Raadsvoorstel 202617095 (bijlage) Begroting 2027
Tekst van het document
Begroting 2027 Gemeente Brunssum 59 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • Programma Centrum • Gebiedsontwikkeling Oostflank • Programma Noord-Oost • Koerskompas 2025 Nota’s • Centrumvisie • Gebiedsvisie Oostflank • Uitvoeringsprogramma Centrum 2020–2026 • Programmaplan Ons Nieuwe Centrum Brunssum • Stedenbouwkundig kwaliteitskader centrum (2021) • Visiedocument/startnotitie gebiedsaanpak Rumpenerstraat (2023) • Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg • Structuurvisiebesluit Wonen en Retail • Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg 2020–2030 • Ontwikkelprogramma Vrijetijdseconomie Parkstad • Visiedocument Schutterspark • Koerskompas Brunssum 2050 Speerpunt 1 – Kadernota economie en vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? Brunssum bouwt aan een economie met ruimte voor werkgelegenheid, lokaal ondernemerschap, een aantrekkelijk vestigingsklimaat, sterke bedrijventerreinen en een sterke vrijetijdssector. Om daarin gerichte keuzes te kunnen maken, brengen we deze onderwerpen samen in één economische koers voor de langere termijn. De nieuwe Kadernota economie en vrijetijdseconomie geeft richting aan de economische en toeristische ontwikkeling van Brunssum tot 2040. Daarin verbinden we werkgelegenheid, midden- en kleinbedrijf, vestigingsklimaat, bedrijventerreinen en vrijetijdseconomie met de ontwikkeling van de stad.
Zo ontstaat meer duidelijkheid voor inwoners, ondernemers en partijen die in Brunssum willen investeren Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.1.1 Ontwikkelen we een Kadernota (vrijetijd)economie waarin de strategische opgaven en beleidsmaatregelen zijn opgenomen. 9.1.2 Zorgen we voor de doorontwikkeling van het centrummanagement en de acquisitiestrategie, in lijn met de kaders uit het Centrumprogramma. 9.1.3 Investeren we in promotie en acquisitie voor strategische gronden in de Oostflank, in lijn met de Gebiedsvisie Oostflank en de ambitie om het Entreegebied op te waarderen. Begroting 2027 60 Gemeente Brunssum Speerpunt 2 – Herstructurering Oostflank Wat willen we bereiken? De Oostflank moet zich ontwikkelen tot een gebied dat economische meerwaarde en nieuwe werkgelegenheid oplevert voor Brunssum en de regio. We willen de strategische ligging aan de N300 beter benutten en ruimte creëren voor bedrijvigheid, met behoud en versterking van natuur, landschap en ruimtelijke kwaliteit. Zo ontstaat meer samenhang tussen economische ontwikkeling, infrastructuur en de kwaliteit van het gebied. Binnen deze ontwikkeling richten we ons onder meer op de mogelijke ontwikkeling van Groeve Mourik als grootschalige werklocatie, een herkenbaar en hoogwaardig Entreegebied en een sterke groenblauwe verbinding tussen stad en natuur.
Tegelijk willen we belemmeringen voor ontwikkeling, waaronder stikstof en netcongestie, zoveel mogelijk oplossen in samenwerking met regio, provincie en andere partners. De Gebiedsvisie Oostflank geeft hiervoor de basis, maar de ontwikkeling ligt daarmee niet volledig vast. De komende periode werken we belangrijke ontwikkelrichtingen en keuzes verder uit en leggen we deze voor aan de gemeenteraad. De raad bepaalt de kaders en koers voor de verdere ontwikkeling van de Oostflank, waarna binnen deze kaders gefaseerd kan worden toegewerkt naar uitvoering. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.2.1 Investeren we in de bestaande bedrijventerreinen op de Oostflank, met nadruk op Groeve Mourik en het Entreegebied. We zetten de samenwerking met regiopartners en de provincie op om de mogelijkheden voor herontwikkeling van Groeve Mourik als grootschalige werklocatie verder uit te werken. 9.2.2 Schetsen en werken we een ontwikkelperspectief voor het Entreegebied Oostflank uit. 9.2.3 Onderzoeken we de ontwikkelruimte op het gebied van stikstof en netcongestie. 9.2.4 Faciliteren we JFC in de transformatieopgave. Speerpunt 3 – Versterken economische dynamiek bedrijventerreinen Wat willen we bereiken? De bedrijventerreinen van Brunssum moeten ruimte blijven bieden aan ondernemerschap, bedrijvigheid en werkgelegenheid.
We willen bestaande bedrijven behouden en ruimte bieden aan nieuwe bedrijven die passen bij de economische structuur van Brunssum en bijdragen aan werkgelegenheid voor de stad en de regio. We versterken het ondernemers- en vestigingsklimaat en benutten daarbij de ligging aan de N300 en in het grensgebied. Samen met ondernemers, Parkmanagement en veiligheidspartners werken we aan aantrekkelijke en veilige bedrijventerreinen, met aandacht voor het behouden en versterken van bestaande bedrijfs- en industrieclusters. Daarbij kijken we niet alleen naar nieuwe vestigingen, maar ook naar de kwaliteit en verdere ontwikkeling van bestaande werklocaties zoals Haefland, Rode Beek en Houserveld. Zo willen we de economische basis van Brunssum versterken en werkgelegenheid dichtbij inwoners behouden en ontwikkelen. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 61 Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.3.1 Daar waar mogelijk onderzoeken we kansen voor nieuw te vestigen bedrijven op de bedrijventerreinen. 9.3.2 Continueren we het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO) Haefland, Rode Beek en Houserveld. 9.3.3 Faciliteren we de ontwikkeling van de resterende bedrijfskavel Houserveld. 9.3.4 Bereiden we de toekomstige herontwikkeling van bedrijventerrein Rode Beek (uitbreiding) voor waarbij een tijdelijke invulling als circulair materialendepot wordt overwogen.
Speerpunt 4 – Doorontwikkeling lokaal ondernemerschap Wat willen we bereiken? Lokale ondernemers zijn belangrijk voor de werkgelegenheid, voorzieningen en levendigheid van Brunssum. We willen daarom een ondernemersklimaat waarin bestaande ondernemers zich kunnen ontwikkelen en nieuwe ondernemers makkelijker kunnen starten. Daarbij hebben we bijzondere aandacht voor het midden- en kleinbedrijf en startende en kleine lokale ondernemers. Ondernemers moeten de gemeente gemakkelijk kunnen vinden en weten waar zij met vragen en initiatieven terechtkunnen. We zetten daarom in op één duidelijk aanspreekpunt, goede informatievoorziening en samenwerking met ondernemersverenigingen en andere partners. Daarbij willen we onnodige belemmeringen voor ondernemers verminderen en initiatieven waar mogelijk sneller verder helpen. Het Centrumprogramma is hier een belangrijke landingsplaats. We willen Brunssum Centrum verder ontwikkelen als economisch cluster waar winkels, dienstverlening, ondernemerschap, ontmoeting en beleving elkaar versterken. Samenwerking met ondernemers en gerichte ondersteuning moeten bijdragen aan een levendig centrum dat aantrekkelijk blijft voor inwoners, bezoekers en ondernemers. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.4.1 Ontwikkelen we Brunssum Centrum verder als economisch cluster met ruimte voor ontmoeting, beleving en lokaal ondernemerschap.
We monitoren de herontwikkeling van winkelcentrum De Parel en faciliteren en stimuleren deze waar mogelijk. 9.4.2 Organiseren en faciliteren we ondernemersbijeenkomsten en inhoudelijke kennissessies. 9.4.3 Zorgen we met het ondernemersloket voor één vast aanspreekpunt voor startende en bestaande ondernemers met vragen. 9.4.4 Continueren we de regionale samenwerking met Stichting Streetwise en Stichting Starterscentrum Limburg. 9.4.5 Streven we ernaar de overdracht van de cadeaukaart Ons Brunssum aan een lokale externe partij in 2027 af te ronden. 9.4.6 Zetten we in op het verminderen van regeldruk en het verkorten van doorlooptijden voor vergunningen en initiatieven, zodat ondernemers sneller duidelijkheid krijgen en verder kunnen met hun plannen. Speerpunt 5 – Regionale economische samenwerking en innovatie Wat willen we bereiken? De economische ontwikkeling van Brunssum stopt niet bij de gemeentegrens. We willen de positie van Brunssum binnen Parkstad en Zuid-Limburg versterken en regionale samenwerking benutten voor meer werkgelegenheid, ondernemerschap, kennisontwikkeling en innovatie. Vraagstukken Begroting 2027 62 Gemeente Brunssum rond arbeidsmarkt, economische ontwikkeling en beschikbare ruimte vragen daarbij om samenwerking op regionale schaal.
Samen met Stadsregio Parkstad Limburg, Provincie Limburg, ministeries en marktpartijen zetten we in op kansrijke economische sectoren, waaronder toerisme, de Brightlands Smart Services Campus en de medisch-technologische sector. Ook regionale promotie, acquisitie en accountmanagement moeten bijdragen aan het aantrekken en behouden van bedrijvigheid en werkgelegenheid. Daarbij willen we economische ontwikkeling beter verbinden met arbeidsmarkt en talentontwikkeling, zodat regionale economische groei ook kansen biedt voor inwoners van Brunssum. Randvoorwaarden die de economische ontwikkeling beperken, zoals stikstof en netcongestie, pakken we waar mogelijk samen met regionale partners aan. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.5.1 Zetten we in op het versterken van krachtige en kansrijke economische sectoren in de regio, waaronder toerisme, Brightlands Smart Services Campus en de medisch-technologische sector. 9.5.2 Werken we aan de regionale invulling van promotie en acquisitie in relatie tot werkgelegenheid, ondernemerschap en accountmanagement. 9.5.3 Werken we met regiopartners aan het creëren van randvoorwaarden voor economische ontwikkeling op het gebied van stikstof en netcongestie. Speerpunt 6 – Stimuleren vrijetijdseconomie Wat willen we bereiken? De vrijetijdseconomie moet sterker bijdragen aan de lokale economie, levendigheid en aantrekkelijkheid van Brunssum.
We willen dat meer inwoners en bezoekers gebruikmaken van het recreatieve aanbod en daarmee ook kansen creëren voor lokale ondernemers en voorzieningen. Daarvoor benutten we de combinatie van natuur, recreatieve voorzieningen en de eigen identiteit van Brunssum. Plekken zoals de Brunssummerheide, het Schutterspark, Vijverpark, Clemensdomein en Emmapark vormen samen een aantrekkelijk aanbod voor recreëren, bewegen, ontmoeten en verblijven. Deze kwaliteiten willen we beter met elkaar verbinden en zichtbaarder maken. We richten ons daarbij vooral op inwoners en bezoekers uit Brunssum, Parkstad en de omliggende (Eu)regio. We willen meer mensen uit de regio verleiden om Brunssum te bezoeken, hier langer te verblijven en gebruik te maken van onze recreatieve voorzieningen, evenementen en lokale economie. Samen met Visit Zuid-Limburg en regionale partners vergroten we de zichtbaarheid van dit aanbod. Ontwikkelingen zoals de Poort Brunssummerheide benutten we om de verbinding tussen natuur, recreatie en de stad verder te versterken. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 9.6.1 Versterken we het bestaande recreatieve aanbod door nieuwe en bestaande voorzieningen te ontwikkelen die inspelen op natuur, beleving en lokale identiteit, zoals het Schutterspark, de Poort Brunssummerheide en het Entreegebied Oostflank.
9.6.2 Faciliteren en ondersteunen we evenementen ter promotie van recreatieve gebieden zoals de Brunssummerheide, het Schutterspark, Emmapark, Vijverpark, Clemensdomein en Trichterbos. 9.6.3 Vergroten we samen met externe partners zoals Visit Zuid-Limburg de zichtbaarheid van het vrijetijdsaanbod, bijvoorbeeld met de Dag van het Schutterspark en de Dag van het Clemensdomein. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 63 Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-31 - Economische ontwikkeling 293 293 292 291 XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur 323 652 676 676 XT-33 - Bedrijfsloket en -regelingen 42 42 42 41 XT-34 - Economische promotie 219 185 184 183 Totaal Lasten 877 1.171 1.194 1.192 Baten XT-32 - Fysieke bedrijfsinfrastructuur 22 126 0 0 XT-33 - Bedrijfsloket en -regelingen 4 4 4 4 XT-34 - Economische promotie 251 251 251 251 Totaal Baten 277 380 254 254 RESULTAAT -600 -791 -939 -937 Begroting 2027 64 Gemeente Brunssum 10. Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Inleiding Brunssum wil verder groeien als woonstad in het groen, waar stedelijk leven, voorzieningen, rust en ruimte dicht bij elkaar liggen. De druk op de woningmarkt vraagt om voldoende betaalbare woningen voor starters en jonge gezinnen, levensloopbestendige woningen voor ouderen en meer doorstroming.
Tegelijk gaat ruimtelijke ontwikkeling over meer dan woningen alleen: bij keuzes bewaken we de balans tussen groei, groen, voorzieningen en de draagkracht van wijken. Woningbouw, transformatie en herstructurering worden daarom benut om ook de kwaliteit van buurten te versterken. Leegstaande winkels en andere panden kunnen een nieuwe functie krijgen, bestaande woongebieden vragen om kwaliteitsverbetering en nieuwe ontwikkelingen moeten bijdragen aan een gevarieerder woningaanbod en leefbare wijken. Daarbij beschermen we het karakter en erfgoed van Brunssum, zonder noodzakelijke verbetering en verduurzaming van woningen onnodig in de weg te staan. De komende jaren verschuift de nadruk steeds meer van afzonderlijke projecten naar de ontwikkeling van gebieden als geheel. In het Centrum, de Oostflank, de Rumpenerstraat en Brunssum Noord en Oost komen wonen, openbare ruimte, groen, voorzieningen, economie en leefbaarheid bij elkaar. Het Centrum ontwikkelt zich verder tot een compacte en levendige plek om te wonen, ontmoeten en ondernemen. De Omgevingsvisie geeft richting aan deze samenhang en vormt het kader voor de ruimtelijke keuzes die Brunssum de komende jaren maakt. Via het omgevingsplan worden deze keuzes stapsgewijs vertaald naar duidelijke regels.
Daarbij werken we vanuit het principe ‘ja, mits’: ruimte bieden aan ontwikkelingen die bijdragen aan Brunssum en tegelijkertijd zorgvuldig omgaan met de omgeving. Participatie en vooroverleg krijgen vroeg in het proces een plek, zodat inwoners en initiatiefnemers weten waar zij aan toe zijn.
Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Programma Centrum • | Gebiedsontwikkeling Oostflank • | Implementatie Omgevingswet • | Programma Noord en Oost • | Koerskompas 2025 Nota’s • | Regionale en lokale woonvisie 2023-2028 • | Woondeal Limburg 2023 • | Geactualiseerde envelop Herstructureringsvisie Parkstad Limburg 2017-2020/2030 • | Masterplannen Treebeek en Centrum 2008 • | Centrumvisie • | Wijkplannen voor Oost, Noord en Zuid. Voor West en voor het Centrum zijn deze nog in ontwikkeling • | Koerskompas 2050 (2025) • | Structuurvisie Brunssum 2025 (2009) • | Intergemeentelijke structuurvisie Parkstad (2009) • | Structuurvisiebesluit Wonen en Retail • | Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid Limburg • | Nota Grondbeleid (2024-2028) • | Verordening VTH (2024) • | Welstandsnota (2015) • | Reclamenota gemeente Brunssum ‘Less is more’ (2021) • | Erfgoedverordening (2026) • | Bomenverordening (2026) • | Begraven op eigen terrein (2018) • | Ruimtelijke bouwactiviteiten woongebied (2026) • | Ruimtelijk kader voor verduurzamen bestaande woningen gemeente Brunssum (2026) • | Beeldkwaliteitsplan Emmakwartier (2007) • | Archeologische verwachtingskaart • | Ontwikkeling Visie Wijkgericht werken 5.0 (2019) • | Wijkteams 2.0 • | Evaluatie Pilot Wijkgericht Werken (2023) • | Startnotitie gebiedsaanpak Entree Rumpenerstraat/Componistenwijk • | Tijdelijk deel
van het Omgevingsplan gemeente Brunssum • | Adviesrecht raad bij aanvragen om omgevingsvergunningen 2023 • | Verordening nadeelcompensatie gemeente Brunssum 2023 Speerpunt 1 – Woningmarkt en woonkwaliteit Wat willen we bereiken? Inwoners moeten in Brunssum een woning kunnen vinden die past bij hun inkomen, huishouden en levensfase. Daarom willen we voldoende betaalbare koop- en huurwoningen, meer levensloopbestendige woningen en meer doorstroming op de woningmarkt. Daarbij kijken we niet alleen naar aantallen woningen, maar ook naar de kwaliteit van woningen, buurten en voorzieningen. Gemeente Brunssum | 65 Begroting 2027 66 Gemeente Brunssum We bouwen voort op de lokale Woonvisie en werken samen met woningcorporaties, huurdersorganisaties en regionale partners aan een woningvoorraad die beter aansluit op de behoefte van inwoners. We zetten in op betaalbaarheid, passende huisvesting voor verschillende doelgroepen en toekomstbestendige woningen en ondersteunen starters om een eerste stap op de koopwoningmarkt te kunnen zetten. Woningbouw en herstructurering moeten daarnaast bijdragen aan de kwaliteit van de leefomgeving. We willen dat inwoners waar mogelijk binnen hun eigen wijk en gedurende verschillende levensfasen passend kunnen blijven wonen.
Daarmee verbinden we woningbouw aan leefbaarheid en de kwaliteit van buurten, in plaats van woningbouw als een afzonderlijke opgave te benaderen. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.1.1 Monitoren en actualiseren we de prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties over het aanbod en de kwaliteit van sociale huurwoningen, leefbaarheid en duurzaamheid. 10.1.2 Ondersteunen we starters op de koopwoningmarkt met startersleningen. 10.1.3 We zetten in op het toevoegen van betaalbare en levensloopbestendige woningen en stimuleren daarmee de doorstroming, zodat starters, gezinnen en senioren passend kunnen wonen binnen Brunssum. Speerpunt 2 – Programma Centrum Wat willen we bereiken? Het centrum moet zich verder ontwikkelen tot het herkenbare en levendige hart van Brunssum, waar wonen, ontmoeten, ondernemen, voorzieningen en groen samenkomen. We kiezen voor een compact centrum met een aantrekkelijke openbare ruimte en voldoende redenen voor inwoners en bezoekers om er te verblijven en elkaar te ontmoeten. Daarmee geven we invulling aan de koers om Brunssum verder te ontwikkelen als woonstad in het groen. Woningbouw is een belangrijke motor voor deze ontwikkeling.
Met projecten zoals Victoriapark, Raadhuisstraat, Entree Dorpstraat, Lindehof en Kloosterpark voegen we woningen toe en versterken we tegelijkertijd de ruimtelijke kwaliteit en het draagvlak voor winkels en voorzieningen. In Victoriapark combineren we middenhuur- en koopappartementen met commerciële functies en stimuleren we de doorstroming op de lokale woningmarkt. Het centrum moet daarbij meer zijn dan een verzameling afzonderlijke projecten. Binnen Ons Nieuwe Centrum verbinden we woningbouw en openbare ruimte met economie, ontmoeting, evenementen, maatschappelijke voorzieningen en verblijfskwaliteit. De ontwikkeling vindt programmatisch en gefaseerd plaats, zodat ruimte blijft voor bijsturing en nieuwe kansen. Zo groeit het centrum stap voor stap uit tot een plek die niet alleen ruimtelijk aantrekkelijker wordt, maar ook bijdraagt aan leefbaarheid, ondernemerschap en de sociale samenhang van Brunssum. Diverse voormalige gemeentegronden zijn na een selectieprocedure verkocht aan ontwikkelende partijen ten behoeve van woningbouw, waaronder ‘Raadhuisstraat’, ‘Entree Dorpstraat’, ‘Lindehof’ en ‘Kloosterpark’. Deze woningbouwprojecten worden in 2027 of uiterlijk in 2028 afgerond. Tussen de Kerkstraat en het Koutenveld is een parkachtig woongebied voorzien, ‘Het Victoriapark’.
Oude winkelpanden worden vervangen door moderne middenhuur- en koopappartementen Begroting 2027 Gemeente Brunssum 67 waarmee de doorstroming op de lokale woningmarkt wordt gestimuleerd. Aan de zijde van de Kerkstraat zijn in de plint commerciële units voorzien. De start van de bouw van fase 1 en 2 van Victoriapark is voorzien eind 2026/begin 2027. Fase 3 is op een later moment gepland. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.2.1 Voeren we het programma Ons Nieuwe Centrum programmatisch en gefaseerd verder uit, waarbij we woningbouw, openbare ruimte, groen, economie, ontmoeting en verblijfskwaliteit in samenhang ontwikkelen. 10.2.2 Begeleiden we de realisatie van Victoriapark, Raadhuisstraat, Entree Dorpstraat, Lindehof en Kloosterpark en sturen we op voortgang, ruimtelijke kwaliteit en samenhang met de verdere centrumontwikkeling. 10.2.3 Versterken we de verblijfskwaliteit en levendigheid van het centrum door bij de verdere ontwikkeling in te zetten op groen, ontmoeting en een aantrekkelijke openbare ruimte. Speerpunt 3 – Gebiedsontwikkeling en ruimtelijke versterking Wat willen we bereiken? We willen gebiedsontwikkelingen benutten om niet alleen woningen en werklocaties toe te voegen, maar ook de kwaliteit van buurten en gebieden als geheel te versterken. Woningbouw, openbare ruimte, groen, voorzieningen en economische functies bekijken we daarom in samenhang.
Afhankelijk van het publieke belang kiest de gemeente daarbij bewust voor een actieve of faciliterende rol. In de Oostflank willen we vanuit de vastgestelde Gebiedsvisie verder werken aan de ruimtelijke en economische structuur van het gebied. De publieke grondposities bieden mogelijkheden om gericht te sturen op ontwikkelingen zoals Groeve Mourik, Entree Oostflank en Poort Brunssummerheide, waarbij de raad betrokken blijft bij de belangrijke keuzes over de verdere ontwikkeling. Ook in bestaande woongebieden zetten we gebiedsontwikkeling in om het woon- en leefklimaat te verbeteren. Bij de Entree Rumpenerstraat en omgeving verbinden we woningbouw en transformatie met een betere openbare ruimte, voorzieningen en ruimtelijke kwaliteit. Voor locaties zoals de voormalige GTD-locatie en voormalige schoollocaties werken we toe naar nieuwe invullingen die passen bij de omgeving en bijdragen aan de woningvoorraad. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.3.1 Faciliteren we woningbouwontwikkelingen via vergunningprocedures of wijzigingen van het omgevingsplan. 10.3.2 Werken we de vastgestelde stedenbouwkundige gebiedsvisie Entree Rumpenerstraat uit ten behoeve van aanpassing van het omgevingsplan. 10.3.3 Geven we uitvoering aan de met de betrokken corporatie en marktpartijen gesloten overeenkomst. 10.3.4 Zetten we de verwervingen en het beheer van panden in het plangebied voort.
10.3.5 Verkennen we de aanbestedingsstrategie voor de Rumpenerstraat. 10.3.6 Stellen we het omgevingsplan voor de GTD-locatie vast. 10.3.7 Werken we de plannen voor de voormalige schoollocaties Wieënweg en Schildstraat verder uit ten behoeve van definitieve vergunningverlening en planvorming. Begroting 2027 68 Gemeente Brunssum Speerpunt 4 – Transformatie en woningbouw door derden Wat willen we bereiken? We willen initiatieven van marktpartijen benutten om woningen toe te voegen, leegstaand vastgoed een nieuwe functie te geven en de kwaliteit van de leefomgeving te verbeteren. Daarbij sturen we niet alleen op aantallen woningen, maar ook op betaalbaarheid, passende woonvormen, ruimtelijke kwaliteit en een goede aansluiting op de bestaande buurt. Vooral in en rond het centrum liggen kansen om leegstaande of verouderde winkels en bedrijfsruimten te transformeren naar wonen of andere functies die het gebied versterken. We stimuleren onder meer wonen boven winkels en transformatie in de Rumpenerstraat en Kerkstraat- Noord. Daarmee pakken we leegstand aan en voegen we tegelijkertijd woningen toe op plekken waar al voorzieningen aanwezig zijn. Bij nieuwe initiatieven willen we ruimte bieden aan plannen die bijdragen aan doorstroming en een gevarieerder woningaanbod voor starters, gezinnen en senioren.
De gemeente stelt hiervoor duidelijke ruimtelijke kaders en begeleidt initiatiefnemers waar nodig bij vergunningverlening of wijziging van het omgevingsplan. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.4.1 Faciliteren we woningbouwontwikkelingen via een vergunningprocedure of een wijziging van het omgevingsplan. 10.4.2 Werken we het concept-woningplan voor de voormalige ziekenhuislocatie Hof van Brunssum verder uit en voeren we de onderzoeken uit die nodig zijn voor de latere wijziging van het omgevingsplan. Speerpunt 5 – Omgevingswet en ruimtelijke sturing Wat willen we bereiken? Ruimtelijke keuzes in Brunssum worden steeds meer in samenhang gemaakt. Wonen, gezondheid, veiligheid, mobiliteit, duurzaamheid, groen en leefkwaliteit komen samen in één afweging over de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet biedt hiervoor het kader en ondersteunt een werkwijze waarin opgaven en gebieden centraal staan. De Omgevingsvisie legt de koers en belangrijkste ruimtelijke keuzes voor Brunssum vast en geeft richting aan toekomstige ontwikkelingen. Omgevingsprogramma’s werken onderdelen daarvan verder uit en het omgevingsplan vertaalt de gemaakte keuzes naar concrete regels. Zo ontstaat een heldere lijn van gemeentelijke ambitie naar uitvoering en beschikt de gemeenteraad over een duidelijk kader om op de ruimtelijke ontwikkeling van Brunssum te sturen.
Voor inwoners, ondernemers en initiatiefnemers moet deze manier van werken leiden tot meer duidelijkheid en voorspelbaarheid. Participatie en vooroverleg krijgen daarom vroeg in het proces een plek. Het uitgangspunt blijft ‘ja, mits’: ruimte voor initiatieven die passen binnen de gemeentelijke koers en zorgvuldig rekening houden met de omgeving. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.5.1 Streven we naar het ingang zetten van de voorbereidingen op de Omgevingsvisie (met beoogde definitieve vaststelling in het eerste kwartaal van 2028). 10.5.2 Passen we de Bruidsschatbepalingen over welstand in het omgevingsplan aan en verwerken we de Vangnetregeling Bruidsschat. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 69 10.5.3 Leggen we de bebouwingscontour houtkap vast in het omgevingsplan. 10.5.4 Stellen we een standaard regelset voor wonen, verkeer en groen op en wijzigen we het omgevingsplan waar gewenste ontwikkelingen dit vragen. Speerpunt 6 – Kwaliteit en uitvoering fysieke leefomgeving Wat willen we bereiken? De fysieke leefomgeving van Brunssum moet veilig, aantrekkelijk en zorgvuldig ingericht zijn. Ruimtelijke kwaliteit krijgt daarom een duidelijke plek bij nieuwe ontwikkelingen en bij het beheer en de verbetering van bestaande gebieden.
Daarbij beschermen we ook de bijzondere ruimtelijke kenmerken van Brunssum, waaronder de voormalige mijnkoloniën die zijn aangewezen als beschermd stads- en dorpsgezicht. Voor inwoners en initiatiefnemers moet daarnaast duidelijk zijn welke regels gelden en wat zij van de gemeente kunnen verwachten. Vergunningverlening, toezicht en handhaving worden professioneel en voorspelbaar uitgevoerd, met voldoende ruimte om rekening te houden met de lokale situatie. De uitvoering moet tegelijk voldoen aan de landelijke kwaliteitscriteria 3.0 en de eisen van het interbestuurlijk toezicht. Het meerjarenbeleidsplan VTH 2027–2031 vormt hiervoor de basis en wordt jaarlijks vertaald naar concrete uitvoering. Zo verbinden we ruimtelijke kwaliteit aan een betrouwbare uitvoering van gemeentelijke taken. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.6.1 Stellen we een ontwikkelperspectief op voor het Entreegebied Oostflank en de Poort Brunssummerheide, gericht op de ruimtelijke opwaardering van het gebied. 10.6.2 Bereiden we ons voor op de toepassing van de kwaliteitscriteria 3.0 en onderzoeken we daarvoor verschillende scenario’s. 10.6.3 Evalueren we jaarlijks samen met stakeholders de uitgevoerde fysieke wijkprojecten.
Speerpunt 7 – Wijkgericht werken en leefbare buurten Wat willen we bereiken? De kwaliteit en leefbaarheid van een buurt worden voor een belangrijk deel bepaald door wat er in die buurt zelf speelt. Daarom werken we gebiedsgericht en sluiten we beter aan op verschillen tussen wijken. Bewoners, buurtnetwerken, woningcorporaties en maatschappelijke organisaties krijgen daarbij een actieve rol in het bepalen wat nodig is voor hun leefomgeving. De wijkplannen vormen hiervoor de basis. Ze brengen fysieke en sociale vraagstukken samen en geven per wijk richting aan verbeteringen op het gebied van leefbaarheid, veiligheid en sociale samenhang. Naast de bestaande wijkplannen voor Noord, Oost en Zuid worden ook de plannen voor West en Centrum verder ontwikkeld. Wijkgericht werken betekent ook dat de gemeente zichtbaar en aanspreekbaar in de wijken is en beter samenwerkt met bestaande netwerken en inwoners. Brunssum Noord en Oost vormt daarbij het ontwikkelgebied voor de verdere wijkgerichte werkwijze en dienstverlening, waarna succesvolle werkwijzen breder binnen Brunssum kunnen worden toegepast. Begroting 2027 70 Gemeente Brunssum Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.7.1 Ontwikkelen we de wijkplannen verder, gericht op leefbaarheid, veiligheid en sociale samenhang. De wijkplannen voor West en Centrum worden verder uitgewerkt.
10.7.2 Ontwikkelen we de wijkgerichte communicatie verder, in aanvulling op Typisch Brunssum en andere gemeentelijke communicatie. 10.7.3 Starten we een pilot met structurele bijeenkomsten voor nieuwe inwoners van buurten en wijken. 10.7.4 Geven we uitvoering aan het Programma Noord en Oost als ontwikkelgebied voor wijkgericht werken en wijkgerichte dienstverlening. 10.7.5 Versterken we de rol en positie van de buurtnetwerken en werken we hun rol binnen de wijken verder uit en formaliseren we deze. Speerpunt 8 – Programmatische aanpak Brunssum Noord en Oost Wat willen we bereiken? Brunssum Noord en Oost moet zich ontwikkelen tot een gebied waar inwoners gezonder en prettiger kunnen wonen en waar kansen minder worden bepaald door de wijk waarin iemand opgroeit. De aanpak richt zich daarom langdurig op leefbaarheid, gezondheid, bestaanszekerheid en veiligheid en verbindt sociale en fysieke verbeteringen binnen de wijken. De leefwereld van inwoners vormt daarbij het vertrekpunt. Ervaringen en signalen uit de wijk krijgen via bewoners, ervaringswerkers en lokale netwerken een vaste plek in de aanpak. Niet afzonderlijke gemeentelijke beleidsterreinen, maar wat inwoners en buurten nodig hebben bepaald zoveel mogelijk hoe gemeente en partners samenwerken. Noord en Oost wordt daarmee ook het gebied waar Brunssum de integrale en gebiedsgerichte manier van werken verder ontwikkelt.
Nieuwe woningbouw, inrichting van de openbare ruimte en andere fysieke ontwikkelingen worden verbonden met gezondheid, veiligheid, bestaanszekerheid en sociale samenhang. Wat hier werkt, kan vervolgens breder worden toegepast in andere wijken van Brunssum. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 10.8.1 Continueren we de pilots waarin professionals en inwoners samen aan de slag gaan rond thema’s als armoede, gezondheid en veiligheid. 10.8.2 Geven we uitvoering aan de eerste gebiedsgerichte projecten waarin ruimtelijke en sociale initiatieven nadrukkelijk aan elkaar worden gekoppeld. Hieronder valt ook de Parkstadwet. Begroting 2027 Gemeente Brunssum 71 Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-81 - Ruimtelijke ordening 890 887 882 876 XT-82 - Grondexpl.(niet-bedr.terreinen) 5.566 2.620 3.850 3.630 XT-83 - Wonen en bouwen 2.038 2.064 2.055 2.039 Totaal Lasten 8.494 5.571 6.787 6.545 Baten XT-82 - Grondexpl.(niet-bedr.terreinen) 4.458 1.670 1.394 2.568 XT-83 - Wonen en bouwen 1.665 483 294 293 Totaal Baten 6.123 2.154 1.687 2.861 RESULTAAT -2.371 -3.417 -5.100 -3.684 Begroting 2027 72 Gemeente Brunssum 11.
Algemene Dekkingsmiddelen Inleiding Onder programma 11 Algemene Dekkingsmiddelen vallen de baten en lasten die niet rechtstreeks aan de overige inhoudelijke programma's zijn toe te schrijven. Ook horen hier onderwerpen bij als de bedrijfsvoering van de organisatie en de organisatieontwikkeling, personeel, communicatie, informatiemanagement, financiën, interne controle en beheer van gebouwen. Onder financiën vallen enkele specifieke onderwerpen zoals de algemene uitkering, de reserves, belastinginkomsten, geldleningen, treasury en ‘overige baten en lasten’. De ontwikkeling van deze algemene dekkingsmiddelen bepalen voor een groot deel de financiële ruimte van de gemeente. Met name ontwikkelingen binnen het (onzekere) gemeentefonds, de belastingopbrengsten en de rente kunnen een aanzienlijk effect hebben op het begrotingssaldo en het meerjarig financieel perspectief. Enkele inhoudelijke ontwikkelingen worden hierna in de speerpunten toegelicht en door acties geconcretiseerd. De overige onderwerpen van programma 11 zijn grotendeels opgenomen in de verplichte paragrafen die verderop in dit boekwerk zijn opgenomen.
Begroting 2027 Kaderstellende nota’s Strategische landingsplaatsen • | Koerskompas Brunssum 2050 Nota’s • | Nota risicomanagement (2021) • | Nota activabeleid (2021) • | Nota reserves en voorzieningen (2022) • | Nota inkoop- en aanbestedingsbeleid (2024) • | Treasurystatuut (2020) • | Financiële verordening 212 (2024) • | Controle verordening 213 (2024) • | Verordening 213a onderzoek door College naar de doelmatigheid en doeltreffendheid (2024) • | Informatiebeveiligingsbeleid 2020-2023 • | Privacybeleid gemeente Brunssum 2022-2024 • | Besluit Informatiebeheer gemeente Brunssum (2021) • | Beleidsplan integriteit (2022-2026) • | Leges verordening en werken voor derden gemeente Brunssum (2026) • | Verordening op de heffing en invordering van belastingen en onroerendezaakbelasting, hondenbelasting, afvalstoffen- en rioolheffing (2026) • | Regeling kwijtschelding gemeentelijke belastingen gemeente Brunssum (2026) Speerpunt 1 – Financieel toekomstbestendig Brunssum Wat willen we bereiken? Een financieel gezonde gemeente is de basis om onze maatschappelijke opgaven ook op langere termijn te kunnen uitvoeren. We streven daarom naar een reëel en structureel sluitende meerjarenbegroting en maken keuzes die financieel verantwoord en uitlegbaar zijn. Structurele uitgaven dekken we met structurele inkomsten en reserves zetten we alleen in voor incidentele uitgaven.
Daarmee houden we onze financiële positie gezond en behouden we ruimte om ook in de toekomst keuzes te kunnen maken. We gaan zorgvuldig om met gemeenschapsgeld en maken keuzes op basis van noodzaak en maatschappelijk rendement. Tegelijkertijd houden we oog voor wat financiële keuzes betekenen voor inwoners en ondernemers. We verhogen de lokale lasten niet meer dan noodzakelijk en bewaken de kostendekkendheid waar dat nodig is. Zo verbinden we een financieel gezonde gemeente aan een verantwoorde lastenontwikkeling. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.1.1 Versterken we de koppeling tussen het Koerskompas, maatschappelijke doelen en de planning- en controlcyclus binnen de gemeentelijke programma’s. 11.1.2 Brengen we investeringen en beleidskeuzes nadrukkelijker in verband met maatschappelijk rendement en bestuurlijke prioriteiten. 11.1.3 Verbeteren we de integrale financiële afweging tussen programma’s, projecten en investeringen. Gemeente Brunssum | 73 Begroting 2027 74 Gemeente Brunssum Speerpunt 2 – Koersvast begroten: sturen op maatschappelijk rendement Wat willen we bereiken? De begroting moet beter inzicht geven in wat we doen, wat het kost en wat het maatschappelijk oplevert.
De huidige begrotingssystematiek is historisch gegroeid en maakt nog onvoldoende zichtbaar welke kosten voortkomen uit wettelijke taken, waar bestuurlijke keuzeruimte zit en hoe middelen bijdragen aan de maatschappelijke doelen van Brunssum. Met Koersvast Begroten bouwen we dit de komende jaren stapsgewijs om. We brengen activiteiten, personeelsinzet, kosten en maatschappelijke bijdrage beter met elkaar in verband en maken duidelijker waar keuzes mogelijk zijn. Zo krijgt raad en college beter inzicht om prioriteiten te stellen en kunnen middelen gerichter worden ingezet op de maatschappelijke opgaven uit het Koerskompas. Dit sluit sterk aan op de bestuurlijke lijn van sturen op maatschappelijk rendement en zorgvuldig omgaan met gemeenschapsgeld. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.2.1 In 2027 brengen we voor de eerste 1 à 2 programma’s de activiteiten, wettelijke grondslag, personeelsinzet en maatschappelijke bijdrage in kaart op basis van P x Q. 11.2.2 Werken we toe naar meer inzicht in beïnvloedbare kosten, beleidsvrije ruimte en maatschappelijke effecten binnen de eerste geanalyseerde programma’s. Speerpunt 3 – Datagedreven en informatiebewust werken Wat willen we bereiken? Goede besluitvorming vraagt om betrouwbare en bruikbare informatie.
Op dit moment is data nog verspreid over verschillende systemen en processen, waardoor het verzamelen, controleren en combineren van informatie veel tijd kost. We willen daarom beter grip krijgen op onze gegevens en deze eenvoudiger kunnen gebruiken voor sturing, dienstverlening en verantwoording. We bouwen stapsgewijs aan één betrouwbare informatiebasis waarin financiële, organisatorische en maatschappelijke gegevens beter samenkomen. Daarmee kunnen raad, college en organisatie keuzes beter onderbouwen, ontwikkelingen eerder signaleren en volgen wat beleid maatschappelijk oplevert. Datagedreven werken wordt zo geen doel op zich, maar een hulpmiddel om transparanter en gerichter te sturen op de opgaven uit het Koerskompas. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.3.1 Verbeteren we de stuurinformatie voor de besluitvorming door deze beter vergelijkbaar, actueler en bruikbaarder te maken. 11.3.2 Versterken we de inzet van de business intelligence en analytics rollen ter ondersteuning van datagedreven sturing en besluitvorming. 11.3.3 Verbinden we datagedreven werken nadrukkelijk aan organisatieontwikkeling, het Koerskompas en de planning- en controlcyclus.
Begroting 2027 Gemeente Brunssum 75 Speerpunt 4 – Personeel en organisatie Wat willen we bereiken? De maatschappelijke opgaven van Brunssum vragen om een organisatie die van buiten naar binnen werkt en kan meebewegen met wat inwoners, ondernemers en partners nodig hebben. Dat vraagt ook iets van onze medewerkers en leidinggevenden. Mede vanwege natuurlijk verloop, de algehele arbeidsmarktkrapte en reguliere personele in- en uitstroom streven we naar een slankere en wendbare organisatie door te investeren in vakmanschap, leiderschap en samenwerking en kijken nadrukkelijker naar talent, kennis en vaardigheden die nodig zijn om gezamenlijk aan maatschappelijke opgaven te werken. Dit wordt vertaald in de vervolgfase van de organisatie ontwikkeling. Afdeling P&O ondersteunt door middel van toekomstgericht personeels- en organisatiebeleid deze ontwikkeling door medewerkers ruimte te geven zich te ontwikkelen en door kennis en capaciteit beter te laten aansluiten op de opgaven van Brunssum. Daarbij hebben we aandacht voor instroom en binding, interne mobiliteit, vitaliteit en duurzame inzetbaarheid. Voor inwoners en partners moet dit merkbaar zijn in een organisatie die beter samenwerkt, sneller kan inspelen op veranderingen en beter aansluit op wat in de praktijk nodig is.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.4.1 Actualiseren we het strategisch HRM-beleid zodat dit beter aansluit op de ontwikkeling naar een opgavegerichte, wendbare en mensgerichte organisatie. 11.4.2 Versterken we instroom en binding van nieuwe medewerkers door de medewerkersreis verder te ontwikkelen, zodat nieuwe collega’s sneller landen in de gewenste manier van werken. 11.4.3 Geven we uitvoering aan Brunssum Academy als ontwikkelprogramma voor medewerkers, gericht op leiderschap, vakmanschap en vaardigheden die nodig zijn bij het gezamenlijk werken aan maatschappelijke opgaven. 11.4.4 Versterken we duurzame inzetbaarheid van medewerkers, met aandacht voor interne mobiliteit en vitaliteit in verschillende loopbaanfasen binnen een veranderende organisatie. 11.4.5 Verbeteren we het inzicht in HR-kengetallen, zodat trends in personeelsontwikkeling tijdiger zichtbaar worden en HR-beleid gerichter kan worden ondersteund. Speerpunt 5 – Communicatie en positionering Wat willen we bereiken? De maatschappelijke opgaven van Brunssum vragen om duidelijke, herkenbare en consistente communicatie richting inwoners, partners, medewerkers en de regio. Inwoners verwachten door een betere positionering begrijpelijke informatie, passende betrokkenheid en een gemeente die zichtbaar aansluit op wat in hun leefwereld speelt.
Daarom willen we duidelijker communiceren, beter uitleggen en herkenbaar aanwezig zijn. Communicatie en marketing zetten we gericht in voor onze dienstverlening, participatie, maatschappelijke opgaven en bestuurlijke positionering. Vanuit het Koerskompas werken we daarbij vanuit één herkenbare lijn, afgestemd op verschillende doelgroepen. Zo ondersteunen communicatie en positionering de koers van Brunssum en dragen ze bij aan een gemeente die voor inwoners en partners begrijpelijk en herkenbaar is. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.5.1 Versterken we de samenhang tussen bestuurlijke, ambtelijke en programmacommunicatie vanuit één herkenbare lijn gekoppeld aan het Koerskompas. Begroting 2027 76 Gemeente Brunssum 11.5.2 Verbeteren we de begrijpelijkheid en toegankelijkheid van gemeentelijke communicatie via B1-taal, visuele ondersteuning en zetten we in op effectieve kanaalsturing. 11.5.3 Bouwen we verder aan de positionering van Brunssum vanuit één herkenbaar verhaal waarbij marketing en communicatie elkaar versterken. Speerpunt 6 – Goed en verantwoord beheer van gemeentelijk vastgoed Wat willen we bereiken? We willen onze gemeentelijke gebouwen goed beheren én stapsgewijs verduurzamen. Het vastgestelde Vastgoed- en Accommodatiebeleid, het Uitvoeringsprogramma Gemeentelijk Vastgoed 2026-2030 en de Meerjaren Onderhoudsplanning vormen hiervoor de basis.
Bij onderhoud en investeringen kijken we daarom niet alleen naar de technische staat en het gebruik van gebouwen, maar ook naar energiegebruik en de mogelijkheden om verduurzaming op logische momenten mee te nemen. We werken toe naar een vastgoedportefeuille die efficiënt wordt beheerd en bijdraagt aan de klimaatdoelen van Brunssum. Voor gebruikers betekent dit gemeentelijke gebouwen die energiezuinig, behaaglijk, veilig en betrouwbaar zijn. Door beheer, onderhoud en verduurzaming vanuit één kader te benaderen, kunnen we investeringen beter afwegen en gefaseerd uitvoeren. Wat gaan we daarvoor doen? In 2027: 11.6.1 Werken we verder aan het streven naar 49% CO₂-reductie voor al het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed in 2030. 11.6.2 Stellen we vierjaarlijkse routekaarten op portefeuilleniveau op, die inzicht geven in getroffen maatregelen en de route naar het streefdoel voor 2030. 11.6.3 Werken we aan de renovatieverplichting van ten minste 3% per jaar en het daarbij zo goed als energieneutraal maken van het vastgoed. 11.6.4 Geven we verdere invulling aan het streven om 80% van alle overheidsgebouwen in 2030 van zonnepanelen te voorzien. 11.6.5 Toetsen we het meerjarenonderhoud jaarlijks op de noodzaak van vervanging, vooruitlopend op het volgende begrotingsjaar.
Begroting 2027 Gemeente Brunssum 77 Wat kost het programma in totaal? Bedragen x € 1.000 Taakvelden Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 Lasten XT-010 - Mutaties en reserves 692 795 1.111 1.090 XT-03 - Beheer overige gebouwen en gronden 180 180 180 179 XT-04 - Overhead 18.063 17.734 17.465 17.444 XT-05 - Treasury 952 939 1.100 1.096 XT-064 - Belastingen overig 659 651 661 669 XT-08 - Overige baten en lasten 314 -972 1.011 1.011 Totaal Lasten 20.859 19.327 21.527 21.489 Baten XT-010 - Mutaties en reserves 2.148 2.187 3.160 2.121 XT-03 - Beheer overige gebouwen en gronden 69 219 219 219 XT-04 - Overhead 861 861 861 861 XT-05 - Treasury 1.070 1.141 1.127 1.131 XT-061 - OZB woningen 5.737 5.737 5.736 5.735 XT-062 - OZB niet-woningen 2.039 2.039 2.039 2.039 XT-064 - Belastingen overig 256 256 256 256 XT-07 - Algemene uitkering 87.982 83.740 81.867 82.788 XT-08 - Overige baten en lasten 278 278 278 278 Totaal Baten 100.440 96.458 95.543 95.427 RESULTAAT 79.581 77.131 74.016 73.938 Begroting 2027 78 Gemeente Brunssum Paragrafen Begroting 2027 Gemeente Brunssum 79 1. Lokale heffingen Algemeen De lokale heffingen zijn een integraal onderdeel van het gemeentelijk beleid. Ze raken de burgers, bedrijven en instellingen direct in hun portemonnee. Gemeentelijke heffingen staan dan ook sterk in de politieke belangstelling.
Jaarlijks stelt de Raad de belastingverordeningen en de daarbij behorende tarieven vast. Deze paragraaf bevat een overzicht van de voorgestelde wijzigingen van de gemeentelijke heffingen die van invloed zijn op de begroting 2027. Een van de uitgangspunten is zorgdragen voor een structureel sluitende begroting, o.a. door realistisch begroten, structurele uitgaven te dekken met structurele inkomsten, een solide reservepositie, actief te zoeken naar subsidiemogelijkheden en het doen van slimme investeringen. Beleid en tariefstelling Het totale pakket van de verschillende gemeentelijke belastingen en heffingen wordt gelegitimeerd met belastingverordeningen. Voor de hoogte van tarieven/leges gelden de volgende uitgangspunten: 1. Voortzetten van gemaakte keuzes uit het verleden, onder de voorwaarde dat deze keuzes voldoende aansluiten bij de huidige situatie. 2. Er wordt gestreefd naar kostendekkende tarieven en leges voor zover dit mogelijk is rekening houdend met wettelijke maxima, maatschappelijke effecten en beleidskeuzes. 3. De legestarieven mogen de wettelijk vastgestelde bedragen niet overschrijden. 4. De kosten van de BsGW worden toegerekend aan de verschillende belastingsoorten. Conform het Besluit begroting en verantwoording (BBV) geeft de BsGW de verdeelsleutel aan op basis waarvan hun kosten verdeeld dienen te worden. 5.
Prijsindexering, lokale heffingen, leges en overige inkomsten, waaronder huren en inkomsten sportaccommodaties worden jaarlijks aangepast voor inflatie. Als basis wordt gebruikt de Nationale consumentenprijsindex (CPI) zoals opgenomen in de meicirculaire 2026. Voor 2027 wordt voorgesteld om de onroerendezaakbelasting (OZB), hondenbelasting, precariobelasting, reclamebelasting, toeristenbelasting en de begraafrechten met 2,1% te indexeren (CPI-meicirculaire 2026). Ook de leges worden geïndexeerd met 2,1% CPI en waar mogelijk kostendekkend berekend. Daarnaast zijn er leges die landelijk worden vastgesteld. Indexering lokale heffingen 2026 2027 2028 2029 2030 Consumentenprijsindex (CPI) 2,3% 2,1% 2,5% 2,1% 2,3% Bron: meicirculaire 2026 De diverse belastingverordeningen worden afzonderlijk ter vaststelling in december aan uw Raad voorgelegd. Inkomsten en kostentoerekening aan leges en rechten Conform het Besluit Begroting en verantwoording (BBV) worden kosten verantwoord op de taakvelden. Vanuit de taakvelden zijn de directe kosten toegerekend aan de betreffende leges en rechten. De kosten van overhead (indirecte kosten) worden conform vastgestelde methodiek toegerekend. Begroting 2027 80 Gemeente Brunssum Hieronder worden de inkomsten voor de gemeente en de heffing voor de burger per belasting/ heffing in beeld gebracht en toegelicht.
Onroerendezaakbelasting (XT-061) De onroerendezaakbelastingen (OZB) hebben tot doel om de gemeente te voorzien van algemene middelen. Voor 2027 wordt de totale gemeentelijke OZB-opbrengst verhoogd met 11,1%. Dit is als volgt opgebouwd: Wijziging OZB Percentage Indexering tarieven met CPI 2,1% Doorberekening gewijzigde kostenverdeling BSGW 3,3% Stijging WOZ-waarden, voorzover niet gecompenseerd via de algemene uitkering 4,2% Extra stijging 1,5% Totale stijging 11,1% Indexering tarieven Op het tarief van de OZB is een indexering toegepast ter hoogte van de CPI. Deze bedraagt voor 2027 2,1%. Doorberekening gewijzigde kostenverdeling BSGW Met ingang van 2026 heeft de BsGW de kostenverdeelmethode aangepast. Volgens de nieuwe kostenverdeelmethode worden minder kosten doorverdeeld naar afval en riool en meer naar de OZB hetgeen invloed heeft op de tarieven. De nieuwe kostenverdeelmethode is verwerkt in de begroting 2027 De doorberekening van deze kosten zorgt voor een toename van 3,3% van het OZB- tarief. Daarentegen heeft de afname van de kosten binnen riolering en afval een dempend effect op de tarieven van riool- en afvalstoffenheffing. Stijging WOZ-waarden, voorzover niet gecompenseerd via de algemene uitkering Het totaal van de WOZ-waarden1 binnen de gemeente Brunssum laten een stijging zien.
Deze stijging is deels het gevolg van een stijging van het aantal woningen en deels het gevolg van een stijging van de waarde per woning. De stijging van de WOZ-waarden heeft invloed op de hoogte van de algemene uitkering uit het Gemeentefonds. Hierbij hanteert het Rijk de gedachte dat gemeenten met hogere WOZ-waarden meer mogelijkheden hebben om OZB-opbrengsten te genereren. Hogere WOZ-waarden kunnen daardoor een negatief effect hebben op de algemene uitkering. Om dit negatieve effect op de algemene uitkering op te vangen, zijn in deze begroting de OZB- opbrengsten met eenzelfde bedrag verhoogd. De gemeente Brunssum is bijna 50% meer afhankelijk van de gemeentefondsuitkering dan gemeenten van vergelijkbare omvang. 1 Voor de OZB is de herwaardering ingevolge de Wet waardering onroerende zaak (Wet WOZ) van belang. Deze WOZ- waarde wordt jaarlijks vastgesteld. Voor het belastingjaar 2027 gaat het daarbij om de waarde op peildatum 1 januari 2026. Begroting 2027 Extra stijging De gemeente Brunssum is een gemeente met een relatief lage belastingdruk (zie ook Atlas lokale lasten 2026 COELO). Door de aanhoudende tekorten en de blijvende financiële uitdagingen is in deze begroting voor 2027 een extra stijging van het OZB-tarief opgenomen van 1,5% als gevolg van niet compenserend rijksbeleid.
Uitgangspunten heffing OZB conform rapportages en prognose BsGW Belastingjaar | 2025 | 2026 | 2027 Peildatum | 1-1-2024 | 1-1-2025 | 1-1-2026 Totale waarde woningen | € 3.440.082.000 | € 3.848.223.000 | n.n.b.* Totale waarde niet | -woningen Eigenaar | € 375.541.000 | € 389.468.000 | n.n.b.* Totale waarde niet | -woningen Gebruiker | € 215.789.000 | € 235.253.000 | n.n.b.* Percentages | 2025 | 2026 | 2027 OZB-eigenaar woning | 0,1435% | 0,1316% | n.n.b.* OZB-eigenaar niet-woning | 0,3285% | 0,3250% | n.n.b.* OZB-gebruiker niet-woning | 0,3015% | 0,2838% | n.n.b.* Gemiddelde waarde woning | € 235.200 | € 263.000 | n.n.b.* *nog niet bekend bij het samenstellen van de begroting 202 7. Heffing OZB / Inkomsten OZB Gemiddelde aanslag OZB | 2025 | 2026 | 2027 Gemiddelde waarde woning | € 235.200 | € 263.000 | n.n.b.* OZB-aanslag op basis van gemiddelde | € 337,54 | € 346,32 | € 384,76 waarde *nog niet bekend bij het samenstellen van de begroting 2027. Inkomsten OZB | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Onroerendezaakbelastingen | € 6.892.340 | € 6.996.880 | € 7.775.650 Afvalstoffenheffing (XT | -73) De kosten voor de verwijdering van huisvuil bij particuliere huishoudingen worden verhaald door een heffing van de feitelijke gebruiker van het perceel. De afvalstoffenheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn*.
Onderdeel van het vaste tarief zijn de ge | raamde kosten van de kwijtschelding (zie hiervoor onderdeel “kwijtschelding afvalstoffenheffing” van deze paragraaf). We passen 100% kostendekkendheid toe binnen het onderdeel afval. Voor het jaar 2027 stijgt het vaste tarief afvalstoffenheffing | met € 10,32 (was € 262,44 in 2026) naar € 272,76. Afvalverwerking wordt binnen de gemeente Brunssum uitgevoerd door Rd4. Vanuit Rd4 is er een kostenverhoging doorgevoerd met diverse oorzaken ( | o.a. cao-stijging, hogere onderhoudskosten, stijging rente en invoering CO2 | -heffing). De kosten van BsGW die toegerekend worden aan de afvalstoffenheffing zijn lager dan 2026 als gevolg van de eerder genoemde gewijzigde kostenverdeling tussen OZB, afvalstoffen | - en rioolheffing. Een bedrag van € 251.000 wordt uit de voorziening afval compartiment gehaald om de stijging van het tarief gedeeltelijk te dempen. Gemeente Brunssum | 81 Begroting 2027 * Sinds 2003 kunnen gemeenten met het btw-compensatiefonds toch een belangrijk deel de btw terugvragen die ze hebben betaald over uitbesteed werk. Ter voorkoming van een budgettair probleem is bepaald dat de omzetbelasting inzake de afvalstoffenheffing en rioolrecht tot de lasten blijft behoren voor de bepaling van de tarieven.
Bedragen x € 1.000 Omschrijving | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten afval Kosten Rd4 | 3.222 | 3.455 | 3.725 Overige kosten | 3 | 10 | 10 Rd4, geprognotiseerd batig saldo | 0 | 0 | 0 Aandeel kosten overhead | 49 | 49 | 49 Kosten BsGW | 179 | 179 | 59 Btw-component | 679 | 727 | 784 Aandeel kosten straatreiniging | 129 | 204 | 216 Kwijtschelding | 243 | 250 | 250 TOTAAL DOOR TE BEREKENEN KOSTEN (A) | 4.504 | 4.874 | 5.093 Inkomsten afval Afvalstoffenheffing | 4.456 | 4.623 | 4.842 Bijdragen van derden (zwerfafval o.a.) | 0 Inzet voorziening | 182 | 251 | 251 TOTAAL INKOMSTEN AFVAL (B) | 4.638 | 4.874 | 5.093 Kostendekkendheid (B/A) | 103% | 100% | 100% SALDO TEN LASTE (+)/ GUNSTE (-) VAN | -134 VOORZIENING (A-B) Heffingsbedragen afval (in euro's) Vast bedrag | 248,40 | 262,44 | 272,76 Per lediging 240 l. container rest | 11 | 11 | 11 Per lediging 140 l. container rest | 8,1 | 8,1 | 8,1 Per zak of inworp verzamelcontainer 60 l. | 2 | 2 | 2 Per zak of inworp verzamelcontainer 30 l. | 1,05 | 1,05 | 1,05 Kwijtschelding afvalstoffenheffing Het maximale jaarlijkse kwijtscheldingsbedrag 2027 is gelijk aan dat van 2026 en voorgaande jaren. Het bedrag voor kwijtschelding wordt bepaald op basis van het vaste tarief en voor de ledigingen is het bedrag afhankelijk van de grootte van het huishouden.
Gezinssamenstelling | Maximaal bedrag 2027 1-persoonshuishouden | € 55,00 2-persoonshuishouden | € 75,00 3-persoonshuishouden | € 90,00 4 en meer personen in een huishouding | € 100,00 82 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Rioolheffing (XT-72) De kosten die gemaakt worden voor de rioleringszorg worden gedekt uit de rioolheffing. De rioolheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. De belasting wordt geheven via een eigenarenheffing naar de waarde van een perceel in het economisch verkeer. Bedragen x € 1.000 Omschrijving | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Kosten riool Kosten | 1.687 | 1.712 | 1.359 Vervangingsinvesteringen | 0 | 0 | 0 Kapitaallasten | 522 | 520 | 517 Aandeel kosten overhead | 1.232 | 1.232 | 1.232 Kosten BsGW | 158 | 158 | 48 Aandeel kosten onkruidbestrijding | 147 | 145 | 153 verharding Aandeel kosten straatreiniging | 182 | 288 | 305 Btw-component | 306 | 346 | 951 TOTAAL DOOR TE BEREKENEN KOSTEN (A) | 4.234 | 4.401 | 4.565 Inkomsten riool Rioolheffing | 4.485 | 4.401 | 4.415 Inzet voorziening | 0 | 0 | 150 Bijdragen van derden | 0 | 0 | 0 TOTAAL INKOMSTEN RIOOL (B) | 4.485 | 4.401 | 4.565 Kostendekkendheid (B/A) | 106% | 100% | 100% SALDO TEN LASTE (+)/ GUNSTE (-) VAN | -251 | 0 | -150 VOORZIENING (A-B) Heffingsbedragen riool (in euro’s) Rioolrecht eigenaar > € 30.000 | 286,08 | 288,36 | 286,80 Rioolrecht eigenaar < € 30.000 | 27,84 | 28,56
| 28,32 Rioolrecht eigenaar > € 30.000 In 2027 wordt het riooltarief € 28 | 6,80 (was 288,36 in 2026). Rioolrecht eigenaar < € 30.000 Dit tarief wordt €28,32 (was € 28,56 in 2026). Het tarief rioolheffing is lager voor 2027 als gevolg van: • | De kosten van BsGW die toegerekend worden aan de rioolheffing zijn lager dan 2026 | als gevolg van de eerder genoemde gewijzigde kostenverdeling tussen OZB, afvalstoffen | - en rioolheffing. • | Er wordt € 150.000 onttrokken aan de voorziening riolering egalisatie tarieven/onderhoud. • | Vanwege hogere investeringen | stijgt de BTW-component, wat de daling van het tarief dempt | . Toeristenbelasting (XT-34) Door de heffing van een toeristenbelasting is het mogelijk om een bijdrage te verkrijgen in de kosten van de (algemene) voorzieningen waarvan ook de toeristen profiteren. Dit betekent dat bij de toeristenbelasting sprake is van een algemene heffing waarvan | de opbrengst ten goede komt aan de algemene middelen. Gemeente Brunssum | 83 Begroting 2027 Het tarief 2027 stijgt met 2,1% ten opzichte van het tarief 2026 (€ 2,30) naar € 2,35 per persoon per overnachting.
Toeristenbelasting | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Tarief Heffing per persoon per nacht | € 2,30 | € 2,30 | € 2,35 Inkomsten toeristenbelasting Toeristenbelasting | € 209.800 | € 217.100 | € 218.400 Hondenbelasting (XT | -064) De hondenbelasting is een belasting die bijdraagt aan de algemene middelen van de gemeente. De Hoge Raad acht het niet nodig dat de gemeente een relatie legt tussen de opbrengst van de hondenbelasting en de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan de | vervuiling door honden. De BsGW voert jaarlijks controles per wijk uit. Dit is een belangrijk instrument om nog niet aangemelde honden alsnog in de belasting te betrekken. Met ingang van 2025 zijn de uitgaven en inkomsten in evenwicht. De tarieven 202 | 7 en de kosten van bestrijding overlast | worden geïndexeerd met 2,1% | . Het tarief voor de eerste hond wordt € | 40,20 (was € 39,60 in 2026). Hondenbelasting | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Tarief Eerste hond | € 39,00 | € 39,60 | € 40,20 Tweede hond | € 156,00 | € 159,60 | € 162,00 Iedere volgende hond | € 318,60 | € 327,00 | € 333,60 Kennel | € 1.076,16 | € 1.104,00 | € 1.128,00 Inkomsten hondenbelasting Hondenbelasting | € 141.400 | € 155.300 | € 158.620 Precariobelasting (XT-064) Precariobelasting is een heffing voor het gebruiken van voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond.
Naast onderdelen van gebouwen, zoals luifels en balkons, gaat het bijvoorbeeld om reclamevoorwerpen als uithangborden, zonneschermen, lichtreclames, het uitstallen van winkelgoederen en terrassen. Het tarief is afhankelijk van het soort voorwerp. | Voor 2027 is uitgegaan van indexering van 2, | 1%. Precariobelasting | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Tarief Zie bijlage 1 behorende bij de verordening precariobelasting Brunssum 2027 Inkomsten precariobelasting Precariobelasting | € 27.300 | € 21.030 | € 21.470 84 | Gemeente Brunssum Begroting 2027 Reclamebelasting (XT-064) Reclamebelasting wordt binnen het centrumgebied geheven over de periode waarin daadwerkelijk aankondigingen zichtbaar zijn. Op initiatief van de ondernemers wordt zo een ondernemersfonds gevoed waarmee allerlei voorzieningen, activiteiten en projecten in het kernwinkelcentrum worden gefinancierd. De geïnde belasting wordt doorbetaald aan de ondernemersvereniging. De tarieven stijgen voor 2027 met 2,1%.
Reclamebelasting | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Tarief Bedrag per vestiging per jaar in het | € 518,40 | € 531,60 | € 543,00 centrumgebied voor één of meer openbare aankondigingen Inkomsten reclamebelasting Reclamebelasting | € 43.000 | € 44.600 | € 45.530 Doorbetaling aan de ondernemersvereniging Reclamebelasting | € 43.000 | € 44.600 | € 45.530 Marktgelden (XT-33) Met ingang van 2025 worden geen marktgelden geheven. Begraafrechten (XT-75) Voor de toekomst wordt getracht de opbrengst te handhaven op het huidige niveau (gecorrigeerd voor indexatie), al neemt het aantal begravingen en verlengingen af (er vinden meer crematies plaats). De kolom tarieven voor 2027 wordt vastgesteld in de Verordening op de heffing en invordering van lijkbezorgingsrechten 2027 die in december 2026 door de raad wordt vastgesteld. De tarieventabel zal een gewijzigde indeling hebben ten opzichte van 2026. Begraafrechten | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 Inkomsten begraafrechten Tarief per jaar (periode van 10 jaar) - voor een kindergraf < 12 jaar | € 900 | € 923 | p.m. - voor een enkel particulier graf | € 1.168 | € 1.198 | p.m. - asbus op of in particulier graf | € 1.168 | € 1.198 | p.m. - particulier urnengraf in de bogen | € 900 | € 923 | p.m. - particulier urnengraf (tegelgraf of | € 538 | € 552 | p.m.
urnenmuur) Begraafrechten | € 46.300 | € 66.100 | € 67.490 Leges (div. taakvelden) Het betreft hier de volgende leges: 1. Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen, verstrekkingen uit de BRP. 2. Bestuur stukken, vastgoedinformatie, gemeentearchief, leegstandswet, kansspelen, kinderopvang, telecommunicatie, verkeer en vervoer, verstrekken van afschriften, begraven op eigen terrein 3. Dienstverlening vallend onder fysieke leefomgeving/Omgevingswet 4. Tarieven werken voor derden 5. Dienstverlening vallend onder Europese dienstenrichtlijn Gemeente Brunssum | 85 Begroting 2027 Uitgangspunten legesheffing: • | In 2015 heeft het college de optimale kostendekkingsgraad voor de legestarieven per onderdeel vastgesteld. De percentages in onderstaande tabel worden jaarlijks vastgesteld, mede op basis van een gehouden benchmark waarbij de tarieven van andere gemeenten, binnen en buiten de regio, zijn vergeleken en ook een analyse is gemaakt van de aspecten die de kostendekkendheid beïnvloeden. Hierbij is gekeken naar wettelijk vastgestelde maximale tarieven, verplichte afdracht van inkomsten aan het rijk en maatschappelijke effecten van de tariefstelling. • | De percentages kostendekkendheid legestarieven 2026 zijn met de begroting 2026 vastgelegd. • | De percentages kostendekkendheid voor 2027 worden gezamenlijk met deze begroting aan de raad voorgelegd.