CConstaterende datBrunssum
Koppel je AI →
Document · PDF

Raadsvoorstel 202617095 (bijlage) Begroting 2027

Commissie Middelen 27 oktober 2026, gemeente BrunssumBij agendapunt: Raadsvoorstel Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 - 20:3068.588 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 8

Daarbij staat het belang van het kind centraal en werken we vanuit thuis, school, wijk en vrije tijd aan een sterke basis voor ontwikkeling. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 31 We versterken de sociale en pedagogische basis en zetten in op preventie en laagdrempelige ondersteuning dichtbij onder andere vanuit de locatie KansKracht. Daarmee willen we problemen eerder aanpakken en kinderen en gezinnen een krachtig perspectief bieden. Wanneer aanvullende jeugdhulp nodig is, moet deze passend beschikbaar zijn, houden we regie op het proces en volgen we of de ingezette ondersteuning nog aansluit bij wat het kind en gezin nodig hebben. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 3.3.1 Versterken we de pedagogische basis via een actief netwerk van scholen, maatschappelijke partners en verenigingen, dat minimaal twee keer per jaar gezamenlijk bijeenkomt. 3.3.2 Voeren procesregisseurs van Team Jeugd periodiek evaluatiegesprekken met jeugdigen die via de gemeentelijke route geïndiceerde jeugdhulp ontvangen, passend bij hun indicatie. 3.3.3 Passen we bij hulpvragen van jeugdigen waar mogelijk een gezinsgerichte aanpak toe, waarbij we ook ouders en de directe omgeving betrekken. 3.3.4 Ontwikkelen we via de Talentenhub binnen het Centrumprogramma een aanpak voor persoons- en talentontwikkeling.

3.3.5 Onderzoeken we hoe we bij complexere hulpvragen de doorverwijzing kunnen versnellen en de regie op het proces kunnen versterken. Speerpunt 4 – Participatie en inclusie: Iedereen telt mee en doet mee Wat willen we bereiken? We willen een Brunssum waarin iedereen meetelt, mee kan doen en mee kan praten. Achtergrond, leeftijd, financiële situatie of een beperking mogen daarbij geen onnodige drempel vormen. Daarom werken we aan fysieke, sociale en informatietoegankelijkheid en aan een samenleving waarin inwoners zich vrij voelen om zichzelf te zijn en hun stem te laten horen. We versterken daarnaast de sociale basis door ontmoeting, vrijwilligerswerk en gemeenschapsinitiatieven te ondersteunen. Inwoners en buurten krijgen ruimte om zelf initiatief te nemen en bij te dragen aan hun omgeving. Daarmee verminderen we drempels om mee te doen, versterken we de betrokkenheid bij de eigen omgeving en dragen we bij aan het vertrouwen tussen inwoners en gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 3.4.1 Versterken we de ondersteuning van gemeenschapsinitiatieven via wijkmanagers, opbouwwerk en Vrijwillige Energie. 3.4.2 Onderzoeken we welke bestaande ontmoetingsplekken in de wijken verder versterkt kunnen worden en of er behoefte is aan nieuwe geschikte locaties.

3.4.3 Richten we binnen de gemeentelijke organisatie een kernteam in om inclusie beter te borgen in gemeentelijke processen. 3.4.4 Gaan we met inwoners en doelgroepen in gesprek over de evaluatie van het inclusiebeleid en hun behoeften voor de verdere ontwikkeling daarvan. Begroting 2027 32 Gemeente Brunssum Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-61 - Samenkracht en burgerparticipatie 4.262 4.212 4.204 4.195 XT-621 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 817 816 803 801 XT-622 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 2.051 1.504 1.500 1.497 XT-623 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen integraal 498 498 498 498 XT-63 - Inkomensregelingen 20.091 19.895 19.646 19.422 XT-64 - Begeleide participatie 12.294 11.616 10.921 10.184 XT-65 - Arbeidsparticipatie 795 793 792 792 XT-660 - Hulpmiddelen en diensten WMO 1.889 1.870 1.818 1.836 XT-6711 - Hulp bij het huishouden (WMO) 5.064 4.950 657 657 XT-6712 - Begeleiding (WMO) 3.434 3.434 3.434 3.434 XT-6714 - Overige maatwerkarrangementen (WMO) 118 118 118 118 XT-6751 - Jeugdhulp ambulant lokaal 485 444 440 440 XT-6752 - Jeugdhulp ambulant regionaal 8.123 7.418 7.444 7.450 XT-6753 - Jeugdhulp ambulant landelijk 103 94 93 93 XT-6761 - Jeugdhulp met verblijf lokaal 141 129 127 127 XT-6762 - Jeugdhulp met verblijf regionaal 4.298 3.937 3.934

3.936 XT-6763 - Jeugdhulp met verblijf landelijk 98 90 89 89 XT-6791 - PGB Wmo 724 724 440 440 XT-6792 - PGB Jeugd 225 225 225 225 XT-6821- Jeugdbescherming 701 641 635 635 XT-6822 - Jeugdreclassering 152 139 137 137 XT-691 - Coördinatie en beleid WMO 683 681 678 674 XT-692 - Coördinatie en beleid Jeugd 1.024 998 992 986 Totaal Lasten 68.070 65.227 59.626 58.666 Baten XT-61 - Samenkracht en burgerparticipatie 72 72 72 72 XT-63 - Inkomensregelingen 14.258 14.258 14.258 14.258 XT-65 - Arbeidsparticipatie 0 0 0 0 XT-660 - Hulpmiddelen en diensten WMO 141 140 140 147 XT-6714 - Overige maatwerkarrangementen (WMO) 430 535 535 535 XT-6752 - Jeugdhulp ambulant regionaal 12 12 12 12 Totaal Baten 14.914 15.017 15.018 15.025 RESULTAAT -53.156 -50.210 -44.609 -43.641 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 33 4. Volksgezondheid Inleiding Gezondheid bepaalt in belangrijke mate hoe inwoners kunnen meedoen, zich ontwikkelen en zelfstandig blijven functioneren. In Brunssum en Zuid-Limburg blijven gezondheidsachterstanden hardnekkig en neemt tegelijkertijd de druk op zorg en welzijn toe. Daarom verschuiven we de aandacht nadrukkelijker van zorg achteraf naar preventie, gezondheid en vroegtijdige ondersteuning, met aandacht voor fysieke, mentale én sociale gezondheid.

We kijken daarbij naar gezondheid gedurende de hele levensloop: van een kansrijke start en de eerste 1.000 dagen tot gezond en vitaal ouder worden. We bouwen voort op de Trendbreukaanpak en verbinden gezondheidsbeleid sterker met jeugd, onderwijs, sport, welzijn en het sociaal domein. Zo willen we gezondheidsproblemen eerder voorkomen en bestaande verschillen tussen inwoners verkleinen. Gezondheid wordt bovendien niet alleen bepaald door gedrag of zorg, maar ook door de omgeving waarin mensen wonen en leven. Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot bewegen, ontmoeten en gezond leven en vraagt om samenhang tussen het sociale en fysieke domein.

Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Programma Noord-Oost • | Herijking Sociaal Domein • | Koerskompas • | Centrumprogramma Nota’s • | Regionaal gezondheidsbeleid 2025 - 2030 (Gezondheid nu, voor later!) • | GALA/ IZA/ AZWA • | Lokale preventieagenda • | Regionale nota gezondheidsbeleid Gezondheid nu, voor later! 2025-2030 • | Gemeenschappelijke regeling GGD Zuid-Limburg • | Wet Publieke gezondheidszorg (WPG) • | Zuid-Limburgs beleidsplan Preventie en Handhaving Jeugd & Middelen 2025-2028 Gemeente Brunssum • | Gezond Actief Leven Akkoord (GALA) • | Integraal Zorg Akkoord (IZA) • | Aanvullend Zorg en Welzijn Akkoord (AZWA) Speerpunt 1 – Preventie en gezondheidsbevordering: gezond en vitaal leven Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners van Brunssum gezond en vitaal kunnen leven en dat gezondheidsproblemen zoveel mogelijk worden voorkomen. Omdat gezondheidsachterstanden in Zuid-Limburg hardnekkig zijn, zetten we in op preventie en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Daarbij kijken we breed naar fysieke, mentale en sociale gezondheid en naar het belang van sterke sociale netwerken. We bouwen voort op de Trendbreukaanpak en werken aan een doorgaande lijn van Kansrijke Start tot vitaal ouder worden. We versterken en verbinden bestaande aanpakken en brengen gezondheid nadrukkelijker samen met onderwijs, sport, welzijn en de wijk.

Zo ondersteunen we inwoners in verschillende levensfasen om gezond te leven en versterken we hun mogelijkheden om zelf regie te voeren over hun gezondheid. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 4.1.1 Ontwikkelen en borgen we Kansrijke Start verder, met bijzondere aandacht voor de eerste 1.000 dagen. 4.1.2 Versterken we de samenwerking tussen verschillende beleidsterreinen en partners binnen de Trendbreukaanpak. 4.1.3 Schalen we bewezen effectieve interventies op en verbinden we deze beter met elkaar. 4.1.4 Organiseren en ondersteunen we wijkgerichte activiteiten die bijdragen aan positieve gezondheid en een gezonde leefstijl. 4.1.5 Versterken we preventie en vroegsignalering en onderzoeken we hoe we daarbij extra aandacht kunnen geven aan mentale gezondheid, in het bijzonder bij jongeren, gezinnen en kwetsbare groepen. 34 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Gemeente Brunssum 35 Speerpunt 2 – Publieke gezondheidszorg Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners tijdig ondersteuning krijgen bij gezondheidsvragen en zo lang mogelijk gezond en zelfstandig kunnen blijven functioneren. Door vergrijzing, een toenemende zorgvraag en verschillen in gezondheid staat de publieke gezondheid onder druk. Daarom zetten we in op preventie, vroegsignalering en een betere samenhang tussen zorg, welzijn en het sociaal domein.

We versterken bestaande aanpakken en de samenwerking tussen gemeente, GGD, zorg- en welzijnspartners. Daarbij kijken we niet alleen naar afzonderlijke gezondheidsvragen, maar naar wat inwoners nodig hebben om gezond en vitaal te blijven. De GGD blijft hierin een belangrijke uitvoeringsorganisatie en kennispartner. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 4.2.1 Ontwikkelen we ketenaanpakken zoals Valpreventie en de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), Healthy Life verder. 4.2.2 Versterken we Welzijn op Recept en daarmee de verbinding tussen eerstelijnszorg en ondersteuning vanuit het welzijnsdomein. 4.2.3 Versterken en borgen we het AED-netwerk en de burgerhulpverlening. Daarmee blijft ook het aparte speerpunt uit 2026 over voldoende AED’s en reanimatievrijwilligers herkenbaar. Speerpunt 3 – Gezonde leefomgeving Wat willen we bereiken? We willen een leefomgeving die inwoners uitnodigt om te bewegen, ontmoeten en gezond te leven. De inrichting van buurten en wijken heeft direct invloed op gezondheid en welzijn. Daarom verbinden we gezondheid nadrukkelijker met keuzes over de openbare ruimte en de ontwikkeling van onze wijken. We kijken daarbij naar de fysieke én sociale omgeving. Groen, veilige en aantrekkelijke routes, ruimte om te bewegen en plekken om elkaar te ontmoeten dragen bij aan gezond en vitaal leven en sterke sociale netwerken.

Gezondheid krijgt daarom een herkenbare plek in ruimtelijke afwegingen, waarbij we de verbinding zoeken tussen gezondheidsbeleid, leefbaarheid en ruimtelijke ontwikkeling. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 4.3.1 Integreren we gezondheid in ruimtelijke en sociale beleidsontwikkeling en geven we gezondheid een herkenbare plek in de Omgevingsvisie. 4.3.2 Versterken we de samenwerking met de GGD en andere partners bij vraagstukken rond gezondheid en leefomgeving. 4.3.3 Stimuleren we gezonde school-, sport- en wijkomgevingen die uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en gezond gedrag. 4.3.4 Werken we via het project Poort Brunssummerheide aan een betere toegankelijkheid van de Brunssummerheide. Begroting 2027 36 Gemeente Brunssum Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-71 - Volksgezondheid 1.947 1.946 1.946 1.945 Totaal Lasten 1.947 1.946 1.946 1.945 RESULTAAT -1.947 -1.946 -1.946 -1.945 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 37 5. Onderwijs & Educatie Inleiding Onderwijs en ontwikkeling leggen een belangrijke basis voor de kansen van kinderen en jongeren. We willen dat ieder kind in Brunssum de ruimte krijgt om te leren, zich te ontwikkelen en talenten te ontdekken, ongeacht achtergrond, thuissituatie of persoonlijke omstandigheden.

Daarom kijken we niet alleen naar wat er op school gebeurt, maar naar de samenhang tussen thuis, kinderopvang, onderwijs en de omgeving waarin kinderen opgroeien. Samen met onderwijs, kinderopvang, ouders en andere partners werken we aan gelijke ontwikkelkansen en een doorlopende ontwikkellijn. We zetten in op een sterke pedagogische en sociale basis, vroegsignalering en het voorkomen van onderwijsachterstanden en schooluitval. Daarbij hebben we aandacht voor taal en basisvaardigheden, inclusie, welzijn, veiligheid en talentontwikkeling. Een goede ontwikkeling vraagt ook om een omgeving die dit ondersteunt. Daarom werken we aan gezonde en veilige scholen, goede overgangen tussen verschillende onderwijsfasen en passende onderwijshuisvesting. Via het Integraal Huisvestingsplan werken we aan schoolgebouwen met een goed binnenklimaat en aan groene schoolpleinen die ruimte bieden voor spelen, bewegen en ontmoeten. Zo verbinden we onderwijs nadrukkelijker met de bredere ontwikkeling van kinderen en jongeren. Daarmee draagt dit programma rechtstreeks bij aan de koers van Brunssum om kansen voor jongeren te vergroten en ruimte te bieden voor talent en ontwikkeling.

Begroting 2027 38 Gemeente Brunssum Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • Koerskompas Brunssum 2050 • Herijking sociaal domein • Programma Noord-Oost Nota’s • Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) • Brunssumse Educatieve Agenda (BEA) • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) • Beleid voor- en vroegschoolse educatie (VVE) • Gezondheidsbeleid jeugd en preventie • KansKracht Speerpunt 1 – Kansengelijkheid: Gelijke kansen voor ieder kind Wat willen we bereiken? Ieder kind in Brunssum verdient de kans om te leren, groeien en talenten te ontwikkelen, ongeacht thuissituatie, achtergrond of persoonlijke omstandigheden. Daarom zetten we in op het voorkomen en verkleinen van onderwijsachterstanden en versterken we taal, rekenen en andere basisvaardigheden. Waar dat nodig is, kan dit betekenen dat we ongelijk investeren om gelijke kansen mogelijk te maken. Zo willen we ieder kind een kansrijke start en passende ontwikkelkansen bieden en ruimte geven om eigen talenten en vaardigheden te ontdekken en verder te ontwikkelen. Daarmee blijft ook de lijn van het speerpunt Kansengelijkheid en goed onderwijs uit 2026 duidelijk herkenbaar. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? In 2027: 5.1.1 Signaleren we ondersteuningsbehoeften vroegtijdig en zoeken we naar passend aanbod, bij voorkeur binnen het voorliggende veld.

5.1.2 Geven we uitvoering aan de Brunssumse Educatieve Agenda en ontwikkelen we samen met onderwijs, kinderopvang en andere partners het inclusief onderwijs verder. Uitgangspunt is dat ieder kind waar mogelijk op een reguliere school in de eigen wijk onderwijs kan volgen. 5.1.3 Ontwikkelen we KansKracht verder, met aandacht voor ouderparticipatie en ruimte voor kinderen om hun talenten te ontdekken en bouwen door aan een doorgaande lijn. 5.1.4 Werken we vanuit het principe van normaliseren en zetten we waar mogelijk in op een sociale aanpak die kinderen en gezinnen perspectief biedt en de inzet van geïndiceerde ondersteuning kan voorkomen of beperken. 5.1.5 Zetten we samen met partners preventief in op het voorkomen van schooluitval, waarbij we naar de verschillende leefgebieden van de leerling of jongvolwassene kijken. 5.1.6 Organiseren we voorzieningen laagdrempelig en inclusief en versterken we de samenwerking tussen ouders en partners rond de ontwikkeling van het kind, onder meer via KansKracht en de verbinding met de wijkteams. 5.1.7 Integreren we het bestaande beleid voor onderwijs aan nieuwkomers in het inclusiebeleid voor onderwijs, voor zowel kinderen als volwassenen.

Begroting 2027 Gemeente Brunssum 39 5.1.8 Zetten we samen met onderwijs en kinderopvang in op het versterken van taal, rekenen en basisvaardigheden en onderzoeken we hoe laaggeletterdheid en digitale achterstanden verder kunnen worden teruggedrongen. Speerpunt 2 – Opgroeien, leren en talent ontwikkelen Wat willen we bereiken? We willen dat kinderen en jongeren zich doorlopend kunnen ontwikkelen in een gezonde, veilige en inclusieve leer- en leefomgeving. Ontwikkeling gaat daarbij verder dan leren alleen: welzijn, welbevinden, sociale ontwikkeling en brede talentvorming hangen met elkaar samen. Samen met onderwijs, kinderopvang en andere partners werken we daarom aan een doorgaande ontwikkellijn van 0 tot 18 jaar. We besteden bijzondere aandacht aan goede overgangen tussen voor- en vroegschool en tussen basis- en voortgezet onderwijs. Het kind en zijn of haar ontwikkeling staan daarbij centraal, met ruimte om talenten te ontdekken en weerbaar op te groeien. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 5.2.1 Zetten we in op welzijn, welbevinden, veiligheid, inclusie en sociale samenhang op school en binnen de educatieve kinderopvang en volgen we de ontwikkeling van het kind vanuit verschillende invalshoeken. 5.2.2 Bevorderen we een soepele overgang en warme overdracht van voor- naar vroegschool en van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs.

5.2.3 Versterken we de samenwerking vanuit een samenhangend pedagogisch en educatief kader, waarbij de ontwikkeling en toekomst van het kind centraal staan. 5.2.4 Bieden we op alle (voor)scholen een gezonde pauze met groente en fruit aan. 5.2.5 Voeren we het programma Handle with Care uit in het basis- en voortgezet onderwijs, zodat scholen ondersteuning kunnen bieden aan kinderen die thuis een huiselijk geweldsincident hebben meegemaakt. 5.2.6 Geven we lokaal uitvoering aan de aanpak Veiligheid in en om Scholen (VIOS) Speerpunt 3 – Goede en veilige onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? We willen dat kinderen en medewerkers kunnen leren en werken in passende, kwalitatief goede en veilige onderwijsgebouwen. Een goed schoolgebouw draagt bij aan het welbevinden, de ontwikkeling en de leerprestaties van kinderen en biedt een prettige omgeving om te leren, spelen en elkaar te ontmoeten. Daarom werken we vanuit het Integraal Huisvestingsplan aan de kwaliteit van onze schoolgebouwen en schoolpleinen. We hebben daarbij specifiek aandacht voor een gezond binnenklimaat, goede ventilatie en vergroening. Groene schoolpleinen bieden ruimte om te bewegen en spelen en dragen tegelijkertijd bij aan biodiversiteit en het beperken van hittestress en wateroverlast.

Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 5.3.1 Werken we binnen het Integraal Huisvestingsplan de voorbereidingen voor IKC Oost en BS Benjamin verder uit. Zodra deze projecten in het najaar van 2026 in de transitie van plan- naar uitvoeringsfase komen, starten we met de voorbereiding van IKC Zuid. Begroting 2027 40 Gemeente Brunssum 5.3.2 Werken we samen met schoolbesturen aan een goed binnenklimaat volgens de normen van Frisse Scholen B-kwaliteit. Bij nieuwbouw en verbouw nemen we deze kwaliteit direct als uitgangspunt. 5.3.3 Werken we samen met schoolbesturen aan een gefaseerde vergroening van de schoolpleinen, conform het Integraal Huisvestingsplan. 5.3.4 Werken we aan de totstandkoming van de businesscase Rombouts/Compass. Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-41 - Openbaar basisonderwijs 5 5 5 5 XT-42 - Onderwijshuisvesting 2.727 3.181 3.176 3.165 XT-43 - Onderwijsbeleid leer 2.250 2.213 2.212 2.211 Totaal Lasten 4.982 5.399 5.393 5.381 Baten XT-42 - Onderwijshuisvesting 1.428 1.428 1.428 1.428 XT-43 - Onderwijsbeleid leer 982 982 982 982 Totaal Baten 2.410 2.410 2.410 2.410 RESULTAAT -2.573 -2.989 -2.984 -2.971 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 41 6. Verkeer, vervoer & waterstaat Inleiding De ruimte in Brunssum wordt intensief gebruikt.

Inwoners moeten zich veilig en goed kunnen verplaatsen, woningen en voorzieningen moeten bereikbaar blijven en tegelijkertijd vragen vergroening, klimaatadaptatie, ontmoeting en verblijf om ruimte. Dat betekent dat mobiliteit, parkeren en de inrichting van de openbare ruimte steeds minder los van elkaar kunnen worden bekeken. Het Mobiliteitsplan, de Parkeernota en het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte vormen hiervoor de belangrijkste kaders. Bereikbaarheid blijft daarbij een belangrijk uitgangspunt. We houden aandacht voor de auto en het openbaar vervoer, maar geven bij herinrichtingen nadrukkelijk ruimte aan veilig lopen en fietsen. Verkeersveiligheid krijgt structureel aandacht, onder meer rond scholen, oversteekplaatsen en locaties waar risico’s zich voordoen. Ook de openbare ruimte bekijken we breder dan beheer en onderhoud alleen. Werkzaamheden aan wegen en straten bieden kansen om tegelijkertijd te vergroenen, water beter op te vangen en de toegankelijkheid en verblijfskwaliteit te verbeteren. Zo ondersteunt de openbare ruimte niet alleen mobiliteit, maar ook gezondheid, bewegen, ontmoeten en de leefbaarheid van buurten en wijken. In de Centrumontwikkeling komen deze keuzes nadrukkelijk bij elkaar.

De structuurdrager tussen de Brunssummerheide, het centrum en het Clemensdomein verbindt bereikbaarheid, verkeerscirculatie en verblijfskwaliteit en kijkt daarbij zowel naar verbindingen vanuit de wijken als naar de regionale hoofdstructuren. Ook binnen Noord en Oost verbinden we mobiliteit en openbare ruimte waar dat past aan de bredere ontwikkeling van de wijk.

Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Centrumontwikkeling Brunssum • | Programma Noord-Oost • | Koerskompas 2025 Nota’s • | Mobiliteitsvisie Zuid-Limburg (2020) • | Mobiliteitsvisie SUMP Parkstad 2021–2030 • | Mobiliteitsplan Brunssum 2022–2032 en Uitvoeringsprogramma Mobiliteit • | Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR 2024–2028) • | Parkeernota 2022 Speerpunt 1 – Mobiliteit en bereikbaarheid Wat willen we bereiken? De mobiliteitsbehoefte van inwoners verandert. Tegelijkertijd staat de beschikbare openbare ruimte steeds meer onder druk door woningbouw, vergroening, klimaatadaptatie, verkeersveiligheid en nieuwe vormen van mobiliteit. Dit vraagt om een mobiliteitssysteem dat goed functioneert en beter aansluit op leefbaarheid, bereikbaarheid, verkeersveiligheid en kwaliteit van de openbare ruimte. Het Mobiliteitsplan 2022–2032 en het bijbehorende Uitvoeringsprogramma Mobiliteit vormen het kader voor het verkeers- en vervoersbeleid binnen Brunssum. Bij de herinrichting van wegen krijgen voetgangers en fietsers de hoogste prioriteit. Ook verkeersveiligheid en een goede OV-infrastructuur blijven belangrijke speerpunten. In 2027 zijn we halverwege de looptijd van het huidige Mobiliteitsplan. We evalueren hoe de uitvoering verloopt en waar nodig stellen we bij.

Indien een tussentijdse actualisatie noodzakelijk blijkt, wordt dit in 2027 opgepakt. Naast het reguliere openbaar vervoer stimuleren we ook deelmobiliteit. Dit draagt bij aan duurzamere mobiliteit en minder druk op de openbare ruimte. Daarnaast richten we ons op fietsroutes en ontbrekende schakels en onderzoeken we samen met Parkstad en Provincie Limburg de mogelijkheden voor mobiliteitshubs. Ook elektrische laadinfrastructuur blijft een belangrijk aandachtspunt. Het eerder vastgestelde uitvoeringsbeleid voor laadinfrastructuur wordt de komende jaren verder uitgevoerd middels brede participatietrajecten. Daarnaast werken we integraal aan een nieuwe visie voor de openbare ruimte voor de structuurdrager van het centrum welke de Brunssumerheide en het Clemensdomein verbindt. Hierin worden de huidige verkeersstructuur, verkeerscirculatie, verblijfskwaliteit en bereikbaarheid nadrukkelijk meegenomen. Deze ontwikkeling moet bijdragen aan een veiligere, beter bereikbare en leefbare stad. Vanuit de wijken naar het centrum (vice versa), maar ook van buiten Brunssum (hoofdstructuren) naar het centrum. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 6.1.1 Stellen we de visie op de openbare ruimte van de structuurdrager Centrum vast, inclusief onderzoek naar verkeerscirculatie en bereikbaarheid.

42 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Gemeente Brunssum 43 6.1.2 Stimuleren we de verdere ontwikkeling van deelmobiliteit, laadinfrastructuur en mobiliteitshubs, in samenwerking met de regio en Provincie Limburg. 6.1.3 Evalueren we de voortgang van het Mobiliteitsplan 2022–2032 en bepalen we of een tussentijdse actualisatie noodzakelijk is. 6.1.4 Onderzoeken we de mogelijkheden om de Rimburgerweg richting Landgraaf te herinrichten als herkenbare entree naar de Brunssummerheide. 6.1.5 Zetten we ons in voor een goede OV-bereikbaarheid en betrekken we deze nadrukkelijk bij de evaluatie en eventuele actualisatie van het Mobiliteitsplan. Speerpunt 2 – Verkeersveiligheid Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners zich veilig kunnen verplaatsen in Brunssum, met als blijvend streven nul verkeersslachtoffers. Omdat het aantal verkeersslachtoffers landelijk en ook in Brunssum onder druk staat, richten we ons op de locaties en situaties waar de verkeersveiligheidsrisico’s het grootst zijn. De risicoanalyse en het uitvoeringsprogramma vanuit het Strategisch Plan Verkeersveiligheid vormen hiervoor de basis. We combineren maatregelen in de infrastructuur met verkeerseducatie en bewustwording. Daarbij zetten we de lijn voort om op daarvoor aangewezen wegen de maximumsnelheid terug te brengen van 50 naar 30 km/u. Gedurende het jaar pakken we kleinere verkeersproblemen aan.

Dit doen we bijvoorbeeld door het plaatsen van verkeersdrempels, middengeleiders of andere kleine aanpassingen aan de infrastructuur. Daarnaast zijn we actief betrokken bij het netwerkconvenant van het Regionaal Orgaan Verkeersveiligheid Limburg (ROVL). In dit verband doen we mee aan verkeerseducatieprojecten, zoals de Verkeersactieve School en de Doelgroepenaanpak Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 6.2.1 De Servatiusstraat wordt in 2027 afgewaardeerd van 50 naar 30 km/h. 6.2.2 Samen met ROVL netwerkoverleggen voeren met de basisscholen ten behoeve van de Verkeersactieve School. 6.2.3 Bewustwordingscampagnes voor verkeersveiligheid uitvoeren ten behoeve van de Doelgroepenaanpak. 6.2.4 Onderzoeken we waar aanvullende maatregelen, zoals veilige oversteekplaatsen, snelheidsremmende maatregelen en veilige schoolroutes, kunnen bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid. Daarbij benutten we verkeersmetingen om knelpunten en effecten beter in beeld te brengen. Speerpunt 3 – Parkeren Wat willen we bereiken? Goede bereikbaarheid vraagt om voldoende parkeergelegenheid bij woningen, voorzieningen, winkelcentra en nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. De Parkeernota 2022 vormt hiervoor het kader en bevat de actuele parkeernormen die we bij ruimtelijke ontwikkelingen toepassen.

Bij nieuwe ontwikkelingen wordt in lijn met de Parkeernota 2022 de benodigde parkeergelegenheid zoveel als nodig op eigen terrein gerealiseerd. Daarnaast blijven we de beschikbare parkeercapaciteit volgen en breiden we deze waar nodig en mogelijk uit. Parkeren blijft in Brunssum Begroting 2027 44 Gemeente Brunssum gratis voor bewoners en bezoekers, met de bestaande regeling voor ontheffingen binnen de parkeerschijfzone in het centrum. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 6.3.1 Bij de beoordeling van nieuwbouwprojecten worden de parkeernormen uit de Parkeernota toegepast. Speerpunt 4 – Openbare ruimte Wat willen we bereiken? De openbare ruimte krijgt steeds meer functies tegelijk. Naast beheer en onderhoud spelen ook klimaatadaptatie, vergroening, verkeersveiligheid, verblijfskwaliteit, toegankelijkheid en gezondheid een steeds grotere rol. Tegelijkertijd vragen klimaatverandering, wateroverlast, hittestress en vervangingsopgaven om een toekomstbestendige inrichting van straten, pleinen, groen en infrastructuur. De openbare ruimte is dienstbaar aan sociaal maatschappelijke opgaves, zoals bewegen, verblijven/ontmoeten en spelen. We streven naar een openbare ruimte die schoon, heel en veilig is en die voor iedereen goed toegankelijk is.

Het onderhoud, de vervanging en het schoonhouden van deze ruimte gebeurt volgens het in 2024 vastgestelde Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2024–2028. Hierbij hanteren we kwaliteitsniveau B als richtlijn. Op projectbasis kijken we waar extra verbeteringen mogelijk zijn om de openbare ruimte toekomstbestendig, duurzaam en klimaatadaptief in te richten. Daarbij combineren we onderhouds- en vervangingsopgaven waar mogelijk met vergroening, waterberging, verkeersveiligheid en verblijfskwaliteit. We maken “werk met werk” waar mogelijk. Voetgangers en fietsers krijgen binnen de inrichting van de openbare ruimte nadrukkelijk prioriteit. Zo willen we van Brunssum steeds meer een ‘10-minuten-stad’ maken, waarin belangrijke voorzieningen op loop- en fietsafstand bereikbaar zijn. Daarnaast vergroenen we de leefomgeving verder. Dit draagt bij aan een gezonder en prettiger leefklimaat, meer biodiversiteit en meer ruimte voor ontmoeting en verblijf. Onze inwoner heeft invloed op de inrichting en het beheer van de openbare ruimte door deel te nemen aan participatietrajecten en meldingen te doen via BuitenBeter. Ook wanneer niet alle wensen of meldingen kunnen worden overgenomen, streven we naar een zorgvuldige terugkoppeling en een hoge tevredenheid over de betrokkenheid.

Inwoners zien de openbare ruimte geleidelijk groener, klimaatbestendiger en koeler worden, terwijl wateroverlast op kwetsbare locaties, zoals de ABC-straten, verder afneemt. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 6.4.1 Voeren we de projecten uit die zijn opgenomen in paragraaf 3 Onderhoud kapitaalgoederen, onderdeel wegen. 6.4.2 Combineren we onderhouds- en vervangingsopgaven nadrukkelijker met vergroening en klimaatadaptatie. 6.4.3 Verbeteren we waar mogelijk de toegankelijkheid en verblijfskwaliteit van de openbare ruimte binnen herinrichtingsprojecten. 6.4.4 Versterken we de samenhang tussen openbare ruimte, mobiliteit, klimaatadaptatie en gebiedsontwikkeling. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 45 6.4.5 Blijven we inzetten op een openbare ruimte die uitnodigt tot wandelen, fietsen, ontmoeten en bewegen. 6.4.6 Bevorderen we de betrokkenheid van inwoners bij de openbare ruimte door de BuitenBeter- app als voorkeurskanaal voor meldingen te gebruiken en inwoners actief te betrekken bij de ontwikkeling en uitvoering van projecten.

Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-21 - Verkeer en vervoer 4.393 4.456 4.604 4.575 XT-22 - Parkeren 59 58 58 58 Totaal Lasten 4.452 4.515 4.662 4.632 Baten XT-21 - Verkeer en vervoer 198 198 198 198 Totaal Baten 198 198 198 198 RESULTAAT -4.254 -4.317 -4.465 -4.435 Begroting 2027 46 Gemeente Brunssum 7. Sport, cultuur & recreatie Inleiding Sport, cultuur en recreatie zijn belangrijk voor de manier waarop inwoners meedoen, elkaar ontmoeten, bewegen en zich ontwikkelen. Brunssum kent een sterk verenigingsleven, culturele tradities, evenementen, voorzieningen en groene recreatiegebieden. Het verenigingsleven is niet voor niets de ruggengraat van Brunssum en verbinden sport, cultuur en evenementen nadrukkelijk aan de identiteit en sociale samenhang van de stad. We willen dat deze mogelijkheden toegankelijk zijn voor alle inwoners, met bijzondere aandacht voor jeugd en inwoners voor wie deelname minder vanzelfsprekend is. Sport en cultuur dragen daarbij niet alleen bij aan vrijetijdsbesteding, maar ook aan fysieke en mentale gezondheid, talentontwikkeling, ontmoeting en een sterke sociale basis. Daarom verbinden we verenigingen, onderwijs, welzijn en andere maatschappelijke partners steeds nadrukkelijker met elkaar en zoeken we aansluiting bij wat in buurten en wijken nodig is.

Ook de plekken waar dit gebeurt zijn belangrijk. We werken aan goede sport- en cultuurvoorzieningen en ontwikkelen het Lifestylepark, Vijverpark, Emmapark en Schutterspark verder als plekken voor natuur, recreatie, bewegen en ontmoeten. Tegelijk versterken we natuur en stedelijk groen en benutten we de recreatieve kwaliteiten van Brunssum en de Brunssummerheide. Binnen Programma Noord en Oost komen KansKracht en het Schutterspark nadrukkelijk samen met de ontwikkeling van de wijk. In het Centrumprogramma verbinden we het Vijverpark, talentontwikkeling en de beoogde verplaatsing van de bibliotheek met ontmoeting en levendigheid in het centrum. Het Omgevingsprogramma Natuur geeft richting aan natuur en biodiversiteit. Zo brengt dit programma de sociale, culturele en groene kwaliteiten van Brunssum bij elkaar.

Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Koerskompas 2025 • | Programma Noord-Oost • | Herijking Sociaal Domein • | Centrumprogramma Nota’s • | Kadernota sport- en beweegbeleid gemeente Brunssum 2023–2033 • | Omgevingsprogramma Natuur • | Gezondheidsagenda Zuid-Limburg • | Lokaal Sportakkoord + herijking Lokaal Sportakkoord 2.0 • | Uitvoeringsagenda Sport- en beweegbeleid 2024–2033 • | Kadernota Cultuur 2025-2028 • | Uitvoeringsagenda Cultuur • | Erfgoedverordening 2026 • | Archeologische beleids- en verwachtingskaart 2013 • | Nota Evenementenbeleid gemeente Brunssum • | Kadernota subsidiebeleid gemeente Brunssum • | Omgevingsprogramma Natuur • | Nota Groenstructuren 2024 • | Bomenbeleidsplan 2009 (herziening in 2026) • | Bomenverordening 2010 (herziening in 2026) • | Visiedocument Schutterspark 2022 • | Nota Openbare Speelvoorzieningen 2024 • | Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg 2030 • | Regionaal gezondheidsbeleid 2025–2030 “Gezondheid nu, voor later!” • | Werkplaats voor het leven (Beleidsplan 2025-2028 bibliotheek) Speerpunt 1 – Gezondheid en vitaliteit Wat willen we bereiken? Gezondheidsachterstanden en een relatief lage sport- en beweegdeelname vragen in Brunssum om blijvende aandacht. Ook mentale gezondheid speelt daarbij een belangrijke rol.

Sport en cultuur kunnen preventief bijdragen aan de fysieke en mentale gezondheid van inwoners en tegelijkertijd zorgen voor ontmoeting en sociale contacten. Daarom verbinden we sport en cultuur nadrukkelijker met zorg, welzijn en de sociale basis. We willen het bestaande aanbod beter vindbaar en toegankelijk maken en activiteiten dichter bij inwoners organiseren. Daarbij kijken we naar wat in wijken nodig is en hebben we aandacht voor inwoners die minder vanzelfsprekend deelnemen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.1.1 Vergroten we de zichtbaarheid van het lokale sport- en cultuuraanbod door meer activiteiten op wijkniveau te organiseren. Daarbij faciliteren we lokale sport- en cultuuraanbieders, bijvoorbeeld via de Zomer Doe Weken en activiteiten in de wijk. Gemeente Brunssum | 47 Begroting 2027 48 Gemeente Brunssum 7.1.2 Organiseren we meer sport- en cultuuractiviteiten die aansluiten bij de behoeften van de wijk en bij specifieke doelgroepen, zoals jeugd, ouderen en minima, om deelname en bereik te vergroten. Een voorbeeld hiervan is het realiseren van een fitroute in het centrum. Speerpunt 2 – Sport en cultuur voor iedereen Wat willen we bereiken? Niet iedere inwoner kan vanzelfsprekend deelnemen aan sport, cultuur en evenementen. Financiële, fysieke en sociale drempels kunnen deelname in de weg staan.

Daarom richten we ons op het verlagen van deze drempels, zodat meer inwoners kunnen meedoen en zich betrokken voelen bij de samenleving. Sport en cultuur bieden laagdrempelige mogelijkheden om actief te zijn, anderen te ontmoeten en mee te doen. We richten ons daarbij nadrukkelijk op inwoners voor wie deelname minder vanzelfsprekend is en zoeken de verbinding met ondersteuning vanuit het sociaal domein. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.2.1 Zorgen we voor een actieve verbinding van inwoners met passend sport- en cultuuraanbod. 7.2.2 Versterken we een toegankelijk en inclusief aanbod bij sportverenigingen. 7.2.3 Starten we samen met Huis voor de Kunsten Limburg het pilotproject Naar een breder perspectief op amateurkunstondersteuning. Daarmee brengen we in kaart hoe inwoners vrijetijdscultuur beoefenen en welke ondersteuningsbehoeften zij hebben 7.2.4 Onderzoeken we hoe financiële drempels voor deelname aan sport en cultuur verder kunnen worden verlaagd, met bijzondere aandacht voor jeugd en inwoners voor wie deelname niet vanzelfsprekend is. Speerpunt 3 – Sociale samenhang, ontmoeten en leefbaarheid Wat willen we bereiken? Een sterk verenigingsleven en voldoende mogelijkheden om elkaar te ontmoeten dragen bij aan de sociale samenhang in buurten en wijken.

Sport, cultuur en evenementen hebben daarbij een bredere functie: ze brengen inwoners bij elkaar, vergroten betrokkenheid bij de buurt en kunnen helpen om eenzaamheid tegen te gaan. Daarom versterken we de samenwerking tussen verenigingen, inwoners en maatschappelijke partners en verbinden we activiteiten nadrukkelijker met buurten en wijken. We zetten in op laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden en benutten bestaande voorzieningen en plekken om bewegen, ontmoeten en deelnemen dichter bij inwoners te organiseren. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.3.1 Ondersteunen we lokale sport- en cultuurverenigingen en sturen we op hun bijdrage aan buurt- en wijkinitiatieven. 7.3.2 Ondersteunen we wijkgerichte evenementen en zoeken we daarbij waar mogelijk de verbinding met buurtnetwerken. 7.3.3 Ontwikkelen we de rol van verenigingsondersteuner en cultuurcoach verder, in samenwerking met de wijkmanagers als schakels tussen verenigingen, wijken en maatschappelijke partners. 7.3.4 Organiseren we diverse sport- en cultuuractiviteiten in het Lifestylepark en stimuleren we daarmee het gebruik en de mogelijkheden van het park als ontmoetingsplek. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 49 Speerpunt 4 – Talentontwikkeling Wat willen we bereiken? Kinderen en jongeren moeten de ruimte krijgen om hun talenten te ontdekken en verder te ontwikkelen.

Die mogelijkheden zijn niet voor ieder kind vanzelfsprekend. Sport en cultuur bieden laagdrempelige manieren om nieuwe interesses en vaardigheden te ontdekken en kunnen tegelijkertijd bijdragen aan zelfvertrouwen en persoonlijke ontwikkeling. Daarom verbinden we onderwijs, verenigingen, culturele instellingen en andere lokale partners nadrukkelijker met elkaar. We zetten sportieve en culturele projecten in om kinderen en jongeren kennis te laten maken met verschillende activiteiten en ondersteunen hen om vanuit die kennismaking verder door te groeien. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.4.1 Versterken we in samenwerking met PIT Cultuurwijzer, penvoerder van Cultuureducatie met Kwaliteit in Parkstad, de cultuureducatie door onderwijs, verenigingen en culturele instellingen duurzaam met elkaar te verbinden. 7.4.2 Faciliteren en stimuleren we projecten gericht op talentontwikkeling van jongeren, waaronder Nieuwe Helden Next Level, Stichting VERGE en het traject persoons- en talentontwikkeling binnen het Centrumprogramma. Deze projecten dragen tevens bij aan de sociale basis en mentale gezondheid van jongeren. 7.4.3 Versterken we via het programma Sjors Sportief/Creatief de doorgaande lijn van kennismaking met sport en cultuur naar deelname via verenigingen.

Speerpunt 5 – Aantrekkelijke evenementenstad Wat willen we bereiken? Evenementen en volksfeesten dragen bij aan de identiteit, levendigheid en sociale samenhang van Brunssum. Ze bieden inwoners momenten om elkaar te ontmoeten en zorgen ervoor dat tradities behouden blijven, terwijl er ook ruimte is voor nieuwe evenementen en doelgroepen. Brunssum blijft daarom inzetten op een aantrekkelijke en gevarieerde evenementenkalender, met onder meer de Parade, Parelloop, Koningsdag en lokale volksfeesten. De gemeente werkt daarbij samen met verenigingen, stichtingen, vrijwilligers en particuliere initiatiefnemers en neemt waar nodig een actieve rol om evenementen mogelijk te maken. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.5.1 Blijven we organisaties ondersteunen bij het mogelijk maken van evenementen die bijdragen aan ontmoeting, identiteit en leefbaarheid. 7.5.2 Sturen we op diversiteit en inclusie bij evenementen door organisatoren te stimuleren en ondersteunen bij een toegankelijk en representatief programma voor verschillende doelgroepen, achtergronden en leeftijden. 7.5.3 Onderzoeken we een duurzame organisatorische en financiële constructie voor het Openluchttheater Brunssum, gericht op continuïteit, beheer en een breed toegankelijk en inclusief programma.

7.5.4 Betrekken we omwonenden van het Openluchttheater actief en vroegtijdig bij het programma, zodat hun belangen en ideeën worden meegenomen en draagvlak behouden blijft. 7.5.5 Nemen we een actieve regierol in de voorbereiding van het World Dance Festival Parade Brunssum 2028, met aandacht voor kwaliteit en versterking van de culturele programmering. Samen met Stichting Parade Brunssum onderzoeken we in 2027 een toekomstbestendige organisatie. Begroting 2027 50 Gemeente Brunssum Speerpunt 6 – Culturele en sportvoorzieningen Wat willen we bereiken? Goede sport- en cultuurvoorzieningen vormen een belangrijke basis voor bewegen, ontmoeten, cultuurbeleving en het verenigingsleven. De voorzieningen in Brunssum moeten daarom aansluiten bij wat inwoners en verenigingen nodig hebben en goed toegankelijk en bruikbaar zijn. We zetten in op goed onderhouden en veilige accommodaties en kijken nadrukkelijk naar multifunctioneel gebruik. Daarmee kunnen voorzieningen breder worden benut door verenigingen en inwoners en bijdragen aan de leefbaarheid van buurten en wijken. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.6.1 Stimuleren we dat sport- en cultuurverenigingen hun aanbod openstellen voor breder en multifunctioneel gebruik, vanuit het principe van de open club. 7.6.2 Zorgen we voor veilige, hygiënische en goed onderhouden sportaccommodaties, zodat inwoners verantwoord kunnen sporten.

7.6.3 Stellen we op basis van het nieuwe Vastgoed- en Accommodatiebeleid een uitvoeringsagenda op voor het gebruik en de multifunctionele inzet van sportaccommodaties. 7.6.4 Werken we toe naar de renovatie van zwembad De Bronspot en zetten we ons daarbij in voor een veilige en toegankelijke voorziening, betaalbare tarieven en het behoud van schoolzwemmen. Speerpunt 7 – Onze parken; Schutterspark, Lifestylepark, Emmapark en Vijverpark Wat willen we bereiken? De Brunssumse stadsparken vormen een belangrijke ruggengraat voor natuur, recreatie, gezondheid en sociale cohesie. Tegelijkertijd vragen deze gebieden om blijvende investeringen in kwaliteit, beheer en toekomstbestendige ontwikkeling. We werken doorlopend aan het toekomstbestendig maken van het Lifestylepark, Vijverpark en Schutterspark. Het Lifestylepark krijgt een belangrijke sociale en recreatieve functie voor de wijk. Het park bevat onder andere natuurlijke speelplekken, een jeu-de-boulesbaan, een basketbalveld, een voetbalveld, een klimwand en een skatebowl. Ook de Talentenhub voor jongeren maakt onderdeel uit van het concept. Verschillende maatschappelijke partners zullen gebruikmaken van het Lifestylepark.

Het cultuurhistorische Vijverpark heeft een verbeterde uitstraling gekregen die vanuit de geest van het centrumprogramma en passend bij de identiteit als familiepark uitnodigt tot sociale ontmoeting en vrijetijdsbesteding voor diverse doelgroepen. De komende jaren bouwen we verder op de ingeslagen weg en zetten we het park in de spotlight. Het Schutterspark blijft een bijzondere plek waar natuur, recreatie, cultureel erfgoed, toerisme en ondernemerschap samenkomen. Soms staan deze belangen onder druk en zoeken we nadrukkelijk naar een goede balans tussen ontwikkeling en bescherming van natuurwaarden. We voeren het vastgestelde uitvoeringsprogramma in Schutterspark uit en in 2027 staat onder andere de parkeerplaatsen, bebording, bewegwijzering en openbare verlichting op om te vernieuwen. Vanuit Programma Noord Oost is daarnaast de ambitie opgenomen om het Schutterspark verder te ontwikkelen als groene long voor de inwoners van dit stadsdeel. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 51 Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.7.1 Bereiden we door middel van een gebiedsvisie en saldobenadering een nieuw omgevingsplan voor het Schutterspark voor, op basis van het Omgevingsprogramma Natuur. 7.7.2 Vernieuwen we de openbare ruimte in het Schutterspark op basis van het vastgestelde uitvoeringsplan.

7.7.3 Stimuleren we activiteiten in het Vijverpark, Emmapark en Lifestylepark om het gebruik van deze parken aan te moedigen. Speerpunt 8 – Natuur en stedelijk groen Wat willen we bereiken? Natuur en biodiversiteit staan onder druk. Tegelijkertijd krijgen gemeenten vanuit de EU- Natuurherstelverordening en het nationale natuurherstelbeleid steeds meer verantwoordelijkheid voor natuurherstel, biodiversiteit en stedelijk groen. Aan de andere kant zijn gemeenten ook zeer afhankelijk van regelgeving van andere overheden als het bijvoorbeeld gaat om de stikstofopgave en het herstel van Natura-2000 gebieden. Met het Omgevingsprogramma Natuur werken we aan het herstel, behouden en versterken van natuur, biodiversiteit en ecologische verbindingen binnen Brunssum. De EU-Natuurherstelverordening kent een juridisch bindende inspanningsverplichting en een verslechteringsverbod. Dat betekent dat natuur nadrukkelijker onderdeel wordt van ruimtelijke en maatschappelijke keuzes binnen Brunssum. We richten ons op kwalitatieve en kwantitatieve verbetering van bestaand groen en ecologische verbindingen, versterking van biodiversiteit, herstel van bestuiverpopulaties en klimaatadaptatie. Daarnaast werken we aan een openbare ruimte die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en verblijven.

Ook blijven we inzetten op ecologisch beheer van openbaar groen en communicatie richting inwoners over deze manier van beheren. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.8.1 Voeren we het Omgevingsprogramma Natuur uit en sluiten we aan op de landelijke monitoring van stedelijk groen. 7.8.2 Onderzoeken we mogelijkheden om ecologische en recreatieve verbindingen tussen natuurgebieden te verbeteren, zoals de Poort Brunssummerheide en het ecoduct N300. 7.8.3 Stellen we een beleids- en beheerplan groen op, inclusief een uitvoeringsprogramma en de benodigde financiële middelen. 7.8.4 Beheren we het openbaar groen ecologisch en treffen we maatregelen gericht op klimaatadaptatie en biodiversiteit. 7.8.5 Vervangen we overbodige verharding waar mogelijk door groen, met speciale aandacht voor de subsidieregeling Groene voortuinen. 7.8.6 Beschermen we gemeentelijk en particulier groen door middel van voorlichting, toezicht en handhaving. 7.8.7 Starten we samen met Stadsregio Parkstad Limburg een onderzoek naar het natuurherstel en de stikstofopgave van de Brunssummerheide. Begroting 2027 52 Gemeente Brunssum Speerpunt 9 – Recreatie en vrijetijdsbeleving Wat willen we bereiken? Brunssum heeft met de Brunssummerheide, stadsparken, Parkstad Route en het wandelnetwerk Knopen Lopen een sterke groene en recreatieve basis.

Die kwaliteiten willen we beter benutten voor inwoners en bezoekers door recreatieve verbindingen, wandel- en fietsroutes en voorzieningen verder te versterken. Daarbij verbinden we natuur, recreatie, cultuurhistorie en toerisme. Culturele ambities keren terug in het vestigen van een Experience Centre in Filtergebouw 4 in het Schutterspark. We blijven aandacht houden voor veilige speelvoorzieningen en de kwaliteit van bestaande recreatieve plekken. De Oostflank is hier een belangrijke strategische landingsplaats. Het Entreegebied en de Poort Brunssummerheide kunnen de verbinding tussen Brunssummerheide, Schutterspark en de recreatieve structuur van Brunssum versterken; ook de omgeving van de voormalige Akkerbrug blijft als mogelijke gebiedsontwikkeling in beeld. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.9.1 Realiseren we nieuwe toeristisch-recreatieve producten rondom de Brunssummerheide, Parkstad Route, Point of Interest Emmapark en het wandelnetwerk Knopen Lopen. 7.9.2 Ontwikkelen en actualiseren we wandel- en fietsroutes in samenwerking met partners en buurgemeenten. 7.9.3 Maken we plannen voor het Entreegebied Oostflank, met aandacht voor recreatieve functies en ondersteuning van het Schutterspark en de Brunssummerheide.

7.9.4 Zorgen we voor voldoende en veilige speelplekken in de openbare ruimte en de drie Brunssumse speeltuinen, waarmee we bijdragen aan een gezonde ontwikkeling van kinderen. 7.9.5 Blijven we alert op koppelkansen voor een bredere gebiedsontwikkeling rondom de voormalige Akkerbrug. Speerpunt 10 – Moderne bibliotheek in de binnenstad Wat willen we bereiken? De bibliotheek ontwikkelt zich van een traditionele uitleenvoorziening naar een maatschappelijke plek voor lezen, leren, ontwikkelen en ontmoeten. Dat is relevant omdat laaggeletterdheid, digitale uitsluiting en kansenongelijkheid ook in Brunssum aandacht blijven vragen. We versterken daarom de verbinding tussen bibliotheek, onderwijs, cultuur en het sociaal domein. De bibliotheek ondersteunt inwoners bij taal en basisvaardigheden, digitale zelfredzaamheid en toegang tot informatie en biedt tegelijkertijd ruimte voor ontmoeting, cultuur en debat. De verplaatsing naar het centrum maakt de bibliotheek bovendien onderdeel van het Centrumprogramma. Daarmee kan zij uitgroeien tot een centrale maatschappelijke voorziening die ontmoeting en ontwikkeling combineert en tegelijkertijd bijdraagt aan de levendigheid van het centrum. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 7.10.1 Streven we naar de realisatie van de verplaatsing van de bibliotheek naar het centrum.

7.10.2 Implementeren we in 2027 de aanpassingen die voortkomen uit de nog aan te passen Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob). Begroting 2027 Gemeente Brunssum 53 7.10.3 Stellen we samen met de drie andere betrokken gemeenten een meerjarenplan op voor een toekomstbestendige bibliotheekvoorziening. 7.10.4 Richten we de bibliotheek verder in volgens de vijf maatschappelijke functies uit de Wsob. 7.10.5 Werken we aan een doorlopende leeslijn voor jeugd van 0 tot 18 jaar. 7.10.6 Versterken we de jeugdprogrammering, basisvaardigheden en digitale inclusie. 7.10.7 Bieden we meer ruimte voor ontmoeting, debat en cultuur. 7.10.8 Maken we ondersteuning bij vragen over digitale overheidsdiensten structureel onderdeel van een informatieplein. Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-51 - Sportbeleid en -activering 480 479 477 475 XT-52 - Sportaccommodaties 2.327 2.896 2.825 2.817 XT-53 - Cultuurpresentatie, prod.partic. 1.738 1.379 1.326 1.731 XT-56 - Media 877 965 965 965 XT-57 - Openbaar groen en recreatie 3.251 3.192 3.238 3.265 Totaal Lasten 8.673 8.911 8.831 9.253 Baten XT-52 - Sportaccommodaties 489 719 719 719 XT-53 - Cultuurpresentatie, prod.partic.

0 0 0 0 XT-56 - Media 29 29 29 29 XT-57 - Openbaar groen en recreatie 68 68 68 68 Totaal Baten 586 816 816 816 RESULTAAT -8.087 -8.096 -8.015 -8.437 Begroting 2027 54 Gemeente Brunssum 8. Milieu & duurzaamheid Inleiding De opgaven rond energie, klimaat en milieu komen steeds nadrukkelijker samen in de manier waarop Brunssum zich ontwikkelt. We werken aan een betaalbare en betrouwbare energievoorziening en bereiden onze leefomgeving tegelijkertijd voor op hittestress, droogte en wateroverlast. Een gezonde en veilige leefomgeving vormt daarbij het uitgangspunt. Dat vraagt om keuzes die verder gaan dan afzonderlijke maatregelen. We maken woningen en gebouwen energiezuiniger, werken samen met netbeheerders aan voldoende energie-infrastructuur en houden aandacht voor betaalbaarheid en energiearmoede. Bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte benutten we kansen voor vergroening, schaduw en waterberging en stimuleren we ook inwoners om hun eigen leefomgeving klimaatbestendiger te maken. Hierbij combineren we deze opgaven met de onderhouds- en vervangingsopgaven vanuit de extra verbeteringen openbare ruimte. We maken “werk met werk” waar mogelijk. Ook gaan we bewuster om met grondstoffen en materialen door afval te voorkomen, hergebruik te stimuleren en reststromen beter te benutten.

Tegelijk blijven we de kwaliteit van lucht, geluid en bodem bewaken en zetten we in op het beperken van milieuhinder en risico’s voor inwoners. Via de Implementatie Omgevingswet brengen we deze opgaven steeds meer samen in keuzes over de fysieke leefomgeving. Zo worden energie, klimaatadaptatie, circulariteit, gezondheid en milieukwaliteit onderdeel van de integrale ontwikkeling van Brunssum.

Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Implementatie Omgevingswet • | Gebiedsontwikkeling Oostflank • | Programma Noord-Oost • | Koerskompas 2025 Nota’s • | Parkstad Limburg Energietransitie (PALET) 1.0 • | PALET 2.0 Brunssum • | Uitvoeringsprogramma PALET 2026–2030 • | Regionale Energiestrategie Zuid-Limburg 1.0 • | Transitievisie Warmte 2.0 • | Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad • | Klimaatadaptatiestrategie Parkstad • | Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024–2030 • | Grondstoffenplan 2022–2026 • | Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2024 | –2028 • | Nota bodembeheer mijnsteengebieden Brunssum • | Actieplan geluid 2024–2029 Speerpunt 1 – Energietransitie Wat willen we bereiken? Een betrouwbare en betaalbare energievoorziening staat steeds meer onder druk. Tegelijk vraagt de energietransitie om minder aardgasgebruik, meer energiebesparing, duurzame energieopwekking en voldoende capaciteit op het elektriciteitsnet. Netcongestie is daarbij een steeds belangrijkere randvoorwaarde voor woningbouw, bedrijvigheid en andere ontwikkelingen in Brunssum. We werken daarom verder aan een energiezuinige en aardgasvrije gebouwde omgeving, vanuit de Transitievisie Warmte en het regionale Isolatie- en Verduurzamingsprogramma.

Daarbij combineren we een gemeente brede aanpak voor verschillende doelgroepen met een buurtgerichte aanpak en houden we nadrukkelijk aandacht voor betaalbaarheid en energiearmoede. Inwoners worden betrokken bij de keuzes die hun woning en leefomgeving raken. Ook duurzame opwek en voldoende energie-infrastructuur blijven onderdeel van de opgave. We werken hiervoor samen met netbeheerders en regionale partners en kijken naar mogelijkheden voor zonne- en windenergie, onder andere in relatie tot de Oostflank en het Terca-terrein. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 8.1.1 Werken we in nauwe samenwerking met Enexis en TenneT aan versterking van de elektriciteitsinfrastructuur. 8.1.2 Geven we op basis van de Transitievisie Warmte uitvoering aan de buurtgerichte aanpak om gebouwen energiezuinig en aardgasvrij te maken. Samen met buurtbewoners stellen we daarvoor uitvoeringsplannen op. Gemeente Brunssum | 55 Begroting 2027 56 Gemeente Brunssum 8.1.3 Voeren we het Isolatie- en verduurzamingsprogramma Parkstad uit via een gerichte lokale aanpak. Natuurvriendelijk isoleren met het oog op soortenbescherming vormt daarvan een wezenlijk onderdeel. 8.1.4 Treffen we voorbereidingen voor meerjarige programma’s en projecten, zoals de Transitievisie Warmte 3.0, collectieve warmteoplossingen en lokale opwek van hernieuwbare energie.

Speerpunt 2 – Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? Klimaatverandering leidt steeds vaker tot hittestress, droogte en wateroverlast. Daarom maken we klimaatadaptatie een vast onderdeel van de inrichting en ontwikkeling van Brunssum. Bij nieuwe ontwikkelingen, herinrichtingen en vervangingsopgaven nemen we maatregelen voor klimaatbestendigheid zoveel mogelijk direct mee. We zetten in op vergroening, schaduw, waterberging en het beter vasthouden en afvoeren van hemelwater. Daarbij kijken we zowel naar de openbare ruimte als naar de private leefomgeving. Inwoners krijgen mogelijkheden om zelf bij te dragen, bijvoorbeeld door tuinen, gevels en daken te vergroenen en regenwater af te koppelen. Bij werkzaamheden aan straten, pleinen en parken benutten we kansen om tegelijkertijd te vergroenen, water op te vangen en hittestress te verminderen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 8.2.1 Pakken we hittestress, wateroverlast en watertekorten aan via vergroening en andere klimaat adaptieve maatregelen. 8.2.2 Stimuleren we vergroening van private tuinen en bieden we inwoners mogelijkheden om de openbare ruimte te helpen vergroenen, bijvoorbeeld met geveltuintjes. 8.2.3 Treffen we voorbereidingen voor passende regels in het omgevingsplan en de omgevingsvisie voor klimaatadaptatie en hemelwaterafvoer.

Speerpunt 3 – Circulaire economie Wat willen we bereiken? De druk op grondstoffen vraagt om een andere manier van produceren, gebruiken en hergebruiken. We richten ons daarom op minder grondstoffengebruik, het voorkomen van afval en het beter scheiden en hergebruiken van reststromen. Zo werken we toe naar minder restafval en zorgen we dat materialen zoveel mogelijk opnieuw als grondstof kunnen worden gebruikt. Daarbij geven we uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024–2030 en werken we regionaal samen aan de verdere ontwikkeling van het circulair ambachtscentrum. Voor inwoners betekent dit betere mogelijkheden om afval te scheiden, producten en materialen opnieuw te gebruiken en bij te dragen aan een schone leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 8.3.1 Voeren we de gemeentelijke afvaltaken uit in nauwe samenwerking met Rd4. 8.3.2 Werken we mee aan de doorontwikkeling van het regionaal circulair ambachtscentrum. 8.3.3 Brengen we samen met de Parkstadgemeenten het Uitvoeringsprogramma Parkstad Circulair 2024–2030 verder in praktijk. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 57 Speerpunt 4 – Milieu Wat willen we bereiken? Een gezond en veilig woon- en leefklimaat vraagt om blijvende aandacht voor luchtkwaliteit, geluid, bodemkwaliteit en externe veiligheid.

We beschermen inwoners en hun leefomgeving tegen milieubelasting en voeren onze wettelijke milieutaken gericht en zorgvuldig uit. Daarbij werken we nauw samen met de Omgevingsdienst Zuid-Limburg. We zetten in op het verminderen van hinder en het verbeteren van de leefbaarheid. Dat geldt ook voor bovenlokale bronnen zoals AWACS. Vanuit de mijngeschiedenis van Brunssum houden we daarnaast specifiek rekening met bodemkwaliteit en de toepassing en het hergebruik van mijnsteen. Met de Implementatie Omgevingswet verbinden we milieukwaliteit, gezondheid en veiligheid nadrukkelijker aan keuzes over de fysieke leefomgeving. Zo wegen we deze belangen vroegtijdig en in samenhang mee bij nieuwe ontwikkelingen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 8.4.1 Laat de Omgevingsdienst Zuid-Limburg namens ons de reguliere basis- en plustaken uitvoeren op het gebied van milieuvergunningen, meldingen, toezicht en handhaving, op basis van een risico gestuurd werkplan. 8.4.2 Geven we uitvoering aan de taken op het gebied van energiebesparingsplicht, externe veiligheid, water en zeer zorgwekkende stoffen (ZZS). 8.4.3 Brengen we de basisgeluidemissie en geluidsbelasting in kaart volgens de geldende regels van Rijk en EU. 8.4.4 Voeren we het Actieplan Geluid 2024–2029 uit. Bij bovenlokale geluidsbronnen zoals AWACS benutten we de overlegmogelijkheden om hinder te verminderen.

Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-72 - Riolering 4.099 4.163 4.169 4.230 XT-73 - Afval 3.736 3.927 4.101 4.418 XT-74 - Milieubeheer 2.378 1.324 1.323 1.322 XT-75 - Begraafplaats 120 120 119 119 Totaal Lasten 10.333 9.533 9.712 10.088 Baten XT-72 - Riolering 6.209 6.275 6.284 6.351 XT-73 - Afval 5.063 5.301 5.511 5.886 XT-74 - Milieubeheer 5 5 5 5 XT-75 - Begraafplaats 67 67 67 67 Totaal Baten 11.344 11.648 11.867 12.309 RESULTAAT 1.012 2.114 2.156 2.221 Begroting 2027 58 Gemeente Brunssum 9. Economie & toerisme Inleiding De economie van Brunssum draait om werkgelegenheid, ondernemerschap en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. We willen bestaande bedrijven en lokale ondernemers ruimte geven om zich te ontwikkelen, nieuwe bedrijvigheid aantrekken en economische kansen beter verbinden met wat Brunssum en de regio nodig hebben. De nieuwe Kadernota economie en vrijetijdseconomie brengt deze onderdelen samen in één koers voor de langere termijn. Het Centrumprogramma speelt daarin een belangrijke rol. Een levendig centrum vraagt niet alleen om een goede openbare ruimte, maar ook om winkels, dienstverlening, horeca en lokaal ondernemerschap.

Met centrummanagement, acquisitie en ondersteuning van ondernemers werken we aan een centrum dat aantrekkelijk blijft voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Deze lijn sluit direct aan bij de ambities uit het Collegeprogramma. Ook onze bedrijventerreinen zijn belangrijk voor werkgelegenheid en economische ontwikkeling. We versterken bestaande werklocaties en werken binnen de Oostflank aan nieuwe economische mogelijkheden. De ontwikkeling van Groeve Mourik en het Entreegebied kan hierin een belangrijke rol spelen. Daarbij zijn bereikbaarheid, stikstof, netcongestie en voldoende ruimtelijke kwaliteit belangrijke voorwaarden en bepaalt de gemeenteraad de kaders en koers voor de verdere ontwikkeling van de Oostflank. Veel economische kansen en vraagstukken overstijgen de gemeentegrenzen. Daarom werken we samen met Parkstad, provincie, onderwijs, ondernemers en andere partners aan arbeidsmarkt, innovatie, acquisitie en economische ontwikkeling. Tegelijk benutten we onze natuur, recreatieve voorzieningen en eigen identiteit om de vrijetijdseconomie te versterken, vooral gericht op inwoners en bezoekers uit Brunssum, Parkstad en de omliggende regio. Zo verbinden we economische ontwikkeling aan de kwaliteit en aantrekkelijkheid van Brunssum.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://brunssum.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/f389e3cd-9ba9-4a58-8bd8-095bcb3de696?agendaItemId=3e23bf3f-40e2-4a59-a5e2-baae3ad7fe2f