Raadsvoorstel 202617095 (bijlage) Begroting 2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2027
Begroting 2027 2 Gemeente Brunssum Inhoudsopgave Voorwoord .............................................................................................................................................. 4 Inleiding ................................................................................................................................................... 5 Kerngegevens .......................................................................................................................................... 8 Algemeen financieel beeld...................................................................................................................... 9 Programma's ......................................................................................................................................... 17 1. Bestuur & Burger .......................................................................................................................... 18 2. Veiligheid ....................................................................................................................................... 23 3. Sociaal Domein .............................................................................................................................. 28 4.
Volksgezondheid ........................................................................................................................... 33 5. Onderwijs & Educatie .................................................................................................................... 37 6. Verkeer, vervoer & waterstaat ..................................................................................................... 41 7. Sport, cultuur & recreatie ............................................................................................................. 46 8. Milieu & duurzaamheid ................................................................................................................ 54 9. Economie & toerisme.................................................................................................................... 58 10. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ....................................................... 64 11. Algemene Dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 72 Paragrafen ............................................................................................................................................. 78 1.
Lokale heffingen ............................................................................................................................ 79 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................. 89 3. Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................... 100 4. Financiering ................................................................................................................................. 106 5. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................ 112 6. Verbonden partijen ..................................................................................................................... 118 7. Grondbeleid ................................................................................................................................ 166 8. Openbaarheidsparagraaf (WOO) ................................................................................................ 172 Bijlagen ................................................................................................................................................
173 Bijlage 1 Overzicht reserves en voorzieningen ............................................................................... 174 Bijlage 2 Overzicht verloop algemene reserve ............................................................................... 183 Bijlage 3 Overzicht uitgeleende & opgenomen gelden .................................................................. 184 Bijlage 4 Overzicht begrotingsevenwicht 2027-2030 ..................................................................... 190 Bijlage 5 Overzicht baten en lasten ................................................................................................ 191 Bijlage 6 Overzicht incidentele baten en lasten .............................................................................. 192 Bijlage 7 Overzicht structurele stortingen en onttrekkingen aan reserves .................................... 194 Bijlage 8 Meerjarig investeringsschema 2027-2030 ....................................................................... 195 Bijlage 9 Overzicht wettelijke indicatoren ...................................................................................... 196 Bijlage 10 Opbouwtabel algemene uitkering 2027-2030 ...............................................................
199 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 3 Bijlage 11 Overige besparingen ...................................................................................................... 200 Bijlage 12 Afkortingenlijst ............................................................................................................... 201 Begroting 2027 4 Gemeente Brunssum Voorwoord Op grond van de “Financiële verordening gemeente Brunssum 2023”, het unaniem vastgestelde raadsakkoord en het collegeprogramma biedt het college van B&W uw Raad de Programmabegroting 2027 en de Meerjarenbegroting 2028-2030 ter vaststelling aan. In het eerste deel van de begroting tonen wij het algemeen financieel beeld met een korte toelichting. Bij de programma’s wordt dit verder toegelicht. De Programmabegroting 2027 bestaat uit 11 programma’s. De 11 programma's hebben een structuur, die voor elk programma gelijk is. Een programma bestaat uit een inleiding, kaderstellende nota’s en vervolgens speerpunten. Elk programma wordt afgesloten met een financieel overzicht van dat programma gespecificeerd op taakveld niveau. Naast de 11 programma's bevat de begroting net als andere jaren verplichte paragrafen en meerdere bijlagen met veelal financiële informatie.
In tegenstelling tot de vorige programmabegroting en in navolging op de recente Voorjaarsbrief zijn positieve financiële bedragen als een plus (+) opgenomen en negatieve financiële bedragen als een min (-). Begroting 2027 Gemeente Brunssum 5 Inleiding 2027: we bouwen voort In maart van dit jaar vonden verkiezingen plaats voor een nieuwe gemeenteraad. De uitslag van deze verkiezingen versterkte het mandaat van het huidige college en maakte zonder meer duidelijk dat de kiezer in Brunssum graag een bestendiging en voortzetting ziet van het beleid van de afgelopen jaren. In deze Programmabegroting leggen we daarvoor de (financiële) basis, niet alleen voor 2027, maar voor de gehele komende bestuursperiode (2026-2030). We doen dit tegen de achtergrond van een beperkte financiële ruimte. De gemeentelijke financiën zijn voor een groot deel afhankelijk van het Rijksbeleid – dat beleid is echter aan stevige schommelingen onderhevig en maakt het moeilijk om voor de langere termijn tot betrouwbare financiële prognoses te komen. Die onzekerheid, gekoppeld aan eigen financiële verplichtingen en autonome ontwikkelingen, maakt dat in deze Programmabegroting gekozen is voor behoedzaamheid. Dat betekent een structureel sluitende begroting die rust op twee belangrijke pijlers: we blijven investeren in een beter Brunssum terwijl we tegelijkertijd de lastenverhoging voor onze burgers beperken.
Gelukkig bevinden we ons in een riante uitgangspositie. Investeren in een beter Brunssum blijft ook de komende jaren mogelijk omdat we in de vorige bestuursperiode (2022-2026) een stevige basis hebben gelegd voor tal van ontwikkelingen: op het gebied van leefbaarheid en duurzaamheid, bestaanszekerheid en zorg, wonen en leefomgeving, economie en centrumontwikkeling, onderwijs en jeugd, sport en cultuur. Projecten zijn in gang gezet, initiatieven kwamen tot wasdom, nieuwe ideeën werden gelanceerd, samenwerkingsverbanden kwamen van de grond. De komende bestuursperiode verwachten we hiervan meerdere vruchten te plukken en de eerste resultaten te zien van eerder ingezet beleid. Het is ook om die reden dat deze Programmabegroting vooral inzet op het realiseren van beleid dat in de vorige bestuursperiode in gang is gezet. We bouwen voort. Dat is het onderliggende motto van deze Programmabegroting. Dat doen we samen met de samenleving, als een gemeente die meebeweegt met en aansluit op de vragen, de behoeftes en verwachtingen vanuit die samenleving. Enkele speerpunten: Goed en leefbaar wonen in uw wijk Mensen moeten goed en veilig kunnen wonen in hun wijk. Daarom geven we extra aandacht aan wijken waar de leefbaarheid onder druk staat. Zo krijgt iedere wijk een vaste BOA. Samen met de wijkagent zorgen onze BOA's voor meer zichtbare handhaving.
Ook pakken we illegale bewoning en huisjesmelkerij actief aan. De leefbaarheid in kwetsbare wijken verbeteren we door de inzet van de Parkstadwet. We vergroenen de wijken en versterken de biodiversiteit. Bij nieuwe projecten kijken we nadrukkelijk naar waterberging, klimaatadaptatie en hergebruik van materialen. Onze bewoners helpen we door ze financieel te steunen bij verduurzaming van de eigen woning (energiebesparing, isolatie, zonnepanelen) met speciale aandacht voor kwetsbare inwoners. Subsidieregelingen maken we eenvoudiger en toegankelijker. We geven zelf het goede voorbeeld door op gemeentelijke gebouwen en accommodaties daken te vergroenen en andere maatregelen te nemen tegen hittegevoelige plekken. Begroting 2027 6 Gemeente Brunssum We gaan verder met het opknappen van onze groene parels, de Brunssumse parken. De afgelopen jaren investeerden we fors in het Vijverpark en het Emmapark. Voor de komende periode werken we aan onze ambitieuze plannen voor het Schutterspark. Denk hierbij onder andere aan het vernieuwen van de bebording (wegwijzers, routepalen etc.), het opknappen van de vijverranden, het vernieuwen van de verlichting en de asfaltpaden en het herinrichten van de parkeerterreinen. Prettig wonen, nu en later Brunssum moet een fijne stad zijn om te wonen. Een gemeente waar groen, rust en ruimte samengaan met goede voorzieningen en een levendig centrum.
Nieuwe woningen passen bij de wijk, én bij de mensen die er leven. We versnellen woningbouwprojecten. Woningbouw aan de Europalaan, voor jong én oud. Nieuwe woningen in de Componistenbuurt. De volgende fase in de gebiedsontwikkeling Rumpenerstraat. De oplevering van het Lindehof, de nieuwe blikvanger aan het Lindeplein. Het Emmakwartier in Treebeek, groen wonen in betaalbare huizen. Ook de ontwikkeling van ons centrum krijgt in 2027 een nieuwe versnelling. We gaan aan de slag met woningbouw (59 appartementen) aan het Victoriapark, het nieuwe groen hart (6.500 m2) in ons centrum. De verhuizing van de bibliotheek naar het centrum is ook een belangrijke impuls. Niet alleen maakt deze verhuizing een doorontwikkeling mogelijk naar een volwaardige bibliotheekvestiging waar bezoekers toegang hebben tot alle bibliotheekdiensten, de nieuwe locatie betekent óók een versterking van de maatschappelijke en economische vitaliteit van het hart van Brunssum. Economische vitaliteit versterken we ook op andere plekken in Brunssum, zoals op de Oostflank. Brunssum gaat samen met stadsregio en provincie voorop in de ambitie om de Oostflank te ontwikkelen als drager van economische structuurversterking voor de hele regio.
Speciale aandacht krijgt de entree vanuit de Buitenring: een majeure opwaardering van dit gebied moet uitstralen dat je in Brunssum ideaal kunt wonen, werken en recreëren in het groen. Met de ontwikkeling van de Oostflank leveren we onze bijdrage om Zuid-Limburg als unieke regio binnen Nederland sterker te maken op het gebied van brede welvaart. Bij fijn wonen horen ook vitale culturele en sportvoorzieningen. Immers, sport en evenementen, kunst en cultuur, ze brengen mensen bij elkaar, zorgen voor verbinding en geven Brunssum een eigen identiteit: dat van een plek waar je je thuis voelt. Dus investeren we de komende jaren in voorzieningen op een hoog niveau, zoals sportvelden, buurthuizen en speelplekken. Ook ons Openluchttheater groeit verder in de richting van een professioneel theater, met een eigen horecavoorziening en met backstagefaciliteiten als kleedkamers en toiletten, voor een ambitieuzere programmering die een steeds breder en groter publiek weet aan te spreken. Andere culturele ambities keren terug in het vestigen van een Experience Centre in Filtergebouw 4 in het Schutterspark. We zijn er voor elkaar Iedereen moet mee kunnen doen in Brunssum. Of het nu gaat om opgroeien, ouder worden, of acute ondersteuning: hulp moet op tijd beschikbaar zijn en passen bij wat iemand nodig heeft.
Allereerst: we streven ernaar problemen zo vroeg mogelijk te herkennen en daarmee te voorkomen. Wie toch hulp zoekt, krijgt een oplossing die past bij de eigen situatie. Daarvoor herijken we het sociaal domein. De kern wordt dat we eenvoudige hulpvragen snel en deskundig oplossen en complexe problemen integraal en vanuit de leefwereld van de inwoner benaderen en fundamenteel Begroting 2027 Gemeente Brunssum 7 aanpakken. We verminderen regels die goede zorg in de weg staan. Wachtlijsten bij de Wmo en de Jeugdzorg? Die brengen we terug. De jeugd is onze toekomst. Juist dat maakt het zo belangrijk dat elk kind de kansen krijgt om talenten te ontwikkelen. We zetten dus in op goed onderwijs, gelijke kansen en het voorkomen van taalachterstanden, laaggeletterdheid en schooluitval. In elke wijk investeren we in goed onderwijs, met in iedere wijk minimaal één basisschool. En we gaan KansKracht, die unieke plek in Brunssum waar kinderen van 0 tot 12 jaar samen met hun ouders of verzorgers kunnen ontdekken waar hun talenten liggen, verder ontwikkelen. Behoud van voortgezet onderwijs in Brunssum is een ander speerpunt. Door de verhuizing van de bibliotheek naar het centrum ontstaan kansen om de locatie Rombouts te transformeren in een plek waar onderwijsinstelling Compass flexibel verder kan groeien. We bouwen ook aan een nieuwe toekomst via en voor Betere Buren.
Betere Buren, dat een cruciale rol vervult in de participatie, re-integratie en inclusie van onze inwoners, gaan we doorontwikkelen naar een Sociaal Ontwikkelbedrijf Brunssum, met het oog op het creëren van duurzame werkplekken, passend bij de regionale arbeidsmarkt, en op het verbeteren van doorstroom naar reguliere werkgevers. In balans Het bovenstaande is maar een greep uit onze plannen voor de komende vier jaar. Ambities te over en inderdaad: er is veel werk aan de winkel. Maar de uitvoerbaarheid van onze plannen - en de betaalbaarheid daarvan - vragen zorgvuldige aandacht. Het vraagt dat we slimmer moeten gaan werken en scherper moeten sturen op resultaten. Het vraagt sterke regionale samenwerking, met partners die Brunssum helpen aan groei, kwaliteit en sterke wijken. Het vraagt bouwen aan een gemeentelijke organisatie die efficiënt en betrouwbaar is. Het vraagt dat we bij grote investeringen kijken naar wat het écht oplevert voor Brunssum. Met andere woorden, het vraagt dat we zorgvuldige keuzes maken, zodat we de gemeentelijke financiën in balans houden, op de korte maar ook de langere termijn. Zodat we kunnen blijven investeren in de grote opgaven, maar tegelijkertijd de lasten voor onze inwoners zo laag mogelijk houden. Dus moet de financiële basis op orde zijn. Met inkomsten en uitgaven in balans. En met voldoende reserves. Daarvan getuigt deze Programmabegroting.
Een solide begroting voor een ambitieus Brunssum. Een Brunssum dat ook in 2027 voortbouwt. Begroting 2027 Kerngegevens Kerngegevens per 1 januari | 2026 | 2025 | 2024 | 2023 A. SOCIALE STRUCTUUR 1. Inwoners (volgens CBS) per 1 januari Aantal inwoners (volgens CBS) per 1 januari | 27.474 | 27.534 | 27.770 | 27.682 0-4 jaar | 1.035 | 1.071 | 1.078 | 1.082 5-14 jaar | 2.328 | 2.342 | 2.388 | 2.390 15-19 jaar | 1.285 | 1.248 | 1.300 | 1.321 20-24 jaar | 1.318 | 1.332 | 1.335 | 1.360 25-29 jaar | 1.398 | 1.391 | 1.389 | 1.369 30-49 jaar | 6.208 | 6.156 | 6.202 | 6.093 50-64 jaar | 6.269 | 6.393 | 6.591 | 6.727 65 jaar en ouder | 7.633 | 7.601 | 7.487 | 7.340 Geschat buitenlandse militairen | 1.600 | 1.600 | 1.600 | 1.700 2. Particuliere huishoudens (volgens CBS) Aantal particuliere huishoudens (volgens CBS) | 13.709 | 13.785 | 13.775 | 13.658 Eenpersoonshuishoudens | 5.620 | 5.600 | 5.590 | 5.437 Meerpersoonshuishoudens | 8.089 | 8.109 | 8.185 | 8.221 Gemiddeld aantal personen per huishouden | 2 | 2 | 2 | 2 3. Periodieke uitkeringsgerechtigden (ISD-BOL) Aantal periodieke uitkeringsgerechtigden (ISD-BOL) | 648 | 663 | 663 | 643 uitgedrukt in percentage van aantal inwoners | 2,4% | 2,4% | 2,4% | 2,3% I.O.A.W. | 11 | 17 | 17 | 17 PW | 637 | 646 | 646 | 626 4.
Tewerkgestelden in sociale Werkvoorzieningschappen (in arbeidsjaren) Aantal tewerkgestelden in sociale | 234 | 246 | 271 | 300 Werkvoorzieningschappen (in arbeidsjaren) uitgedrukt in percentage van aantal inwoners | 0,9% | 1,0% | 1,0% | 1,1% 5. Overige aantallen *) Huishoudens met lage inkomens | 5.400 | 5.400 | 5.425 | 5.483 uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens | 39,3% | 39,2% | 39,4% | 40,1% Eenouderhuishoudens | 1.193 | 1.156 | 1.153 | 1.143 uitgedrukt in percentage van aantal huishoudens | 8,7% | 8,4% | 8,47% | 8,4% Uitkeringontvangers (PW, IOAW/IOAZ, WAO, WSW) | 3.625 | 3.690 | 3.679 | 3.637 uitgedrukt in percentage van aantal inwoners | 13,2% | 13,4% | 13,3% | 13,1% B. FYSIEKE STRUCTUUR 1. Bedrijfsvestigingen *) Aantal bedrijfsvestigingen *) | 2.240 | 2.240 | 2.215 | 2.141 2. Oppervlakte land in hectare Oppervlakte land in hectare | 1.725 | 1.725 | 1.725 | 1.725 Oppervlakte binnenwater in hectare | 9 | 9 | 9 | 9 3. Woonruimten Aantal woonruimten*) | 14.889 | 14.738 | 14.782 | 14.981 *) bron: gegevens uit berekeningspecificatie algemene uitkering; deze zijn gebaseerd op CBS-informatie. 8 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Gemeente Brunssum 9 Algemeen financieel beeld Van Voorjaarsbrief naar Begroting De financiële positie van gemeenten blijft sterk afhankelijk van de ontwikkelingen in het Rijksbeleid.
De onzekerheid over de omvang en ontwikkeling van de rijksmiddelen maakt het lastig om tijdig en structureel financiële ruimte voor de langere termijn te bepalen. Tegelijkertijd nemen de financiële verplichtingen en autonome ontwikkelingen toe. Dit beperkt de ruimte voor nieuwe beleidswensen en ambities en vraagt om het maken van duidelijke keuzes en het stellen van prioriteiten. Tegen deze achtergrond is bij het opstellen van deze begroting gekozen voor een beleidsarme koers. De nadruk ligt daarbij op het voortzetten van bestaand beleid, het bewaken van een gezonde financiële positie en het behouden van voldoende ruimte om in te spelen op toekomstige ontwikkelingen. In juli van dit jaar presenteerden wij de Voorjaarsbrief 2026. De cijfers hierin gaven een negatief beeld in de jaren 2027 t/m 2029 en positief in 2030. Dit was het financiële startpunt voor de meerjarenbegroting 2027-2030. Na de publicatie van de Voorjaarsbrief 2026 zijn er nieuwe ontwikkelingen geweest die aan het financieel beeld van de begroting 2027 zijn toegevoegd. De financiële opgave die hierdoor is ontstaan, is aanleiding geweest tot afweging van het bestaand beleid. De ambities die voortkomen uit het Raadsakkoord 2026-2030 zullen landen in het nog te vormen College uitvoeringsprogramma dat begin 2027 zal worden gepresenteerd.
De onderstaande uitgangspunten zijn toegepast op de begroting: • Een begroting opstellen die structureel en reëel in evenwicht is. • Het alleen noodzakelijk en daarmee minimaal inzetten van de algemene reserve. • De lasten voor de burgers niet meer verhogen dan strikt noodzakelijk. Er ligt nu een structureel sluitende begroting voor, waarbij de verhoging van de lasten voor onze inwoners beperkt is gebleven, het voorzieningenniveau op peil blijft en de focus op verdere verbeteringen naar de toekomst overeind blijft. Begroting 2027 10 Gemeente Brunssum Begrotingssaldo 2027-2030 Bedragen x € 1.000 De mutaties in het begrotingssaldo worden hieronder kort toegelicht. 1. Lopende ontwikkelingen Bedragen x € 1.000 1.1. Raadsbesluiten Na het opstellen van de Voorjaarsbrief 2026 zijn de onderstaande Raadsbesluiten genomen: • Pilot Raadscommunicatie (besloten in de raadsvergadering van 7 juli 2026 met kenmerk 202671669) • Huisvestingsverordening Brunssum 2026 (besloten in de raadsvergadering van 7 juli 2026 met kenmerk 202653391) • Kostendekkingsplan riolering 2026 en Basisrioleringsplan (BRP) 2026 (besloten in de raadsvergadering van 15 september 2026 met kenmerk 202685872) Begrotingssaldo 2027 2028 2029 2030 Begrotingssaldo voorjaarsbrief 2026 -1.909 -1.834 -225 1.533 1. Lopende ontwikkelingen 291 -341 -645 -556 2. Dekking en besparingen 1.742 982 1.484 1.469 3.
Uitvoeringsprogramma 0 1.193 0 0 Saldo 123 0 614 2.446 2027 2028 2029 2030 1.1. Raadsbesluiten Pilot Raadscommunicatie -80 0 0 0 Huisvestingsverordening (Parkstadwet) -38 -150 -150 -150 Kostendekkingsplan riolering 2026 en 0 0 0 0 Verplaatsing bibliotheek naar centrum -270 -358 -358 -358 1.2 Urgente lopende ontwikkelingen Strategische verwervingen Oostflank 0 -105 -280 -280 Werkbudget Oostflank -250 -475 -625 -625 1.3 Nagekomen autonome ontwikkelingen Voordeel BTW in riolering a.g.v. het nieuwe gemeentelijke rioleringsplan 605 605 605 605 Verschuiving kostenverdeling BsGW 234 234 234 234 Omgevingsvergunningen 116 0 0 0 Kosten bijdrage pensioen (oud)-bestuurders na overdracht pensioen 0 -110 -110 -110 Overige mutaties -27 18 39 128 Totaal lopende ontwikkelingen 291 -341 -645 -556 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 11 • Verplaatsing van de bibliotheek naar het centrum (besloten in de raadsvergadering 15 september 2026 met kenmerk: 202631065. 1.2. Urgente lopende ontwikkelingen De strategische verwervingen inclusief werkbudget Oostflank zijn op moment van het opstellen van deze begroting nog niet besloten via een raadsvoorstel, maar zijn door het college aangemerkt als urgent. Deze zijn vooruitlopend op het besluit en zodanig uit voorzorg gereserveerd in het saldo. Het is aan de raad om voor deze raadsvoorstellen al dan niet in te stemmen met het voorgestelde besluit.
De onderstaande ontwikkelingen zijn aangemerkt als urgent: Strategische verwervingen Oostflank In het Koerskompas en Gebiedsvisie Oostflank (unaniem vastgesteld in maart 2026) is bepaald dat de gemeente regie op ruimtelijke opwaardering van Entreegebied wenst te versterken. Een verwerving past in deze ambitie door grip op de ontwikkeling te krijgen, de verrommelde kavels op te ruimen en in een nieuw ontwikkelperspectief passend bij de strategische doelen van de gemeente te brengen. Werkbudget Oostflank Met de Gebiedsvisie Oostflank heeft de gemeente nieuwe prioriteiten gesteld in de ontwikkeling van de Oostflank. Het oude werkbudget Oostflank correspondeert bij benadering met een eenjarig werkbudget bij uitvoering van het programma. Voor onder andere projectondersteuning, extern advies, onderzoeken en analyses, ruimtelijke planvorming is een robuust aanvullend budget benodigd per jaar. 1.3. Nagekomen autonome ontwikkelingen Na het opstellen van de Voorjaarsbrief zijn er nieuwe autonome ontwikkelingen in beeld gekomen. Deze zijn nu verwerkt in de begroting, waardoor de financiële positie verder is geactualiseerd. Dit leidt tot een meer actuele raming van het begrotingsresultaat.
• Door de extra investering met betrekking tot het Kostendekkingsplan riolering 2026 en Basisrioleringsplan (BRP) 2026 ontstaat er ook meer compensabele btw welke ten gunste van de algemene middelen komen. • Volgens de nieuwe kostenverdeling van BsGW worden er minder kosten doorverdeeld naar afval en riool en meer naar de OZB hetgeen invloed heeft op de tarieven. • De begroting wordt incidenteel met € 116.000 aan legesinkomsten omgevingsvergunningen bijgesteld als gevolg van een aantal geplande bouwprojecten (o.a. zwembad De Bronspot en Huize Louise). Deze inkomsten zijn projectgebonden en hebben daarom een incidenteel karakter. • Vanaf 2028 worden de pensioenen van wethouders ondergebracht bij het ABP. Hiervoor is vanaf dat jaar jaarlijks circa € 110.000 aan pensioenpremies geraamd. Hiermee wordt aangesloten bij de pensioenregeling van de ambtenaren van de gemeente. • Tot slot zijn er kleinere mutaties verwerkt die effect hebben op het begrotingsresultaat. Begroting 2027 12 Gemeente Brunssum 2. Dekking en besparingen De dekkings- en besparingsmaatregelen worden hieronder weergegeven: Bedragen x € 1.000 2.1. Inzet realisatiestimulans en cofinanciering Rumpenerstraat Bij de oprichting van de bestemmingsreserve Woonfonds Brunssum is besloten om de middelen uit de Realisatiestimulans doelgericht in te zetten voor de Brunssumse woningbouwopgave.
Niet- aangewende middelen worden in beginsel gestort in de bestemmingsreserve Woonfonds Brunssum. In de financiële uitwerking was rekening gehouden met inzet van € 1,141 mln. in 2027 en € 0,189 mln. in 2028 als dekking voor de gemeentelijke cofinanciering van de Rumpenerstraat binnen de Woningbouwimpuls, 7e tranche. Gelet op het actuele meerjarenbeeld wordt nu voorgesteld deze bedragen in 2027 en 2028 niet eerst aan het Woonfonds toe te voegen, maar ten gunste van het begrotingssaldo te laten komen. De cofinanciering voor de Rumpenerstraat blijft daarmee volledig geborgd. In 2029 wordt hiervoor dekking geraamd vanuit de Algemene Reserve. Het gaat daarmee om een begrotingstechnische fasering van de dekking en niet om een inhoudelijke wijziging van het doel. De middelen blijven uiteindelijk gekoppeld aan een concreet woningbouwdoel dat past binnen de doelstellingen van het Woonfonds Brunssum: het mogelijk maken van de cofinanciering voor de WBI-aanpak Rumpenerstraat. Per saldo heeft deze keuze over de meerjarenperiode geen gevolgen voor de beschikbare dekking van de cofinanciering Rumpenerstraat. Wel verbetert het begrotingssaldo in 2027 en, in beperktere mate, in 2028. Daartegenover staat dat in 2029 een beroep wordt gedaan op de Algemene Reserve.
Omdat deze verwerking afwijkt van de hoofdregel dat niet-aangewende Realisatiestimulansmiddelen worden gestort in het Woonfonds Brunssum, wordt deze keuze expliciet aan de raad voorgelegd. 2.2. Extra stijging OZB met 1,5% Door aanhoudende tekorten en blijvende financiële uitdagingen is in deze begroting een extra stijging van het OZB-tarief opgenomen van 1,5% als gevolg van niet compenserend rijksbeleid. Dekking en besparingen 2027 2028 2029 2030 Dekking 2.1 Inzet realisatiestimulans 1.141 189 0 0 2.1 Cofinanciering Rumpenerstraat 0 0 1.330 0 2.1 Cofinanciering Rumpenerstraat (dekking) vanuit Algemene Reserve 0 0 -1.330 0 2.2 Extra stijging OZB met 1,5% 105 105 105 105 Besparingen 2.3 Vangnetregeling HbH (besparing HbH beschikbaar bedrag meicirc.) 0 0 776 776 2.4 Stelpost onderuitputting kapitaallasten 160 160 160 160 2.5 Onderuitputting budgetten 158 158 78 78 2.6 Uniformering vastgoedcontracten 0 150 150 150 2.7 Beleidsplan Openbare Verlichting 74 74 59 34 2.8 Overige besparingen 104 146 156 166 Totaal 1.742 982 1.484 1.469 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 13 2.3. Vangnetregeling HbH (besparing HbH beschikbaar bedrag meicirc.) Bij de meicirculaire 2026 is de Hulp bij de Huishouding binnen de WMO voor de jaren vanaf 2029 uit de algemene uitkering gehaald.
Hierbij is binnen de algemene uitkering voor de gemeente Brunssum wel een bedrag toegevoegd als vangnet voor de groepen die daardoor in de problemen komen (circa 30% van het gekorte bedrag). Binnen de gemeente Brunssum zijn de werkelijke uitgaven aan HbH hoger dan het via de algemene uitkering toegekende budget. Bij het verwerken van de gevolgen van de meicirculaire is het vangnet verwerkt als 30% van de huidige uitgave binnen Brunssum. Indien we echter het bedrag aanhouden dat via de algemene uitkering als vangnet wordt toegekend, betekent dit een vangnet van € 776.000 lager. 2.4. Stelpost onderuitputting kapitaallasten In de afgelopen jaren is gebleken dat er minder kosten zijn voor kapitaallasten dan begroot. Hiervoor wordt een stelpost ingerekend (conform de richtlijnen van de Provincie). 2.5. Onderuitputting budgetten Nadere analyse heeft aangetoond dat er de afgelopen jaren op diverse budgetten onderuitputting is geweest. Deze budgetten worden nu structureel afgeraamd. 2.6. Uniformering vastgoedcontracten Er wordt onderzoek gedaan naar het uniformeren van vastgoedcontracten. De verwachting is dat hier meer opbrengsten uit gaan komen. 2.7. Beleidsplan Openbare verlichting Het beleidsplan Openbare verlichting is op 15 september 2026 vastgesteld in de raadsvergadering met kenmerk 202612417.
Het effect van het doorvoeren van dit beleidsplan zorgt voor een voordeel op de kosten. 2.8. Overige besparingen Er zijn meerdere kleinere besparingen opgevoerd in de begroting. Deze zijn gespecificeerd in bijlage 11. 3. Uitvoeringsprogramma We presenteren voor jaarschijf 2028 een sluitende begroting, waarbij we een algemene taakstelling hebben opgenomen van (afgerond) € 1.193.000. Deze taakstelling zal in het college- uitvoeringsprogramma ten minste incidenteel worden ingevuld. De voorgenoemde financiële ontwikkelingen zijn verwerkt in de hierna volgende programma’s en de bijbehorende financiële overzichten (wat mag het kosten). Voor ontwikkelingen die volgen uit het collegeprogramma en waarvoor eventuele dekking gezocht moet worden, zal een integrale afweging plaatsvinden bij het uitvoeringsprogramma in het eerste kwartaal van 2027 met vertaling in de Voorjaarsnota 2027.
Begroting 2027 14 Gemeente Brunssum Taakveldenoverzicht Bedragen x € 1.000 Taakveld Taakveldnaam Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 XT-01 Bestuur -2.623 -2.553 -2.554 -2.554 XT-010 Mutaties en reserves 1.457 1.392 2.049 1.031 XT-02 Burgerzaken -1.020 -1.059 -1.055 -1.221 XT-03 Beheer overige gebouwen en gronden -110 40 40 40 XT-04 Overhead -17.202 -16.874 -16.604 -16.583 XT-05 Treasury 118 202 27 35 XT-061 OZB woningen 5.737 5.737 5.736 5.735 XT-062 OZB niet woningen 2.039 2.039 2.039 2.039 XT-064 Belastingen overig -403 -395 -404 -413 XT-07 Algemene uitkering 87.982 83.740 81.867 82.788 XT-08 Overige baten en lasten -36 1.249 -733 -733 XT-11 Crisisbeheersing en brandweer -2.725 -2.756 -2.787 -2.788 XT-12 Openbare orde en veiligheid -1.114 -1.111 -1.106 -1.099 XT-21 Verkeer en vervoer -4.196 -4.259 -4.407 -4.377 XT-22 Parkeren -59 -58 -58 -58 XT-31 Economische ontwikkeling -293 -293 -292 -291 XT-32 Fysieke bedrijfsinfrastructuur -301 -526 -676 -676 XT-33 Bedrijfsloket en regelingen -38 -38 -38 -38 XT-34 Economische promotie 32 65 66 67 XT-41 Openbaar basisonderwijs -5 -5 -5 -5 XT-42 Onderwijshuisvesting -1.299 -1.753 -1.749 -1.737 XT-43 Onderwijsbeleid leer -1.268 -1.231 -1.230 -1.229 XT-51 Sportbeleid en activering -480 -479 -477 -475 XT-52 Sportaccommodaties -1.838 -2.177 -2.106 -2.097 XT-53 Cultuurpresentatie, prod.partic.
-1.738 -1.379 -1.326 -1.731 XT-56 Media -848 -936 -936 -936 XT-57 Openbaar groen en recreatie -3.184 -3.124 -3.170 -3.197 XT-61 Samenkracht en burgerparticipatie -4.189 -4.139 -4.132 -4.123 XT-621 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO -817 -816 -803 -801 XT-622 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd -2.051 -1.504 -1.500 -1.497 XT-623 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal -498 -498 -498 -498 XT-63 Inkomensregelingen -5.833 -5.637 -5.388 -5.165 XT-64 Begeleide participatie -12.294 -11.616 -10.921 -10.184 XT-65 Arbeidsparticipatie -795 -793 -792 -791 XT-660 Hulpmiddelen en diensten WMO -1.747 -1.731 -1.678 -1.688 XT-6711 Hulp bij het huishouden (WMO) -5.064 -4.950 -657 -657 XT-6712 Begeleiding (WMO) -3.434 -3.434 -3.434 -3.434 XT-6714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 312 417 417 417 XT-6751 Jeugdhulp ambulant lokaal -485 -444 -440 -440 XT-6752 Jeugdhulp ambulant regionaal -8.111 -7.407 -7.432 -7.438 XT-6753 Jeugdhulp met verblijf landelijk -103 -94 -93 -93 XT-6761 Jeugdhulp met verblijf lokaal -141 -129 -127 -127 XT-6762 Jeugdhulp met verblijf regionaal -4.298 -3.937 -3.934 -3.936 XT-6763 Jeugdhulp met verblijf landelijk -98 -90 -89 -89 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 15 Programmaoverzicht Bedragen x € 1.000 Taakveld Taakveldnaam Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 XT-6791 PGB Wmo -724 -724 -440 -440 XT-6792 PGB Jeugd -225 -225 -225 -225
XT-6821 Jeugdbescherming -701 -641 -635 -635 XT-6822 Jeugdreclassering -152 -139 -137 -137 XT-691 Coördinatie en beleid WMO -683 -681 -678 -674 XT-692 Coördinatie en beleid Jeugd -1.024 -998 -992 -986 XT-71 Volksgezondheid -1.947 -1.946 -1.946 -1.945 XT-72 Riolering 2.110 2.112 2.115 2.121 XT-73 Afval 1.327 1.374 1.411 1.468 XT-74 Milieubeheer -2.373 -1.319 -1.318 -1.317 XT-75 Begraafplaats -53 -52 -52 -51 XT-81 Ruimtelijke ordening -890 -887 -882 -876 XT-82 Grondexpl.(niet bedr. terreinen) -1.108 -950 -2.456 -1.062 XT-83 Wonen en bouwen -373 -1.580 -1.762 -1.746 Saldo baten en lasten 123 0 614 2.446 Mutaties Reserves 0 0 0 0 Resultaat 123 0 614 2.446 Programma Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Prog 01 - Bestuur en ondersteuning -3.643 -3.613 -3.609 -3.775 Prog 02 - Veiligheid -3.839 -3.867 -3.893 -3.887 Prog 03 - Sociaal Domein -53.156 -50.210 -44.609 -43.641 Prog 04 - Volksgezondheid -1.947 -1.946 -1.946 -1.945 Prog 05 - Onderwijs en educatie -2.573 -2.989 -2.984 -2.971 Prog 06 - Verkeer, vervoer en waterstaat -4.254 -4.317 -4.465 -4.435 Prog 07 - Sport, cultuur en recreatie -8.087 -8.096 -8.015 -8.437 Prog 08 - Milieu 1.012 2.114 2.156 2.221 Prog 09 - Economie en Toerisme -600 -791 -939 -937 Prog 10 - Volkshuisvesting en RO -2.371 -3.417 -5.100 -3.684 Prog 11 - Algemene Dekkingsmiddelen 79.581 77.131 74.016 73.938 Saldo baten en lasten 123 0 614
2.446 Mutaties Reserves Resultaat 123 0 614 2.446 Begroting 2027 16 Gemeente Brunssum Begrotingsresultaat Bedragen x € 1.000
Begroting 2027 Gemeente Brunssum 17 Programma's Begroting 2027 18 Gemeente Brunssum 1. Bestuur & Burger Inleiding Programma 1 gaat over de relatie tussen gemeente en samenleving en over de manier waarop bestuur en organisatie hun rol daarin vervullen. Inwoners moeten kunnen rekenen op een gemeente die betrouwbaar, toegankelijk en duidelijk is, die luistert naar wat er speelt en die zichtbaar maakt wat zij met signalen en inbreng doet. Inwoners centraal en de menselijke maat vormen daarbij het uitgangspunt. We werken daarom steeds meer van buiten naar binnen. De leefwereld van inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners vormt het vertrekpunt voor onze dienstverlening, participatie en manier van werken. Dat betekent begrijpelijke dienstverlening en maatwerk waar dat nodig is, maar ook inwoners eerder en beter betrekken bij plannen en ontwikkelingen. Vooraf maken we duidelijk welke invloed zij hebben en achteraf koppelen we terug wat met hun inbreng is gedaan. Deze manier van werken vraagt ook iets van onze eigen organisatie. We werken meer opgavegericht, versterken de samenwerking over beleidsterreinen heen en verbinden capaciteit en prioriteiten nadrukkelijker aan de maatschappelijke opgaven uit het Koerskompas. Vakmanschap, ontwikkeling van medewerkers en een constructieve bestuurscultuur ondersteunen deze beweging.
Integriteit, transparantie, betrouwbaarheid en duidelijke rollen blijven daarbij de basis voor het handelen van bestuur en organisatie. Brunssum werkt bovendien niet alleen. Veel maatschappelijke opgave vragen om samenwerking binnen Parkstad, Zuid-Limburg en de Euregio en met provincie en Rijk. We kiezen daarbij gericht voor samenwerking die meerwaarde heeft voor Brunssum en onze uitvoerings- en investeringskracht versterkt. Tegelijkertijd blijven gemeenteraad en college zichtbaar en toegankelijk in Brunssum zelf. Door de verbinding met inwoners en wijken actief te zoeken, blijven bestuur en organisatie aangesloten op wat er in de samenleving leeft.
Begroting 2027 Gemeente Brunssum 19 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • Koerskompas Brunssum 2050 • Programma Noord Oost Nota’s • Participatieverordening • Dienstverleningsconcept • Beleidsplan Integriteit Speerpunt 1 – Menselijke maat in onze dienstverlening Wat willen we bereiken? Inwoners moeten kunnen rekenen op een gemeente die koersvast, mensgericht en in verbinding is. We organiseren onze dienstverlening daarom vanuit het perspectief van de inwoner: niet het interne proces, maar de vraag en persoonlijke situatie staan centraal. We werken standaard waar dat kan en bieden maatwerk waar dat nodig is. Daarmee geven we concreet invulling aan de menselijke maat en aan het uitgangspunt dat inwoners centraal staan. Voor inwoners moet de gemeente als één organisatie functioneren, ongeacht afdeling, proces of kanaal. Zij weten waar zij terechtkunnen, krijgen duidelijkheid over de voortgang van hun vraag en worden goed geholpen wanneer meerdere onderdelen van de organisatie betrokken zijn. We zetten daarbij in op begrijpelijke en toegankelijke informatie, goede bereikbaarheid en warme doorgeleiding. Digitaal waar het kan en persoonlijk waar dat nodig is. Zo moeten verbeteringen in onze dienstverlening voor inwoners ook daadwerkelijk zichtbaar en merkbaar worden.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.1.1 Verbeteren we de dienstverlening aan inwoners vanuit de menselijke maat, zowel persoonlijk als digitaal. We zorgen voor een goed bereikbare, begrijpelijke en toegankelijke dienstverlening, met duidelijk klantcontact, eigenaarschap en warme doorgeleiding. Tegelijk verbeteren we de digitale dienstverlening en informatievoorziening, zodat inwoners eenvoudig toegang hebben tot begrijpelijke informatie en inzicht krijgen in de status, documenten en processtappen van hun lopende zaken. We benutten klantevaluaties en ervaringen van inwoners om onze dienstverlening continu te verbeteren. Speerpunt 2 - Inwoners centraal: participatie en samenwerking Wat willen we bereiken? We willen inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners eerder en beter betrekken bij ontwikkelingen in hun wijk en gemeente. We werken daarbij van buiten naar binnen: ideeën, ervaringen en behoeften uit de samenleving krijgen aan de voorkant een plek in beleid, plannen en gebiedsontwikkelingen. Participatie is daarmee een vanzelfsprekend onderdeel van opgavegericht en wijkgericht werken. Vooraf maken we duidelijk waarover inwoners kunnen meepraten, welke invloed zij hebben en hoe de besluitvorming verloopt. Achteraf koppelen we terug wat met hun inbreng is gedaan.
We bieden ruimte aan initiatieven uit de samenleving en wegen daarbij individuele belangen, maatschappelijke Begroting 2027 20 Gemeente Brunssum opgaven en bestuurlijke verantwoordelijkheid zorgvuldig af. Zo weten inwoners waar zij aan toe zijn en zien zij wat hun betrokkenheid oplevert. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.2.1 Verankeren we participatie in beleid, wijkgericht werken en gebiedsontwikkelingen, op basis van de participatieverordening en de methodiek ‘het relevante gesprek’. Daarbij benutten we ervaringen uit Noord-Oost en versterken we fysieke en digitale participatie. 1.2.2 Versterken we inwoners- en jeugdparticipatie door de Kindergemeenteraad door te ontwikkelen en inwonersinitiatieven te ondersteunen. Bij participatietrajecten maken we conform de vastgestelde participatieverordening vooraf duidelijk welke invloed inwoners hebben en waarop en koppelen we terug wat met hun inbreng is gedaan. Speerpunt 3 - Opgavegerichte organisatie: Van buiten naar binnen werken Wat willen we bereiken? We willen als organisatie beter aansluiten op wat inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners in de praktijk nodig hebben. Daarom werken we meer van buiten naar binnen en organiseren we onze inzet vanuit de maatschappelijke opgaven van Brunssum, in plaats van vanuit afzonderlijke afdelingen of beleidsterreinen.
We versterken de samenwerking binnen en buiten de organisatie en brengen meer samenhang aan tussen opgaven, capaciteit en prioriteiten. Zo kunnen we duidelijker keuzes maken, vraagstukken minder versnipperd aanpakken en beschikbare capaciteit gerichter inzetten. Voor inwoners en partners moet dit merkbaar worden in een gemeente die sneller en meer in samenhang handelt. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.3.1 Starten we met de Brunssum Academy, gericht op vakmanschap, programmatisch en projectmatig werken, participatie en samenwerking. Speerpunt 4 - Betrouwbaar en transparant bestuur Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners kunnen vertrouwen op een gemeente die betrouwbaar, transparant en zorgvuldig handelt. We werken aan een constructieve bestuurscultuur waarin transparantie, betrouwbaarheid en samenwerking met respect centraal staan. Bestuur en organisatie zijn duidelijk over hun rollen en verantwoordelijkheden en besluiten komen zorgvuldig tot stand. Inwoners moeten kunnen begrijpen waarom keuzes worden gemaakt en wat er binnen de gemeente speelt. Daarom zorgen we voor duidelijke en toegankelijke informatie en blijven we werken aan integriteit, bewustwording en voorbeeldgedrag binnen bestuur en organisatie. Integriteit vraagt blijvende aandacht: we evalueren onze werkwijze en sturen bij waar dat nodig is.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.4.1 Implementeren we het in 2026 herijkte beleidsplan Integriteit, met aandacht voor bewustwording en introductie van nieuwe medewerkers. 1.4.2 Monitoren we de naleving en voortgang van het integriteitsbeleid met de 3-meting op basis van het Framework Ethiek & Integriteit en rapporteren hierover in het jaarverslag Integriteit 2027. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 21 1.4.3 Versterken we de transparantie door verbetering van de informatiehuishouding, actieve openbaarmaking en bewustwording binnen de organisatie, met steeds de focus op de inwoner buiten. Speerpunt 5 – Regionale samenwerking met meerwaarde voor Brunssum Wat willen we bereiken? Veel maatschappelijke opgaven stoppen niet bij de gemeentegrens. We werken daarom samen binnen Parkstad, Zuid-Limburg en de Euregio wanneer dit duidelijke meerwaarde voor Brunssum heeft. Regionale samenwerking moet bijdragen aan betere resultaten op onder meer wonen, economie, mobiliteit, gezondheid, veiligheid, natuur en energie en onze uitvoeringskracht versterken. We kiezen daarbij bewust waar samenwerking iets oplevert voor Brunssum. We verbinden regionale samenwerking, lobby en subsidieverwerving aan het Koerskompas en de majeure opgaven en zoeken actief de samenwerking met provincie, Rijk en andere partners.
Zo benutten we regionale schaal en investeringskracht, terwijl Brunssum herkenbaar vanuit de eigen belangen en koers blijft handelen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.5.1 Verkennen we de mogelijkheden van regionale samenwerking rondom majeure opgaven (zoals de Oostflank en de woningbouwversnelling) en bedrijfsvoering. 1.5.2 Versterken we de samenwerking met Parkstad, Provincie, Rijk en Regionale partners rondom investeringen, subsidies en uitvoeringsagenda’s. Speerpunt 6 – Een zichtbare en toegankelijke gemeenteraad Wat willen we bereiken? We willen een gemeenteraad die zichtbaar, toegankelijk en verbonden is met de samenleving. De raad moet goed weten wat er leeft in Brunssum en inwoners moeten de raad eenvoudig kunnen benaderen. Daarmee versterken we de positie van de raad als volksvertegenwoordiger, kadersteller en controleur. Goede ondersteuning, tijdige informatie en passende werkvormen helpen de raad om die rol goed te vervullen. Daarbij zoeken we actief de verbinding met inwoners en wijken en stimuleren we de dialoog over wat er in Brunssum speelt. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 1.6.1 Versterken we de communicatie en zichtbaarheid van de gemeenteraad richting inwoners, o.a. middels een communicatiegriffiemedewerker. 1.6.2 Ondersteunen we de raad in participatie, beeldvorming en verbinding met de samenleving, onder meer met bijeenkomsten en passende werkvormen.
1.6.3 Versterken we de ondersteuning van de raad bij complexe maatschappelijke en regionale vraagstukken. Begroting 2027 22 Gemeente Brunssum Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-01 - Bestuur 2.626 2.556 2.557 2.557 XT-02 - Burgerzaken 1.694 1.642 1.428 1.476 Totaal Lasten 4.321 4.198 3.984 4.033 Baten XT-01 - Bestuur 3 3 3 3 XT-02 - Burgerzaken 674 582 372 256 Totaal Baten 677 585 375 258 RESULTAAT -3.643 -3.613 -3.609 -3.775 Begroting 2027 Gemeente Brunssum 23 2. Veiligheid Inleiding Veiligheid is een basisvoorwaarde voor prettig wonen, werken en samenleven in Brunssum. Inwoners en ondernemers moeten zich veilig voelen en erop kunnen vertrouwen dat de gemeente en haar partners zichtbaar en aanspreekbaar zijn. We kiezen voor een aanpak waarin preventie én handhaving samengaan en waarin we gericht handelen waar veiligheid en leefbaarheid onder druk staan. We kijken daarbij verder dan afzonderlijke incidenten. Veiligheidsvraagstukken hangen vaak samen met wat er thuis, op straat en in de wijk speelt. Daarom werken we vanuit de leefwereld van inwoners en verbinden we veiligheid met de sociale en fysieke opgaven van Brunssum. Vooral in kwetsbare wijken vraagt dit om langdurige samenwerking tussen gemeente, inwoners en maatschappelijke en veiligheidspartners.
Tegelijkertijd verandert de aard van veiligheidsrisico’s. Naast zichtbare overlast en criminaliteit vragen ook ondermijning, digitale dreigingen en maatschappelijke verstoringen om aandacht. Dat vraagt om een weerbare gemeente en samenleving, goede samenwerking met onze partners en een organisatie die voorbereid is wanneer zich incidenten voordoen. In 2027 bouwen we vanuit deze lijn verder aan een veilig en leefbaar Brunssum, met zichtbaarheid in de wijken. We zetten in op voorkomen waar dat kan, tijdig signaleren en ondersteunen waar dat nodig is en duidelijk optreden waar grenzen worden overschreden.
Begroting 2027 24 Gemeente Brunssum Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • Koerskompas Brunssum 2050 • Programma Noord-Oost • Centrumprogramma Nota’s • Integraal Veiligheidsplan • Beleidsplan Ondermijning • Dienstverleningsconcept • Handhavingsbeleid • Beleidsplan Jeugd en Veiligheid • Crisisbeheersingsplan • Regionaal Veiligheidsplan Speerpunt 1 – Veilige en leefbare wijken: zichtbaar en dichtbij Wat willen we bereiken? Inwoners moeten zich veilig voelen in hun straat, buurt en wijk. Daarom werken we zichtbaar en dichtbij aan veiligheid en leefbaarheid, vooral op plekken waar overlast, sociale problematiek en gevoelens van onveiligheid samenkomen. We kijken daarbij niet alleen naar incidenten, maar ook naar de oorzaken erachter en verbinden veiligheid met zorg, wonen, jeugd en de kwaliteit van de openbare ruimte. We werken vanuit de leefwereld van inwoners en pakken signalen samen met politie, woningcorporaties, zorgpartners en andere betrokkenen eerder en gerichter op. In Noord en Oost krijgt deze wijkgerichte aanpak extra aandacht en ook het centrum vraagt om gerichte inzet. Zo moet voor inwoners en ondernemers merkbaar zijn dat de gemeente en haar partners aanwezig en aanspreekbaar zijn en optreden waar dat nodig is. Dit past bij de bestuurlijke lijn van veilige en leefbare wijken, met preventie én handhaving en zichtbaarheid in de wijk.
Wat gaan we daarvoor doen in 2027? In 2027: 2.1.1 Versterken we de wijkgerichte samenwerking tussen veiligheid, sociaal domein, woningcorporaties en zorgpartners in Noord en Oost. 2.1.2 Verbeteren we de signalering en aanpak van woonoverlast via gezamenlijke casusregie met partners. 2.1.3 Zetten we in elke wijk een herkenbare BOA in en komen bij het uitvoeringsprogramma terug op de dekking. Speerpunt 2 – Jeugd: voorkomen, perspectief bieden en grenzen stellen Wat willen we bereiken? We willen voorkomen dat jongeren uitvallen, overlast veroorzaken of in criminaliteit terechtkomen. Daarom zetten we vroeg in op preventie en brengen we onderwijs, jongerenwerk, zorg en veiligheid Begroting 2027 Gemeente Brunssum 25 dichter bij elkaar. Jongeren die risico lopen moeten eerder in beeld komen en ondersteuning krijgen die past bij wat thuis, op school en in de wijk speelt. Daarbij combineren we perspectief bieden met duidelijke grenzen stellen. Jongeren krijgen ruimte om hun talenten te ontwikkelen en mee te doen, terwijl we optreden wanneer gedrag de veiligheid en leefbaarheid schaadt. In het centrum en in kwetsbare wijken werken we daarom aan meer preventieve aanwezigheid en aan een omgeving waarin jongeren zich veilig en positief kunnen ontwikkelen. Deze lijn sluit ook aan bij Preventie met Gezag, waarin voorkomen, signaleren en aanpakken bewust worden gecombineerd.
Daarnaast schuwen we repressieve maatregelen niet. Wat gaan we daarvoor doen in 2027? In 2027: 2.2.1 Versterken we de samenwerking tussen jeugdwerk, onderwijs, BOA’s, wijkagenten en zorgpartners rondom vroegsignalering en ontwikkelen we een gezamenlijke aanpak voor jongeren met een verhoogd risico op uitval of overlast. 2.2.2 Zetten we extra in op preventieve aanwezigheid van jongerenwerk (sfeerkeepers), jeugdboa’s en wijkagenten in kwetsbare wijken. 2.2.3 Borgen we binnen Preventie met Gezag de ingezette interventies, waaronder het project Buurtgezinnen. Speerpunt 3 – Aanpak ondermijning en criminaliteit Wat willen we bereiken? We willen voorkomen dat criminaliteit grip krijgt op inwoners, ondernemers, vastgoed en buurten. Ondermijning tast niet alleen de veiligheid aan, maar ook de leefbaarheid en het vertrouwen in de samenleving. We willen signalen eerder herkennen en sneller kunnen handelen op risicolocaties en in kwetsbare gebieden. Daarbij combineren we preventie en bewustwording met bestuurlijke en handhavende maatregelen. Voor inwoners en ondernemers moet zichtbaar zijn dat verdachte situaties en misbruik worden aangepakt en dat zij weten waar zij signalen kunnen melden.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 2.3.1 Versterken we de samenwerking met politie, RIEC en regionale partners rondom signalering en aanpak van ondermijning, onder meer door middel van het ACT Interventieteam. 2.3.2 Vergroten we de bewustwording onder inwoners en ondernemers rondom signalen van ondermijning en het melden daarvan. 2.3.3 Zetten we bestuurlijke en handhavende instrumenten gerichter in op risicolocaties en kwetsbare gebieden. Speerpunt 4 – Weerbare organisatie en crisisbeheersing Wat willen we bereiken? Digitale dreigingen, veiligheidsincidenten en langdurige uitval van voorzieningen vragen om een gemeente én samenleving die goed voorbereid zijn. We zorgen dat onze crisisorganisatie op orde is, informatie snel beschikbaar komt en de samenwerking met veiligheidsregio en andere partners goed functioneert. Daarbij bereiden we ons ook voor op situaties waarin de overheid tijdelijk niet overal de gebruikelijke ondersteuning kan bieden. Begroting 2027 26 Gemeente Brunssum Een goede voorbereiding vraagt ook om weerbaarheid in de samenleving. Inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners moeten weten wat zij zelf kunnen doen en waar zij betrouwbare informatie kunnen vinden bij bijvoorbeeld langdurige uitval of digitale verstoring. Daarom zetten we in op bewustwording, voorbereiding en duidelijk handelingsperspectief.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 2.4.1 Actualiseren we waar nodig crisis- en calamiteitenplannen op basis van actuele risico’s en ontwikkelingen en oefenen we deze plannen periodiek, zodat we goed voorbereid zijn op crises en calamiteiten. 2.4.2 Versterken we de samenwerking met veiligheidsregio en netwerkpartners en sluiten we aan bij relevante regionale en landelijke ontwikkelingen rond crisisbeheersing en maatschappelijke weerbaarheid. Daarbij ontwikkelen we noodsteunpunten binnen de gemeente, zodat inwoners ook tijdens een langdurige crisis toegang hebben tot informatie en ondersteuning. 2.4.3 Investeren we in bewustwording en voorbereiding op digitale en maatschappelijke dreigingen, waaronder scenario’s rond uitval van voorzieningen en digitale incidenten. Speerpunt 5 – Handhaving en toezicht Wat willen we bereiken? Toezicht en handhaving moeten zichtbaar zijn op de plekken waar dit het meest nodig is. We richten de beschikbare boa-capaciteit daarom op locaties en situaties met de grootste impact op veiligheid en leefbaarheid, zoals overlastlocaties, jeugdgroepen en evenementen. Meldingen en informatie over hotspots helpen om de inzet gerichter te bepalen. Boa’s werken daarbij nauw samen met politie en andere veiligheidspartners. Digitale en mobiele hulpmiddelen ondersteunen hen bij veilig en professioneel optreden en helpen om informatie gestuurd te werken.
Voor inwoners betekent dit dat toezicht beter aansluit op wat er in wijken speelt, meldingen met grote impact gericht worden opgepakt en handhaving zichtbaar en consequent plaatsvindt. Wat gaan we daarvoor doen in? In 2027: 2.5.1 Zetten we de beschikbare boa-capaciteit gericht in op jeugdlocaties, evenementen en meldingen met de grootste impact op leefbaarheid en veiligheid. 2.5.2 Versterken we de samenwerking met politie en veiligheidspartners op specifieke domeinen. 2.5.3 We zetten cameratoezicht gericht en proportioneel in op locaties waar sprake is van veiligheids- en leefbaarheidsvraagstukken. We monitoren de inzet en effecten van het cameratoezicht en passen deze waar nodig aan op basis van actuele ontwikkelingen en veiligheidsbehoeften. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 27 Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-11 - Crisisbeheersing en brandweer 2.725 2.756 2.787 2.788 XT-12 - Openbare orde en veiligheid 1.133 1.131 1.125 1.119 Totaal Lasten 3.858 3.887 3.912 3.907 Baten XT-12 - Openbare orde en veiligheid 19 19 19 19 Totaal Baten 19 19 19 19 RESULTAAT -3.839 -3.867 -3.893 -3.887 Begroting 2027 28 Gemeente Brunssum 3. Sociaal Domein Inleiding Het sociaal domein raakt direct aan het dagelijks leven van inwoners.
Bestaanszekerheid, gezondheid, wonen, opvoeden, werk en meedoen hangen vaak met elkaar samen. Daarom willen we ondersteuning niet vanuit afzonderlijke regelingen of beleidsterreinen organiseren, maar vanuit de situatie van inwoners en gezinnen. De menselijke maat staat daarbij centraal: inwoners moeten passende ondersteuning krijgen wanneer dat nodig is, maar ook ruimte houden om zelf regie te voeren en mee te doen. Met de Herijking Sociaal Domein zetten we deze beweging in 2027 verder door. We werken toe naar ondersteuning die eenvoudiger, meer in samenhang en dichter bij inwoners wordt georganiseerd. We versterken de sociale basis, zetten in op preventie en vroegsignalering en ontwikkelen de integrale toegang verder. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar wat inwoners naar eigen vermogen zelf kunnen, wat hun omgeving kan betekenen en waar professionele ondersteuning nodig is. In Noord en Oost doen we hiermee in de praktijkervaring op die richting geeft aan de verdere ontwikkeling van het sociaal domein. Bestaanszekerheid vormt daarbij een belangrijke basis. We willen financiële problemen eerder herkennen, schulden voorkomen en inwoners perspectief bieden via ontwikkeling, participatie en werk. Voor kinderen en jongeren zetten we in op kansrijk opgroeien, een sterke pedagogische basis en ondersteuning waarbij het belang van het kind en de situatie van het gezin centraal staan.
Tegelijk werken we aan een Brunssum waarin iedereen meetelt, mee kan doen en mee kan praten. We verminderen drempels, ondersteunen ontmoeting en gemeenschapsinitiatieven en werken aan een toegankelijke samenleving. Zo brengen we zorg en ondersteuning, bestaanszekerheid, jeugd en participatie meer in samenhang en sluiten we beter aan op wat inwoners in hun dagelijks leven nodig hebben.
Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Herijking Sociaal Domein • | Programma Noord en Oost • | Koerskompas Brunssum 2050 • | Centrumprogramma Nota’s • | Sociaal domein (2025) • | Regionaal gezondheidsbeleid "Gezondheid nu, voor later!" (2025-2030) • | Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 • | ISD BOL beleidsplan 2023-2026 • | Evaluatie minimabeleid en beleidskaders 2021-e.v. • | Centrumregeling verwerving Jeugdhulp regio Zuid-Limburg en Service Level Agreement 2024-2028 • | Visie opvang en beschermd wonen Parkstad (2018-2026) • | Lokale Inclusieagenda Brunssum (2024-2028) • | Wettelijke voorschriften zoals neergelegd in de gemeentelijke verordeningen (Participatiewet, Wmo, Jeugdwet) • | Regiovisie “Geweld hoort nergens Thuis in Zuid-Limburg” • | Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 (Jeugd) • | Onderzoek naar verruiming inkomensgrenzen minima (2023) • | Plan van aanpak Regionale Werkhubs 2024-2027 • | Plan van aanpak SPUK GALA 2023-2026 Speerpunt 1 – Menselijke maat: zorg en ondersteuning dichtbij Wat willen we bereiken? Inwoners moeten ondersteuning krijgen die past bij hun situatie en die zo veel mogelijk dichtbij wordt georganiseerd. Problemen rond inkomen, gezondheid, welzijn, wonen, werk en opgroeien hangen vaak met elkaar samen.
Daarom willen we af van versnipperde ondersteuning en werken we toe naar een aanpak waarin de inwoner centraal staat en vragen in samenhang worden bekeken. We versterken de sociale basis en organiseren ondersteuning steeds meer vanuit de wijk. Inwoners moeten met vragen over zorg, welzijn, inkomen en meedoen terechtkunnen bij één herkenbaar en laagdrempelig punt. We ondersteunen zo vroeg en licht mogelijk waar dat kan en zetten zwaardere ondersteuning in waar dat nodig is. Daarbij kijken we niet alleen naar professionele hulp, maar ook naar wat inwoners zelf, hun omgeving en voorzieningen in de wijk kunnen betekenen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 3.1.1 Ontwikkelen we de wijkteams en integrale toegang vanuit de ervaringen in Noord verder naar andere wijken van Brunssum. 3.1.2 Versterken we de sociale basis in de wijken door buurtnetwerken, informele ondersteuning, sociale cohesie en initiatieven vanuit de samenleving te stimuleren en faciliteren, in samenhang met de wijkplannen. Gemeente Brunssum | 29 Begroting 2027 30 Gemeente Brunssum 3.1.3 Versterken we ons opdrachtgeverschap in het sociaal domein door opdrachten aan partners nadrukkelijker te koppelen aan onze koers en de manier waarop we resultaten monitoren.
3.1.4 Ontwikkelen, laten vaststellen en implementeren we in 2027 een integrale Wmo- en Jeugdverordening, zodat de uitvoering werkt vanuit één uniform juridisch en procesmatig kader voor ondersteuning aan inwoners. 3.1.5 Dringen we de wachttijden binnen de Wmo en jeugdhulp terug en onderzoeken welke verbeteringen in toegang, samenwerking en werkwijze hieraan kunnen bijdragen. Speerpunt 2 – Werk en inkomen: Bestaanszekerheid, werk en perspectief Wat willen we bereiken? Bestaanszekerheid is een belangrijke basis om mee te kunnen doen en jezelf te ontwikkelen. We willen financiële problemen zo vroeg mogelijk herkennen en voorkomen dat schulden en financiële stress verder oplopen. Inwoners die ondersteuning nodig hebben, moeten snel passende hulp krijgen die aansluit op hun situatie. Tegelijkertijd willen we inwoners perspectief bieden via werk, participatie of ontwikkeling richting werk. Niet voor iedereen is regulier werk direct haalbaar. Daarom kijken we naar wat iemand kan en welke stap passend is, van ontwikkeling en praktijkervaring tot beschut of regulier werk. We versterken daarbij de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en hebben nadrukkelijk aandacht voor inwoners en kinderen in minimumhuishoudens, zodat zij kunnen blijven meedoen.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 3.2.1 Zetten we de Doorbraakmethode en het stabiliteitsdenken breder in en zetten we innovatieve projecten binnen de schuldhulpverlening, waaronder de Nieuwe Pijler (schuldenfonds), voort om inwoners sneller rust en perspectief te bieden. 3.2.2 Versterken we de toegang tot ondersteuning in het sociaal domein via de wijkteams. 3.2.3 Voeren we pilots uit rondom Betere Buren, statushouders en Beschut Werk en versterken we werkervaring en praktijkgericht leren, zodat inwoners zich kunnen ontwikkelen richting participatie of werk en onderwijs en arbeidsmarkt beter op elkaar aansluiten. 3.2.4 Werken we aan het realiseren van de taakstelling voor beschut werk en ondersteunen we inwoners die niet op de reguliere arbeidsmarkt terechtkunnen. 3.2.5 Implementeren we de Participatiewet in Balans en onderzoeken we hoe de extra ruimte voor maatwerk en eigen regie binnen de uitvoering kan worden benut. 3.2.6 Onderzoeken we hoe de minimaregelingen eenvoudiger en toegankelijker kunnen worden ingericht. Speerpunt 3 – Kansrijk opgroeien: jeugd en gezin Wat willen we bereiken? Kinderen en jongeren moeten gezond, veilig en kansrijk kunnen opgroeien en ruimte krijgen om hun talenten te ontwikkelen. Omdat kinderen niet altijd onder dezelfde omstandigheden opgroeien, kijken we bij ondersteuningsvragen waar mogelijk naar het hele gezin en de directe omgeving.