaal LASTEN RESULTAAT XT-671D - Overige maatwerkarrangementen (WMO) exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 671004 - Tegemoetkoming eigen risico 671006 - Maatschappelijke Zorg inloop GGZ Totaal LASTEN

Afwijking

Afwijking

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen Bij Hulp bij het Huishouden (671001) zijn de uitgaven wegens de hogere indexering CAO en volumestijging € 106.000 hoger uitgevallen dan verwacht.

38

Taakveld: Maatwerkdienstverlening 18 - (XT-672) NIEUWE IV-3 INDELING MIV 2023: JEUGDHULP BEGELEIDING XT -672A, JEUGDHULP BEHANDELING XT -672B, JEUGDHULP ZONDER VERBLIJF OVERIG XT -672D, PLEEGZORG XT -673A, GEZINSGERICHT XT -673B, JEUGDHULP MET VERBLIJF OVERIG XT -673C, JEUGDHULP CRISIS/LTA/GGZ XT -673B, GESLOTEN PLAAT -SING XT-673C

WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Eerder de juiste hulp op maat. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Resultaten uit het onderzoek naar de benodigdheden voor het versterken van het lokale voorliggende veld verwerken in het jeugdbeleid (18)

Terugblik Conform aanbeveling (RIB: Bevindingen Onderzoek Voorliggend Veld, d.d. 20 december 2022) is per september 2023 kwartiermaker Voorliggend Veld Jeugd aangesteld. Deze heeft een start gemaakt met het vaststellen van actiepunten en een daartoe verhoudend uitvoeringsplan om tot een duurzaam beleid voor het voorliggende veld te komen. Kernteam Voorliggend Veld Jeugd is samengesteld en opgenomen in nieuw beleid. Dit team bestaat uit een samenwerking tussen Team Jeugd, CMWW en een afvaardiging van de projectgroep “Het Jonge Kind” (kinderopvang, onderwijs, etc.).

Per september 2023 is gemeente Brunssum gestart met de inzet van 1 fte POH-Jeugd (RIB: Inzet POH-Jeugd d.d. 09 mei 2023). 1.2 Wachtlijst terugdringen naar maximaal 10 De krapte op de arbeidsmarkt en de hieruit resulterende meldingen (18) personele situatie bij team Jeugd heeft ertoe geleid dat deze ambitie niet is gerealiseerd. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Meer zicht en grip krijgen op de instroom, doorstroom en uitstroom van geïndiceerde jeugdhulp. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Van 40 % procesregie naar 60 % procesre- Om tot een toename van procesregie te komen zijn de gie eind van 2023. eerste stappen gezet. Een eerste stijging is waarneembaar waarmee de procesregie gestegen is naar circa 45%. 2.2 Training(en) voor jeugdconsulenten gericht Ten gevolge van personele omstandigheden en prioriteop het uitvragen van alle leefgebieden en ring van werkzaamheden is de focus in 2023 vooral gehiermee integraal werken stimuleren richt geweest op continuïteit van de dienstverlening. Het streven naar een stabiele situatie blijft ook dit jaar een aandachtspunt en daarnaast worden gefaseerd impulsen gegeven om meer grip te krijgen op de kwantiteit en kwaliteit van de dienstverlening. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Partnerschap met aanbieders intensiveren. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan

Terugblik

39

3.1 Contracten sluiten met 2-5 partijen op de Per 1 september 2023 zijn 3 partijen gecontracteerd voor aanbesteding ontwikkelcontracten binnen de duur van 10 jaar. Gecontracteerde partijen zijnde; ambulante jeugdhulp in de subregio Ooste- Zorgcoöperatie Zuid-Limburg, Initiatief Jeugdhulp Zuidlijke Mijnstreek (Brunssum, Kerkrade en Limburg en Kracht van Dichtbij. Simpelveld). Dit is onderdeel van de brede aanbesteding Zuid-Limburg waar de transformatie van de jeugdhulp onderdeel van is. 3.2 Het opstellen van een ontwikkelagenda Het concept daartoe is gerealiseerd en zal in Q1 2024 voor de komende 10 jaar met alle partners worden uitgeschreven. De thema’s die aansluiten vanuit in het ambulante jeugd-domein in het 3e het Beleidskader Jeugdhulp ZL zijn: Ontwikkeling intekwartaal van 2023. graal aanbod aan ambulante dienstverlening, Samenwerking voorliggend veld en onderwijs, Normaliseren, Regie, Financieel kader en Monitoring. Binnen de subregio BKS zijn vanuit bovenstaande punten een tweetal thema’s geprioriteerd en is er een start gemaakt met de thema’s Normaliseren en Toegang. 3.3 Binnen het segment wonen het integreren Gerealiseerd en opgenomen in beleid. van de transformatie in het bestaande beleid en werken met de 2 perspectieven: “terug naar huis” en “zo thuis mogelijk”.

3.4 Jaarrekeningen zorgaanbieders monitoren Adequate monitoring vindt nog niet in de volle breedte omwille van de financiële gezondheid. plaats.

40

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-672A - Jeugdhulp begeleiding - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 672001 - PGB Jeugd (DU Jeugd) 672002 - Ambulante jeugdhulp begeleiding Totaal LASTEN

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

220 3.790 4.010

172 3.876 4.048

-48 86 38

4.010 Begroting 2023

4.048 Realisatie 2023

38

4.637 4.637

5.717 5.717

1.080 1.080

RESULTAAT XT-672D - Jeugdhulp zonder verblijf overig - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 672004 - Jeugdzorg zonder verblijf Totaal LASTEN

4.637 Begroting 2023

5.717 Realisatie 2023

1.080

275 275

65 65

-210 -210

RESULTAAT

275 Begroting 2023

65 Realisatie 2023

-210

689 689

675 675

-13 -13

689 Begroting 2023

675 Realisatie 2023

-13

96 96

198 198

102 102

96 Begroting 2023

198 Realisatie 2023

102

2.437 2.437

3.241 3.241

804 804

2.437

3.241

804

RESULTAAT XT-672B - Jeugdhulp behandeling - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 672003 - Ambulante jeugdhulp behandeling Totaal LASTEN

XT-673A - Pleegzorg - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 673010 - Jeugdhulp pleegzorg Totaal LASTEN RESULTAAT XT-673B - Gezinsgericht - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 673020 - Jeugdhulp gezinsgericht Totaal LASTEN RESULTAAT XT-673C - Jeugdhulp met verblijf overig - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 673030 - Jeugdzorg plus Totaal LASTEN RESULTAAT

Afwijking

Afwijking

Afwijking

Afwijking

Afwijking

41

XT-674B - Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 674010 - Jeugdbescherming Totaal LASTEN

Begroting 2023 571 571

249 249

-323 -323

RESULTAAT

571 Begroting 2023

249 Realisatie 2023

-323

310 310

682 682

372 372

310

682

372

XT-674C - Gesloten plaatsing - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 674020 - Jeugdhulp gesloten plaatsing Totaal LASTEN RESULTAAT

Realisatie 2023

Afwijking

Afwijking

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen Als gevolg van de nieuwe IV3-indeling is er geen aansluiting tussen de begrote budgetten en de vermelde realisatie in de jaarrekening. Daarnaast is er een nieuwe product-indeling als gevolg van de regionale inkoopafspraken waardoor er bij het opstellen van de begroting 2023 noodgedwongen gekozen is voor een inschatting van de budgetverdeling over de diverse producten. De 3 belangrijkste redenen waardoor de afwijkingen op de totale uitgaven Jeugdhulp veroorzaakt worden zijn: 1) Eind 2022 was er een forse achterstand bij leveranciers inzake het aanvragen van beschikkingen. De levering van zorg wordt voor de gemeente echter pas zichtbaar, zodra de beschikking is afgegeven wat er toe heeft geleid dat er nog veel na-facturatie over 2022 heeft plaatsgevonden in 2023. 2) De budgetten in de begroting 2023 zijn afgeleid van de inkoop en realisatie 2022. Vanaf 2023 is Brunssum aangesloten bij de regionale inkoopafspraken van Maastricht. 3) Er is een stijging te zien in de kosten van gesloten plaatsingen. De kosten voor een gesloten plaatsing zijn heel hoog en tegelijkertijd zijn de uitgaven weinig beïnvloedbaar vanwege de noodzaak van de zorg en daarmee (zeer) beperkte sturing.

Ondanks het negatieve financiële resultaat, lijken de eerder beschreven beleidsontwikkelingen in 2023 wel effect te hebben op het totaal aantal jeugdigen met geïndiceerde jeugdzorg en het aantal voorzieningen per jeugdigen. Deze zijn in 2023 iets gedaald ten opzichte van de jaren 2022 en 2021. Op dit moment wordt de ingezette beleidskoers verder vormgegeven en volgen wij de in 2023 ingezette trend nadrukkelijk.

42

Taakveld: Geëscaleerde zorg 18+ (XT-681) NIEUWE IV-3 INDELING MIV 2023: BESCHERMD WONEN (WMO) XT -681A, MAATSCHAPPELIJKE - EN VROUWENOPVANG (WMO) XT -681B

WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Ook kwetsbare burgers wonen in een stabiele woonomgeving in de wijk, midden in de samenleving. We werken toe naar kleinschalige woonvormen met persoonsgerichte zorg met focus op herstel en participatie. Iedereen telt en doet mee. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Veilig Thuis voert het vastgestelde beleid voor geëscaleerde zorg, conform de GR, uit.

Terugblik

1.2 De aangescherpte meldcode, die vanaf 2019 geldt, monitoren.

Uitgevoerd conform beleid. De meerwaarde van deze aangescherpte meldcode is onverminderd.

1.3 Sturen op de beheersbaarheid van de wachtlijsten bij geëscaleerde zorg.

Uitgevoerd conform beleid. Met de routeertafels hebben gemeenten en Veilig Thuis een efficiënte werkvorm ontwikkeld om casuïstiek over te dragen. Deze aanpak is dan ook gecontinueerd.

Uitgevoerd conform beleid. Onderdeel van bestaand beleid in navolging van de regiovisie ‘Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) Zuid-Limburg’.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Goede, persoonsgerichte en kwalitatief hoogstaande ondersteuning voor de kwetsbare burgers die Beschermd Wonen (BW) nodig hebben met als doel herstel en participatie. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 In 2023 moet er een nieuwe inkoop afge- De inkoop is afgerond, de governance structuur met het rond zijn, een governance structuur staan nieuwe samenwerkingsverband is opgetuigd en loopt en een toegang gerealiseerd zijn voor (op- naar behoren. Daarnaast heeft het Loket Opvang en Bevang en) BW waar alle Parkstadgemeenten schermd Wonen (LOBW) extra capaciteit gekregen en zich bestuurlijk aan gecommitteerd hebben een professionaliseringsslag gemaakt om de hulpvragende inwoner van Parkstad op dit vlak goed van dienst te kunnen zijn. 2.2 Een goede implementatie en overgang van De doordecentralisatie is wederom uitgesteld aangezien de herijking (nieuwe situatie) Beschermd dit wetsvoorstel controversieel is verklaard. Wonen. Eind 2022 wordt het nieuwe saWe voldoen in Parkstadverband op dit moment al aan de menwerkingsverband dat Beschermd Wo- gestelde eisen die naar voren komen in de doordecentranen gaat aanbieden in de regio Parkstad lisatie. gecontracteerd.

Per 1 januari 2023 is dit De implementatie van de oude situatie naar de nieuwe samenwerkingsverband verantwoordelijk situatie (het samenwerkingsverband Beschermd Thuis voor Beschermd Wonen in heel Parkstad. Parkstad is verantwoordelijk voor het hele BW aanbod) is Hiermee voldoen we aan de doordecentra- goed verlopen. Desalniettemin wordt er nog hard gelisatie die per 1 januari 2024 ingaat (we or- werkt aan het handen en voeten geven aan de ontwikganiseren Beschermd Wonen regionaal) kelopgaven die in deze subsidieafspraken overeen zijn gekomen, zoals extra aandacht voor jongvolwassenen met autisme en de overgang van 18 min naar 18 plus m.b.t. jongeren die intramuraal ondersteund worden.

43

2.3 Uiterlijk in 2023 worden er 2 à 3 Skaeve De integrale voorbereiding van de realisatie is grotenHuse voor Beschermd Wonen gerealiseerd deels afgerond en de vergunning voor 3 Skaeve Huse in (conform uitvoerings-agenda Beschermd het kader van de Wmo is verleend. Wonen 2021-2022). Doel: Wat wilden we bereiken 3 Versterking gemeentelijke antidiscriminatievoorziening n.a.v. verruiming rijksbudget met € 11.000,-. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 3.1 Versterking van de antidiscriminatievoorziening in de regio door verhoging van de bijdrage.

Terugblik

Voor versterking van de anti-discriminatievoorziening heeft het Rijk extra budget toegekend aan gemeenten. Vanuit deze bijdrage hebben alle Limburgse gemeenten extra budget toegekend aan de antidiscriminatievoorziening in Limburg. 3.2 Preventie en bestrijding van discriminatie Deze koppeling is gemaakt. Het streven is om de Lokale koppelen we aan de Lokale Inclusie Agenda Inclusie Agenda in Q2 2024 vast te stellen met als ondert.b.v. nog nader uit werken activiteiten op deel antidiscriminatiebeleid. dit gebied.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-681B - Maatschappelijke- en vrouwenopvang exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 681003 - Wmo Maatschappelijke Opvang Totaal LASTEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking 1 1

1 1

1

1

44

Taakveld: Geëscaleerde zorg 18 - (XT-682) NIEUWE IV-3 INDELING MIV 2023: JEUGDBESCHERMING XT -682A, JEUGDRECLASSERING XT -682B

WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Verlagen van maatschappelijke bedreigingen voor kinderen (zoals kinderarmoede, kindermishandeling en schoolverzuim). Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Uitvoeren programma "Veilig Thuis" op ba- Uitgevoerd conform beleid en geborgd in de Regiovisie sis van het vastgestelde handelingsproto- Geweld In Afhankelijkheidsrelaties 2019-2022. Concept col en de verbeterde Meldcode. Regiovisie GIA 2024 – 2031 is in 2023 opgesteld.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Er komt geen geweld meer voor in afhankelijkheidssituaties. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 We werken samen met een groot aantal Uitgevoerd conform beleid (voornemens). partners, waaronder: (speciaal) onderwijs, politie en Zorg & Veilig-heidshuis, (specialistische) zorgaanbieders, GGD/JGZ, verloskundigen, huisartsen, ziekenhuizen, wonen, werk en inkomen (bewindvoerders, schuldhulpverlening), lokale veld, Veilig Thuis, vrouwenopvang en Gecertificeerde Instellingen (GI’s). Alle partijen hebben een rol en verantwoordelijkheid in het signaleren, bespreekbaar maken, hulp bieden en samenwerken. FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-682A - Jeugdbescherming - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 682001 - Kinderbeschermingsmaatr.OTS/Voogdij Totaal LASTEN RESULTAAT XT-682B - Jeugdreclassering - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 682002 - Jeugdhulp Voogdij outputgericht Totaal LASTEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

61 61

52 52

-9 -9

61 Begroting 2023

52 Realisatie 2023

-9

58 58

44 44

-15 -15

58

44

-15

Afwijking

45

PROGRAMMA 4 VOLKSGEZONDHEID TERUGBLIK In Brunssum zijn de (gezondheids) achterstanden groter dan het Zuid-Limburgse gemiddelde, terwijl de gezondheidscijfers in Zuid-Limburg achterblijven bij de landelijke cijfers. Het thema gezondheid kent vele relaties met andere beleidsonderdelen, zoals het sociaal domein, sport, onderwijs maar ook de fysieke leefomgeving, vandaar dat steeds vaker wordt ingestoken op een samenhangende aanpak. In 2023 heeft de GGD wederom het vastgestelde gezondheidsbeleid uitgevoerd en hebben we zowel vanuit een regionale (Trendbreuk) als lokale aanpak een breed scala aan (preventieve) gezondheidsprogramma’s en -activiteiten aangeboden. Ook zijn in 2023 voorbereidingen getroffen in het kader van de Specifieke Uitkering Gezond Actief Leven Akkoord (SPUK GALA) om te komen tot een meer integrale aanpak ter stimulering van een gezond en actief leven van onze inwoners. Met de toegekende rijksmiddelen over de periode 2023-2026 kunnen we reeds ingezette activiteiten versterken en nieuwe activiteiten ontplooien.

Taakveld: Volksgezondheid (XT -71) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Een gezond(er) leven voor alle inwoners. Er is een steeds grotere aandacht voor gezondheid. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 De GGD voert het vastgestelde gezondOnderdeel bestaand beleid. heidsbeleid uit, conform de Gemeenschappelijke Regeling. 1.2 Gezondheidsprogramma’s aanbieden voor Op de scholen ondersteunt de gezondheidsadviseur van jongeren en ouderen (zie ook programma de GGD de leerkrachten bij lessen over een gezonde leefSport). stijl. Voor alle basisscholen, peuteropvanglocaties en Compass (adaptief en gepersonaliseerd aanbodgericht en vraag gestuurd onderwijs) heeft de gemeente een gezonde pauze verzorgd met groente en fruit (zie progr. 3 onderwijs). Op 2 basisscholen is het Trendbreukprogramma Gezonde Basisschool van de Toekomst (GBT) uitgevoerd. De beweegprogramma’s tijdens en na schooltijd voor jongeren en beweegprogramma’s voor ouderen, zijn opgenomen in het programma Sport. 1.3 Brede vormen van voorlichting rondom ge- De gemeente Brunssum neemt deel aan het 4-jarige prozondheid aanbieden, zoals bevorderen van ject om (jong)volwassenen in de vruchtbare levensfase te rookvrije ruimten, voorkomen van gebruik helpen met stoppen met roken. Dit project wordt gefivan alcohol en tabak.

We brengen de lan- nancierd en uitgevoerd door het KWF en de GGD ZL. delijke initiatieven zoals de gezonde kan- In december 2023 heeft het nalevingsonderzoek NIX<18 tine en de rookvrije sportomgeving onder in heel Zuid-Limburg plaatsgevonden. De resultaten worde aandacht bij verenigingen. In 2023 kan den Q1 2024 opgeleverd. Medio april 2024 ontvangen de men in sportkantines naast het huidige as- Zuid-Limburgse gemeenten een infographic; deze delen sortiment gezondere consumpties kiezen we met de raad. In het nieuwe Preventie en Handhavingsplan wordt verwezen naar de gegevens en uitkomsten van het 3e nalevingsonderzoek. Deze wordt in Q4 2024 opgeleverd.

46

In sportkantines zijn ook gezonde consumpties verkrijgbaar. 1.4 We monitoren de gezondheid en het wel- Onderdeel bestaand beleid. zijn van onze inwoners aan de hand van de gezondheidsatlas van de GGD Zuid Limburg. Doel: Wat wilden we bereiken 2 Een groter aantal inwoners dat hun gezondheid als positief ervaart en daardoor een betere levensverwachting heeft. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Deelnemen aan het Zuid-Limburgse proUitgevoerd conform beleid in de regio Parkstad. Voor gramma "Trendbreuk” met als doel de ge- eerste resultaten verwijzen wij u naar het document Sazondheidsachterstanden ten op zicht van menvatting resultaten Trendbreuk 2022. Nederland terug te dringen. 2.2 Volgens het concept Positieve gezondheid Uitgevoerd door het voorliggend veld, zoals CMWW en uitgaan van het vermogen van mensen om bibliotheek, vanuit het programma Brunssum Vitaal. Dit met fysieke, emotionele en sociale levens- programma is in de opstartfase. uitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie voeren. Doel: Wat wilden we bereiken 3 Verbeteren van de motorische vaardigheden van kinderen en verminderen van obesitas in het primair onderwijs.

Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 3.1 Er is een sluitende ketenaanpak en een ge- Het programma Your-Coach-Next-Door is landelijk opgevarieerd aanbod voor kinderen met over- nomen in het basispakket Zorgverzekeringswet en is voor gewicht en obesitas. alle burgers beschikbaar. 3.2 Uitvoeren gezondheidsprogramma's met Uitvoering door gezondheidsadviseurs van de GGD ZL, voorscholen, kinderopvang en basisonder- medewerkers sport en bewegen van de gemeente en wijs m.b.t. gezonde leefstijl en gezond ge- partners (zoals Risk-care preventie). Gezondheidsadviwicht (o.a. Jongeren op Gezond Gewicht seurs adviseren de scholen met gezondheidsvraagstuk(JOGG) en Gezonde Basisschool van de ken. Medewerkers sport en bewegen en partners geven Toekomst (GBT)). Waar nodig aanbieden uitvoering aan het JOGG-programma en het beweegonvan aanvullende interventies op het gebied derdeel GBT. van leefstijl en/of motorische achterstanden (Zie ook programma 8 Sport). Doel: Wat wilden we bereiken 4 Ouderen blijven langer vitaal waardoor zij een langere levensverwachting hebben. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 4.1 We bieden aan de oudere generatie valpreventie aan.

Terugblik

Vanwege een tekort aan gecertificeerde “In Balans docenten” is deze aanpak nog niet opgestart. Er is wel een start gemaakt met het Huis voor de Sport Limburg om te komen tot een Ketenaanpak Valpreventie. 4.2 Door middel van een samenwerking tussen Welzijn op Recept is in Q4 2023 opgestart. Burgers met huisartspraktijken en het welzijnswerk van psychosociale problematiek krijgen ondersteuning van het CMWW onderzoeken we de uitvoering het CMWW bij het vinden van welzijnsactiviteiten met

47

van de beproefde aanpak Welzijn op Recept. 4.3 Wij maken gebruik van de subsidieregelingen zoals de Gezond In de Stad (GIDS) gelden en SPUK voor gezondheid, sport- en beweegstimulering.

als doel door deze activiteiten zelf actief hun gezondheid en welzijn te verhogen Sinds 2023 zijn de (extra) GIDS-gelden aan de Brede SPUK toegevoegd, waardoor bestaande programma’s gecontinueerd zijn, bijv. JOGG en Kansrijke Start

Doel: Wat wilden we bereiken 5 Een gezonde fysieke leefomgeving bevordert de gezondheid van de inwoners.

5.1

5.2

5.3

5.4

5.5

5.6

Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan Bij alle (beleids)ontwikkelingen stellen we Onderdeel bestaand beleid. de vraag: wat betekent dit voor de gezondheid en welzijn van de burgers. Health-inall-policies-principe. We stimuleren een positieve leefstijl en Onderdeel bestaand beleid. bieden, samen met de GGD, ondersteuning aan bij het stoppen met roken. We stimuleren de burgers meer te bewe- Is uitgevoerd conform beleid door de medewerkers sport gen in de omgeving en gebruik te maken en bewegen. Wekelijks vinden wandelactiviteiten plaats van de wandel- en fietspaden. waarbij inwoners gratis begeleid worden door medewerkers sport en bewegen. Daarnaast vinden 2x per jaar in samenwerking met omliggende gemeenten fietstochten plaats. Bewegen in groepsverband bevordert het Is uitgevoerd conform beleid door de medewerkers sport leggen van sociale contacten waarbij sport- en bewegen. Het deelnemen aan groepsactiviteiten verconsulenten de groepsactiviteit helpen op- groot het sociale netwerk van de deelnemers. In prostarten (zie programma 8 bij 1.1 cultuur- gramma 8 wordt de uitvoering breder omschreven. presentatie). Door samen te werken met afdeling Ruim- Is uitgevoerd conform beleid door afdeling ROV, waarbij telijke Ontwikkeling en Vastgoed is er vol- de GGD ZL kan ondersteunen.

doende aandacht voor de negatieve gevolgen van hittestress, geluidsoverlast en luchtvervuiling bijvoorbeeld door aanplant van bomen en groenvoorziening. Een gezonde fysieke woonomgeving bevor- In het kader van integraal werken vindt in de praktijk dert de sociale contacten wat een positieve nauwe samenwerking plaats tussen het ruimtelijke en soinvloed heeft op het welzijn en eenzaam- ciaal-maatschappelijke domein om een positieve wisselheid kan voorkomen, inclusief mensen met werking tussen de leefomgeving en het welbevinden van beperkingen. burgers te stimuleren.

5.7 Er blijft voldoende dekking met en toegan- Van de 130 hulpverleners die begin 2023 geen geldig reakelijkheid van Automatische Externe Defi- nimatiecertificaat hadden en dreigden uit het systeem te brillators (AED) met voldoende beschikworden gehaald, zijn er op dit moment weer 55 hulpverbare vrijwilligers. leners die hun gegevens hebben aangepast of zich als (nieuwe) hulpverlener hebben aangemeld bij HartslagNu. De gemeente Brunssum heeft een goed werkend reanimatie oproep netwerk. Eind december 2023 waren er 244 inwoners aangemeld als burgerhulpverlener bij HartslagNu. Dat is 0,88 % van alle inwoners. Er zijn 28 AED’s aangemeld bij HartslagNu en bereikbaar waarvan 24 AED’s 24/7 bereikbaar en inzetbaar zijn.

48

Doel: Wat wilden we bereiken 6 De eventuele nadelige gevolgen door gezondheidseffecten van de coronapandemie bestrijden. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 6.1 Indien nodig een herstelprogramma ontwikkelen.

Terugblik In 2023 was hiertoe geen noodzaak meer.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-71 - Volksgezondheid - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 710000 - Salarislasten Volksgezondheid 710001 - Preventieve en Curatieve Zorg 710002 - Burgernoodhulp / AED 710005 - Volksgezondheid Totaal LASTEN BATEN 710001 - Preventieve en Curatieve Zorg Totaal BATEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

152 1.243 12 43 1.450

152 1.416 10 11 1.589

173 -2 -33 138

-20 -20

-140 -140

-120 -120

1.430

1.449

19

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen 710001 Preventieve en Curatieve Zorg: In 2023 heeft Brunssum een SPUK ontvangen in het kader van versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 20232026. De baten op het product 710001 komen voort uit ingezette ambtelijke ondersteuning voor het Integraal Zorgakkoord (IZA) en uitgaven voor bestaande en nieuwe projecten welke onder de GALA-regeling gedeclareerd worden. 710005 Volksgezondheid: Op het product ‘Volksgezondheid’ (710005) resteert een onderuitputting wegens minder geplande activiteiten en als gevolg van het onderbrengen van activiteiten onder de Brede SPUK GALA. De uitvoeringsplannen voor 2024 (en verder) zijn in ontwikkeling. In 2023 zijn de middelen voornamelijk ingezet ter continuering van de reeds bestaande interventies die genoemd staan in het plan van aanpak GALA.

49

PROGRAMMA 5 ONDERWIJS EN EDUCATIE TERUGBLIK Het onderwijs is een beleidsveld dat steeds duidelijker naar voren komt in het gemeentelijk beleid. Dit komt voort vanuit het wettelijke kader dat meerdere taken met zich meebrengt. Daarin zit een duidelijke lijn met de ambitie die dit college uitdraagt en wilt verwezenlijken. In de kern betekent dit kansengelijkheid voor elk kind. Ieder kind heeft toegang tot groente en fruit op school en in de kinderopvang. Dit naast bestaande trajecten. Ook gaat aandacht uit naar klimaat op scholen en groene schoolpleinen. Doordat het college haar krachten bundelt, worden diverse beleidsthema’s nauw betrokken: jeugdbeleid, sportbeleid, gezondheidsbeleid, kunst- en cultuurbeleid en participatie. En dat is niet vreemd: het gaat om de ontwikkeling van onze jonge burgers tot volwassenen, zij zijn immers onze toekomst! In 2023 hebben wij samen met alle partners verder gewerkt aan een optimale ontwikkeling voor ieder kind, binnen het reguliere onderwijs. Kernwaarden hierbij zijn: optimale samenwerking tussen alle partners rondom het jonge kind, vroegsignalering en preventief werken, kansen creëren en realiseren en zoveel mogelijk thuisnabij naar school in de reguliere route. Instrumenten als een warme overdracht van voorschool naar vroegschool en knooppuntgesprekken met ouders en (voor)school zijn ingezet.

Waar nodig is laagdrempelige ondersteuning ingezet, bijvoorbeeld via het schoolmaatschappelijk werk. In een nieuwe taalrijke voorziening “Kanskracht” aan de Gasperistraat 7 komen diverse lijnen samen rondom het jonge kind: activiteiten om een brede ontwikkeling te stimuleren met behulp van spel, taal, ontwikkeling en ouderparticipatie. Het plan geeft vorm en inhoud aan inclusie en gelijke kansen van onze jonge kinderen. Verder hebben wij -analoog aan onze preventieve aanpak dyslexie- een aanpak opgestart voor dyscalculie. Een preventieve aanpak voor kinderen met rekenproblemen. Deze preventieve aanpakken verbinden wij ook aan KansKracht. Ook in 2023 is veelvuldig met de gemeenten in de regio Parkstad gesproken over de Internationale Schakelklassen (ISK) in het Romboutscollege. De beschikbare ruimte op deze locatie is te weinig om alle NT2-leerlingen van 13-18 jaar te kunnen huisvesten. Er is met name overleg geweest met de gemeente Heerlen, omdat dit de verantwoordelijke gemeente is voor de huisvesting van deze doelgroep. De ISK is onderdeel van het Heerlense Emmacollege. In 2023 zijn er pragmatische oplossingen doorgevoerd, zoals het plaatsen van tijdelijke units en het inkorten van de lestijden zodat meer leerlingen kunnen worden geplaatst.

Taakveld: Openbaar basisonder wijs (XT-41) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Kinderen zijn bij schoolverlaten voldoende redzaam om een volgende stap te zetten naar studeren of naar werken. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Alle jongeren behalen een startkwalificatie. Bureau Voortijdig Schoolverlaten (VSV) voert deze taak Daarom vroeg signaleren en vroeg aanpak- uit in samenwerking met alle partners. ken van ontwikkelings-problematieken bij alle initiatieven in en rondom het onderwijs, de voorscholen en de kinderopvang. 1.2 Er zijn geen vroegtijdige schoolverlaters Per 31 december 2023 waren er 10 thuiszitters, waarvan c.q. thuiszitters. één leerling in het basisonderwijs, één leerling in het spe-

50

ciaal onderwijs (SO), zes leerlingen in het voortgezet onderwijs (VO) en twee leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs (VSO). Dit op een totaal aantal leerlingen van 4-18 jaar van 4.700 (schooljaar 22-23). 1.3 Stimuleren verdergaande samenwerking Het aantal leerlingen bij Compass stijgt. Per 1 oktober tussen Compass van het Limbugse Voort- 2023 zijn dit 205 leerlingen uit Brunssum, Heerlen en gezet Onderwijs (LVO) en het Brunssums Landgraaf. De prognose geeft een stijging aan van ≤ 5 basisonderwijs. jaar naar 256 leerlingen en ≥ 15 jaar van 300 leerlingen. Er is geïnvesteerd in de samenwerking tussen het basisonderwijs en Compass (onder andere door middel van gastlessen). Verder is ingezet op een soepele overgang van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs (project Gelijke Kansen Alliantie). 1.4 Wij voeren de wettelijke taken ten aanzien Onderdeel bestaand beleid van openbaar onderwijs uit. 1.5 We maken een voorstel m.b.t. het vrijma- Op de voor- en vroegscholen hebben wij coaches ingeken van extra geld voor activiteitenbegelei- zet, evenals schoolmaatschappelijk werk om vroegtijdig ders en vakdocenten in het basisonderwijs te signaleren als kinderen extra aandacht of zorg nodig (nr. 22). hebben voor een kansrijke ontwikkeling. De gemeentelijke sportconsulenten zijn ingezet op de scholen en kinderopvang.

Wij hebben de scholen ondersteund bij het werven van vrijwilligers voor de gezonde basisschool van de toekomst. Verder is in 2023 het projectplan ontwikkeld t.b.v. de Taalrijke Voorziening in Brunssum Noord, ‘KansKracht’. Met name op deze locatie zullen we inzetten op professionals rondom het jonge kind. FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-41 - Openbaar basisonderwijs - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 410000 - Salarislasten Openbaar Onderwijs Totaal LASTEN RESULTAAT

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

5 5

5 5

5

5

51

Taakveld: Onderwijshuisvesting (XT-42) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 Zorgen voor het onderhoud van de door de gemeente beheerde brede scholen en uitvoering van het Integraal Huisvestingsplan voor het Brunssumse basisonderwijs. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 1.1 Uitvoering van het Meerjaren Onderhouds- Het noodzakelijke onderhoud aan de verschillende geplan Onderwijshuisvesting. bouwen is uitgevoerd. De gebouwen in eigendom van de gemeente zijn getoetst middels conditiemetingen NEN 2767. De resultaten worden gebruikt om de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) te actualiseren. Voor wat betreft contractenonderhoud heeft voor het onderdeel schoonmaak een aanbesteding plaatsgevonden en is een meerjarig contract afgesloten met Balanz/Vebego. 1.2 Inzet is om op 2 locaties in Brunssum Inte- Voor IKC Oost is in 2023 de businesscase uitgewerkt (prograle Kind Centra (IKC) vorm te geven; gramma van eisen), volgend uit het Integraal Huisveseventuele noodzakelijke aanpassingen aan tingsplan Onderwijs. De voorbereidingen om te komen de gebouwen vanwege het realiseren van tot een IKC Oost zijn samen met de partners besproken IKC's zijn meegenomen in het IHP. en begin 2024 is een voorstel voorgelegd aan het College en Gemeenteraad.

Het betreft goedkeuring voorbereidingskrediet voor het uitwerken van een aantal varianten waarbij het gebouw moet voldoen om invulling te geven aan de pedagogische visie. De uitwerking van de IKC Zuid is in overleg met de partners tijdelijk stilgelegd, mede om de volledige aandacht te besteden aan voorbereidingen IKC Oost. 1.3 Uitwerking van de businesscases uit het Geconstateerd is dat het huidige IHP geactualiseerd dient IHP hetgeen leidt tot uitwerking en/of aan- te worden, voorstel volgt in Q1 2024. In de actualisatie besteding van de eventuele bouwplannen worden de bouwplannen op basis van de nieuwe leerlindie voortvloeien uit deze businesscases. genprognoses inzichtelijk gemaakt (en afhankelijk van de uitkomsten de volgorde van noodzakelijke voorzieningen eventueel aangepast) inclusief de financiële middelen die benodigd zijn. 1.4 De bekostiging van de kind gerelateerde Scholen/leerlingen dienen ideeën m.b.t. de wijk in bij de aspecten of de voor de wijk wenselijke za- wijkmanagers. ken, samen met de partners in beeld brengen, evenals de financiering hiervan. 1.5 Waar mogelijk vergroenen we de omgeWe hebben in 2023 verkennende gesprekken gevoerd ving van de leerling (bijvoorbeeld speelom de mogelijkheden voor de realisatie van een IKC Oost plaats en gebruik van moestuintjes). te verkennen.

1.6 De gemeente stuurt aan op goede klimaat- In 2023 is de aanbesteding opgestart voor een onderzoek beheersing op scholen. waarin voor een aantal scholen de mogelijkheden worden verkend in het kader van de verduurzaming/klimaatbeheersing op het niveau ‘Frisse scholen B’.

52

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Naast Compass (LVO) in het Romboutsgebouw, huisvesten we andere partners uit het sociale, maatschappelijke domein, waardoor nieuwe dynamiek in het gebouw én tussen de partners in het gebouw ontstaat. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Het vinden van partners die zich in het ge- Het gebouw Rombouts is volledig bezet door diverse inbouw van het voormalig Romboutscollege stanties. In het verleden zijn overeenkomsten afgesloten gaan vestigen waardoor ook per saldo het waarbij afspraken zijn gemaakt over de hoogte van de negatieve exploitatieresultaat zal afnemen. huurpenningen. In 2024 wordt de businesscase Rombouts ‘gezonde exploitatie’ afgerond en wordt inzichtelijk gemaakt welke maatregelen/investeringen nodig zijn (incl. kosten/baten analyse). Ook zijn – op verzoek van Gemeente Heerlen – tijdelijk 6 noodlokalen geplaatst voor ISK-leerlingen. De financiële middelen hiervoor zijn ter beschikking gesteld door de gemeente Heerlen.

FINANCIËLE AFWIJKINGEN WAT HEEFT HET GEKOST?

XT-42 - Onderwijshuisvesting - exploitatie (*€ 1.000) LASTEN 420000 - Salarislasten Onderwijshuisvesting 420002 - Financiering Basisonderwijs 420003 - Financiering Voortgezet Onderwijs 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw 612022 - B.M.V. Bronsheim 612023 - Brede School Langeberg 612024 - Brede School Treebeek 612025 - Brede school Centrum Totaal LASTEN

Begroting 2023

Realisatie 2023

Afwijking

249 382 38 662 448 236 473 531 3.019

249 391 27 781 498 233 550 494 3.223

8 -11 119 50 -2 78 -38 204

BATEN 420002 - Financiering Basisonderwijs 420004 - Exploitatie Romboutsgebouw 612022 - B.M.V. Bronsheim 612023 - Brede School Langeberg 612024 - Brede School Treebeek 612025 - Brede school Centrum Totaal BATEN

-23 -329 -296 -147 -224 -243 -1.262

-24 -298 -304 -181 -264 -277 -1.348

-1 32 -8 -33 -40 -35 -86

RESULTAAT

1.757

1.875

118

53

TOELICHTING AFWIJKINGEN Toelichting belangrijkste afwijkingen 420004 Exploitatie Romboutsgebouw: De energiekosten in 2023 waren hoger dan begroot. 612022 B.M.V. Bronsheim: De energiekosten en de schoonmaakkosten (nieuwe aanbesteding) waren hoger dan begroot. 612023 Brede School Langeberg: Hogere inkomsten dan begroot, onder meer door hogere huuropbrengsten en ontvangen SPUK-subsidie. 612024 Brede School Treebeek: De onderhoudskosten waren hoger dan begroot. Het betreft hier niet geplande werkzaamheden zoals aanpassing klimaatinstallatie. 612025 Brede School Centrum: Vanwege een nog doorlopend gunstig energiecontract waren de uitgaven lager. De inkomsten waren hoger door een hogere bijdrage van het Rijk.

Taakveld: Onderwijsbeleid en leerlingzaken (XT -43) WAT WILDEN WE BEREIKEN EN WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Doel: Wat wilden we bereiken 1 In Brunssum is een breed aanbod aan onderwijsvoorzieningen aanwezig. Dit betreft zowel voorscholen (peuteropvang/kinderopvang) als basisonderwijs en Compass als voortgezet onderwijs. We willen de spreiding van lokale onderwijsvoorzieningen en voorschoolse voorzieningen behouden (in iedere wijk een school en voorschool). Verder willen we de regionale spreiding van voortgezet onderwijs in de regio Parkstad behouden/bevorderen. Resultaat: Wat hebben we daarvoor gedaan 1.1 Toepassen verordening leerlingenvervoer voor kinderen die vanwege handicap, didactische of pedagogische ontwikkeling of levensovertuiging niet in Brunssum naar school kunnen. Bij de toepassing van de verordening wordt een integrale afweging gemaakt.

Terugblik Uitgevoerd conform beleid. Aanvullend op dit beleid zijn acties uitgezet in verband met het vervoer van de Oekraïense leerlingen naar de taalschool in Heerlen. De beschikbare capaciteit van het leerlingenvervoer in 2023 was voor de hele regio onvoldoende om alle leerlingen vervoerd te krijgen. De gemeente Brunssum heeft hiertoe alternatieve vervoersmogelijkheden ingezet.

Doel: Wat wilden we bereiken 2 Gelijke kansen voor alle jongeren. Resultaat: Wat hebben we daarvoor ge- Terugblik daan 2.1 Alle jongeren behalen een startkwalificatie. Uitgevoerd conform beleid. De inzet van Bureau Voortijdig Schoolverlaten is dat leerlingen zonder startkwalificatie, die uitvallen in het onderwijs, worden begeleid in hun terugkeer naar het onderwijs. Indien dit niet haalbaar is, dan worden ze begeleid naar werk, in samenwerking met de partners op het gebied van werk en inkomen. 2.2 Deelname van 2 Brunssumse basisscholen Op basisschool Langeberg is het volledige concept van de in 2023 aan het concept van de "Gezonde GBT uitgevoerd tot en met de zomervakantie 2023. Basisschool van de Toekomst". Dit concept

54

wordt in de regio Parkstad uitgevoerd in Daarna heeft basisschool Langeberg het concept aangesamenwerking met de schoolbesturen, de past vanwege een dalend draagvlak bij de ouders met betreffende scholen en de gemeente. Dit is betrekking tot de eigen bijdrage. Daarnaast is gebleken mogelijk door subsidie vanuit de Regiodeal dat de pauze van 1 uur (voor het beweegdeel) voor veel en cofinanciering door de gemeente vanuit leerlingen te lang is. Na de zomervakantie is derhalve de de middelen Onderwijsachterstandenbe- schooldag met een half uur verkort (i.c. de pauze terugleid(OAB) (21). Waar mogelijk, gaan we het gebracht naar een uur voor lunch en bewegen). Tevens is aantal basisscholen uitbreiden. de eigen bijdrage voor ouders verlaagd. Dit betekent een hogere inzet van financiële middelen door de gemeente Brunssum.

2.3

2.4

2.5

2.6

2.7

Basisschool Caleidoscoop heeft een start gemaakt met de GBT: een gezonde pauze en extra beweeglessen. Op basisschool Titus Brandsma is een gezonde pauze gerealiseerd en een laagdrempelig ontbijt voor alle leerlingen die hiervan gebruik willen maken. We zetten in op uitbreiding van de GBT Aan alle basisscholen, peuteropvanglocaties en Compass met de andere partners in de Integrale heeft de gemeente een gezonde pauze verzorgd met Kindcentra en brede scholen (deelname groente en fruit. peuteropvang/kinderopvang aan GBT) De Onderwijsinspectie heeft zijn waardering uitgesproken over deze gezondheidsimpuls vanuit de gemeente (bij inspectie Compass). Deelname 1 basisschool aan de Rijke Basisschool St. Franciscus neemt deel aan het VoorloSchooldag, waarbij de verlengde schooldag perstraject Rijke Schooldag vanuit het Ministerie van Onwordt ingezet voor gezondheid, talentont- derwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW). In 2023 zijn wikkeling, bewegen en overige activiteiten. zeer uiteenlopende activiteiten ingezet en gerealiseerd. In dit kader kan ook naschools aanbod Na de zomervakantie is op deze school de schooldag verworden gerealiseerd. lengd met 15 minuten per dag voor alle leerlingen. Er is extra aanbod rondom taal/lezen (in samenwerking met de bibliotheek) er zijn extra sportlessen en diverse vormen van talentontwikkeling. Verder zijn er ook nog naschoolse activiteiten.

85% van alle doelgroepkinderen van 2-4 In 2023 zijn 83 peuters geïndiceerd als doelgroeppeuter jaar die door de GGD-Jeugdgezondheids- door de Jeugdgezondheidszorg. zorg (JGZ) als zodanig zijn geïndiceerd, In totaal waren er in 2023 116 doelgroeppeuters (ivm gaan naar een voorschoolse voorziening en overloop vanuit 2022). worden gevolgd in de peutervolgmonitor In 2023 zaten er van deze 116 peuters 98 op een VoorNipia. en Vroegschoolse Educatie (VVE)-plaats. Een bereik derhalve van 84 %. Een non-bereik van 18 peuters (o.a. omdat ouders ervoor kiezen om geen gebruik te maken van een VVE-aanbod, ouders die niet willen dat de doelgroepindicatie wordt doorgegeven aan de VVE-aanbieders). Bevorderen van Veiligheid in en om scho- In 2023 was de gemeente Brunssum voorzitter van het len (VIOS). platform VIOS. Ingezet is op een goede registratie en melding van incidenten, een goede coördinatie en samenwerking met alle partners in de regio rondom veiligheid (zowel fysieke veiligheid als sociaal-emotionele veiligheid). Realiseren van Bibliotheek op School en In 2023 is subsidie ontvangen voor het inrichten van een Boekstart bij de kinderopvang bibliotheek op school voor alle klassen op zeven scholen. Voor de kinderopvang is subsidie ontvangen voor vijf locaties voor het project Boekstart. Hiervoor wordt een