(043) Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
28
Op de andere projecten binnen het programma zijn de effecten klein of ze zijn er niet. Deze projecten zullen dan ook worden voortgezet. In 2023 is het woonkader na het horen van de raad uitgezet voor het ophalen van reacties uit de samenleving. Het college heeft voorkeur gegeven aan denkrichting 3. Bij deze denkrichting staat een leefbaar woonklimaat in Eerbeek centraal. Dit betekent dat er geen woningen meer worden toegevoegd binnen de milieu- en geluidscontouren. Een uitzondering daarbij is dat woningen binnen de geluidszone of geurzone 1 wel verplaatst kunnen worden naar het gebied van zone 2. Dit betekent dat dit scenario de uitdaging met zich mee brengt om andere functies te ontwikkelen binnen het gebied dat valt binnen de geur- en geluidszones. Concreet betekent dit dat er geen woningen meer worden toegevoegd op het Kerstenterrein en op een klein deel van het Burgersterrein. Eind 2023 worden de concept plannen gepresenteerd aan de raad en omgeving voor de mogelijke invulling van het Kerstenterrein en het Burgersterrein. Daarin is al rekening gehouden met het woonkader. In 2024 gaan wij verder met de ontwikkelingen in Eerbeek. Voor het Burgersterrein wordt in 2024 de gekozen voorkeursvariant verder uitgewerkt tot een definitief ontwerp en wordt de procedure voor een omgevingsplan opgestart.
Voor de spoorzone, Kerstenterrein en stationsomgeving, wordt het schetsontwerp verder uitgewerkt tot een definitief ontwerp en waar nodig wordt een omgevingsplan opgesteld. Wat willen we bereiken? 1. Zichtbare verbeteringen in de aantrekkelijkheid in en om het centrum.
Wat gaan we doen? 1a. We maken een keuze over een invulling van het voormalige Burgersterrein. 1b. We maken een keuze over de invulling van het Kerstenterrein. 1c. We benutten kansen om het Stationsplein aantrekkelijker te maken voor recreatie en toerisme
Wat willen we bereiken? 2. Het verbeteren van het vestigingsklimaat voor de papierindustrie.
Wat gaan we doen? 2. We denken mee in de procedures van de provinciale inpassingsplannen en zorgen na besluitvorming dat de gemeentelijke infrastructuur goed aansluit op de plangebieden met oog voor de verkeersveiligheid van wandelaars en fietsers.
29
Het financieel verloop van het focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek Loenen 2030 Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Focusgebied ruimte voor Eerbeek/Eerbeek-Loenen 2030 Lasten
975
1.006
1.031
1.054
Totaal Focusgebied ruimte voor Eerbeek/EerbeekLoenen 2030
-975
-1.006
-1.031
-1.054
Saldo incl. bestemmingen
-975
-1.006
-1.031
-1.054
Financiële ontwikkelingen focusgebied Ruimte voor Eerbeek / Eerbeek-Loenen 2030 Om de komende jaren vanuit de gemeente de gewenste inzet te kunnen blijven leveren binnen het samenwerkingsprogramma Eerbeek-Loenen 2030 zijn in deze begroting meerjarig incidentele middelen opgenomen tot aan het jaar 2030. Dit past ook in de afspraken die in de Bestuursovereenkomst van september 2021 zijn vastgelegd. Om jaarlijks een bedrag beschikbaar te hebben voor zaken als onderzoek, expertise, cofinancieringen en kleine verbeteringen in de openbare ruimte, is jaarlijks een incidenteel programmabudget opgenomen van € 100.000. Verder is er budget gereserveerd van afgerond € 327.000 om toekomstige investeringen te kunnen dekken.
30
Focusgebied Centrum Brummen Portefeuillehouder S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord In de kern Brummen streven we naar een dorpscentrum met wonen, recreëren, winkels en ontmoeting. Een klein kernwinkelgebied met parkeren in de nabijheid van de voorzieningen. De kern heeft veel beeldbepalend groen, dat willen we in het centrumgebied versterken als bijdrage aan de ruimtelijke kwaliteit, en een lommerrijke omgeving levert een belangrijke bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. De aanwezigheid van een NS-station draagt in grote mate bij aan de woonkwaliteit van de kern.
Trends en ontwikkelingen Supermarkten breiden zich uit, parkeerplaatsen moeten worden verlegd en het aantal uitgebreid. Wat willen we bereiken? 1. Een aantrekkelijk centrum voor inwoners, toeristen en ondernemers.
Wat gaan we doen? 1a. Woningbouw mogelijk maken voor 1- en 2 persoonshuishoudens die qua uiterlijke verschijningsvorm en haar bewoners bijdraagt aan een levendig dorpscentrum. 1b. Woningbouw mogelijk maken die voorziet in de woningbehoefte en bijdraagt aan een levendig dorpscentrum. 1c.
Stimuleren van verblijfsrecreatie voor meer dynamiek en economisch draagvlak.
1d. Uitvoering geven aan de plannen voor het Van Limburg Stirumplein. 1e. Zorgen voor een aantrekkelijke, duurzame inrichting van de openbare ruimte die bijdraagt aan de groene toeristische verbindingszone tussen de Veluwe en de veerpont.
Het financieel verloop van het focusgebied Centrum Brummen Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Focusgebied centrum Brummen Lasten
65
68
71
74
Totaal Focusgebied centrum Brummen
-65
-68
-71
-74
Saldo incl. bestemmingen
-65
-68
-71
-74
Financiële ontwikkelingen focusgebied Centrum Brummen Geen bijzondere ontwikkelingen.
31
Focusgebied Wonen Portefeuillehouders G.I. Timmer P. Inberg
Uitgangspunten coalitieakkoord De gemeente Brummen is een fijne gemeente om in te wonen. De ligging tussen Veluwe en IJssel, de dorpskernen, het landschap en de mensen maken dat mensen hier graag willen blijven wonen of willen terugkeren na verblijf elders in het land. De druk op de woningmarkt in onze regio is hoog en daarom is door de regiogemeenten afgesproken om 20.000 woningen te bouwen tot 2030. Voor onze gemeente betekent dat een opgave om in dit decennium 1.250 woningen toe te voegen. Deze 1.250 toe te voegen woningen zijn ook afgestemd met onze partners als Veluwonen en de provincie Gelderland. Met de toevoeging van deze 1.250 woningen dragen we een steentje bij aan een woningmarkt die de mogelijkheid biedt aan onze inwoners om binnen de gemeente te blijven wonen. Van deze 1.250 zijn al 670 woningen gerealiseerd, hiervan staan nog 180 woningen in de pijplijn, exclusief Elzenbos Deelgebied III Oost en III West. Dat betekent dat er nog 380 woningen moeten worden gebouwd tot 2030. Omdat de mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de bestaande woningmarkt klein zijn, moet elke nieuwe woning raak zijn en toekomstgericht. De woningen dragen bij aan de vitaliteit van onze kernen, zo willen wij bijvoorbeeld de kern Brummen toe laten groeien naar 10.000 inwoners. De strategie om dit te bereiken is opgenomen in de Routekaart woningbouw.
Hierin is ingegaan op het in te zetten instrumentarium om procesversnelling te behalen.
Trends en ontwikkelingen Er liggen grote opgaven voor de huisvesting van speciale doelgroepen. Een projectleider Huisvesting Bijzondere Doelgroepen is aangesteld. Hij is verantwoordelijk voor het realiseren van passende huisvesting voor de specifieke doelgroepen als vluchtelingen, statushouders en Oekraïners. Met het vaststellen van de Routekaart Woningbouw wordt ook voorgesteld een Regisseur Woningbouw aan te stellen. Deze functionaris wordt specifiek belast met het versnellen en aanjagen van de reguliere woningbouwambities. Er is een versnelling in de woningbouwopgave benodigd, om te komen tot voldoende plancapaciteit en kwalitatieve woningbouw is een actievere houding van gemeentes noodzakelijk. Gelet hierop wordt strategisch gekeken naar de woningvoorraad en behoefte en waar nodig extra woningbouwlocaties voorbereid om te ontwikkelen. Daarnaast is er steeds meer aandacht voor duurzaam en natuurinclusief bouwen en een klimaatadaptieve opzet van woonwijken. In regionaal verband wordt hierop samengewerkt om te komen tot gedeelde uitgangspunten. De gemeente werkt aan een eigen visie op duurzame woningbouw, inclusief biodiversiteit.
32
Wat willen we bereiken? 1. Mogelijkheden creëren voor onze inwoners om binnen de gemeente te blijven wonen.
Wat gaan we doen? 1a. Conform de Routekaart Woningbouw tot 2030 1.250 woningen toevoegen aan ons woningbestand. In de Routekaart Woningbouw staan alle stappen beschreven, hier confirmeren wij ons aan. 1b. We maken plannen voor woningbouw tot 2040, rekening houdend met bevolkingsopbouw en woonbehoefte.
Het financieel verloop van het focusgebied Wonen Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Focusgebied Wonen Lasten
1.048
1.067
1.099
1.131
Baten
604
607
611
615
0
0
0
0
Totaal Focusgebied Wonen
-444
-460
-487
-516
Saldo incl. bestemmingen
-444
-460
-487
-516
Stortingen
Financiële ontwikkelingen Focusgebied Wonen Omgevingsvergunningen legesopbrengsten / extra capaciteitsinzet Wij verwachten in de jaren 2024-2027 extra legesopbrengsten van € 125.000. Hier tegenover staan extra kosten voor personeel en externe advisering om de aanvragen tijdig en correct te kunnen behandelen. Routekaart wonen Onderdeel van het collegeprogramma 2022-2026 is de Routekaart Woningbouw 2023. De Routekaart Woningbouw is een actiegericht sturingsdocument dat een grote bijdrage levert aan het doel om de woningbouwambitie, het toevoegen van 1250 woningen tot 2030, waar te maken. In de routekaart zijn hiervoor 5 gerichte acties opgenomen en bevat ook de in te zetten instrumenten om maximaal te kunnen sturen op het volkshuisvestingsprogramma. Belangrijkste acties zijn het versnellen en stroomlijnen van de woningbouw, het inzetten van sturingsinstrumenten, het toepassen van een nieuw toetsingskader woningbouw, het zoeken naar nieuwe locaties en het monitoren en bijsturen. Vanaf 2024 is voor deze acties structureel een bedrag nodig van € 115.000 en incidenteel in 2024 afgerond € 13.000 voor de verhuiscoach. Bouwgrond Het geraamde budget van € 46.000 voor dekking tekort op de bouwgrondcomplexen komt te vervallen. Tekorten vanuit de actieve complexen worden in eerste instantie gedekt uit de reserve Grondexploitatie.
Veegplannen De kosten voor het opstellen en begeleiden van een veegplannen voor (kleinschaligere) woningbouwontwikkelingen met meerwaarde worden geraamd op € 25.000,-. Deze kosten worden uiteindelijk verhaald op de initiatiefnemers.
33
Basistaken Fysieke leefomgeving Portefeuillehouders S. van de Graaf P. Inberg Y. Çegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord Openbare ruimte De openbare ruimte is een visitekaartje van onze gemeente. We willen de openbare ruimte zo inrichten en onderhouden dat deze uitnodigt tot wandelen, fietsen, sporten en ontmoeten voor iedereen met en zonder beperking. De bereikbaarheid voor wandelaars en fietsers van winkels, scholen en maatschappelijke voorzieningen heeft absolute prioriteit. De inrichting en het onderhouden van het openbaar groen is belangrijk om de negatieve effecten van klimaatverandering te verminderen. Beheer van de openbare ruimte vinden we een kerntaak van de gemeente, de regie daarop houden we in eigen beheer en we zetten in op een effectieve uitvoering. We sluiten daarbij kleinschalige particuliere initiatieven om het beheer over te nemen niet uit. Mobiliteit Een goede inrichting en goed onderhoud van onze infrastructuur draagt bij aan allerlei doelstellingen zoals veiligheid, klimaatbeleid en gezondheid. Voor het verkeer in en rondom Eerbeek wordt in samenwerking met de provincie en de buurgemeenten Apeldoorn en Rheden een verkeersplan opgesteld. Voor de gehele gemeente is in 2023 gestart met het opstellen van een Mobiliteitsvisie (beleidskaders voor verkeersstructuur, -veiligheid, openbaar vervoer, parkeren, etc.).
In het kader van goed beheer van bestaande wegen wordt ook een Visie Infrastructuur opgesteld om bij diverse wegtracés waar inrichting en functie niet passend zijn te komen tot een fundamentele wegreconstructie. Hiervoor is rekening gehouden met een meerjarig investeringsprogramma.. Het Verkeerscirculatieplan in Eerbeek en een actueel gemeentelijk verkeers- en vervoersplan voor de hele gemeente gaat inzicht geven in de gewenste infrastructuur voor alle verkeersstromen. Toerisme en recreatie Gemeente Brummen is onderdeel van een van de populairste vakantiebestemmingen van Nederland; de Veluwe. Toerisme en recreatie worden vandaag de dag niet meer gezien als een doel op zich maar als een middel om een bijdrage te leveren aan lokale opgaven zoals leefbaarheid, behoud van erfgoed en de landbouwtransitie. Een goed en strategisch ontwikkelde toeristische sector is hierbij essentieel. Daarom zetten we in op aanbodontwikkeling, verbinden we toerisme aan lokale opgaven, positioneren we de gemeente als uniek onderdeel van de Veluwe in de communicatie en zoeken we lokale en regionale samenwerking. Economische zaken Ondernemers zijn belangrijk voor de gemeente Brummen. Zij zijn de economische motor en zorgen voor werkgelegenheid, dragen bij aan leefbaarheid van onze dorpskernen en sponsoren het verenigingsleven.
Ook zijn ondernemers op bijvoorbeeld bedrijventerreinen een belangrijke partner in het behalen of versnellen van lokale opgaven zoals de energietransitie, tegengaan van ondermijning en leefbaarheid. Gemeente Brummen is bezig met het versterken van het economisch beleid.
34
Trends en ontwikkelingen De openbare ruimte wordt met meer oog voor biodiversiteit, klimaatontwikkelingen en een passend beheer en onderhoud ingericht. Vanuit het Huis van de Omgevingswet (implementatiestrategie) wordt gewerkt aan het digitaal en organisatorisch klaar zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouwen, welke 1 januari 2024 in werking treedt. Hiervoor wordt gewerkt aan: • •
Een beleidsrijke Omgevingsvisie (2023/2024) Een strategische herziening van bestemmingsplannen naar Omgevingsplannen. Dit in een tweejaarlijkse cyclus. • Het aanpassen van verordeningen (legesverordening, APV, nota grondkosten, participatieverordening, Welstandsverordening etc. en uiteindelijk opnemen van verordeningen in het Omgevingsplan. Vanuit het beheer en ontwikkelen van de openbare ruimte wordt gewerkt aan een klimaatbestendige en meer biodivers ingerichte groeninrichting. Toerisme en recreatie geeft, rekening houdend met draagkracht, kansen voor de gemeente Brummen. Hoewel het aantal overnachtingen in de gemeente hoog ligt, is dit onevenredig verdeeld. Recreatie en toerisme i.s.m. de regio (Veluwealliantie), zoals het verdelen van de recreatiedruk op de Veluwe en het verbeteren van het kwalitatieve aanbod geeft kansen voor de gemeente Brummen. Met de Strategische visie op verblijfsrecreatie en een focus op het verbinden van recreatie aan andere opgaven, zoals de landbouwtransitie, kunnen meerdere doelen worden bereikt. De gemeente is steeds meer een samenwerkingspartner in de fysieke leefomgeving. Ruimtelijke opgaven als klimaatadaptatie, overstromingsrisico’s, mobiliteitsvraagstukken, stikstof en dergelijke betekent dat meer samen wordt opgetrokken. De samenwerking met provincie, regio en landelijke overheid om de ruimtelijke doelen te halen neemt toe.
Hierdoor pakt gemeente Brummen ook steeds meer de samenwerking op in provinciale en regionale werkgroepen. Wat willen we bereiken? 1. Een goed onderhouden, bereikbare en klimaatbestendige openbare ruimte.
Wat gaan we doen? 1a. We werken onderhoudsachterstanden in het groen weg en zorgen voor een basisonderhoud in de wijken en een hoog onderhoudsniveau in de centra en langs toegangswegen 1b. We voeren een goede regie op de uitvoering, zodat snel wordt ingespeeld op klachten en meldingen. 1c. We zetten de inrichting en beheer van openbare ruimte in als instrument om de biodiversiteit te vergroten, hittestress te verminderen en piekbuien op te kunnen vangen.
35
Wat willen we bereiken? 2. Een infrastructuur die bijdraagt aan doelstellingen op het gebied van veiligheid, klimaatbeleid en gezondheid.
Wat gaan we doen? 2a. We stellen het programma Mobiliteit (Mobiliteitsvisie) vast. 2b. We stellen een uitvoeringsprogramma op waarbinnen aandacht is voor realisatie van veilige fietsverbindingen, verbetering en uitbreiding van het aantal fiets- en wandelroutes en goede en logische doorgaande routes creëren in het buitengebied. 2c. Lobby richting provincie voor behoud en verbetering van het openbaar vervoer. 2d. Lobby richting provincie voor geluids- en uitstoot reducerende maatregelen op de N348.
Wat willen we bereiken? 3. Verhogen van het aantal overnachtingen, stimuleren van werkgelegenheid, verhogen van de gemiddelde bestedingen in de toeristische sector door aanbodontwikkeling en verbinden van toerisme om een bijdrage te leveren aan lokale opgaven.
Wat gaan we doen? 3a. Implementeren van de resultaten van het onderzoek verblijfsrecreatie. 3b. Aanjagen van aanbodontwikkeling en opleveren van een aantrekkelijk en beleefbaar aanbod. 3c. We versterken de multimediale toeristische communicatie die is opgezet rond Visit Brummen 3d. Samenwerking stimuleren en een actieve rol nemen in het lokaal en regionaal netwerk. 3e. Uitwerken van het Masterplan Veluwe Ontvangstlocatie Eerbeek
Wat willen we bereiken? 4. Organiserend vermogen toevoegen om in- en extern economische zaken beter voor het voetlicht te brengen en koppelkansen met ondernemers beter te benutten.
Wat gaan we doen? 4a. We inventariseren de wensen en behoeften van ondernemers en brengen deze samen in een economisch beleid en plan van aanpak. 4b. We versterken het faciliterend vermogen voor ondernemers met de toegevoegde formatie op het beleidsveld economische zaken.
Wat willen we bereiken? 5. Klaar zijn voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet.
Wat gaan we doen? 5a. Opstellen van een integrale Omgevingsvisie als doorontwikkeling van de Omgevingsvisie 1.0. 5b.Omgevingsplan kleine kernen opstellen; 5c. Voorbereiden op nieuwe bodemtaken en verantwoordelijkheden van de Omgevingswet door samenwerkingsafspraken over toezicht en vergunningverlening in samenspraak met de Omgevingsdienst Veluwe.
36
Het financieel verloop van de basistaken Fysieke leefomgeving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Basistaken fysieke leefomgeving Lasten
12.087
12.687
13.299
13.626
Baten
6.622
6.738
7.181
7.408
Onttrekkingen
276
277
278
278
Totaal Basistaken fysieke leefomgeving
-5.188
-5.672
-5.839
-5.939
Saldo incl. bestemmingen
-5.188
-5.672
-5.839
-5.939
Financiële ontwikkelingen Basistaken Fysieke Leefomgeving Economie, toerisme en recreatie Vanaf 2024 is structureel capaciteit toegevoegd voor een adviseur economische zaken/bedrijfscontactfunctionaris. De kosten zijn geraamd op € 90.000. Gemeentelijk vastgoed en gronden Flexwoningen Eerbeek Uw raad heeft in december2022 besloten een investeringskrediet beschikbaar te stellen voor het project 16 Flexwoningen Eerbeek. In afwijking van de nota investerings- en afschrijvingsbeleid wordt een afschrijvingstermijn van 10 jaar gehanteerd en rekening gehouden met een restwaarde. Het is de bedoeling dat de woningen uiteindelijk worden overgedragen aan de woningstichting. Vooralsnog gaan wij ervan uit dat de huurbaten en € 80.000 (1/10 deel) bijdrage vanuit de bestemmingsreserve Toekomstige kosten ontheemden de rente- en afschrijvingskosten zullen dekken. Ruimtelijke ordening Particuliere plannen projectontwikkeling Particuliere initiatieven voor woningbouwontwikkelingen leveren € 100.000 aan extra leges op, daarvan wordt € 50.000 extra aan kosten geraamd voor externe adviezen en € 50.000 voor handhaving door de Omgevingsdienst (zie programma 1). Openbare Ruimte Voor dit taakveld zijn de budgetten bij de onderdelen wegen en groen aangepast met name veroorzaakt door de prijsstijgingen voor onderhoudswerken en investeringen.
Als dekking voor deze kosten wordt de stelpost binnen programma 4 ingezet. Het Programma Water en Riolering is in december 2022 door de raad vastgesteld. Bij de vaststelling is besloten het tarief rioolheffing met 8,75% te laten stijgen. Op een aantal onderdelen moeten de cijfers geactualiseerd worden. De toegerekende loonkosten zijn aangepast op basis van de nieuwe cao, de stroomkosten zijn nu gebaseerd op het huidige contract en de overige kosten zijn geactualiseerd op basis van de consumentenprijsindexcijfer. Ten opzichte van het vastgestelde Programma Water en Riolering betekent dit een stijging van 12%. Qua opbrengsten wordt naar aanleiding van het werkelijke waterverbruik 2022 rekening gehouden met een lager aantal m3 waterverbruik dan waarmee in het Programma Water en Riolering was gerekend. Rekening houdend met deze ontwikkelingen moet het tarief voor 2024 stijgen met 25%.
37
Er is in de Perspectiefnota een budget opgenomen voor het aantrekken van een adviseur openbare ruimte. Bij wegen is rekening gehouden met een jaarlijks hogere storting van € 104.000 in de voorziening voor groot onderhoud wegen. Verder is rekening gehouden met de kapitaallasten van aanpassingen in de openbare ruimte voor de Flexwoningen in Eerbeek. Bij de post stroomkosten Openbare verlichting moet rekening worden gehouden met de huidige veel duurdere energiecontracten. Dit levert ondanks dat een deel voorzien is van led verlichting toch een nadeel op van € 129.000. Door in 2024 de resterende oude lichtarmaturen te vervangen door LED en de lichtsterkte in de nachtelijke uren te dimmen werken we aan verlaging van het energieverbruik. In 2023 is het Programma Groen door de Raad vastgesteld. De budgettaire gevolgen hiervan zijn in deze begroting opgenomen. Naast het structurele budget is voor het wegwerken van achterstanden extra budget nodig, zie onderstaande tabel. Om te blijven voldoen aan de wettelijke richtlijnen (Natuurbeschermingswet) wordt een ecoloog in dienst genomen. Voor openbaar groen in de kernen is er ruim € 80.000 vanuit dit focusgebied klimaat en duurzaamheid overgeheveld voor het renoveren van slechte groenvlakken. Voor de bermen en sloten is voor de uitwerking van het biodiversiteitsplan € 25.000 overgeheveld vanuit het focusgebied Klimaat en duurzaamheid.
In 2023 zijn we met een nieuw bestek gestart waarin we voor het eerst een deel van de bermen (20%) ecologisch beheren. We breiden het ecologisch bermbeheer jaarlijks met 20% uit totdat we in 2027 alle bermen ecologisch beheren. Hiervoor is extra budget benodigd. Benodigd extra budget
2024
2025
2026
2027
2028
Wegwerken beheerachterstanden
€ 135.000
€ 137.000
€ 70.000
€ 15.000
€ 15.000
Ecologisch bermbeheer
€ 73.000
€ 103.000
€ 136.000
€ 178.000
Nieuw beleid: Bijdrage gemeentelijke monumenten / erfgoedverordening De gemeentelijke Erfgoedverordening van 2013 wordt in 2023 geactualiseerd. De financiële consequenties daarvan ramen wij voorlopig op structureel € 20.000. Circulariteit en afval De financiële consequenties van het grondstoffenplan 2021-2025 zijn in deze begroting verwerkt. Via Tribuut worden de aanslagen opgelegd. In deze begroting worden, conform de financiële voorschriften (BBV), de voor- en nadelen van de afvalstoffenheffing verrekend met de voorziening afvalstoffenheffing en (vanaf 2022) niet meer via de bestemmingsreserve afvalstoffenheffing.
38
Beleidsindicatoren BBV nr. 14
16
33
34
35
36
37
38
39
Benaming
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
Functiemenging
%
2019
46,8
53,2 LISA
2020
46,5
53
2021
46,7
53,3
2022
46,5
53,8
Aantal per 1.000 inwoners in de 2019 leeftijd 15-64 jaar 2020
139,4
151,6 LISA
145,4
158,4
2021
149,1
165,1
2022
155
174,1
2019
99
163 CBS
2020
106
170
2021
-
2019
3,3%
20,0% Klimaatmonitor RWS
2020
5,6%
26,8%
2021
11,9%
33,2%
2019
€ 253
€ 250 CBS
2020
€ 265
€ 271
2021
€ 279
€ 290
2022
€ 311
€ 317
2023
€ 372
€ 369
2019
9,8
2020
8,6
9,2 Basisregistratie adressen en 8,9 gebouwen
2021
14,2
8,9
2022
14,9
9,3
2019
81,0%
69,8% CBS
2020
81,3%
70,0%
2021
81,2%
70,1%
2022
81,3%
70,3%
2023
82,3%
70,3%
2019
€ 528
€ 665 COELO
2020
€ 637
€ 700
2021
€ 699
€ 733
2022
€ 829
€ 823
2019
€ 743
€ 735 COELO
2020
€ 853
€ 773
2021
€ 917
€ 810
2022
€ 1.056
€ 905
2019
8,3%
7,0% LISA
2020
7,9%
6,8%
2021
7,0%
6,4%
2022
7,9%
6,5%
Vestigingen (van bedrijven)
Omvang huishoudelijk restafval
Hernieuwbare elektriciteit
Gemiddelde WOZ Waarde
Nieuw gebouwde woningen
Demografische druk
Gemeentelijke woonlasten eenpersoonshuishouden
Kg/inwoner
%
x duizend euro
Aantal per 1.000 woningen
%
In Euro’s
Gemeentelijke woonlasten meerper- In Euro’s soonshuishouden
Lokaal Banen in recreatie en toerisme
%
39
Waarde Nederland
Bron
169
Programma 3 Sociale leefomgeving Introductie Dit programma gaat over het volgende focusgebied: • Sociaal domein Dit programma gaat over de volgende basistaak: •
Vitale Samenleving
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Lasten Incidenteel
1.268
1.234
349
113
Structureel
32.447
33.182
33.581
33.873
Totaal Lasten
33.715
34.416
33.930
33.987
Incidenteel
1.130
1.104
209
22
Structureel
6.464
6.581
6.598
6.609
Totaal Baten
7.593
7.685
6.806
6.631
-26.122
-26.731
-27.124
-27.355
275
550
550
550
Baten
Saldo excl. bestemmingen Stortingen Mutaties reserves Totaal Stortingen
275
550
550
550
Bestemmingen per saldo
-275
-550
-550
-550
Saldo incl. bestemmingen
-26.397
-27.281
-27.674
-27.905
40
Focusgebied Sociaal domein Portefeuillehouders G.I. Timmer Y. Çegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord Als gemeente zorgen we voor passende zorg en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Dat kunnen we alleen waarmaken als we zorgvuldig omgaan met aanvragen voor ondersteuning. We zijn ons ervan bewust dat door de krimp op de arbeidsmarkt er een extra opgave komt om zekerheid van het bieden van zorg te waarborgen. Als iemand er zelf én met hulp van de omgeving niet uitkomt, dan is er een vangnet. Dit betekent dat we een goede balans nodig hebben tussen heldere en duidelijke richtlijnen enerzijds en de menselijke maat anderzijds. Onder andere bij de Participatiewet willen we onderzoeken of het beleid voldoende ruimte laat aan medewerkers om de menselijke maat te kunnen hanteren in de uitvoering. Daarom treffen we maatregelen die helpen voorkómen dat inwoners een beroep hoeven te doen op ondersteuning. Om preventief beleid te stimuleren onderzoeken we ook of andere werkwijzen, zoals populatiebekostiging kunnen bijdragen aan vermindering van kostbare maatwerktrajecten. In dit streven naar tijdiger en effectiever signaleren en naar een algemener en laagdrempeliger aanbod, zoeken we samenwerking in de regio, in lijn met spoor vier van het ontwikkelplan Bestuurskracht. Vangnet en voorkómen zijn geen nieuwe uitgangspunten.
Het onderzoeksrapport ‘naar een evenwichtig sociaal domein’ uit 2020 bevat goede bouwstenen om een evenwichtig beleid te voeren met de juiste zorg en ondersteuning en een beheersbare kostenstijging. Deze koers zetten we dan ook door in de komende jaren. Het solide en sociale vangnet dat we hebben in Brummen met een minimabeleid dat uitgaat van diverse doelgroepen handhaven we zoveel als wettelijk toegestaan. Hierbij hoort ook een effectieve schuldhulpverlening. Zeker gezien de grote opgave mede door hoge inflatie en de hogere energiekosten, waardoor de armoede zal toenemen. We zien veel samenhang tussen de verschillende beleidsterreinen, bijvoorbeeld huiswerkbegeleiding van jongeren combineren met sporten, het leren omgaan met geld, gezonde voeding én met samenwerken en inzetten voor anderen.
Trends en ontwikkelingen Het jaar 2024 zal in het teken staan van de uitvoering van de, in 2023, afgesloten akkoorden. Dit zijn het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de hervormingsagenda Jeugd. Binnen al deze akkoorden staan de thema's preventie, normaliseren, demedicaliseren en toegankelijke en betaalbare zorg centraal. Voor onze gemeente ligt er de taak om een breed en stevig palet aan voorliggende en preventieve voorzieningen te ontwikkelen voor zover dit nog niet aanwezig is. Het Integraal Zorg Akkoord heeft in 2023 geleid tot een regiobeeld waarin demografie en zorggebruik zichtbaar zijn geworden. Dit geeft in 2024 richting aan op welke gebieden de transformatie de hoogste prioriteit moet hebben. Dit zal met name regionaal worden opgepakt. De lokale vertaling zal grotendeels binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord plaatsvinden door middel van het inrichten van een lokale preventie infrastructuur. De hervormingsagenda jeugd vraagt naast een regionale vertaling eveneens om een lokale vertaling. Acties die daar uit voortvloeien zijn onder andere gericht op de inhoudelijke versterking van het Team voor Elkaar en de inzet van algemene en voorliggende voorzieningen om jongeren met lichte problematiek te 41
kunnen ondersteunen. Voor de versterking van het Team voor Elkaar zal door de VNG een bestuurlijk kader ontwikkeld worden wat lokaal geïmplementeerd zal gaan worden. Daarnaast zal de jeugdwet herijkt worden en lijken lichte vormen van ondersteuning uit de jeugdwet te verdwijnen. Dit, en de eerder uitgevoerde acties binnen bouwsteen W5 uit het rapport “Naar een evenwichtig sociaal domein” zijn voor het college input voor de visie op de sociale basis. Samenhang met onderwijs, cultuur, sport, welzijn en algemene- en voorliggende voorzieningen is hierin essentieel. Dit alles zal tot uiting komen in de op te stellen beleidsvisie op de sociale basis, welke in samenspraak met inwoners en maatschappelijke partners tot stand zal komen. In 2024 wordt, na een voorbereidingstraject in 2023, projectmatig gestart met de implementatie van de Doorbraakmethode binnen het sociaal domein. In de Hervormingsagenda Jeugdzorg is de doorbraakmethode of een soortgelijke aanpak als verplichtende werkwijze voor gemeenten opgenomen. Binnen de Doorbraakmethode staan niet de regels centraal, maar de best passende en vaak goedkoopste en effectieve maatwerkoplossing voor de individuele zorg- en ondersteuningsvraag van de inwoner. Door middel van de implementatie van de Doorbraakmethode worden bestaande vastgeroeste denkpatronen doorbroken en een nieuwe manier van denken en doen bij medewerkers gestimuleerd.
De Doorbraakmethode biedt de mogelijkheid om tot innovatieve oplossingen te komen die beter aansluiten bij de behoeften van de inwoners en de veranderende samenleving. Een ander voordeel van de Doorbraakmethode is dat het de samenwerking tussen verschillende disciplines en organisaties bevordert. De implementatie van het rapport “naar een evenwichtig sociaal domein” is na 3 jaar zoals afgesproken afgerond. In het eerste deel van 2024 zal aan de Raad een evaluatie van de implementatie worden aangeboden. De uitvoering van de lopende werkzaamheden zal vanaf 2024 plaatsvinden binnen de reguliere lijnorganisatie. De voor de implementatie ingerichte programmastructuur zal na afronding van evaluatie worden beëindigd. In de gemeente Brummen hebben we een pakket aan regelingen voor de lagere inkomens, dat echter niet door iedereen wordt benut. Wij vinden het belangrijk dat de inwoners, die deze ondersteuning nodig hebben of goed kunnen gebruiken, daar ook inderdaad gebruik van maken. Daarom willen wij er steviger op inzetten om dit gebruik te vergroten. We vinden dat er een balans moet zijn tussen de kaders en richtlijnen vanuit het Rijk in de Participatiewet en de menselijker maat. Daarom gaan we onderzoeken of het beleid en de uitvoeringsregels voldoende ruimte laten aan medewerkers om de menselijke maat te kunnen hanteren.
Wanneer we in het werken met de doorbraakmethode zien dat de huidige lokale regels belemmerend zijn, dan zullen we deze gaan aanpassen. Wij realiseren ons dat de doelstellingen en acties, beschreven in deze begroting, ambitieus zijn. Om alles te realiseren zal er voldoende personele capaciteit beschikbaar moeten zijn. Het is ons duidelijk dat de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt deze beschikbaarheid beïnvloeden.
42
Wat willen we bereiken? 1. We realiseren de doelstellingen voor het jaar 2024 uit het integrale plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord van de gemeente Brummen.
Wat gaan we doen? 1. In 2024 geven we uitvoering aan het integrale plan van aanpak in het kader van het Gezond en Actief Leven Akkoord
Wat willen we bereiken? 2. De integrale visie op de sociale basis is in samenspraak met inwoners, maatschappelijk partners, de gemeenteraad en andere betrokkenen is opgesteld en vastgesteld
Vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord ligt er een opdracht om een integrale visie op de sociale basis op te gaan stellen. De volgende thema’s moeten minimaal in de visie aan de orde komen: sociale samenhang/samenlevingsopbouw, mantelzorg, tegengaan van eenzaamheid, inzet en ondersteuning van vrijwilligerswerk en professionals sociaal domein. Wat gaan we doen? 2. Samen met inwoners, maatschappelijke partners, de gemeenteraad en andere betrokkenen ontwikkelen we de visie op de sociale basis.
Wat willen we bereiken? 3. We zijn voorbereid op de vorming van een robuuste regionale samenwerkingsvorm in de regio voor de uitvoering inkoop Jeugdwet
In de Hervormingsagenda jeugdzorg is bepaald dat gemeenten verplicht regionaal een robuuste regionale samenwerkingsvorm (gemeenschappelijke regeling) moeten gaan inrichten voor de inkoop van jeugdhulp in het kader van de jeugdwet. Ook de uitvoering van alle backoffice taken en werkzaamheden rond de inkoop jeugdzorg zal in regionaal verband binnen de gemeenschappelijke regeling gaan plaatsvinden. Wat gaan we doen? 3. In 2024 bereiden we ons voor op de ontwikkeling die, naar verwachting, in 2025 moet gaan leiden tot de vorming en inrichting van een gemeenschappelijke regeling.
Wat willen we bereiken? 4. Op basis van het door de VNG ontwikkeld bestuurlijk kader en convenant ‘stevige lokale teams’ versterken we het Team voor Elkaar en WerkFit
In de Hervormingsagenda Jeugdzorg is bepaald dat een sociaal wijkteam (Team voor Elkaar in Brummen) moet gaan voldoen aan een aantal kenmerken. De VNG ontwikkelt hiertoe een bestuurlijk kader in een convenant ‘stevige lokale teams’. Wat gaan we doen? 4. In 2024 werken we aan de implementatie van het convenant ‘stevige lokale teams’ binnen het Team voor Elkaar en WerkFit.
43
Wat willen we bereiken? 5. (lichte) ambulante jeugdhulp en opvoed- en opgroeiondersteuning is vormgegeven als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening (lichte toets, zonder beschikking) en voor inwoners laagdrempelig en dichtbij beschikbaar.
In de Hervormingsagenda Jeugdzorg is afgesproken dat we (lichte) ambulante jeugdhulp en opvoeden groetondersteuning gaan vormgeven als (groepsgerichte) vrij toegankelijke voorziening (lichte toets, zonder beschikking). We willen dat deze voorzieningen voor inwoners laagdrempelig en dichtbij beschikbaar zijn. Wat gaan we doen? 5. In samenhang met het GALA, de sociale basis van de gemeente Brummen en de ervaringen binnen de implementatie van het rapport "Naar een evenwichtig sociaal domein" gaan we de vormgeving als vrij toegankelijke voorziening projectmatig inrichten.
Wat willen we bereiken? 6. De beschikbaarheid van zorg en ondersteuning voor jeugdigen met complexe en samengestelde problemen op meerdere levensgebieden wordt verbeterd door de transformatie te versnellen.
Wat gaan we doen? 6. Samen met alle gemeenten in de Provincie Gelderland realiseren wij inkoop van de essentiële functies jeugdhulp, waardoor de beschikbaarheid (en transformatie) van de zorg voor jeugdigen net complexe en samengestelde problemen wordt verbeterd.
Wat willen we bereiken? 7. Binnen de uitvoering in het Team voor Elkaar en WerkFit staat de context van het gezin/huishouden centraal, wordt de best passende en meest effectieve integrale oplossing gezocht en wordt volgens de Doorbraakmethode gewerkt.
Binnen de Doorbraakmethode staan niet de regels centraal, maar de best passende en meest effectieve (maatwerk) oplossing. Binnen de toepassing van de doorbraakmethode staat in Brummen de context van het gezin/huishouden centraal. Niet altijd is jeugdhulp of een voorziening via de Wmo de meest passende en meest effectieve hulp. Met het werken volgens de Doorbraakmethode versterken we de verbinding met domeinen zoals het onderwijs, bestaanszekerheid en schulden. Wat gaan we doen? 7. In 2024 wordt projectmatig gestart met de implementatie van de Doorbraakmethode binnen het sociaal domein.
44
Wat willen we bereiken? 8. Het gebruik van de regelingen minimabeleid neemt met 10% per regeling ten opzichte van 2021 toe.
Op basis van de bespreking van de evaluatie minimabeleid en het besluit van de Raad over de regeling minimabeleid, werken we aan het vergroten van het bereik van de regelingen. We willen dat meer inwoners die een beroep kunnen doen op de regelingen minimabeleid er ook daadwerkelijk gebruik van gaan maken. Een onderzoeksrapport over 2021 laat zien dat het gebruik van de regelingen minimabeleid zeer wisselend is. Variërend tussen de 5% en 50%. Wat gaan we doen? 8. Op basis van een projectplan gaan er in 2024 acties en maatregelen worden ingevoerd om het gebruik per regeling met 10% ten opzichte van 2021 te laten stijgen.
Wat willen we bereiken? 9. We besluiten over het aansluiten bij het Waarborgfonds saneringskredieten.
Bij saneringskredieten worden alle schuldeisers in één keer aan het begin van het traject afgelost. De schuldeisers krijgen allemaal binnen korte tijd een deel van hun vordering uitgekeerd en hoeven daarna geen contact meer te onderhouden over de schuld. Om dit te betalen sluiten inwoners een krediet af bij een sociale kredietbank dat ze in drie jaar moeten aflossen. Als een saneringskrediet niet volledig wordt afgelost ligt het financiële risico bij de gemeente, die meestal zelf borg staat voor het saneringskrediet. Het Waarborgfonds saneringskredieten (Wsk) is een soort collectieve verzekering. Het neemt het risico op oninbare vorderingen over van de gemeente. Zo komen gemeenten niet voor onverwachte kosten te staan. Wat gaan we doen? 9. We doen onderzoek naar het aansluiten bij het Waarborgfonds saneringskredieten.
Het financieel verloop van het focusgebied sociaal domein Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Focusgebied sociaal domein Lasten Baten
26.496
27.034
26.459
26.636
6.277
6.380
5.534
5.534
Totaal Focusgebied sociaal domein
-20.219
-20.654
-20.925
-21.103
Saldo incl. bestemmingen
-20.219
-20.654
-20.925
-21.103
Financiële ontwikkelingen focusgebied Sociaal Domein Incidenteel: SPUK-uitkeringen Het Rijk heeft verschillende specifieke uitkeringen (SPUK) toegekend voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord. De uitvoeringskosten van het lokaal plan worden uit deze inkomsten gedekt.
45
Structureel: Hervormingsagenda jeugd Het Rijk en de VNG hebben afspraken gemaakt over de hervorming van het jeugdzorgstelsel, de zogenaamde hervormingsagenda. In de Hervormingsagenda die spoedig door Rijk, VNG en jeugdzorgorganisaties wordt vastgesteld gaat het gehele jeugdzorg stelsel voor een groot deel op de schop. Door ondertekening door de VNG verplichten we ons als gemeenten om een behoorlijk aantal veranderingen, vernieuwingen en verbeteringen te gaan implementeren en uitvoeren. Onderdeel van afspraken tussen Rijk en VNG is ook dat gemeenten extra compensatiemiddelen ontvangen voor de uitvoering van de jeugdzorg. Uitbreiding Team voor Elkaar Om wachtlijsten te voorkomen en de dienstverlening binnen het Sociaal Domein te waarborgen is de formatie van Team voor Elkaar met 4,77 fte uitgebreid. De lasten hiervan zijn structureel in deze begroting verwerkt. Noodzakelijke beleidsformatie Sociaal Domein Er is een discrepantie ontstaan tussen nieuwe basistaken als gevolg van nieuwe wetgeving en de omvang van de beleidsformatie binnen het Sociaal Domein. Het beleidsteam moet met ruim 2 fte worden uitgebreid om de wettelijke taken goed uit te kunnen voeren. Via de verdeling van het jaarresultaat 2022 hebben wij voorgesteld incidenteel budget beschikbaar te stellen voor het oplossen van knelpunten in de ambtelijke organisatie.
De lasten vanaf 2024 zijn structureel opgenomen in de begroting. Minimabeleid: sport en cultuur voor ieder kind Betreft de uitvoering van een motie, die door de raad in december 2022 is aangenomen, en die beoogt dat ieder kind kan deelnemen aan sportieve en culturele activiteiten, ongeacht het inkomen. Extra lasten hiervoor bedragen € 30.000. Minimabeleid op 130% handhaven Het college stelt voor om de huidige verruiming van de inkomensgrens van de doelgroep voor het minimabeleid van 130% ook in 2024 en verder te continueren. De kostenstijging die deze verruiming van de doelgroep met zich meebrengt bedraagt circa € 340.000. Werkfit Loonkosten Wsw-medewerkers lopen met € 125.000 terug vanwege minder Wsw-medewerkers in dienst. Daarentegen zijn er hogere lasten voor nieuw beschutte medewerkers (€ 25.000), begeleiding re-integratie (€ 25.000) en loonwaardemetingen (€ 18.000). Jeugdhulp De budgetten jeugdhulp zijn met € 144.000 verhoogd omdat er mede door de stijging van de CAOlonen voor personeel bij aanbieders sprake is van hogere kosten. Bij het onderdeel 'jeugdzorg voorliggende voorzieningen' is rekening gehouden met een autonome stijging vanaf 2025 met € 30.000. Raamovereenkomst jeugd- en Wmo- maatwerkvoorzieningen Binnen de Zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe werken we als gemeenten met elkaar samen rond de inkoop van jeugd- en Wmo maatwerkvoorzieningen.
Met de zorgaanbieders hebben we afspraken gemaakt over de indexering van de tarieven van de producten die we via een raamovereenkomst bij aanbieders inkopen. Als gemeenten in Nederland hebben wij ons gecommitteerd aan de “norm voor opdrachtgeverschap”, waarin bepaald is dat wij reële tarieven 46
aan aanbieders betalen. In de meerjarenbegroting 2024 – 2027 hebben we rekening gehouden met verhoging van de tarieven vanwege nieuw afgesloten Cao’s op peildatum 1 juni 2023. Recent zijn er echter nieuwe Cao’s afgesloten, die grote impact hebben voor de tarieven die we ingaande 2024 moeten gaan betalen. Het effect voor de tarieven per 2024 is nu alleen gemiddeld bekend. Bovenop de eerder verwerkte prijsstijging van 7% is een aanvullende correctie noodzakelijk van 3,5%. Dat betekent voor de Wmo extra uitgaven van € 190.000 en voor jeugdzorg van € 172.000,-. Deze extra kosten zijn als een stelpost in deze begroting verwerkt. Deze stelpost zal nader worden ingevuld en de daaruit voortvloeiende begrotingswijziging zal door uw raad moeten worden vastgesteld vòòr 1 januari 2024. Daarbij zal worden gekeken naar de beschikbare ruimte bij alle inkomsten en uitgaven van de gemeente. Daarnaast loopt een kostprijsonderzoek dat de Zorgregio Midden-IJssel/Oost-Veluwe in opdracht van de gemeenten uitvoert. Een inschatting maken van mogelijke meerkosten is nu niet mogelijk omdat het onderzoek nog niet zo ver is. Eind 2023 is er pas meer duidelijkheid. Verwerking kan daardoor pas in de 1e Burap 2024 gaan plaatsvinden. Niet uitgesloten mag worden dat uitkomsten van het onderzoek kunnen gaan leiden tot een substantiële aanpassing van de tarieven per 2024.
Ook niet meegenomen in de begroting 2024 – 2027 is een waarschijnlijke correctie op de tarieven 2023. Een aantal zorgaanbieders heeft in 2023 te maken gekregen met Cao’s met loonstijgingen die per 01.01.2023 zijn ingegaan. Overeenkomstig de afspraken met de zorgaanbieders en de “norm voor opdrachtgeverschap” is een correctie over de tarieven hierdoor noodzakelijk. Met de zorgaanbieders is afgesproken dat we de correctie in 2024 gaan meenemen. Welk percentage en welk bedrag voor de gemeente Brummen dit betekent is nu nog niet bekend. Verwerking kan daardoor pas in de 1e Burap 2024 gaan plaatsvinden.
47
Basistaken Vitale Samenleving Portefeuillehouders G.I. Timmer Y. Çegerek
Uitgangspunten coalitieakkoord We hebben in onze gemeente een sterke samenleving waarin mensen elkaar kennen en bereid zijn om de handen uit de mouwen te steken. Je treft elkaar om, onder andere in verenigingsverband, te genieten van hobby’s, kunst en cultuur en te sporten. Samenwerken, leidinggeven, klussen klaren en meningsverschillen oplossen komen bij uitstek naar voren in het verenigingsleven, waarbij het bijdraagt aan vorming en een sterke samenleving. Graag willen wij de verbinding zien met bijvoorbeeld jeugdwerk of andere maatschappelijke functies. Door middel van multifunctioneel gebruik worden de accommodaties waardevoller voor iedereen. Iedereen weet: bewegen is gezond, zowel fysiek als mentaal. Het is onderdeel van een gezonde leefstijl, waardoor de kans om gezond oud te worden toeneemt en het is een sociaal moment om vrienden en (on)bekenden te treffen. Wij willen daarin niet de bibliotheken vergeten, want die horen bij de basale voorzieningen die wij willen behouden in onze gemeente. Om bewegen en ontmoeting mogelijk te maken vinden we het belangrijk dat verschillende sportvoorzieningen in de gemeente beschikbaar zijn en de openbare ruimte uitnodigt om te bewegen. We willen dat de gemeentelijke sportaccommodaties laagdrempelig zijn zodat inwoners zo min mogelijk worden gehinderd worden door financiële, fysieke of sociale drempels om mee te doen.
We onderscheiden gemeentelijke en niet-gemeentelijke accommodaties. Sportscholen, tennisbanen en de golfbaan zijn voorbeelden van fantastische voorzieningen waar we als gemeente geen eigenaar van zijn en geen financiële relatie mee hebben. Daarnaast hebben we sportaccommodaties in eigendom waar onder andere de voetballers, mountainbikers, kynologen, zwemmers en andere sporters gebruik van maken. Ons sportbeleid richt zich op de individuele sporter en op de sportaccommodaties die we in eigendom hebben. Cultuur is een andere belangrijke pijler. Generaties lang wordt cultuur gevormd en verrijkt met nieuwe accenten, invloeden en impulsen. Cultuur maakt hoe we samenleven in onze gemeente.
Trends en ontwikkelingen Vanuit het Integraal huisvestingsplan (IHP) gaan we, na de besluitvorming in de raad in november 2023, projectmatig de nadere uitwerking vormgeven van de volgende onderwerpen: • • • • •
Inclusiever onderwijs Rijke schooldag Duurzaamheid schoolgebouwen; Actualisatie van het uitvoeringsplan Onderwijsachterstandenbeleid Verbreding zorg en jeugdhulp in de school.
In 2024 zal na de renovatie van het huidige pand, de uitvoering jeugd- en jongerenwerk in Eerbeek op basis van een projectplan van Stichting Welzijn Brummen weer regulier gaan plaatsvinden. Binnen de uitvoering staat ontmoeting, versterken zelfredzaamheid en de eigen kracht en initiatief van de jongeren zelf centraal.
48
Sport en bewegen heeft een grote maatschappelijke waarde. Als gemeente onderschrijven we die meerwaarde door ruimte te geven aan sportverenigingen en te faciliteren in sportaccommodaties. Dat willen we in de toekomst graag zo houden, maar onze ambitie reikt verder. We willen meer inwoners bereiken om een gezonde leefstijl in te passen door o.a. een leven lang voldoende en gevarieerd te bewegen (gezonde gemeente 2040: landelijk preventiebeleid). De gemeente Brummen ademt cultuur. Op het gebied van erfgoed, kunst, muziek et cetera zie je dit naar voren komen. Cultuur is voor jong én oud en maakt hoe wij samenleven in onze gemeente. In 2024 zal er besluitvorming door de raad over een cultuurvisie plaatsvinden. Na de besluitvorming zal er een uitvoeringsplan Cultuur worden ontwikkeld en geïmplementeerd. De huidige overeenkomst voor het uitvoeren van verschillende taken op leerplicht, kwalificatieplicht en RMC eindigt op 30 september 2024. We willen dat de werkwijze goed aansluit op het lokale jeugd- en participatiebeleid van de aangesloten gemeenten. Voor we een nieuwe overeenkomst aangaan, onderzoeken wij samen met de gemeente Epe en Voorst of de huidige werkwijze goed aansluit en waar verbeteringen nodig zijn. Wat willen we bereiken? 1.
In de gemeente Brummen zijn we een inclusieve samenleving met elkaar.
Nederland heeft het VN-verdrag handicap geratificeerd. Het VN-Verdrag heeft als doel dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt voor iedereen. De samenleving moet ervoor zorgen dat de achterstanden die mensen met een beperking ervaren om volwaardig mee te kunnen doen, worden weggenomen. Wat gaan we doen? 1. We ontwikkelen samen met de inwoners en de samenleving in 2024 een Brede Lokale Inclusie Agenda voor de gemeente Brummen.
Wat willen we bereiken? 2. We willen meer inwoners stimuleren om een gezonde leefstijl in te passen door onder andere een leven lang voldoende en gevarieerd te bewegen
Wat gaan we doen? 2a. In het uitvoeringsplan Sport en Bewegen gaan wij verbindingen leggen in het maatschappelijk veld om te komen tot een breed en gevarieerd sportaanbod 2b. We gaan actief kijken naar mogelijkheden in de bestaande sportaccommodaties, maar ook in de openbare ruimte, op schoolpleinen e.d. om de faciliteiten voor meer sport- en bewegingsactiviteiten te vergroten. 2c. We verbinden het uitvoeringsplan Sport en Bewegen actief aan het uitvoeringsplan Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)
49
Wat willen we bereiken? 3. Gemeentelijke sportaccommodaties, waaronder het zwembad, worden met als uitgangspunten laagdrempeligheid, nabijheid en toegankelijkheid in stand gehouden met de daarbij horende optimale beheersvorm.
Wat gaan we doen? 3a. We werken aan de implementatie van het raadsbesluit over de beheersvorm van de binnensportaccommodaties en het werkgeverschap van de buurtsportcoaches. 3b. Na besluit van de raad over de tarieven en vergoedingen van de sportaccommodaties, zal de huidige tarievennota herzien worden in 2024. In samenspraak met de huurders van de buitensportaccommodaties worden de overeenkomsten geactualiseerd.
Wat willen we bereiken? 4.
Sportaccommodaties en verenigingsgebouwen worden multifunctioneel gebruikt
Wat gaan we doen? 4. We starten bij twee sportaccommodaties en verenigingsgebouwen een tweetal experimenten gericht op het multifunctioneel gebruik. Dit geldt ook voor activiteiten en initiatieven vanuit de buurt, wijk en inwoners.
Wat willen we bereiken? 5. De werkwijze RMC en Leerplicht sluit aan bij het lokale jeugd- en participatiebeleid
De huidige overeenkomst voor het uitvoeren van verschillende taken op leerplicht, kwalificatieplicht en RMC eindigt op 30 september 2024. We willen dat de werkwijze goed aansluit (op) bij het lokale jeugd- en participatiebeleid. Wat gaan we doen? 5. Voor we een nieuwe overeenkomst aangaan, onderzoeken wij samen met de gemeente Epe en Voorst, of de huidige werkwijze goed aansluit en waar mogelijk verbeteringen nodig zijn.
Wat willen we bereiken? 6. Cultuur en sport worden gezien en ervaren door inwoners als een beleving, een ontmoetingsplek en vormt een middel binnen het sociaal domein om sociale cohesie te behouden en te bevorderen.
Wat gaan we doen? 6. We ontwikkelen een compacte meerjarige toekomstvisie cultuur met haalbare doelen, waaraan een realistisch uitvoeringsprogramma is gekoppeld, passend bij de schaalgrootte van de gemeente Brummen.
50
Wat willen we bereiken? 7. We hebben voor het sociaal domein zicht op uitgangspunten op het gebied van leefbaarheid op wijk- en buurtniveau
Wat gaan we doen? 7. We ontwikkelen in 2024 een analyse o.b.v. de "Leefbarometer' om te zien waar aandachtspunten in beleid en uitvoering op wijk- en buurtniveau liggen. Deze worden meegenomen in de visie op de sociale basis die we in 2024 gaan opstellen.
Het financieel verloop van de basistaken vitale samenleving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Basistaken Vitale Samenleving Lasten
7.220
7.382
7.472
7.350
Baten
1.317
1.305
1.273
1.098
275
550
550
550
Totaal Basistaken Vitale Samenleving
-6.178
-6.627
-6.749
-6.803
Saldo incl. bestemmingen
-6.178
-6.627
-6.749
-6.803
Stortingen
Financiële ontwikkelingen basistaken sociale leefomgeving GGD-NOG Kostenstijging van € 70.000 plus een eenmalige stijging van € 10.000 in 2024 vanwege inflatie, een hogere CAO en gestegen zorgkosten en voor versterking van de GGD-organisatie. Bewegingsonderwijs voor scholen Door een wetswijziging zijn de scholen in de gemeente Brummen verplicht om twee keer per week gymonderwijs in plaats van nu één keer per week aan te bieden. Als gemeente Brummen betalen wij het vervoer naar de gymlocaties. Omdat twee keer per week gymmen meer vervoerskosten betekent, zijn meerkosten voor vervoer opgenomen van € 35.000 in de Perspectiefnota. Dat blijkt achteraf niet voldoende. De raming moet daarboven nog eens met € 81.000 worden aangepast. Energielasten Rhienderoord en Bhoele De raming kan in totaal met € 103.000 worden verminderd. De energievergoeding daalt eveneens, met € 83.000. Ambulante jeugdhulpverlening Het bedrag voor inzet gezinsgeneralisten is niet geïndexeerd vanaf 2018 (€ 4.000). Daarnaast zijn er extra kosten van sociale vaardigheidstrainingen voor jongeren. Deze bedragen vanaf 2025 € 50.000. SWB reguliere subsidie Betreft een correctie van 8% in 2024 en 4% in de daarop volgende jaren als gevolg van CAOafspraken. De extra subsidie voor 2024 bedraagt € 71.000, oplopend tot € 178.000 in 2027.
De afgelopen jaren hebben we als gemeente en SWB al in de dienstverlening aan de inwoners moeten schrappen omdat de inflatiecorrectie conform de begrotingssystematiek te laag was om de meerkosten van de stijging CAO lonen te dekken. Nog meer gaan schrappen is niet wenselijk, zeker gezien het beleid “meer preventie en meer inzetten op algemene voorzieningen”. 51
Nieuw beleid: Uitbreiding formatie Visie op sport en bewegen Voor de uitvoering van de (concept)visie Sport en bewegen en de ondersteuning verenigingen is uitbreiding van de formatie nodig. De structurele kosten bedragen € 20.000. Huisvesting jeugd- en jongerenwerk Eerbeek In het coalitieakkoord is opgenomen dat we weer tot uitvoering jeugd- en jongerenwerk in Eerbeek willen komen. Dit vergt een investering voor in totaal € 150.000. De totale jaarlijkse lasten bedragen € 14.000, inclusief een raming voor groot onderhoud. Uitvoering jeugd en jongerenwerk Voor de uitvoering jeugd- en jongerenwerk is in 2024 en 2025: € 53.000 extra nodig. In de begroting is al een budget van € 12.000 opgenomen. Vanaf 2026 is er structureel € 31.000 extra budget nodig. IHP Onderwijshuisvestingsplan Het integraal huisvestingsplan voor onderwijs is in voorbereiding en wordt in het 3e kwartaal van 2023 afgerond. De daaruit voortvloeiende verwachte kosten zullen worden bekostigd ten laste van de bestemmingsreserve onderwijshuisvesting. Het verschil tussen de geraamde lasten en baten, bestemd voor onderwijs en het berekende deel in de algemene uitkering van het gemeentefonds, bestemd voor onderwijs zal jaarlijks worden gestort in deze reserve. Uitvoeringsplan Cultuurvisie Voor het uitvoeringsplan is een structureel bedrag van € 10.000 noodzakelijk.
52
Beleidsindicatoren BBV nr. 17
18
19
20
21
22
23
24
26
27
28
29
30
31
Benaming
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
Absoluut verzuim
Aantal per 1.000 leerlingen
2019
2,2
2020
-
2021
2,3
2,7
2022
9,4
4,2
2019
20
2020
16
25 DUO / Ingrado 20
2021
16
20
Relatief verzuim
Vroegtijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)
Niet sporters
Banen
Jongeren met een delict voor de rechter
Kinderen in uitkeringsgezin
Netto arbeidsparticipatie
Werkloze jongeren
Personen met een bijstandsuitkering
Lopende re-integratievoorzieningen
Jongeren met jeugdhulp
Jongeren met jeugdbescherming
Jongeren met jeugdreclassering
Aantal per 1.000 leerlingen
Waarde Nederland
Bron 2,4 DUO / 2,7 Ingrado
2022
33
2019
1,3%
2,0% Ingrado
2020
1,3%
1,7%
2021
1,6%
1,9%
2012
49,5%
46,7% RIVM
2016
47,3%
48,7%
2020
52,7%
49,3%
Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 2019 jaar 2020
637
796 LISA
639
796
2021
650
806
2022
654
825
2019
1%
1% CBS
2020
1%
1%
2021
1%
1%
2019
4%
6% CBS
2020
3%
6%
2021
2%
6%
2019
68,2%
68,4% CBS
2020
69,4%
69,6%
2021
70,3%
70,4%
2022
72,2%
72,2%
2019
2%
2% CBS
2020
2%
2%
2021
2%
2%
2019
296
460 CBS
2020
296
460
2021
221
431
2019
173
196 CBS
2020
134
199
2021
118
198
2022
127
198
2019
11,6%
11,9% CBS
2021
11,3%
13,9%
2022
13,6%
13,2%
2019
1,6%
1,2% CBS
2020
1,4%
1,2%
2021
0,7%
1,1%
2022
1,0%
1,2%
2021
geen data
0,3% CBS
2022
geen data
0,3%
% deelnemers aan het VO en MBO onderwijs
%
% 12 t/m 21 jarigen
Domein % kinderen tot 18 jaar
% van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de beroepsbevolking
% 16 t/m 22 jarigen
Aantal per 10.000 inwoners
Aantal per 10.000 inwoners in de leeftijd van 15 - 64 jaar
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren tot 18 jaar
% van alle jongeren van 12 tot 23 jaar
53
24
32
Cliënten met een maatwerkarrangement WMO
Lokaal Gebruik Peuteropvang
Aantal per 10.000 inwoners
%
54
2019
750
680 GMSD
2020
780
700
2021
730
700
2022
730
700
2019
90%
2020
91%
2021
90%
2022
93%
CBS
Programma 4 Financiën Introductie Dit programma gaat over het volgende basistaak: •
Bedrijfsvoering en financiën
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Begroting 2024 Progr.begr. Begroting 2025 Progr.begr. Begroting 2026 Progr.begr. Begroting 2027 Progr.begr. 2024-2027 2024-2027 2024-2027 2024-2027
Lasten Incidenteel
430
54
54
0
Structureel Totaal Lasten
9.411
9.971
10.264
10.504
9.841
10.025
10.318
10.504
Structureel
49.192
51.488
49.647
51.112
Totaal Baten
49.192
51.488
49.647
51.112
Saldo excl. bestemmingen
39.351
41.463
39.329
40.608
Mutaties reserves
262
273
282
291
Totaal Stortingen
262
273
282
291
Mutaties reserves
0
0
0
0
Totaal Onttrekkingen
0
0
0
0
Baten
Stortingen
Onttrekkingen
Bestemmingen per saldo
-262
-273
-282
-291
Saldo incl. bestemmingen
39.090
41.191
39.047
40.316
55
Basistaken Bedrijfsvoering en financiën Portefeuillehouders A.J. van Hedel S. van de Graaf
Uitgangspunten coalitieakkoord In heel Nederland staan de gemeentelijke financiën onder druk. Wereldwijde ontwikkelingen zoals grondstoffentekorten en de sterk aanwakkerende inflatie maken dat het prijspeil stijgt en de koopkracht afneemt. Op dit moment is naast een tekort aan grondstoffen ook sprake van een tekort aan personeel. De gemeentelijke organisatie heeft hiermee ook te maken en de komende jaren zal het zaak blijven om weloverwogen keuzes te maken tussen ambities, inkomsten en uitgaven. De raad heeft de afgelopen jaren de gemeentelijke financiële positie versterkt door bij diverse budgetten de basis op orde te brengen, onrealistische taakstellingen te schrappen, de inkomsten te verhogen en een herstelplan in te richten voor het weerstandsvermogen. Dit met succes, het weerstandsvermogen is op peil. Vanaf 2026 krijgen we te maken met 'ravijnjaren' als gevolg van kortingen op het gemeentefonds, die slechts in beperkte mate worden gedicht. Dat betekent dat niet alle wensen meteen uitgevoerd kunnen worden, dat niet alles tegelijkertijd kan en dat we als raad jaarlijks moeten blijven afwegen wat voor onze gemeente de meeste prioriteit heeft.
Trends en ontwikkelingen Op 14 juli 2023 heeft de VNG geadviseerd om de jaren 2024 en 2025 sluitend te presenteren. Voor de jaren 2026 en 2027 is het advies om de meerjarenramingen in beeld te brengen in de vorm van een realistische begroting. Het advies is om deze te baseren op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit het coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. De financiële hoofdlijn van deze begroting 2024-2027 is op deze wijze opgebouwd en voorzien van mogelijke keuzes om de tekorten van 2026 en 2027 terug te dringen. Door de gevolgen van de keuzes van het kabinet te laten zien, geven gemeenten zo een helder signaal af aan het demissionaire kabinet en de Tweede Kamer: de gemeentelijke financiën zijn momenteel onvoldoende voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) De Eerste Kamer heeft het wetsvoorstel Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (Wmebv) op 9 mei 2023 aangenomen. De beoogde datum van in werking treden van de wet wordt verschoven naar 1 juli 2024. Het doel van deze wet is om de regels over elektronisch bestuurlijk verkeer te moderniseren en burgers en bedrijven het recht te geven om elektronisch zaken te doen met de overheid.
Degenen die dat willen, moeten een digitaal kanaal kunnen kiezen voor hun contact met de overheid. Om te waarborgen dat iedereen met de overheid kan (blijven) communiceren, is het belangrijk dat communicatie ook op papier mogelijk blijft. Dit betekent dat gemeenten alle producten zoveel als mogelijk digitaal maar ook op papier (fysiek) beschikbaar moeten stellen. Wet digitale overheid (Wdo) Het kabinet werkt aan een waardengedreven digitale samenleving waarin iedereen mee kan doen, de digitale wereld kan vertrouwen en grip heeft op het digitale leven. Om dat te bereiken moet de toegang tot de digitale overheid op een veilige en betrouwbare manier geregeld worden. Dit regelt het kabinet met de Wet digitale overheid (Wdo) die per 1 juli 2023 gefaseerd in werking is getreden. 56