(033) Jaarstukken 2022 gemeente Brummen
Tekst van het document
Wanneer zijn we tevreden: Wanneer we samen met lokale partners werken aan de fysieke en mentale gezondheid van onze inwoners. Dit doen we door de nota positieve en integrale gezondheid te actualiseren en door de komende jaren gezamenlijk uitvoering te geven aan deze nota op basis van de ambities en acties zoals vastgelegd in het Sport- en Beweegakkoord Brummen en in het preventieakkoord gemeente Brummen.
64
Stand van zaken
De uitvoering van het Sport- en Beweegakkoord Brummen en het preventieakkoord gemeente Brummen loopt op schema. De gemeente maakt onderdeel uit van de kerngroep van zowel het sport- en beweegakkoord als ook het preventieakkoord en levert op die manier een bijdrage in het aanjagen en honoreren van lokale initiatieven. In 2022 hebben Gemeenten en de GGD ‘en, zorgverzekeraars en het ministerie van VWS het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gesloten. Ook is in 2022 het Integraal Zorg Akkoord (IZA) door onder andere onder meer overkoepelende organisaties van ziekenhuizen, de geestelijke gezondheidszorg en de ouderenzorg en huisartsen ondertekend. In 2023 zal er in Brummen een integraal plan van aanpak ontwikkeld gaan worden. Wat wilden we doen? 4. We faciliteren de uitvoering van de projecten in het Sport- en Beweegakkoord Brummen en het preventieakkoord gemeente Brummen.
Stand van zaken
Dit loopt op schema. De gemeente maakt onderdeel uit van de kerngroep van zowel het sport- en beweegakkoord als ook het preventieakkoord en levert op die manier een bijdrage in het aanjagen en honoreren van lokale initiatieven. Voor 2022 is er een ondersteuner aangetrokken die er voor zorgt dat lokale partijen zijn gestimuleerd om met initiatieven bij te dragen aan de gezondheid van onze inwoners. Deze ondersteuner wordt begeleid vanuit de gemeente (en gefinancierd vanuit de specifieke uitkering sportakkoord). Wat wilden we bereiken? 5. Goede huisvesting voor alle scholen
Wanneer zijn we tevreden: a. Wanneer de toegekende huisvestingsaanvragen voor scholen in Brummen zijn uitgevoerd. b. Wanneer de huisvestingsanalyse voor Eerbeek in 2022 gereed is en er overeenstemming is over de uitvoering hiervan. Stand van zaken
In 2022 is een start gemaakt met het opstellen van een Integraal Huisvestingsplan (IHP) om de huisvestingsbehoefte van alle scholen te beoordelen. Dit loopt door tot en met het 3e kwartaal 2023. Wat wilden we doen? 5a. Uitvoeren van renovatie De Lans en uitbreiding / aanpassing van de scholen in het dorp Brummen.
Stand van zaken
De aanpassingen voor de Pancratius en de Ontdekking zijn gereed. De Lans liep in de aanbestedingsprocedure tegen enkele vraagstukken aan. Uitvoering zal starten met ingang van 1e kwartaal 2023. De mogelijke inbreiding van kinderopvang in het P@rk wordt besproken bij het IHP.
65
5b. Samen met de scholen in Eerbeek gaan we een gezamenlijke huisvestingsanalyse opstellen en indien nodig gaan we nadere huisvestingsaanpassingen uitvoeren.
Stand van zaken
Op basis van een huisvestingsanalyse is geconstateerd dat er een school is met een huisvestingsoverschot (De Sterrenbeek) en een school met een huisvestingstekort (De Triangel). Met beide scholen is een intentieverklaring ondertekend om tot een oplossing te komen. Verdere uitwerking is onderdeel van het IHP. Wat wilden we bereiken? 6. Met de gemeentelijke middelen Nationaal Programma Onderwijs een bijdrage leveren aan het inlopen (sociaal emotionele) achterstanden door Covid-19.
Wanneer zijn we tevreden: Als we begin schooljaar 2021-2022 kunnen starten met uitvoering van het uitvoeringsplan Nationaal Programma Onderwijs dat samen met de scholen en mogelijke andere organisaties is opgesteld. Stand van zaken
In 2021 is gestart met enkele projecten met NPO middelen. Deze projecten lopen door tot halverwege 2023. Uit een tussenevaluatie in 2022 is gebleken dat de gestarte projecten goed aansluiten bij het aanpakken van de door Covid 19 ontstane achterstanden. Wat wilden we doen? 6. Uitvoeren van het (gedeeltelijk) nog nader in te vullen uitvoeringsplan Nationaal Programma Onderwijs.
Stand van zaken
De organisatie van het Z-project is vanaf september in gesprek met scholen in Apeldoorn en jongeren uit Eerbeek om deel te nemen aan het project. Zodra er voldoende deelnemers zijn kan het project starten. Het project pleinactiviteiten is vanaf september 2022 voortgezet met een schooljaar.
Het financieel verloop van de basistaken sociale leefomgeving Bedragen x €1.000 Exploitatie
Prim. Begroting 2022
Begroting 2022 na wijz.
Realisatie 2022
Afwijking 2022
Basistaken Vitale Samenleving Lasten
6.485
6.762
6.675
-87
Baten
1.347
1.482
1.626
144
Onttrekkingen
0
78
35
-42
Totaal Basistaken Vitale Samenleving
-5.138
-5.202
-5.013
188
Saldo incl. bestemmingen
-5.138
-5.202
-5.013
188
66
Toelichting financiële afwijkingen - Lasten De lasten binnen deze basistaak zijn € 87.000 lager dan geraamd. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken van deze afwijking toegelicht. Volksgezondheid en sport Sportaccommodaties De kosten voor uitvoering van het lokaal sportakkoord bedragen € 26.000 meer dan geraamd. Deze extra lasten kunnen deels worden gedekt uit de extra SPUK- (specifieke uitkerings)gelden. Welzijn en Cultuur Culturele leven Door de coronacrisis is de cultuursector hard geraakt, dat geldt ook voor buurt- en dorpshuizen. Medio 2021 is een specifieke tweejarige subsidieregeling in het leven geroepen om deze sector te ondersteunen. In totaal hebben 37 organisaties een beroep gedaan op de regeling voor in totaal € 36.000. Voorschoolse educatie De kosten voor voorschoolse educatie zijn € 77.000 hoger dan geraamd. Dekking vindt plaats binnen de beklemde middelen. Leerlingenvervoer Vanwege een geringer aantal ritten vallen de kosten voor leerlingenvervoer door Plus OV € 87.000 lager uit.
Toelichting financiële afwijkingen - Baten De baten van deze basistaak zijn € 147.000 hoger dan geraamd. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken van deze afwijking toegelicht. Volksgezondheid en sport De hogere kosten voor het sportakkoord worden volledig gedekt uit een rijksbijdrage. De meeropbrengst bedraagt € 26.000. Onderwijs Er is een rijksbijdrage ontvangen voor zorgverbreding GOA (onderwijsachterstandenbeleid) van € 92.000.
Toelichting financiële afwijkingen - Onttrekkingen De onttrekking uit de reserves is per saldo € 42.000 lager dan geraamd. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken van deze afwijking toegelicht. Het betreft een lagere onttrekking aan de Bestemmingsreserve Covid'19. Een subsidieregeling, bestemd om de cultuursector en de dorps- en buurthuizen te ondersteunen, is niet volledig gebruikt. Er was € 42.000 over. Aangezien de regeling werd gedekt uit de genoemde bestemmingsreserve kon er ook € 42.000 minder uit de bestemmingsreserve worden gehaald.
67
Programma 4 Bedrijfsvoering en financiën Introductie Dit programma gaat over het volgende focusgebied: • Financieel gezond Dit programma gaat over de volgende basistaken: • • • •
Overhead Gemeentelijke belastingen Algemene uitkering Financiering en overige zaken
Beleidsindicatoren BBV nr.
Benaming 1 Formatie
2 Bezetting
Toelichting
Jaar Waarde Brummen
Fte per 1.000 inwoners
2018
7,28 Eigen gegevens
2019
7,61
2020
8,09
2021
8,15
2022
8,30
2018
7,32 Eigen gegevens
2019
7,44
2020
7,55
2021
7,43
2022
7,59
2018 2019
601 Eigen 638 begroting
2020
675
2021
711
2022
792
2018 2019
15,9 Eigen 10,1 begroting
2020
7,5
Fte per 1.000 inwoners
3 Apparaatskosten Kosten per inwoner in €
4 Externe inhuur
5 Overhead
Kosten als % van totale Eigen begroting loonsom + totale kosten inhuur externen
% van de totale lasten
Bron
2021
8,3
2022
13,8
2018 2019
14,6 Eigen 13,9 begroting
2020
12,5
2021
12,9
2022
13,8
68
Wat heeft het gekost? Bedragen x €1.000 Exploitatie
Realisatie 2021
Prim. Begroting 2022
Begroting 2022 na wijz.
Realisatie 2022
Afwijking 2022
Lasten Incidenteel
15
64
246
243
-3
Structureel
7.322
7.751
8.474
7.997
-477
Totaal Lasten
7.337
7.815
8.720
8.240
-479
Baten Incidenteel
5
0
0
18
18
Structureel
41.024
40.983
44.461
46.064
1.603
Totaal Baten
41.029
40.983
44.461
46.082
1.621
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
33.692
33.168
35.741
37.841
2.100
Mutaties reserves
915
796
1.034
1.040
5
Totaal Stortingen
915
796
1.034
1.040
5
Mutaties reserves
535
0
2.215
2.215
0
Totaal Onttrekkingen
535
0
2.215
2.215
0
Bestemmingen per saldo
-380
-796
1.181
1.176
-5
Saldo incl. bestemmingen
33.312
32.372
36.922
39.017
2.095
Stortingen
Onttrekkingen
69
Focusgebied Financieel Gezond Portefeuillehouder S. van de Graaf Wat wilden we bereiken? 1. Een solide weerstandscapaciteit om risico’s op te kunnen vangen.
Wanneer zijn we tevreden: Als we eind 2028 een weerstandsratio hebben van minimaal 1,6. Stand van zaken
In 2022 is verder gebouwd aan een solide weerstandscapaciteit door voortzetting van het spaarprogramma vanuit het financieel herstelplan. Daarnaast is de weerstandscapaciteit extra versterkt door toevoeging van ruim 3,5 miljoen van het positieve jaarrekeningresultaat 2021 aan de algemene reserve. Op basis van het meerjarenperspectief in de begroting 2023 zullen we de weerstandsratio van 1,6 eind 2023 / begin 2024 behalen. Wat wilden we doen? 1. Vanaf begrotingsjaar 2022 storten we jaarlijks 6 ton per jaar in de algemene reserve of tenminste een zodanig bedrag dat de algemene reserve jaarlijks met € 600.000 toeneemt tot deze in 2028 een omvang van € 6,5 miljoen heeft bereikt.
Stand van zaken
De jaarlijkse storting is conform begroting verwerkt. Wat wilden we bereiken? 2. Baten en lasten die structureel in evenwicht zijn.
Wanneer zijn we tevreden: a. Als vanaf 2023 de structurele lasten worden gedekt door structurele baten zoals opgenomen in het financieel herstelplan. b. Als er bij bestuursrapportages alleen afwijkingen worden gemeld die incidenteel, onontkoombaar en onvermijdelijk zijn. Structurele tegenvallers zijn voorzien van een structurele dekking. Stand van zaken
Baten en lasten zijn in de jaren 2023 tot en met 2025 in evenwicht. Met het behaalde rekeningresultaat kan het weerstandsvermogen verder versterkt worden. Wat wilden we doen? 2. We beheersen de uitgaven door strakke en integrale sturing waarbij voor budgetverhogingen allereerst dekking binnen de huidige begroting wordt gezocht.
70
Stand van zaken
De advisering vindt plaats vanuit het uitgangspunt om voor budgetverhogingen eerst dekking te zoeken binnen de begroting van het programma, en vervolgens binnen de totale begroting. Wat wilden we bereiken? 3. Een verbetering van de financiële kengetallen.
Wanneer zijn we tevreden: Als we eind 2028 een netto schuldquote (exclusief verstrekte leningen) hebben die 100% of lager is en de solvabiliteitsratio minimaal 10% bedraagt . Stand van zaken
De netto schuldquote (exclusief verstrekte leningen) is lager dan 100% en de solvabiliteitsratio ligt ruim boven de 10%. Wat wilden we doen? 3. We onderzoeken de mogelijkheden om de netto schuldquote te verlagen bijvoorbeeld door middel van een investeringsplafond.
Stand van zaken
Het onderzoek heeft niet plaatsgevonden. Bij een investeringsverzoek vindt toetsing plaats over nut en noodzaak.
71
Basistaken Bedrijfsvoering en financiën Portefeuillehouders A.J. van Hedel S. van de Graaf Wat wilden we bereiken? 1. Als gemeente voldoen aan de informatiebeveiligingsnormen.
Wanneer zijn we tevreden: Als minimaal 75% van de BIO- maatregelen eind 2022 zijn gerealiseerd. Stand van zaken
Naast de blijvende aandacht voor de BIO maatregelen, lag de focus in 2022 op basis van de adviezen van de Informatiebeveiligingsdienst met name bij het oplossen van de meest kritieke beveiligingsissues. Wat wilden we doen? 1. Begroten en uitvoeren maatregelen m.b.t. Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) en de AVG.
Stand van zaken
Bij een telling van de antwoorden op de ENSIA voldoen we ook over 2022 weer ruimschoots aan de norm (75%). Van de technische maatregelen voldoen ruim 75% aan de norm. We ramen voor wat betreft de vervanging van hardware en informatiesystemen realistisch en de uitvoering vindt sober en doelmatig plaats. Wat wilden we bereiken? 2. Dat overheidsinformatie transparant beschikbaar is.
Wanneer zijn we tevreden: Als informatie van gemeente Brummen, die relevant is voor inwoners en andere betrokkenen, openbaar is gemaakt binnen de kaders van: • de Wet Open Overheid • de Archiefwet • de privacy wetgeving • beschikbare financiële middelen. Stand van zaken
Met de inwerkingtreding van de WOO, het inrichten van het proces om digitaal een WOO verzoek in te kunnen dienen en door het aanwijzen van een WOO coördinator zijn de eerste noodzakelijke stappen gezet.
72
Wat wilden we doen? 2a. Actieplan opstellen / uitvoeren ter voorbereiding op de Wet Open Overheid (WOO).
Stand van zaken
We hebben de nodige voorbereidingen getroffen voorafgaand aan de inwerkingtreding van de Wet Open Overheid (inwerkingtreding mei 2022). De wetgeving leidt er toe dat we de komende jaren stapsgewijs steeds meer soorten overheidsinformatie actief openbaar maken. Inmiddels is het proces voor het digitaal indienen van een WOO verzoek ingericht en is er een juridische WOO coördinator aangewezen. 2b. Digitaliseren en ontsluiten van o.a. de bouwdossiers.
Stand van zaken
Inmiddels zijn er meerdere kasten met fysieke bouwdossiers (van totaal acht) van de periode 19801999 gedigitaliseerd en beschikbaar via het Regionaal Archief Zutphen (RAZ). Samen met het RAZ hebben wij officieel het e-loket van Brummen in gebruik genomen. Via een portal op de website van het RAZ kunnen inwoners nu zelf het merendeel van de digitale bouwtekeningen opvragen.
Het financieel verloop van de basistaken Bedrijfsvoering en financiën Bedragen x €1.000 Exploitatie
Prim. Begroting 2022
Begroting 2022 na wijz.
Realisatie 2022
Afwijking 2022
Basistaken bedrijfsvoering en financiën Lasten
7.815
8.720
8.240
-479
Baten
40.983
44.461
46.082
1.621
796
1.034
1.040
5
0
2.215
2.215
0
Totaal Basistaken bedrijfsvoering en financiën
32.372
36.922
39.017
2.095
Saldo incl. bestemmingen
32.372
36.922
39.017
2.095
Stortingen Onttrekkingen
Toelichting financiële afwijkingen - Lasten De werkelijke lasten binnen deze basistaak zijn € 479.000 lager dan geraamd. Hieronder worden de belangrijkste oorzaken van deze afwijking toegelicht. Overhead De kosten voor archiefzaken zijn € 154.000 lager dan begroot, doordat de geplande activiteiten voor met name de invoering Wet open overheid in 2022 nog niet (geheel) zijn gerealiseerd. Op juridisch gebied zijn er een tweetal schikkingen getroffen wat een overschrijding veroorzaakt van € 25.000. In 2022 is de kantine in de Kollergang gesloten, hierdoor zijn de kosten voor de kantinevoorziening Werkfit € 41.000 lager uitgevallen.
73
De kosten voor automatisering zijn € 88.000 hoger uitgevallen doordat marktpartijen hun prijzen fors hebben verhoogd en er hogere indexeringen zijn toegepast (> 8%); verder zijn er door de benodigde aanschaf van M365, Oracle en Nutanix server licenties hogere onderhouds- en licentiekosten ontstaan. Budget Organisatie en Personeel (HRM) De centrale stelposten voor inhuur ziektevervanging en overwerk, samen € 419.000 wordt betrokken bij de verantwoording van de totale loonkosten en kosten van inhuur, zie paragraaf E Bedrijfsvoering. Het budget voor vorming en opleiding is ook in 2022 niet volledig besteed vanwege Corona, hierdoor resteert een bedrag van € 68.000. Gemeentelijke belastingen De incidentele kosten belastingen woningen zijn € 69.000 hoger uitgevallen dan begroot, dit wordt voornamelijk veroorzaakt door de incidentele kosten i.v.m. de overgang naar Tribuut per 1 januari 2023. De uitgaven moeten ook in samenhang worden gezien met de vrijval van de loonsom. Extra inzet voor afwikkeling van bezwaren was noodzakelijk voordat de overgang naar Tribuut kon plaatsvinden. Daarnaast moest extra tijd worden besteed aan de voorbereiding van de conversie van gemeente naar Tribuut, dit met beperkte personele capaciteit waardoor extra inhuur noodzakelijk was. Ook zijn er extra kosten gemaakt voor de projectleiding, aangezien hiervoor geen capaciteit was binnen de eigen formatie.
Daarnaast zijn in overleg met Tribuut kosten gemaakt voor conversies. Financiering en overige zaken Er is een extra post opgenomen van € 105.000 in de 2e bestuursrapportage 2022 voor de dekking van de hogere energielasten op alle basistaken. Dit in verband met overgang naar een andere energieleverancier. In de begroting was rekening gehouden met een rentepercentage van 1% voor de toegerekende rente op de bouwgrondexploitatie. Dit percentage moest voor 2022 worden bijgesteld naar 0,5% conform de BBV-wetgeving wat heeft geresulteerd in een nadeel van € 59.000. De post onvoorzien is in 2022 niet ingezet wat een voordeel van € 50.000 oplevert.
Toelichting financiële afwijkingen - Baten De baten binnen deze basistaak zijn € 1.621.000 hoger dan geraamd, hieronder worden de belangrijkste oorzaken van deze afwijking toegelicht. Overhead Zoals is toegelicht bij de lasten zijn er minder kosten geweest voor de kantinevoorziening voor het personeel bij Werkfit, tegenover deze lagere kosten staan ook lagere opbrengsten. Dit levert een nadeel op van € 29.000. Gemeentelijke belastingen De belastingopbrengsten derden (niet woningen) zijn in 2022 hoger vanwege het feit dat er in eerste instantie rekening is gehouden met een WOZ-waardestijging van 0%, maar deze is hoger gebleken wat resulteert in een voordeel van € 26.000. Daarnaast pakt de toeristenbelasting € 26.000 hoger uit dan geraamd. Algemene uitkering Door de actualisaties in de september- en decembercirculaire 2022 is het bedrag € 1.447.000 hoger
74
dan op basis van de meicirculaire. Dit wordt veroorzaakt door een nabetaling uit het uitkeringsjaar 2020, autonome ontwikkelingen, energietoeslag, invoeringskosten omgevingswet en een vrijval vanuit het BTW compensatiefonds. Financiering en overige zaken Bij de post rentebaten is een voordeel ontstaan van € 83.000 ten opzichte van de raming voor 2022 door onder andere de rentevergoeding voor schatkistbankieren.
75
Algemene dekkingsmiddelen, Overhead, Vennootschapsbelasting en Onvoorzien Algemene dekkingsmiddelen Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld de rioolheffing waar baten en lasten direct aan elkaar zijn gekoppeld of specifieke uitkeringen vanuit de rijksoverheid. De volgende algemene dekkingsmiddelen zijn te onderscheiden: • de algemene uitkering uit het gemeentefonds; • belastingen (lokale heffingen) waarvan de besteding niet gebonden is; • financiering, bespaarde rente en dividend. De algemene dekkingsmiddelen maken onderdeel uit van de baten en lasten van programma 4. Het overzicht van de algemene dekkingsmiddelen wordt hieronder gepresenteerd. Ook zijn hierin de post voor onvoorziene uitgaven en vennootschapsbelasting opgenomen. Algemene dekkingsmiddelen Bedragen x € 1.000
Prim. Begr. 2022 Lasten Baten
Begr. 2022 na wijz.
Saldo
Lasten Baten
Realisatie 2022
Saldo
Lasten Baten
Afwijking
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Algemene uitkering Gemeentefonds
€ 0 € 33.689
€ 33.689
€ 0 € 37.115
€ 37.115
€ 0 € 38.562
€ 38.562
€ 0 € 1.447 € 1.447
Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is
€8
€ 7.031
€ 7.023
€8
€ 7.111
€ 7.103
€8
€ 7.166
€ 7.158
€0
€ 55
€ 55
Dividenden
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€9
€9
€0
€9
€9
Saldo Financieringsfunctie
-€ 88
€ 119
€ 207
-€ 65
€ 119
€ 185
€ 11
€ 202
€ 191
-€ 76
€ 83
€7
Post onvoorzien
€ 50
€0
-€ 50
€ 50
€0
-€ 50
€0
€0
€0
€ 50
€0
€ 50
Vennootschapsbelasting
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
€0
-€ 30 € 40.840
€ 40.870
-€ 7 € 44.346
€ 44.354
€ 19 € 45.940
€ 45.621
Totalen
-€ 26 € 1.593 € 1.567
Algemene Uitkering Gemeentefonds Door de actualisaties in de september- en decembercirculaire 2022 is het bedrag € 1.447.000 hoger dan op basis van de meicirculaire. Dit wordt veroorzaakt door een nabetaling uit het uitkeringsjaar 2020, autonome ontwikkelingen, energietoeslag, invoeringskosten omgevingswet en een vrijval vanuit het BTW compensatiefonds. Lokale heffingen waarvan de besteding niet gebonden is De belastingopbrengsten derden (niet woningen) zijn in 2022 hoger vanwege het feit dat er in eerste instantie rekening is gehouden met een WOZ-waardestijging van 0%, maar deze is hoger gebleken wat resulteert in een voordeel van € 26.000. Daarnaast is de opbrengst toeristenbelasting € 26.000 hoger dan geraamd. Post onvoorzien Deze is in 2022 niet ingezet wat een voordeel van € 50.000 oplevert.
76
Overhead In onderstaand overzicht worden de lasten en baten van overhead die onderdeel uitmaken van programma 4 Bedrijfsvoering en Financiën toegelicht Overhead
Prim. Begr. 2022
Bedragen x € 1.000
Lasten
Baten Saldo
Begr. 2022 na wijz. Lasten
Baten Saldo
Realisatie 2022 Lasten
Baten Saldo
Afwijking Lasten Baten Saldo
Management
€ 515
€0
-€ 515
€ 672
€0
-€ 672
€ 813
€0
-€ 813 -€ 141
€ 0 -€ 141
Bestuursondersteuning
€ 535
€0
-€ 535
€ 495
€0
-€ 495
€ 523
€0
-€ 523
-€ 28
€0
-€ 28
Voorlichting en Communicatie
€ 244
€0
-€ 244
€ 366
€0
-€ 366
€ 273
€0
-€ 273
€ 92
€0
€ 92
Financien en Control
€ 593
€0
-€ 593
€ 580
€0
-€ 580
€ 648
€ 26
-€ 622
-€ 68
€ 26
-€ 42
Juridische zaken
€ 395
€0
-€ 395
€ 381
€0
-€ 381
€ 395
€0
-€ 395
-€ 13
€0
-€ 13
DIV
€ 497
€0
-€ 497
€ 613
€0
-€ 613
€ 423
€0
-€ 423
€ 191
€0
€ 191
HRM
€ 1.454
€ 15 -€ 1.440 € 1.577
€ 15 -€ 1.563 € 1.127
€ 33 -€ 1.093
€ 451
€ 19
€ 469
Informatisering en automatisering
€ 2.338
€ 23 -€ 2.314 € 2.452
€ 23 -€ 2.428 € 2.523
€ 23 -€ 2.499
-€ 71
€0
-€ 71
Huisvesting
€ 724
€ 47
-€ 678
€ 827
€ 46
-€ 781
€ 785
€ 17
-€ 768
€ 42
-€ 29
€ 13
Facilitaire zaken
€ 251
€1
-€ 250
€ 316
€1
-€ 315
€ 319
€2
-€ 317
-€ 3
€1
-€ 2
€ 85 -€ 8.194 € 7.828 € 101 -€ 7.727
€ 451
€ 16
€ 467
Totalen € 7.546
€ 85 -€ 7.461 € 8.279
Management Deze post laat een nadeel zien als gevolg van hogere inhuurkosten in verband met ziektevervanging. De totale verantwoording van deze kosten wordt gegeven in paragraaf E Bedrijfsvoering. Lager toegerekende organisatiekosten De grootste mutaties bij de onderdelen Bestuursondersteuning, Voorlichting en Communicatie, Financiën en control, DIV, Huisvesting en Facilitaire zaken betreft organisatie- en inhuurkosten. Samen levert dit een voordeel op van € 49.000. Juridische zaken Er zijn een tweetal schikkingen getroffen wat een overschrijding veroorzaakt van € 25.000. DIV De kosten voor archiefzaken zijn € 154.000 lager dan begroot, doordat de geplande activiteiten voor met name de invoering Wet open overheid in 2022 nog niet (geheel) zijn gerealiseerd. HRM (Personeel en Organisatie) De centrale stelposten voor inhuur ziektevervanging en overwerk, samen € 419.000 wordt betrokken bij de verantwoording van de totale loonkosten en kosten van inhuur, zie paragraaf E Bedrijfsvoering. Het budget voor vorming en opleiding is ook in 2022 niet volledig besteed vanwege Corona, hierdoor resteert een bedrag van € 68.000.
77
Informatisering en automatisering De kosten voor automatisering zijn € 88.000 hoger uitgevallen doordat marktpartijen hun prijzen fors hebben verhoogd en er hogere indexeringen zijn toegepast (> 8%); verder zijn er door de benodigde aanschaf van M365, Oracle en Nutanix server licenties hogere onderhouds- en licentiekosten ontstaan.
Vennootschapsbelasting De gemeenten hebben te maken met de vennootschapsbelasting. Vooralsnog wordt ervan uitgegaan dat de gemeente Brummen niet door de ondernemerspoort komt en daarom niet vennootschapsbelastingplichtig is.
Onvoorzien De post ¨Onvoorzien¨ is in 2022 niet ingezet.
78
Paragrafen A. Lokale heffingen Algemeen In deze paragraaf beschrijven we de beleidslijnen die van belang zijn voor de gemeentelijke belastingen en heffingen. De wijzigingen van de belastingverordeningen worden in de jaarlijkse, afzonderlijke, raadsvoorstellen vastgesteld. Het beleid van de gemeenteraad van Brummen. Het bestuursprogramma “ De Kracht van Brummen, een Duurzaam Perspectief ” gaat uit van inflatiecorrectie bij de belastingtarieven. De jaarlijkse inflatiecorrectie baseren we op het indexeringscijfer voor de consumentenprijsindices (CPI) zoals opgenomen in het Centraal Economisch Plan (CEP). Dit percentage kwam voor 2022 uit op 1,5%. 2022 stond in het teken van de voorbereidingen van de aansluiting bij Tribuut per 1 januari 2023. Tribuut heeft per die datum zowel de heffing als de inning van de gemeentelijke belastingen en heffingen overgenomen.
Onroerende Zaak Belasting (OZB) Onder de onroerende zaak belastingen kennen we twee belastingen. Voor woningen geldt een eigenarenbelasting en voor niet-woningen kennen we naast de eigenarenbelasting ook een gebruikersbelasting. De onroerende zaakbelastingen (OZB) worden geheven als een percentage van de WOZ-waarde van de betreffende onroerende zaak. Bij de vaststelling van de percentages voor 2022 hebben we rekening gehouden met de nieuwe waardepeildatum. De gemiddelde waardeontwikkeling in onze gemeente bij woningen werd geschat op 10 %. Voor niet-woningen was de verwachting dat de waarde niet stijgt. De waardeontwikkeling zorgt niet voor extra inkomsten, omdat we bij de vaststelling van de tarieven voor 2022 rekening hebben gehouden met deze ontwikkeling. Voor de opbrengst is in onderstaande berekening rekening gehouden met de inflatiecorrectie van 1,5% zoals beschreven aan het begin van deze paragraaf. Daarnaast is rekening gehouden met een extra verhoging van € 100.000. Tot slot is rekening gehouden met een areaaluitbreiding met een te verwachten opbrengst van € 25.000. De opbrengst viel desondanks hoger uit dan geraamd. Dat komt doordat de areaaluitbreiding groter was dan geraamd. Bedragen x €1.000 Opbrengst Baten
Realisatie 2021
Begroting 2022 na wijz. 5.843
6.131
Realisatie 2022 6.160
Toeristenbelasting De hoogte van de aanslag toeristenbelasting wordt bepaald door twee factoren. Het aantal overnachtingen door personen die niet in onze gemeente woonachtig zijn en het tarief per overnachting. Op basis van het Bestuursprogramma verhogen we het tarief jaarlijks met de inflatiecorrectie. Het tarief voor 2022 is hierdoor uitgekomen op € 1,82 per overnachting. De totale opbrengst toeristenbelasting voor 2022 komt uit op een bedrag van afgerond € 1.006.000.
79
Van deze werkelijke ontvangst voegen we 20% toe aan de bestemmingsreserve Recreatie en Toerisme. Deze reserve zetten we in voor bestaande en nieuwe recreatieve voorzieningen. Bedragen x €1.000 Opbrengst
Realisatie 2021
Baten
Begroting 2022 na wijz. 974
Realisatie 2022
981
1.006
Bedrijven Investeringszone (BIZ) Op basis van de Verordening BI-Zone Eerbeek 2021-2025 heffen we een directe belasting. De huidige verordening loopt t/m 2025. De opbrengst wordt besteed aan activiteiten in de openbare ruimte en op het internet. Hiermee bevorderen we collectieve samenwerking en economische versterking van het centrum van Eerbeek. De BIZ-bijdrage bedraagt per onroerende zaak € 550. De werkelijke opbrengst bedraagt € 43.524 in 2022. Bedragen x €1.000 Opbrengst
Realisatie 2021
Baten
Begroting 2022 na wijz. 44
Realisatie 2022 44
44
Afvalstoffenheffing Beleidsuitgangspunt is 100% dekking van de toe te rekenen kosten. Dekkingstekorten of – overschotten verrekenen we met de bestemmingsreserve Afvalstoffenheffing. De reserve betrekken we bij de tariefstelling in de komende jaren. Met de reserve Afvalstoffenheffing vangen we een deel van de kostenontwikkelingen in de komende jaren op. De kosten van afvalverwerking zijn gestegen in verband met een verhoging van de verbrandingsbelasting. Daarom steeg het tarief voor aanbieding van containers restafval met 25%. Het vastrecht 2022 steeg met 5 %. De werkelijke baten zijn vrijwel conform begroot. Bedragen x €1.000 Opbrengst Baten
Realisatie 2021
Begroting 2022 na wijz. 1.530
1.636
Realisatie 2022 1.639
Rioolheffing Net als bij de afvalstoffenheffing is ook bij de rioolheffing het beleidsuitgangspunt dat 100% van de toe te rekenen kosten worden gedekt. Dekkingstekorten of –overschotten verrekenen we met de egalisatievoorziening rioolheffing. De voorziening betrekken we bij de tariefstelling in komende jaren. De egalisatievoorziening rioolheffing kan een deel van de kostenontwikkelingen in de komende jaren opvangen. Het tarief steeg in 2022 met 1%. De werkelijke baten liggen lager als gevolg van een veel lager drinkwater verbruik (werkelijk in 2022 1.014.175 m3, werkelijk in 2021 1.176.464 m3). Een belangrijke oorzaak voor het lagere waterverbruik is een veel te hoge raming voor één adres in Eerbeek. Die raming is later wel gecorrigeerd, maar die correctie kon niet meer in de begroting worden meegenomen. Daarnaast is het waterverbruik afgenomen door waterbesparende maatregelen door de inwoners, vooral ingegeven door de hoge energiekosten.
80
Eind 2022 is het nieuwe Gemeentelijk rioleringsplan 2022-2027 (GRP) door de Raad vastgesteld. Bedragen x €1.000 Opbrengst Baten
Realisatie 2021
Begroting 2022 na wijz. 2.671
Realisatie 2022
2.630
2.399
Kostendekkendheid Voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing geven we hieronder de kostendekkendheid aan. Onder kostendekkendheid vallen meer kosten dan alleen de kosten van de riolering en afval zelf. Ook kosten van overhead, minimabeleid, openbare reiniging, rente, btw en dividendopbrengsten worden doorberekend. De reserve Afvalstoffenheffing vervalt in 2022. Het is vanaf 2022 niet meer toegestaan om kosten waarvoor een heffing wordt geheven bij inwoners, om deze te verrekenen met een reserve. Deze verrekening behoort via een voorziening te lopen. In de Nota reserves en voorzieningen 2023 staat de nieuwe regelgeving over dit onderwerp opgenomen. Het saldo van de reserve afvalstoffenheffing bedroeg per 1-1-2022 € 1.588.381. Dit saldo wordt nu volledig in de nieuwe voorziening afvalstoffenheffing gestort. De functie van deze voorziening blijft gelijk aan de functie zoals die gold bij de reserve afvalstoffenheffing. Bedragen x € 1.000 Berekening van de kostendekkendheid van een heffing
Afvalstoffenheffing Begroot nw
Kosten product
€ 1.747
Toevoeging aan voorziening Netto kosten taakveld (7.3/7.2)
Rioolheffing
Werkelijk € 1.371
Begroot nw
Werkelijk
€ 1.758
€ 1.714
€ 1.588 € 1.747
€ 2.959
€ 1.758
€ 1.714
Overhead op organisatiekosten
€ 81
€ 69
€ 284
€ 302
Kosten minimabeleid (taakveld 6.3)
€ 75
€ 60
€ 90
€ 60
Kosten openbare reiniging/straatvegen (taakveld 2.1)
€ 107
€ 94
€ 161
€ 141
€0
€0
€ 419
€ 419
Toe te rekenen kosten:
Aandeel rente over investeringen (taakveld 0.5) Toevoeging aan reserve BTW
€ 365
€ 250
€ 306
€ 308
Totale kosten
€ 2.375
€ 3.433
€ 3.018
€ 2.943
Opbrengst heffing
€ 1.636
€ 1.639
€ 2.630
€ 2.399
€ 200
€ 192
€ 13
€ 27
0
€ 13
€ 375
€ 518
€ 1.836
€ 1.844
€ 3.018
€ 2.943
€ 539
€ 1.588
Opbrengst product, excl. heffingen Onttrekking aan voorziening Netto opbrengsten taakveld (7.3/7.2) Inzet reserve (taakveld 0.10) Opbrengst dividend (taakveld 0.5) Totale opbrengsten Dekkingspercentage
€ 2.375 100%
€ 3.433 100%
€ 3.018 100%
€ 2.943 100%
81
Leges De opbrengst van de leges wordt jaarlijks verhoogd met de inflatiecorrectie. Voor 2022 was dit 1,5%. De hogere inkomsten voor balieverkopen en burgerlijke stand kunnen worden verklaard door inhaaleffecten als geval van het eerst verzachten en later wegvallen van Covid-maatregelen. Bedragen x €1.000 Opbrengst leges
Realisatie 2021
Begroting 2022 na wijz.
Realisatie 2022
Balieverkopen 608.0
195
148
201
Naturalisaties 608.1
23
17
19
Burgerlijke stand 608.3
38
57
71
Overige vergunningen 650.6
17
13
10
Bouwvergunningen en controle 612.0
834
368
749
Begraafrechten De tarieven worden jaarlijks geïndexeerd om de prijsontwikkelingen in de markt te kunnen volgen. De tariefsverhoging in 2022 bedroeg 1,5%. Bedragen x €1.000 Opbrengst Leges Baten
Realisatie 2021
Begroting 2022 na wijz. 111
Realisatie 2022
111
135
Het kwijtscheldingsbeleid Gemeenten hebben de mogelijkheid om belastingvorderingen kwijt te schelden als belastingplichtigen niet in staat zijn te betalen. Het gemeentelijk beleid is dat we geen kwijtscheldingsbeleid voeren, maar belastingplichtigen waar nodig compenseren via het minimabeleid.
De lokale lastendruk Met het weergeven van de lokale lastendruk geven we aan welke belastingaanslag een gemiddeld huishouden in onze gemeente krijgt. Hierbij rekenen we een aantal algemene heffingen mee. Dit zijn de onroerende zaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Het berekenen van een gemiddelde belastingaanslag is lastig omdat er geen gemiddeld huishouden bestaat. De gezinnen kunnen de hoogte van hun aanslag zelf mede bepalen door hun gedrag aan te passen. Het waterverbruik, de grootte van de container en het aantal keren dat deze geledigd wordt zijn hierbij bepalend. Om een berekening te maken moeten de volgende gegevens bekend zijn: a. Wat is de woz-waarde van de woning waarin het gezin woont; b. Is het gezin eigenaar van de woning; c. Welke containergrootte heeft het gezin voor het restafval en hoe vaak wordt deze aan de weg gezet; d. Welke containergrootte heeft het gezin voor het gft-afval en hoe vaak wordt deze aan de weg gezet; e. Wat is het waterverbruik van het gezin. Omdat we jaarlijks dezelfde uitgangspunten hanteren, kunnen we lokaal een vergelijking maken met voorgaande jaren. De provincie Gelderland berekent ook jaarlijks de lokale lastendruk. De provincie doet dat op basis
82
van een aantal eigen uitgangspunten. Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) heeft weer andere uitgangspunten en dus ook andere uitkomsten. Deze zien er voor de gemeente Brummen en de omliggende gemeenten als volgt uit voor 2022: Gemeente Brummen Bronckhorst Rheden Doesburg Zutphen Voorst
Woonlasten eigenaar meerpersoonshuishouden 1.056 1.013 857 1.016 870 914
Woonlasten huurder 520 586 373 610 300 433
Ons ‘gemiddelde’ huishouden is gebaseerd op de volgende uitgangspunten/berekeningsfactoren: a. Een huishouden van 4 personen, met een waterverbruik van 150 m3 totaal; b. Gehanteerde WOZ-waarden: 2018 - € 222.846 peildatum 1-1-2017 (1-1-2016 plus 2,25%) 2019 - € 230.645 peildatum 1-1-2018 (1-1-2017 plus 3,50%) 2020 - € 239.871 peildatum 1-1-2019 (1-1-2018 plus 4,0%) 2021 - € 250.665 peildatum 1-1-2020 (1-1-2019 plus 4,5%) 2022 - € 276.000 peildatum 1-1-2021 (1-1-2020 plus 10%) c. Eén container voor groenafval met een inhoud van 140 liter. Deze container wordt per jaar 8 maal ter lediging aangeboden. d. Een container voor restafval met een inhoud van 140 liter. Deze container wordt per jaar 7 maal ter lediging aangeboden. e. 100% kostendekkend tarief bij zowel rioolrechten als afvalstoffenheffing. Onderdeel
2020
2021
2022
Rioolheffing
€ 347
€ 350
€ 354
OZB-aanslag eigenaren gedeelte
€ 324
€ 379
€ 391
Afvalstoffenheffing
€ 146
€ 152
€ 161
Totale aanslag
€ 817
€ 881
€ 905
Procentuele ontwikkeling t.o.v. het voorgaande jaar
12,6%
7,7%
2,8%
83
B. Weerstandsvermogen en Risicobeheersing Inleiding De grondslag voor deze paragraaf vinden we terug in artikel 11 van het BBV. Deze paragraaf gaat over de risico’s die we zien en het vermogen om deze risico’s op te vangen. Maar ook over het beleid dat hieraan ten grondslag ligt. En tenslotte hoe de financiële positie van de gemeente Brummen zich het afgelopen jaar heeft ontwikkeld aan de hand van 6 financiële kengetallen. De opbouw van deze paragraaf ziet er als volgt uit: • het beleid dat op de weerstandscapaciteit en de risico’s van toepassing is; • de inventarisatie van de weerstandscapaciteit; • de inventarisatie van de risico’s; • de weerstandsratio • de financiële kengetallen
Beleid weerstandsvermogen en risicobeheersing Het beleid rondom weerstandscapaciteit en risico’s is opgenomen in de nota Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Op deze jaarstukken is het beleid uit de nota Weerstandsvermogen 2018-2021 nog van toepassing. In deze jaarstukken gaan we uit van de risico-inventarisatie die bij de programmabegroting 2023 heeft plaats gevonden. We vergelijken deze met de risico-inventarisatie van de programmabegroting 2022 en verklaren de verschillen. De volgende actualisatie van de risico's vindt plaats bij de begroting 2024.
Inventarisatie van de weerstandscapaciteit Bij de inventarisatie van de weerstandscapaciteit kijken we naar de mogelijkheden die we als gemeente hebben om de risico’s op te vangen. De weerstandscapaciteit binnen de gemeente Brummen bestond in 2022 uit: • Algemene reserve • Post onvoorzien In onderstaande tabel is het verloop van de beschikbare weerstandscapaciteit op basis van de programmabegroting 2022, jaarstukken 2021 en jaarstukken 2022 weergegeven: Totaal beschikbare weerstandscapaciteit Onderdeel
(bedragen * € 1.000) Programmabegroting 2022 /Jaarstukken 2021
Jaarstukken 2022
Algemene reserve
€ 1.711
€ 5.783
Post onvoorzien
€ 50
€ 50
€ 1.761
€ 5.833
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
De extra toevoeging aan het weerstandsvermogen als gevolg van het rekeningresultaat 2022 is hierin nog niet meegenomen. Dit zal pas na besluitvorming over de jaarstukken in juni 2023 tot uitdrukking komen.
Inventarisatie van de risico's Op 28 oktober 2021 is de risico-inventarisatie in de programmabegroting 2022 vastgesteld. De geïnventariseerde risico’s bedroegen toen € 3.990.000. De laatste actualisatie van de risicoinventarisatie heeft bij de vaststelling van de programmabegroting 2023 plaats gevonden. De geïnventariseerde risico's bedroegen toen € 4.875.000.
84
Hieronder geven we een vergelijking van belangrijkste risicogebieden (> € 100.000) in de programmabegroting 2023 / jaarstukken 2022 vergeleken met de risico-inschatting bij de programmabegroting 2022 / jaarstukken 2021. (Bedragen * € 1.000) Nr. Programma - Focusgebied / Risicogebied basistaken
Risico-inschatting Programmabegroting 2022 / Jaarstukken 2021
Risico-inschatting Programmabegroting 2023 / Jaarstukken 2022
Verschil
1. 2 - Focusgebied Ruimte voor Grondexploitaties Eerbeek / Eerbeek-Loenen 2030
€ 1.335
€ 1.433
€ -98
2. 4 - Basistaken bedrijfsvoering Informatiebeveiliging en financiën
€ 810
€ 1.210
€ -400
3. Alle programma's
Inflatie
4. Alle programma's
Grote calamiteiten
€0
€ 875
€ -875
€ 390
€ 502
€ -112
5. 4 - Basistaken bedrijfsvoering Personeel en financiën
€ 150
€ 153
€ -3
6. 3 - Focusgebied Sociaal domein
€ 329
€ 122
€ 208
€ 431
€ 111
€ 320
Jeugdzorg
7. 4 - Basistaken bedrijfsvoering Algemene uitkering en financiën gemeentefonds 8. 1. Bestuur en dienstverlening Bestuur Overige risico’s Totaal risico-inventarisatie
€ 88
€ 103
€ -15
€ 458
€ 367
€ 90
€ 3.990
€ 4.875
€ -885
De belangrijkste wijzigingen ten opzichte van programmabegroting 2022 zijn: Nr. 1 Grondexploitaties De risico's binnen de grondexploitaties zijn hoger geworden. Dit komt omdat de risico-inschatting onder de grondexploitatie Burgersterrein is gewijzigd van een lagere uitgeefbare prijs (programmabegroting 2022) naar minder uitgeefbare m2 in verband met meer openbare ruimte (jaarstukken 2022). Dit op basis van de huidige grondexploitatie dat het Burgersterrein een bedrijventerrein wordt. Nr. 2 Informatiebeveiliging De risico 's voor gemeenten ten aanzien informatiebeveiliging zijn groter geworden. Dit wordt ook bevestigd in het Dreigingsbeeld Informatiebeveiliging Nederlandse gemeenten. Ook binnen Brummen zien we dat de risico's op dit gebied fors zijn toegenomen ten opzichte van de risicoinschatting bij de programmabegroting 2022. Vooral cybercrime en de dreigingen vanuit het buitenland zorgen voor deze verhoging. Nr. 3 Inflatie Tussen najaar 2021 en najaar 2022 is er veel veranderd in de wereld. Door de oorlog in Oekraïne is de inflatie flink opgelopen. In begroting 2022 was de inflatie nog geen risicopost. In de begroting 2023 zijn we als risico uitgegaan van een extra prijsstijging van 4% op een begrotingstotaal van € 50 miljoen. Dit is een risico van € 2 miljoen. In de exploitatie is rekening gehouden met een stelpost inflatie van € 250.000.
Het rest-risico van € 1.750.000 met een kans van 50% dat dit risico zich voordoet, leidde tot een risico-inschatting van € 875.000. Nr. 4 Grote calamiteiten De risico-inschatting bij grote calamiteiten is gestegen als gevolg van de coronapandemie en oorlog in Oekraïne.
85
Nr. 6. Jeugdzorg Bij het opstellen van de begroting 2022 was er nog geen zekerheid over de extra middelen jeugdzorg voor 2023 en volgende jaren. Daarom was er voor de uitvoering van de Hervormingsagenda jeugd een beperkt budget opgenomen. De zekerheid over de extra middelen jeugdzorg is er inmiddels wel voor 2023. We zien verder dat de verwachte toename van het aantal kinderen in de jeugdzorg en de daarmee gepaard gaande kostenstijgingen zich niet verder ontwikkeld hebben na de coronapandemie. Hierdoor is het risico gedaald. Nr. 7 Algemene uitkering gemeentefonds Bij het opstellen van de begroting 2022 was er nog geen zekerheid rondom de herverdeling van het gemeentefonds. Er was 50% van het op dat moment geldende nadeel van € 35 per inwoner als risico opgenomen. In de loop van 2022 is het uiteindelijke effect van de herverdeling duidelijk geworden en meegenomen in de begroting 2023. Hiermee is het risico rondom de herverdeling vervallen en hiermee is het risico voor de algemene uitkering naar beneden bijgesteld.
De weerstandsratio De gewenste weerstandscapaciteit drukken we uit in de weerstandsratio. De weerstandsratio berekenen we door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door het bedrag aan geïnventariseerde risico’s. Als de beschikbare weer-standscapaciteit precies genoeg is om alle risico’s te dekken dan is de weerstandsratio 1. Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit eind 2022 en de risico-inschatting in deze jaarstukken bedraagt de weerstandsratio 1,2. Hieronder is de vergelijking met de programmabegroting 2022 / jaarstukken 2021 en de jaarstukken 2020 opgenomen. Weerstandsratio Onderdeel
(bedragen * € 1.000) Jaarstukken 2020
Programmabegroting 2022 /Jaarstukken 2021
Jaarstukken 2022
Totaal beschikbare weerstandscapaciteit
€ 1.513
€ 1.761
€ 5.833
Totaal geïnventariseerde risico's
€ 3.394
€ 3.990
€ 4.875
0,45
0,44
1,20
Weerstandsratio
De ontwikkeling van de weerstandsratio is in lijn met het financieel herstelplan zoals in juni 2021 door de raad is vastgesteld. Door de jaarlijkse toevoeging van € 6 ton en een groot deel van de positieve rekeningresultaten van de afgelopen jaren ligt de gemeente op koers om de minimaal noodzakelijk omvang van de algemene reserve van € 6,5 miljoen eind 2028 te bereiken.
Financiële kengetallen De financiële kengetallen zeggen iets over de financiële positie van de gemeente. Daarnaast kun je met deze kengetallen gemeenten met elkaar vergelijken. Zie hiervoor Findo voor vergelijking met andere Nederlandse gemeenten of Gelderse financiën voor vergelijking met andere Gelderse gemeenten. Eén afzonderlijk kengetal zegt niet alles. Voor een goed beeld moeten de kengetallen in samenhang worden beoordeeld. De provincies hanteren signaleringswaarden voor de kengetallen. Deze zijn opgenomen in het gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK 2020 Gemeenten). De signaleringswaarden lichten we onder de kengetallen toe. In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen van de gemeente Brummen opgenomen voor de meerjarenbegroting 2023-2026 met daarbij de vergelijkende cijfers vanuit de begroting 2022 en jaarstukken 2021.
86
Financiële kengetallen gemeente Brummen
Jaarstukken 2021
Begroting 2022
Jaarstukken 2022
1a – Netto schuldquote, exclusief verstrekte leningen
90,3%
121,1%
67,6%
1b – Netto schuldquote, inclusief verstrekte leningen
97,6%
129,0%
74,2%
2 – Solvabiliteitsratio
11,8%
4,4%
19,5%
3 – Kengetal Bouwgrondexploitatie
18,3%
17,1%
17,4%
4 – Structurele exploitatieruimte 5 – Belastingcapaciteit – Woonlasten meerpersoonshuishoudens
9,7%
0,6%
11,1%
115,3%
114,8%
114,8%
Toelichting op de financiële kengetallen 1a – Netto schuldquote, exclusief verstrekte leningen De netto schuld geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente weer ten opzichte van de eigen middelen. Bij de netto schuldquote worden alle schulden, verminderd met geldelijk bezit, afgezet tegen alle baten (exclusief mutaties reserves). De volgende signaleringswaarden gelden; • hoger dan 130%: meest risicovol, • tussen 90% en 130%: neutraal, • lager dan 90%: minst risicovol. 1b – Netto schuldquote, inclusief verstrekte leningen Om inzicht te krijgen in welke mate er sprake is van doorlenen van kapitaal, wordt de netto schuldquote zowel exclusief (1a) als inclusief (1b) verstrekte leningen weergegeven. Zo wordt duidelijk wat het aandeel is van de verstrekte leningen en wat dit betekent voor de schuldenlast van de gemeente. Hiervoor gelden dezelfde signaleringswaarden als onder 1a. 2 – Solvabiliteitsratio Dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het geeft het eigen vermogen weer als percentage van het balanstotaal. De volgende signaleringswaarden gelden; • lager dan 20%: meest risicovol, • tussen 20 en 50%: neutraal, • hoger dan 50%: minst risicovol.
3 – Grondexploitatie Het kengetal geeft aan het aandeel van boekwaarde van de gronden in exploitatie ten opzichte van de totale baten van de gemeente (exclusief mutaties reserves). De volgende signaleringswaarden gelden; • hoger dan 35%: meest risicovol, • tussen 20% en 35%: neutraal, • lager dan 20%: minst risicovol. 4 – Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele vrije ruimte binnen de begroting is. Ook geeft het aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen en/of er ruimte is voor nieuw beleid. Voor de berekening delen we het saldo van structurele baten en lasten vermeerderd met het saldo van structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves door de totale baten. De norm is 0. (hierbij zijn de structurele baten even groot als de structurele lasten)
87
De volgende signaleringswaarden gelden: • lager dan 0%: meest risicovol, • 0%: neutraal, • hoger dan 0%: minst risicovol. 5 – Belastingcapaciteit – Woonlasten meerpersoonshuishoudens Dit kengetal geeft aan wat de woonlasten in de gemeente Brummen zijn, uitgedrukt in een percentage van het landelijk gemiddelde. De cijfers van de Brummense lokale lastenmonitor in de paragraaf A. Lokale heffingen, vormen de basis van de berekening. De volgende signaleringswaarden gelden; • hoger dan 105%: meest risicovol, • tussen 95% en 105%: neutraal, • lager dan 95%: minst risicovol.
Beoordeling financiële kengetallen De financiële kengetallen laten een positieve ontwikkeling zien. ten opzichte van de begroting 2022 zijn de verschillen groot. Vooral het grote verschil bij de netto-schuldquoten. Dit verschil wordt veroorzaakt door het feit dat de totale werkelijke baten in 2022 ruim € 10 miljoen hoger zijn dan geraamd. Daarnaast stond er per 31 december 2022 een bedrag van ruim € 10 miljoen uitgezet bij het Rijk (zgn. verplicht schatkistbankieren). Zonder deze meevallers zouden beide kengetallen een waarde bevatten van rond de 100. Het blijven dus kengetallen van het moment. De solvabiliteitsratio (verhouding eigen vermogen/balanstotaal) maakt een zeer grote sprong. Dit wordt veroorzaakt door het forse positieve rekeningresultaat 2022.
88
C. Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Deze paragraaf gaat in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot onze ‘grotere’ kapitaalgoederen. Hierbij denken we aan de kosten van aanleg en instandhouding van wegen, riolering, water, groen en gebouwen. Een groot deel van het ‘vermogen’ van onze gemeente bestaat uit het bezit van wegen, rioleringen, groenvoorzieningen en gebouwen. Een zorgvuldig beheer en onderhoud hiervan vinden we dan ook belangrijk. Daarnaast wordt de kwaliteit van het openbaar gebied door inwoners vaak het meest intensief beleefd. Zwerfvuil, hondenpoep, loszittende stoeptegels, boomwortels, slecht onderhouden gebouwen, moeilijk toegankelijke gemeentelijke gebouwen: deze onderwerpen raken inwoners direct. De kosten van instandhouding van wegen, groen, riolering en gebouwen berekenen we aan de hand van onderhoudsplannen (de beheerplannen). De hoogte van de onderhoudskosten zijn voor een deel te beïnvloeden door keuzes te maken in het niveau van onderhoud. Om het onderhoudsniveau, de benodigde maatregelen en de kosten vast te kunnen stellen hebben we beheerplannen opgesteld. In deze beheerplannen hebben we de kwaliteit van het beheer van de openbare voorzieningen benoemd. De onderhoudsstaat van de voorzieningen wordt volgens landelijke normen (CROW) gemeten en geanalyseerd.
De vastgestelde kwaliteitsniveaus en resultaten van de metingen zijn het toetsingskader voor bestuur en medewerkers. In 2017 hebben we een Integrale visie Beheer Openbare Ruimte opgesteld. In deze visie staan de kaders waarbinnen het beheer van de openbare ruimte plaatsvindt. Hierin staat de ambitie om de buitenruimte beter toekomstbestendig en duurzaam te maken. In 2022 is het Programma Water en Riolering 2023-2027 vastgesteld en is een start gemaakt met nieuw groenbeleid.
Wegen In 2022 is op de Voorsterweg, Smeestraat en Elzenbosweg onderhoud aan de asfaltverharding uitgevoerd, daarnaast zijn rijbanen van gedeeltes van de Zutphensestraat, Gasfabriekstraat en Zegerijstraat herstraat. Verspreid door de gemeente zijn diverse trottoirs en parkeervakken hersteld. Ook zijn de fietspaden langs het Soerense Zand Zuid en het Eerbeekse Veldpad vernieuwd. De asfaltwegen die in 2021 een versterkingslaag hebben gekregen zijn in 2022 voorzien van een slijtlaag. Kosten groot onderhoud
(bedragen x 1.000)
raming na wijziging
€ 972
werkelijke kosten
€ 640
Restant
€ 332
van dit restant is nog nodig voor: Doorgeschoven onderhoud wegvakken
€ 408
Bruggen In 2020 zijn de bruggen over het Apeldoorns kanaal geïnspecteerd op mogelijke gebreken. Groot onderhoud voorzien we niet eerder dan in 2032.
89
Openbare reiniging Het reinigen van de openbare ruimte is uitgevoerd op beeldniveau B. Dat is het basisniveau. Mede door de inzet van vele vrijwilligers is er op veel plekken A-niveau gemeten. Het vegen van wegen is op bestekbasis voor 5 jaar uitbesteed. Het contract loopt op 1 juni 2023 af. Het bestekmatig vegen van wegen gebeurt alleen binnen de bebouwde kommen. Het vegen van wegen wordt sinds de herfst van 2021 binnen heel de bebouwde kom weer op B-niveau onderhouden. In de herfstperiode zijn weer bladbrengpunten ingericht en is een veegwagen ingezet voor het verwijderen van blad. Geconstateerd is dat de bladbrengpunten in toenemende mate misbruikt worden voor het storten van tuinafval. Ook werd op willekeurige plekken in de openbare ruimte blad- en groenafval gestort. Dit gaf verwerkingsproblemen en extra kosten voor de gemeente.
Huishoudelijk afval Er is in 2021 een nieuw beleids- en een uitvoeringsplan voor huishoudelijk afval opgesteld. Hierin ligt de nadruk nog meer op het inzamelen van grondstoffen. We streven er naar de hoeveelheid restafval verder terug te dringen naar 80 kg restafval per inwoner per jaar in 2025. Een inwoner van de gemeente Brummen had in 2021 gemiddeld 114,6 kg restafval per jaar, inclusief grof restafval. De hoeveelheden van 2022 zijn nog niet bekend. We zien wel dat er minder vaak restafval is aangeboden met de mini-containers en dat er minder stortingen zijn geweest in de ondergrondse containers. Daarnaast is er een voorlopige teruggave geweest van € 109.000,-- op verwerkingskosten. Deze combinatie maakt het aannemelijk dat er minder restafval is ingezameld. Samen met de andere Circulus Berkel-gemeenten blijven we zoeken naar een format waarbij de afvalscheiding verder toeneemt zonder dat de her te gebruiken grondstoffen te veel vervuild worden. De kosten voor het inzamelen en verwerken van het huishoudelijke afval worden voor 100% gedekt door de afvalstoffenheffing. Hierbij hanteren we het principe “de vervuiler betaalt”.
Openbare straatverlichting Het regulier onderhoud van de verlichting (o.a. vervangen kapotte armaturen) hebben we uitbesteed. De aannemer heeft in 2022 aangegeven het contract niet te willen voortzetten. De werkzaamheden zijn per 1 maart 2023 voorlopig gegund aan een andere aannemer. Na enkele jaren met veel langdurige storingen zijn we in 2022 gevrijwaard gebleven van veel uitval van verlichting. De gemeenteraad heeft bij de begrotingsbehandeling in oktober budget beschikbaar gesteld voor verdere verduurzaming van het verlichtingsbestand per 2023.
Riolering Verbetermaatregelen aan het bestaande rioolstelsel zijn uitgevoerd op basis van het Gemeentelijk rioleringsplan (het verlengde GRP 2016-2022). In 2022 is nieuw beleid op- en vastgesteld in het Programma Water en Riolering 2023-2027. Voor onderhoud aan rioolgemalen, (correctief) onderhoud en onderzoek aan het rioolstelsel zijn binnen de exploitatiebegroting jaarlijkse budgetten beschikbaar. Voor toekomstige renovaties van rioolstelsels is een voorziening beschikbaar die jaarlijks wordt gevoed ten laste van de exploitatiebegroting. In 2022 is € 450.000 gestort in deze voorziening.
90
Krapte op de arbeidsmarkt en leveringsproblemen van materialen zorgden voor vertraging bij de uitvoering van projecten. De volgende werkzaamheden zijn in 2022 gerealiseerd: Renovatie en vervanging van riolen in 2022 *Eerbeekse Enk (fase 10): Lijsterbes- Rozen- en Seringenstraat + deel Kloosterstraat. Door vertraging bij de voorbereiding is dit project gereed in mei 2023 Rioolvervangingen *Renovatie/reparatie rioolstrengen op diverse plaatsen kernen Eerbeek en Brummen. Reparatie is in 2022 gerealiseerd. Renovatie is gereed in april 2023 a.g.v. lange aanbestedingsprocedure in 2022 *Rioolgemaal Kampweg. Vertraging omdat we afhankelijk zijn van inzet Liander. Project gereed in maart 2023 *Afkoppelen Eerbeekse Enk (zie straten rioolvervanging). Door vertraging bij de voorbereiding is dit project gereed in mei Verbetermaatregel 2023 *Aanleg retentievoorziening bij vijver Veldkant. Door vertraging bij de voorbereiding is dit project gereed in mei 2023
Kosten rioolrenovaties
(bedragen x 1.000)
Begroting na wijziging
€ 850
Werkelijke uitgaven
€ 249
Restant
€ 601
Dit restant is nog nodig voor de rioolvervangingen zoals in de tabel hiervoor aangegeven. Milieumaatregelen Er waren in 2022 geen milieumaatregelen gepland
Twee projecten zijn niet of gedeeltelijk in 2022 gerealiseerd te weten: rioolvervanging Eerbeekse Enk fase 10 en het aanbrengen deelliners. De vertraging is bij beide projecten ontstaan bij de voorbereiding voornamelijk door afwezigheid van vakspecialist riolering. Beide projecten zijn april 2023 gereed.
Bermen en sloten De biodiversiteit staat onder druk. Om de biodiversiteit te verbeteren is samen met Landschapsnetwerk Brummen en andere beherende instanties gekeken naar mogelijkheden om de biodiversiteit in de bermen te vergroten. Dit is op enkele kansrijke locaties gedaan door de bermen in onze gemeente niet meer te klepelen maar door de vegetatie te maaien en af te voeren. Het vrijkomende maaisel van sloten is zo veel mogelijk op agrarische gronden in onze gemeente verwerkt. Eind 2022 is begonnen met de voorbereidingen voor een nieuw maaibestek. Vanaf 2023 zal in meer bredere bermen het maaisel worden afgevoerd. De afwaterende functie van veel bermgreppels en -sloten is in de afgelopen jaren verslechterd door dichtslibbing. Duikers raakten verstopt door te hoog liggende aangrenzende slootbodems. De milieuen natuurwetgeving maakt uitdiepen van de greppels, net als het aflagen van bermen, tot een kostbare kwestie. In afwachting van mogelijke ingrepen in de waterhuishouding voor het project Waardevol Brummen werden in 2022 alleen verstopte duikers gangbaar gemaakt en vonden geen structurele verdiepingen van greppels en sloten plaats. Op enkele locaties zijn ongewenste invasieve exoten in bermen en sloten aanwezig. Om de invasieve soorten structureel aan te pakken is een bestrijdingsplan voor de gemeente opgesteld en werden de locaties in beeld gebracht in het beheersysteem.
Openbaar groen Begin 2022 is gestart met het opstellen van een nieuw groenbeleidsplan en een nieuw groenbeheerplan. Begonnen is met een burgerraadpleging over het huidige groenbeheer via
91
"Brummen spreekt" en een inventarisatie van de plantsoenen. Door eerst ziekte en vervolgens vertrek van de medewerker groen heeft de planvorming behoorlijke vertraging opgelopen. Beide plannen worden pas begin 2023 opgeleverd. De onkruidbestrijding voeren we uit op basis van beeldkwaliteit. In 2022 is dit onderhoud uitgevoerd op het basis onderhoudsniveau-B. Om de heringerichte plantsoenen de kans te geven aan te slaan vond het onderhoud aan deze plantsoenen de eerste drie jaar na aanplant op het intensievere Aniveau plaats. Na drie jaar wordt het onderhoud teruggebracht naar basis en uitgevoerd op Bniveau. Ieder jaar worden meerdere keren de resultaten gemonitord. Hierbij wordt volgens een vastgestelde systematiek gemeten of de aannemers en buitendienst voldoen aan de vastgestelde kwaliteitseisen. In 2022 zijn deze metingen 9 maal, maandelijks van maart t/m november, uitgevoerd. Daarbij is gemeten dat zowel de aannemers als ook de buitendienst in mei grote moeite hebben gehad om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Lastig was vooral het beheersen van het onkruid in de beplantingen en het maaien van de gazons. Na een vrij natte april maand volgde een warme en droge meimaand waarin onkruid en gazons explosief gingen groeien. Gemiddeld 30% van beplantingen en gazons voldeed in mei enkele weken niet aan het verplichte beeld.
In deze groeizame maand is er extra inzet gepleegd door aannemers en de buitendienst zodat vanaf juni alle groen weer aan de verplichtingen voldeed. Na een droge zomer volgde een vrij natte septembermaand. Ook in de maand september was extra inzet noodzakelijk om het vereiste beeld te kunnen realiseren. In 2022 is 10.500 m2 gazon in Brummen, Eerbeek, Hall en Leuvenheim in de gehele maand mei niet gemaaid in het kader van de 'Maai Mei Niet' actie. Door in mei niet te maaien ontwikkelen zich planten in de gazons die langer kunnen bloeien. Dit is gunstig voor bijen, vlinders en andere insecten.
Begraafplaatsen Het op de begraafplaats Brummen aanwezige graf- en rijksmonument van Bogaardt is in beheer overgedragen aan een particuliere stichting die het graf wil gaan restaureren. Met de stichting is een overeenkomst afgesloten waarin de onderlinge verplichtingen opgenomen zijn. De begraafplaatsen zijn jaarrond op B-niveau (CROW kwaliteitscatalogus) onderhouden. Er is nog geen capaciteit beschikbaar geweest om afgestorven en verwijderde beplantingen te vervangen. De werkzaamheden zijn doorgeschoven naar 2023. In 2022 hebben er op de begraafplaatsen 48 begravingen, 17 urn bijzettingen en 2 as verstrooiingen plaats gevonden. Dat is iets meer dan dat op basis van het gemiddelde van de afgelopen jaren verwacht mocht worden.
Boombeheer De Gemeente Brummen heeft 16.500 gemeentelijke bomen in beheer. Het boomonderhoud vond t/m 2022 op een beperkte schaal plaats. Prioriteit bij het onderhoud was het voorkomen van gevaarlijke situaties en schade aan derden. In 2022 is door onze boomveiligheidscontroleurs een uitgebreide boomveiligheidsinspectie (0meting) uitgevoerd op 10.500 bomen. De inspectie maakte nogmaals de achterstand in het boombeheer inzichtelijk. Belangrijkste oorzaken van de onderhoudsachterstand zijn bezuinigingen uit het verleden maar ook de extreme weersomstandigheden zoals meerdere jaren met extreme hitte en droogte en de februaristormen.
92
Storm Eunice heeft op 18 februari 2022 grote schade aan gemeentelijke bomen veroorzaakt. 33 gemeentelijke bomen zijn omgewaaid. Er zijn ca. 25 bomen van derden omgewaaid op de openbare weg en in ca. 50 bomen zijn loshangende takken verwijderd. Het wegnemen van de schade heeft geleid tot € 22.000,- extra aan kosten en 80 uur inzet door onze buitendienst. In 2022 zijn 3.500 bomen gesnoeid. De genoemde achterstand kon hiermee echter slechts gedeeltelijk worden aangepakt. In het kader van veiligheid en toekomstbestendigheid van onze bomen is van belang dat de achterstand vanaf 2023 volledig wordt weggewerkt. In 2022 zijn er in totaal 147 bomen verwijderd en 65 nieuwe bomen aangeplant. De overige 80 bomen worden in 2023 vervangen door nieuwe bomen. Voor het verwijderen van een deel van de dode en slechte bomen zijn vrijwilligers van de groep Holthakkers ingezet. Om jonge bomen een goede start te geven wordt in de eerste 3 jaar na het aanplanten water gegeven tijdens droogte in het groeiseizoen. De zomer van 2022 was extreem droog. De buitendienst heeft 440 jonge bomen van begin mei t/m eind september regelmatig water gegeven om ze te kunnen laten overleven. De daarmee gemoeide tijd (720 uur) ging ten koste van gepland onderhoud. Er was dit jaar een afname van overlast door de eikenprocessierups in inlandse eiken merkbaar.
Er waren minder overlastmeldingen en minder en kleinere nesten met rupsen. De aanpak van de overlast is op dezelfde wijze gedaan als in 2020 en 2021. In het voorjaar heeft een preventieve bestrijding van de rups plaats gevonden door bespuiting met aaltjes op eiken binnen de bebouwde kom en aan fietsroutes voor scholieren. Gezien de aanwezigheid van beschermde vlinders mocht deze bestrijding niet overal uitgevoerd worden. In mei/juni heeft curatieve bestrijding van de rups plaats gevonden conform ons vastgestelde protocol. Er zijn daarbij ruim 3000 nesten weggezogen.