(032) Eindrapport Bestuurlijke Toekomst Brummen-Rheden-Zutphen
Tekst van het document
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
43
DEEL III: Inwonersconsultatie
De thematische analyse bouwt voort op deze categorisering en richtte zich op het herkennen en duiden van terugkerende thema’s, meningen en onderliggende motieven. Daarbij is niet alleen gekeken naar wat respondenten zeggen, maar ook waarom. De achterliggende redenen en overwegingen. In de rapportage zijn alleen thema’s opgenomen die door meerdere respondenten zijn genoemd. Citaten worden gebruikt om breed gedeelde patronen te illustreren, niet als losse signalen.
Per onderwerp beschrijven we in de rapportage de belangrijkste terugkerende patronen. De tekstuele beschrijvingen zijn samenvattingen van patronen die herhaaldelijk in de data terugkomen en stevig worden onderbouwd door de open antwoorden.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
44
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
7 De resultaten
dit het belangrijkste onderwerp en 14% vindt dit het op één na belangrijkste onderwerp. Het
Hieronder staan de reacties van inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden op de combinatie
onderwerp Samenwerkingsverbanden wordt door het minste aantal inwoners uit de gemeente
Brummen-Rheden beschreven. In deel drie van dit rapport is uiteengezet hoe deze reactie is
Rheden op de eerste plek gezet, en door de meeste inwoners op de laatste plek.
opgehaald. Hier leest u de onderzoeksopzet en -verantwoording. Bij zowel de gemeenten Brummen als Rheden staan Voorzieningen, Ruimte, Dienstverlening In het bijlagenboek staan de rapportages van de inwonersconsultatie opgenomen. Hierin
en Veiligheid in de top 5 van belangrijkste onderwerpen. Het opvallendste verschil is dat het
staan de tabellen en grafieken van de gesloten vragen weergegeven. Ook zijn er uitsplitsingen
onderwerp Kenmerken/identiteit door inwoners uit de gemeente Brummen zeer belangrijk wordt
gemaakt naar leeftijd en woonplaats en zijn opvallende significante verschillen beschreven.
gevonden (21% zet dit onderwerp op één), terwijl 8% van de inwoners uit de gemeente Rheden dit
Daarnaast staat voor de open vragen de respons per onderwerp genoemd. Elke inwoner kon zowel
onderwerp het belangrijkst vindt.
kansen als zorgen meegeven per onderwerp. Tot slot wordt een uitgebreide toelichting op de onderzoekverantwoording gegeven.
7.2 Over welke onderwerpen willen inwoners de vragen beantwoorden?
7.1 Welke onderwerpen vinden inwoners belangrijk?
Inwoners konden zelf in de vragenlijst aangeven voor welke onderwerpen zij de vragen wilden
Inwoners uit de gemeente Brummen vinden de onderwerpen Voorzieningen en Kenmerken/
beantwoorden. Inwoners konden ook aangeven voor alle onderwerpen de vragen te beantwoorden.
identiteit de belangrijkste onderwerpen. Bij de vraag waarin ze de onderwerpen mogen
Ruim een kwart van de inwoners uit de gemeente Brummen heeft voor alle onderwerpen de vragen
rangschikken naar belangrijkheid, plaatst 21% het onderwerp Voorzieningen op de eerste plek en
beantwoord, in de gemeente Rheden was dit ruim een derde van de inwoners.
23% op de tweede plek. Eveneens vindt 21% Kenmerken/identiteit het belangrijkste onderwerp, dit onderwerp wordt door 12% op de tweede plek gezet. Het onderwerp Samenwerkingsverbanden
Inwoners uit de gemeente Brummen kozen de volgende onderwerpen het vaakst: Voorzieningen
wordt door een derde van de inwoners uit de gemeente Brummen onderaan de rangschikking
(36%), Kenmerken/identiteit (28%), Ruimte (28%), Veiligheid (28%) en Dienstverlening (27%).
geplaatst.
De volgende onderwerpen werden het vaakst gekozen door inwoners uit de gemeente Rheden: Voorzieningen (40%), Veiligheid (29%), Ruimte (28%), Dienstverlening (27%) en Sociaal domein
Ook in de gemeente Rheden vinden de inwoners het onderwerp Voorzieningen het belangrijkst,
(23%).
26% heeft dit op de eerste plek gezet en 23% op de tweede plek. Ruimte volgt daarna, 16% vindt
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
45
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
7.3 Kansen en zorgen per onderwerp
gemeente wordt daarbij gezien als een organisatie met meer deskundigheid en slagkracht, die
Bij de inventarisatie van de inbreng is niet geteld hoeveel afzonderlijke zorgen en kansen er zijn
minder afhankelijk van individuele medewerkers is en beter in staat is om inwoners op een neutrale
genoemd, maar wel hoeveel mensen één of meer zorgen en/of kansen hebben aangedragen.
en consistente manier te helpen.
Inwoners hadden de mogelijkheid om zowel kansen als zorgen te benoemen bij elk onderwerp. Er zijn dus inwoners die bij een onderwerp zowel kansen als zorgen hebben meegegeven. In de
In beide gemeenten noemen inwoners dat een grotere ambtelijke organisatie meer mogelijkheden
beschrijving van de reacties hieronder geven we aan of er sprake is van ‘meer’ of ‘aanzienlijk meer’
biedt om openingstijden te verruimen, wachttijden te verkorten en meldingen en aanvragen sneller
zorgen of kansen. Deze kwalificatie is gebaseerd op het verschil in aantal mensen dat ervoor heeft
af te handelen. Ook verwachten zij dat de gemeente beter haar positie kan innemen richting
gekozen één of meer zorgen of kansen te benoemen. Wat opvalt is dat meer mensen zorgen hebben
provincie en Rijk en dat dienstverlening efficiënter kan worden ingericht. Verbetering van de
benoemd dan mensen die kansen hebben benoemd. Het aantal inwoners dat kansen en/of zorgen
digitalisering wordt daarbij vaak genoemd als kans. Inwoners kunnen dan meer zaken zelf online
heeft meegegeven staat in het bijlagenboek.
regelen, wat de dienstverlening volgens hen gemakkelijker, sneller en goedkoper kan maken.
7.3.1 Dienstverlening
“Betere en efficiëntere dienstverlening tegen een lagere kostprijs.” – Inwoner gemeente Brummen
Dienstverlening gaat over het contact (balie, telefonisch, digitaal) dat inwoners hebben met de gemeente.
“Ruimere openingstijden voor vragen en beantwoording van vragen door ambtenaren, mede door efficiënter gebruik van middelen.” – Inwoner gemeente Rheden
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden noemen bij het onderwerp Dienstverlening, zowel kansen als zorgen bij een mogelijke herindeling. In beide gemeenten zijn er aanzienlijk meer
Zorgen
zorgen dan kansen aangegeven.
Tegelijkertijd uiten inwoners uit beide gemeenten zorgen over de gevolgen van een herindeling voor de bereikbaarheid en kwaliteit van de dienstverlening. In beide gemeenten noemen inwoners
Kansen
de afstand tot het gemeentehuis als belangrijke zorg, vooral voor ouderen, minder mobiele
Een kans die genoemd wordt, is de gelijkenis tussen de gemeenten. Door het vergelijkbare dorpse
inwoners en mensen die digitaal minder vaardig zijn. Hierbij gaat het zowel om de fysieke afstand
karakter van beide gemeenten en de organisatiecultuur, verwachten inwoners dat ambtenaren
als het risico dat digitalisering de drempel tot de gemeente verhoogt. In beide gemeenten leeft de
gemakkelijk samen kunnen werken, kennis kunnen delen en elkaar kunnen versterken. Een grotere
vrees dat persoonlijk contact met de gemeente afneemt en dat ambtenaren verder van de inwoners
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
46
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
af komen te staan. Daarnaast vragen sommigen zich af of de beloofde efficiëntie daadwerkelijk
Kansen
wordt behaald. Zij maken zich zorgen dat meer ambtenaren en een grotere organisatie juist tot
Inwoners verwachten dat met gerichte woningbouw de bevolkingssamenstelling beter in balans
hogere kosten, meer bureaucratie en langere doorlooptijden leiden. Ten slotte wordt gewezen op
kan worden gebracht, dit zien zij als kans. Vaak wordt genoemd dat er meer passende woningen
het risico van versnippering en minder zichtbare aanwezigheid van de gemeente in de dorpen, met
nodig zijn voor senioren, starters en jonge gezinnen. Vooral in de gemeente Rheden wordt benoemd
het gevoel dat inwoners sneller “van het kastje naar de muur” kunnen worden gestuurd als er meer
dat woningen voor senioren nodig zijn om doorstroming te stimuleren. In beide gemeenten wordt
verschillende afdelingen en specialisten betrokken zijn.
benoemd dat woningen voor starters en jonge gezinnen nodig zijn om deze groep te behouden en aan te trekken. Ook wordt het belangrijk gevonden dat verschillende generaties in dezelfde wijk
“Als het (pas nieuwe) gemeentehuis in Rheden het gemeentehuis voor de nieuwe gemeente wordt, blijft
kunnen samenleven, met een gemengde leeftijdsopbouw in (nieuwe) woonwijken en de -omgeving.
het gemeentehuis in Brummen dan een dependance?” – Inwoner gemeente Brummen
Daarnaast wordt in beide gemeenten benadrukt dat inwoners graag betrokken willen worden bij deze vraagstukken.
“De bereikbaarheid van de gemeente voor ouderen en minder digitaal onderlegde inwoners. Een contactpunt in elk dorp is van essentieel belang.” – Inwoner gemeente Rheden
“Als de gemeentes Brummen en Rheden samengaan zijn er misschien meer mogelijkheden voor het bouwen van nieuwe woningen voor starters, waardoor de vergrijzing binnen het gebied een beetje
7.3.2 Bevolkingsopbouw
wordt tegengegaan.” – Inwoner gemeente Brummen
Bevolkingsopbouw gaat over de verdeling van inwoners naar leeftijd en herkomst, en of het aantal groeit of krimpt.
“Met een grotere gemeente kan er beter gewerkt worden aan een goede balans tussen oude (zowel leeftijd als tijd in gemeente) en nieuwe bewoners.” – Inwoner gemeente Rheden
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien bij een mogelijke herindeling zowel kansen als zorgen voor de bevolkingsopbouw. In beide gemeenten zijn er meer zorgen dan kansen
Zorgen
aangegeven.
Tegelijkertijd uiten inwoners van beide gemeenten zorgen. Ze vrezen dat dubbele vergrijzing en het vertrek van jongeren de balans verder verstoren en de druk op voorzieningen en zorgkosten laten toenemen. Veel inwoners maken zich zorgen over de beschikbaarheid en betaalbaarheid van woningen voor starters en ouderen. In de gemeente Rheden wordt bevolkingsgroei bovendien
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
47
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
niet altijd als positief ervaren, omdat de ruimte beperkt is. Ook over de groei van de gemeente zijn
de identiteit van kernen goed kan worden behouden. Zowel in de gemeente Brummen als in de
zorgen, omdat men vreest dat een grotere gemeente meer afstand tot inwoners creëert. Ten slotte
gemeente Rheden is er al ervaring met dorpsgericht werken en met het omgaan met zowel grote
worden in de gemeenten zorgen genoemd over het asielbeleid.
als kleine dorpen. Hiervoor kan kennis en expertise verder gebundeld worden. Inwoners hopen dat hiermee de basisvoorzieningen in alle dorpen op peil kunnen blijven en dat er meer (financiële)
“Dubbele vergrijzing legt hogere druk op voorzieningen en kost een gemeente ook meer (zorg).” –
mogelijkheden ontstaan om sportvoorzieningen, zoals een zwembad, en andere voorzieningen
Inwoner gemeente Brummen
(voor onder andere jongeren) te behouden.
“De dorpen zijn zo divers en liggen ver uit elkaar. Door dit samen te voegen in een gemeente komt er
“Rheden en Brummen hebben nu al een dorpskarakter, dat kan elkaar straks alleen maar versterken.
geen doorstroom op gang, omdat mensen graag in hun eigen omgeving blijven.” – Inwoner gemeente
Ook zie ik mogelijkheden in versterking van de kleine kernen.” – Inwoner gemeente Brummen
Rheden
“Leer van elkaar, neem het beste uit elk dorp mee en zorg dat elk dorp wel zelfvoorzienend blijft.” – Inwoner gemeente Rheden
7.3.3 Voorzieningen Het onderwerp Voorzieningen gaat over de plekken en diensten die inwoners dagelijks
Zorgen
gebruiken, zoals winkels, school, sport en cultuur.
Tegelijkertijd uiten inwoners uit beide gemeenten zorgen. Een veelgehoorde zorg in beide
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden noemen zowel kansen als zorgen voor de voorzieningen bij een mogelijke herindeling. In beide gemeenten zijn er meer zorgen dan kansen aangegeven.
per dorp verloren gaat, met als gevolg een ongelijke verdeling van voorzieningen en verdere concentratie in de grotere kernen. In beide gemeenten zijn er zorgen dat de inwoners verder moeten reizen voor voorzieningen. De zorg leeft voor het verdwijnen, versoberen of verwaarlozen van basisvoorzieningen, sportvoorzieningen en bibliotheken. In de gemeente Rheden worden ook
Kansen De inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien op het gebied van voorzieningen meerdere kansen. De inwoners constateren dat beide gemeenten een sterk dorpskarakter hebben, waardoor er verwacht wordt dat er beter maatwerk per dorp kan worden geleverd en
<< terug naar inhoudsopgave
gemeenten is dat in een grotere gemeente de aandacht voor de dorpen verwatert en maatwerk
nog specifiek voorzieningen genoemd die sociale samenhang faciliteren en stimuleren. Ook vragen inwoners uit beide gemeenten zich af of het financieel haalbaar is om alle voorzieningen in stand te houden, zeker als de kosten blijven stijgen. Daarnaast noemen inwoners uit de gemeente Rheden de leegloop van winkels, die ten koste kan gaan van de levendigheid in de kernen.
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
48
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
Ten slotte zijn er zorgen over dalende aantallen vrijwilligers en verschillen in schoolvakantieregio’s
belangrijke gezamenlijke kwaliteiten. Daarbij wordt het als kans gezien om de krachten te bundelen,
tussen beide gemeenten.
meer samen te werken en tegelijkertijd de eigen identiteit van de dorpen te behouden. Goede, dorpsgerichte communicatie en nauwe samenwerking met dorpsraden en inwonersinitiatieven
“Ik vrees voor centralisatie, terwijl de dorpen behoefte hebben aan eigen voorzieningen.” – Inwoner
zijn daarbij volgens hen essentieel.
gemeente Brummen “De uitstraling van de gemeentes Brummen en Rheden liggen dicht bij elkaar en zouden elkaar mooi “Het risico bestaat dat er uiteindelijk toch vanwege financiële redenen voorzieningen geschrapt
aanvullen.” – Inwoner gemeente Brummen
worden in kleine dorpen en dergelijke. Dat is voor mensen die niet makkelijk ver weg kunnen komen heel impactvol.” – Inwoner gemeente Rheden
“Samengaan met Brummen versterkt de band met Veluwezoom en IJsselvallei en biedt kansen om meer te doen met en voor de natuur van dit prachtige gebied.” – Inwoner gemeente Rheden
7.3.4 Kenmerken/identiteit Kenmerken/identiteit gaat over wat de gemeente uniek maakt, zoals de omgeving, dorpen en wijken, het erfgoed en manier van samenleven.
Zorgen Tegelijkertijd leven er in beide gemeenten zorgen over het behoud van die identiteit. Inwoners noemen dat in een grotere, langgerekte gemeente de eigenheid van dorpen en buurtschappen
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien in een mogelijke herindeling zowel kansen
mogelijk verwatert, de afstand tot het gemeentebestuur groter wordt en de aanpak minder
als zorgen voor de kenmerken/identiteit van hun gemeente. In beide gemeenten worden er net wat
persoonlijk wordt, met minder saamhorigheid en minder invloed. Ook de druk op de natuur wordt
meer zorgen dan kansen genoemd.
als belangrijk punt genoemd, want men maakt zich zorgen over woningbouw, verstedelijking en industrie in het buitengebied en de vraag hoe economie, landbouw en natuur in balans blijven.
Kansen Inwoners van beide gemeenten zien bij een mogelijke herindeling overeenkomsten in kenmerken/
Inwoners uit de gemeente Brummen noemen de zorg dat juist de identiteit van de gemeente
identiteit. Veel mensen geven aan dat de dorpen en het overwegend landelijke karakter goed bij
Brummen en haar landelijke karakter op de achtergrond raken en dat kleinere dorpen en
elkaar passen en elkaar kunnen versterken. De groene omgeving, het natuurlijke landschap rond
buurtschappen minder aandacht kunnen krijgen. In de gemeente Rheden leggen inwoners extra
Veluwezoom en IJsselvallei en de mogelijkheden voor recreatie en toerisme, worden gezien als
nadruk op het behoud van de dorpsgerichte manier van werken en de korte lijnen met raad en
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
49
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
bestuur, en op verschillen in cultuur en mentaliteit, bijvoorbeeld rond natuur en agrarische
kunnen werken, betere Wmo- en jeugdzorg kunnen organiseren en meer slagkracht hebben bij
belangen.
armoedebestrijding, preventie en het ondersteunen van mantelzorgers en kwetsbare groepen.
“Het is wel een uitdaging om een langgerekte gemeente met veel dorpen toch als één gemeente te laten
“Door samen te werken kunnen we (hoop ik) efficiënter hulp en ondersteuning organiseren, zodat
voelen.” – Inwoner gemeente Brummen
mensen sneller de juiste zorg krijgen en dorps- en wijkinitiatieven beter ondersteund worden.” – Inwoner gemeente Brummen
“De identiteit van de nieuwe gemeente. Natuur, industrie en landbouw kunnen elkaar bijten, zorg voor een beleid waarbij het natuurrijke karakter niet te leiden heeft onder de industrie en landbouw om
“Een grotere gemeente met meer mensen betekend een stabieler en betrouwbaarder vangnet.” –
samenhang in de gemeente te creëren.” – Inwoner gemeente Rheden
Inwoner gemeente Rheden
7.3.5 Sociaal domein
Zorgen
Sociaal domein gaat over de zorg en ondersteuning van inwoners.
Tegelijkertijd klinkt in beide gemeenten de zorg over de keerzijde van een grotere schaal. Inwoners vrezen dat bureaucratie en afstanden toenemen, waardoor persoonlijk contact met de gemeente,
Uit de reacties van inwoners uit de gemeenten Brummen en Rheden blijkt dat zij in het sociaal
vertrouwde aanspreekpunten en lokale kennis verloren gaan. Er is twijfel of de beloofde efficiëntie
domein zowel kansen zien als zorgen hebben bij een mogelijke herindeling. In beide gemeenten
ook daadwerkelijk bij de inwoner terechtkomt, of juist leidt tot bezuinigingen, langere wachttijden
worden er meer zorgen dan kansen genoemd.
en nog meer druk op een sociaal domein dat nu al onder financiële spanning staat. Zowel inwoners uit de gemeente Brummen als de gemeente Rheden noemen dat kleinere dorpen of kwetsbare
Kansen
groepen mogelijk minder goed bereikt worden, en dat vrijwilligers en lokale initiatieven het niet
Inwoners uit beide gemeenten benadrukken hoe belangrijk korte lijnen, dorps- en wijkgericht
alleen kunnen dragen. Er wordt daarbij vaak genoemd dat juist de kracht van de dorpen en het
werken en maatwerk zijn. Inwoners zien kansen als de nieuwe gemeente de kracht van de
bestaande vrijwilligerswerk behouden moeten blijven. Ook wordt gewezen op het belang van
gemeenschappen weet te benutten. Sterke wijk- en dorpsraden, goed functionerende wijkteams en
voldoende voorzieningen, ontmoetingsplekken en toegankelijke ondersteuning in alle kernen.
ondersteuning die dichtbij en laagdrempelig blijft. Ook het bundelen van kennis en expertise wordt als positief genoemd. Een grotere organisatie zou volgens inwoners professioneler en efficiënter
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
50
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Dat de samenwerking kan leiden tot minder persoonlijke aandacht en dat sommige inwoners tussen
“Er is al veel samenwerking op toeristisch niveau dat kan alleen maar beter worden.” – Inwoner
wal en schip vallen, vooral degenen met complexe zorgvragen.” – Inwoner gemeente Brummen
gemeente Brummen
“In een groter gebied lijkt het me juist lastiger om alles per dorp/buurt goed overzichtelijk te houden
“Meer mogelijkheden om de werkgelegenheid te versterken door regionaal een grotere speler te zijn.”
op wie hulp nodig heeft en wie niet.” – Inwoner gemeente Rheden
– Inwoner gemeente Rheden
7.3.6 Economie
Zorgen
Economie gaat over werk en bedrijven in de gemeente.
Specifiek noemen inwoners van de gemeente Brummen dat het huidige krachtige ondernemersklimaat verder kan worden uitgebouwd, mits de infrastructuur (zoals woon-
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien bij een mogelijke herindeling economische
werkverkeer, vrachtverkeer en openbaar vervoer) verbetert. Inwoners uit de gemeente Rheden
kansen, maar noemen daar tegelijkertijd zorgen bij. In beide gemeenten worden er net wat meer
leggen het accent sterker op regionale versterking, want een nieuwe gemeente kan volgens
zorgen dan kansen genoemd.
inwoners een stevigere gesprekspartner in de regio worden en zo meer invloed uitoefenen. Tegelijk zijn er in beide gemeenten zorgen over de vraag of een grotere gemeente daadwerkelijk tot meer
Kansen
economische groei leidt. Daarbij worden zorgen geuit dat economie en industrie voorrang krijgen
Algemeen leeft het beeld bij inwoners dat een grotere gemeente een krachtiger ondernemers- en
op natuur, milieu en leefbaarheid, en dat meer toerisme en verkeersdruk de dorpen en de natuur
vestigingsklimaat kan bieden, met meer kansen voor ondernemers, extra werkgelegenheid en
verder onder druk zetten. Bij inwoners uit de gemeente Rheden speelt daarnaast de vraag hoe
ruimte voor innovatie en duurzaamheid. De aanwezige kennis van industrie, toerisme en natuur in
wordt omgegaan met de zwaardere industrie/papierindustrie in Eerbeek. Ook wordt genoemd
beide gemeenten kan volgens inwoners nog beter worden benut, bijvoorbeeld door industrie en
dat de economische aansluiting voor Eerbeek mogelijk beter is met Apeldoorn/Loenen dan met
bedrijvigheid te stimuleren en tegelijkertijd de lokale economie te versterken. Ook toerisme wordt
Rheden.
genoemd als kans. Door meer te investeren in verblijfstoerisme en de aantrekkingskracht van de Veluwezoom en het buitengebied te spreiden, kunnen alle dorpen en voorzieningen profiteren.
“Is het nodig om te fuseren voor een bloeiende economie? Ik vind het belangrijk dat er wordt
Tegelijkertijd willen inwoners het groene imago versterken, de landelijke en bosrijke omgeving
geïnvesteerd in lokale boerenbedrijven en natuur.” – Inwoner gemeente Brummen
verbeteren en natuur, agrarische sector en economie beter laten samenwerken.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
51
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Het toerisme op de Veluwezoom en Posbank is nu al bijna niet te hanteren, met name in de zomer.
aan de woningbouw zorgvuldig in te passen zodat natuur, landschap en landbouw niet onder druk
Uitbreiding van toerisme zal het kwetsbare natuurgebied nog meer schade toebrengen dan nu al het
komen te staan.
geval is.” – Inwoner gemeente Rheden “Gemeenten Brummen en Rheden hebben een vergelijkbare opbouw van kleine dorpskernen en een
7.3.7 Ruimte
waardevol landschap tussen Veluwe en IJssel. Mijn verwachting is dat deze gemeenten vergelijkbare
Ruimte gaat over hoe de openbare ruimte wordt gebruikt: voor wonen, werken, verkeer, natuur,
expertise nodig hebben en elkaar daarin kunnen versterken.” – Inwoner gemeente Brummen
water, energie, toerisme en recreatie. “Door gezamenlijk naar ontwikkeling te kijken en logisch gebruik te maken van de gebieden op een
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden delen op het onderwerp Ruimte, zowel kansen
passende manier, kan je voorzieningen en bepaalde woonwensen makkelijker realiseren op grotere
als zorgen. In beide gemeenten worden er net wat meer zorgen dan kansen genoemd.
schaal, terwijl je andere delen van de gemeente qua natuur ongemoeid kan laten.” – Inwoner gemeente Rheden
Kansen Een belangrijk gedeelde kans is de wens om het landelijke en dorpse karakter, het vele groen en de
Zorgen
natuurwaarden te behouden. Inwoners verwachten dat twee vergelijkbare, overwegend dorpse
De zorgen concentreren zich vooral op de vraag hoe de balans tussen woningbouw en behoud van
gemeenten samen sterker kunnen sturen op een goede balans tussen wonen, landbouw, natuur en
natuur en dorpse identiteit in de praktijk uitpakt. In beide gemeenten vrezen inwoners aantasting
recreatie, met aandacht voor gebieden als de Veluwezoom en de IJssel. Ook worden door sommige
van natuur en buitengebied door verstedelijking, maar er zijn óók zorgen dat er, ondanks een
inwoners kansen gezien om toerisme en recreatie beter te spreiden en om gezamenlijk een steviger
herindeling, nog steeds te weinig wordt gebouwd. Een aantal inwoners uit de gemeente Brummen
milieu- en klimaatbeleid te voeren.
wijst specifiek op het risico dat de belangen van het platteland en de landbouw onvoldoende worden vertegenwoordigd. Een aantal inwoners uit de gemeente Rheden heeft zorgen over
Tegelijkertijd wordt in beide gemeenten nadrukkelijk gewezen op de grote behoefte aan
wegenonderhoud, oververtegenwoordiging van landbouw en de vraag of de klimaat- en
passende en betaalbare woningen, vooral voor starters en ouderen. Inwoners zien mogelijkheden
energietransitie niet te veel of juist te weinig nadruk krijgt.
in nieuwbouw binnen de kernen, het splitsen of vernieuwen van bestaande woningen en het aanpakken van leegstand. Inwoners noemen daarbij dat een grotere gemeente mogelijk meer ruimte en slagkracht heeft om woningbouw en herontwikkeling te versnellen. Inwoners geven wel
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
52
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Zorg over het behoud van het unieke karakter van onze omgeving als er meer in het buitengebied
“Door het dorpse karakter van beide gemeenten is er ook kennis van wat daar speelt en kan men elkaar
gebouwd gaat worden. Goed overleg met bewoners is van essentieel belang.” – Inwoner gemeente
versterken.” – Inwoner gemeente Brummen
Brummen “Schaalvergroting bevordert professionaliteit en beschikbare capaciteit kan beter ingezet worden. “Behoud van natuur ten opzichte van economische belangen als landbouw en toerisme. Een focus op
Houd wel de gebiedskennis in de gaten!” – Inwoner gemeente Rheden
natuur blijft belangrijk.” – Inwoner gemeente Rheden
Zorgen
7.3.8 Veiligheid
Tegelijkertijd maken inwoners zich zorgen over de huidige beperkte zichtbaarheid van politie en
Veiligheid gaat over een veilige leefomgeving. Denk hierbij aan openbare orde, criminaliteit en verkeer.
handhaving, langere aanrijtijden en het risico dat een grotere gemeente niet automatisch tot meer capaciteit leidt. Er leeft twijfel of een herindeling niet juist zorgt voor grotere afstand tot bestuur en hulpdiensten, meer bureaucratie en minder oog voor lokale verschillen tussen dorpen en wijken.
Uit de reacties van inwoners uit de gemeenten Brummen en Rheden komt naar voren dat zij bij een
Zowel in de gemeenten Brummen als Rheden spelen zorgen over verkeersveiligheid, overlast en de
mogelijke herindeling op het onderwerp Veiligheid, zowel kansen zien als zorgen hebben. In beide
rol van asielzoekerscentra en opvanglocaties.
gemeenten worden er meer zorgen dan kansen genoemd. Inwoners uit de gemeente Brummen noemen de zorg dat het plattelandskarakter en de kleinere
Kansen
kernen mogelijk onvoldoende aandacht krijgen, dat lokale politieposten verdwijnen en dat de
Er is een gemeenschappelijke wens voor meer zichtbare politie en BOA’s, kortere lijnen met
gemeenten momenteel in verschillende veiligheidsregio’s werken. Inwoners uit de gemeente
wijkagenten en beter toezicht op verkeer, (jeugd)overlast en criminaliteit. Mensen verwachten
Rheden verwijzen in hun zorgen vaker naar de drukkere dorpskernen als Dieren en Velp, leegstand
dat een grotere gemeente meer capaciteit, professionaliteit en samenhang in beleid en
en naar verschillen tussen stedelijke en landelijke gebieden binnen de mogelijk nieuwe gemeente.
uitvoering kan bieden, bijvoorbeeld door betere afstemming tussen hulpdiensten, gerichtere verkeersmaatregelen, meer inzet op preventie en gebruik van middelen als buurtapps,
“De capaciteit van de politie is heel laag en aangezien de dorpen verspreid liggen twijfel ik aan de
meldingsplatforms en slimme verlichting. Ook het versterken van naoberschap, buurtpreventie
dienstbaarheid en zichtbaarheid.” – Inwoner gemeente Brummen
en samenwerking tussen dorpen wordt in beide gemeenten als kans gezien om het gevoel van veiligheid en sociale samenhang te behouden en vergroten.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
53
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Handhaving door wijkagenten en boa’s is nu al minimaal en schaalvergroting maakt dat niet
“Behoud van de relatieve kleinschaligheid. Samen de gespecialiseerde kennis delen.” – Inwoner
automatisch beter vrees ik.” – Inwoner gemeente Rheden
gemeente Brummen
7.3.9 Organisatie en bestuur
“Professionele raadsleden en meer bestuurskracht bij grotere gemeente. Meer strategisch lange
Organisatie en bestuur gaat over hoe de gemeente werkt en beslist.
termijn visie/beleid.” – Inwoner gemeente Rheden
Uit de reacties van inwoners uit de gemeenten Brummen en Rheden komt naar voren dat zij in een
Zorgen
mogelijke herindeling op bestuurlijk en organisatorisch vlak zowel kansen zien als zorgen hebben.
Tegelijkertijd zijn er in beide gemeenten zorgen over wat schaalvergroting betekent voor
In beide gemeenten worden er net wat meer zorgen dan kansen genoemd.
kleinschaligheid, bereikbaarheid en kosten. Inwoners noemen dat een grotere organisatie mogelijk leidt tot meer bureaucratie, langere lijnen en minder slagvaardige besluitvorming, waardoor de
Kansen
afstand tussen burger en bestuur toeneemt. In zowel de gemeente Brummen als de gemeente
In beide gemeenten wordt genoemd dat een grotere gemeente meer slagkracht kan geven. Meer
Rheden speelt de zorg dat dorpen hun eigen identiteit en korte lijnen verliezen en dat kleinere
capaciteit, meer interne kennis en specialisatie, en daarmee efficiëntere organisatie en mogelijk
kernen in de prioritering ondersneeuwen.
lagere kosten. Ook verwachten inwoners dat door bundeling van middelen, kennis, deskundigheid en ervaring de kwaliteit en professionaliteit van ambtenaren en dienstverlening kan toenemen. Omdat
Inwoners van de gemeente Brummen benoemen daarbij het risico dat lokale vragen en kleine zaken
de gemeenten Brummen en Rheden als vergelijkbare, overwegend groene en dorpse gemeenten
minder aandacht krijgen, terwijl in de gemeente Rheden extra zorgen leven over de financiële
worden gezien, leeft bij veel mensen het idee dat cultuur en identiteit goed op elkaar aansluiten en
gevolgen van de herindeling (grotere gemeente die meer kosten maakt/ overhead) en de toekomst
dat bestaande vormen van inwonersparticipatie verder kunnen worden versterkt. Inwoners uit de
van het recent gebouwde gemeentehuis.
gemeente Rheden noemen dat een grotere gemeente meer strategische kracht en regionale invloed kan hebben, terwijl inwoners van de gemeente Brummen benadrukken dat gedeelde cultuur en
“Kleinere problemen die ondergesneeuwd worden door de grotere problemen. Omdat er meer mensen
landschap helpen om communicatie en betrokkenheid ook na een herindeling persoonlijk te houden.
werken ben ik ook bang dat niemand zich verantwoordelijk voelt.” – Inwoner gemeente Brummen
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
54
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Door vergroting wordt mogelijk kennis van dorpen kleiner, communicatie wordt lastiger bij grotere
“Door het samengaan ontstaat meer kritische massa om meer specialismen in huis te halen of te
organisaties en er moet gewaakt worden voor vertraging in beslissingen omdat er meer mensen
houden waarvoor de individuele gemeenten te klein zijn (goedkoper dan externe consultants).”
betrokken kunnen worden.” – Inwoner gemeente Rheden
– Inwoner gemeente Rheden
7.3.10 Financiën
Zorgen
Financiën gaat over de geldzaken van de gemeente.
Tegelijkertijd uiten inwoners uit beide gemeenten zorgen over de financiële risico’s van een fusie. Vanuit de gemeente Brummen wordt door inwoners vaak gewezen op de financieel zwakkere
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien bij een mogelijke herindeling zowel kansen
positie van de gemeente Rheden en de angst dat tekorten, dure projecten of schulden op termijn
als zorgen voor de financiën. In de gemeente Brummen worden aanzienlijk meer zorgen dan kansen
bij de inwoners terechtkomen in de vorm van hogere belastingen en heffingen. In de gemeente
genoemd. In de gemeente Rheden worden meer zorgen dan kansen aangegeven.
Rheden uiten inwoners zorgen dat een grotere organisatie meer bureaucratie, hogere overhead en dure projecten met zich kan meebrengen. In beide gemeenten leeft twijfel of schaalvergroting echt
Kansen
tot besparingen leidt, of dat fusiekosten, harmonisatie van systemen en stijgende uitgaven in met
Veel mensen verwachten dat bundeling van kennis, personeel en middelen kan zorgen voor
name het sociaal domein de begroting juist extra onder druk zetten. Ten slotte zijn er zorgen over
efficiënter werken en minder verspilling. Door dubbele functies te schrappen, administratie en
de bijdrage van het Rijk, want inwoners verwachten dat er meer taken bijkomen en dat er minder
inkoop gezamenlijk te organiseren en meer specialistische kennis in huis te hebben, zou de nieuwe
geld meekomt vanuit Den Haag.
gemeente volgens de inwoners minder afhankelijk zijn van externen en beter onderbouwde keuzes kunnen maken. Ook wordt genoemd dat een grotere gemeente meer slagkracht heeft richting
“Samengaan met een gemeente die financieel niet gezond is brengt risico’s met zich mee voor
provincie en Rijk en beter in staat is om grote opgaven samenhangend te financieren.
Brummen. Een helder plan om financieel gezond te worden gaat veelal ten koste van de inwoners, door bijvoorbeeld extra gemeentebelasting.” – Inwoner gemeente Brummen
“De gemeente Brummen kan haar ervaringen vanuit een jaar preventief toezicht delen met Rheden. De financiële positie kan versterkt worden door de krachten te bundelen en door samenwerking de
“Eventuele schulden die gedeeld gaan worden tussen de twee gemeentes. De steun van het Rijk stijgt
activiteiten slimmer en efficiënter te organiseren.“ – Inwoner gemeente Brummen
niet hard genoeg, gaat het tekort (deels) doorberekend worden aan de inwoners?” – Inwoner gemeente Rheden
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
55
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
7.3.11 Samenwerkingsverbanden
“De gemeente kan nu de voor- en nadelen van allebei de samenwerkingsverbanden goed bekijken en
Samenwerkingsverbanden gaat over hoe en met wie de gemeente samenwerkt in de regio,
de beste eruit kiezen.” – Inwoner gemeente Brummen
zoals met andere gemeenten en organisaties voor zorg/preventie, veiligheid en economie. “Een grotere gemeente heeft meer zeggenschap en sterkere positie in samenwerkingen.” – Inwoner
Inwoners van de gemeenten Brummen en Rheden zien bij een mogelijke herindeling zowel kansen
gemeente Rheden
als zorgen voor de samenwerkingsverbanden. In de gemeente Brummen worden aanzienlijk meer zorgen dan kansen genoemd. In de gemeente Rheden worden meer zorgen dan kansen aangegeven.
Zorgen Tegelijkertijd zijn er in beide gemeenten zorgen over de gevolgen van veranderingen in
Kansen
samenwerkingsverbanden. Inwoners uit de gemeente Brummen maken zich zorgen over het
Vanuit de gemeente Brummen geven inwoners aan dat een nieuwe gemeente de mogelijkheid biedt
verlaten van de Regio Stedendriehoek en de daar opgebouwde relaties. Zij vinden het zonde van alle
om van samenwerkingsverband te wisselen en aan te sluiten bij de Groene Metropoolregio Arnhem-
investeringen die in de huidige samenwerking zijn gestoken en wijzen op de extra kosten en onzekerheid
Nijmegen (GMR). De GMR wordt door de inwoners van Brummen gezien als goed georganiseerd en als
die gepaard gaan met een overstap. Ook worden praktische zorgen genoemd, zoals een andere
verband dat aandacht heeft voor natuur en groen in de regio. De inwoners van de gemeente Rheden
schoolvakantieregio of het vervallen van opgebouwde inschrijfduur voor een sociale huurwoning.
denken dat de GMR past bij het landelijke karakter van de gemeente Brummen. Tegelijkertijd vinden
In de gemeente Rheden uiten inwoners zorgen dat het wisselen van samenwerkingsverbanden veel
inwoners uit de gemeente Rheden de Regio Stedendriehoek ook passend voor hun gemeente, onder
nadelen heeft. Daarnaast wijzen inwoners erop dat de gemeente Rheden nu vooral is gericht op
andere vanwege de aandacht voor groen en natuur en de actieve gemeenten die daar al in deelnemen.
Arnhem en Brummen vooral op Zutphen. Ze vragen zich af hoe deze verschillende oriëntaties in één
Inwoners uit de gemeente Brummen zien ook een kans om de voor- en nadelen van verschillende
gemeenten samenkomen. Ten slotte zijn er onder de inwoners van beide gemeenten zorgen over
samenwerkingsverbanden naast elkaar te leggen en daaruit de beste keuze te maken. In de gemeente
de kwaliteit en bereikbaarheid van zorg, over de financiële gevolgen van de nieuwe of wisselen van
Rheden zien inwoners de kans dat een grotere gemeente sterker staat in de regio en dat er door de
samenwerkingsverbanden en over mogelijke langere aanrijtijden van hulpdiensten.
herindeling financieel betere samenwerkingen kunnen worden aangegaan. “Nu binnen de regio Stedendriehoek, heel jammer als dit straks uiteen valt en het loslaten van veel opgebouwde expertise.” – Inwoner gemeente Brummen
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
56
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
“Zorg is de kostenstijging door wijziging van samenwerkingsverbanden en kwaliteitsverlies.”
Ook worden alternatieve partners genoemd. Voor de gemeente Brummen worden daarbij met
– Inwoner gemeente Rheden
name gemeenten Voorst en Apeldoorn genoemd, waarbij het opsplitsen van de gemeente ook als mogelijkheid wordt geopperd. Een andere lijn in de antwoorden is het standpunt dat er liever
7.3.12 Wat inwoners verder nog willen meegeven
helemaal geen herindeling komt. Deze inwoners willen de Brummense identiteit behouden,
In deze paragraaf wordt beschreven wat inwoners verder nog wilden meegeven over een mogelijke
vinden een grotere gemeente onwenselijk en zien meer in intensieve samenwerking met andere
nieuwe gemeente. Afsluitend konden inwoners, los van de eerdere onderwerpen, zelf benoemen
gemeenten dan in een formele herindeling. Zij geven aan dat de gemeente Brummen dan goed
wat zij verder nog belangrijk vinden, welke (andere) kansen zij zien en welke (andere) zorgen zij
zelfstandig kan blijven functioneren.
hebben. Een deel van de reacties gaat over de concrete combinaties van gemeenten, maar er zijn ook opmerkingen gemaakt over het proces, alternatieve samenwerkingspartners en onderwerpen
Verder vragen inwoners aandacht voor de manier waarop het proces is ingericht. Zij ervaren
die niet direct aan bod kwamen in de vragenlijst. Ook hebben inwoners punten die al eens genoemd
het traject als overhaast en vragen de gemeente Brummen om beter te luisteren, duidelijker
zijn, nog eens benadrukt.
te communiceren en transparanter te zijn over keuzes. Daarnaast zijn er opmerkingen over de vragenlijst zelf, bijvoorbeeld dat deze als sturend werd ervaren of dat het lastig was om volledig
Inwoners gemeente Brummen
een eigen mening te geven. Tot slot worden verschillende meer inhoudelijke aandachtspunten
In de gemeente Brummen zijn er inwoners die aangeven dat de gemeenten Brummen en Rheden
genoemd. Het gaat dan onder meer om de wens voor meer woningen, aandacht voor
qua identiteit goed bij elkaar passen. Beide gemeenten worden door inwoners gezien als
verkeersveiligheid en openbaar vervoer, het mogelijk vestigen van een asielzoekerscentrum, en om
landelijk, groen en dorps met de Veluwezoom als belangrijk natuurgebied. Daarentegen zijn er
het behoud van de bereikbaarheid van het gemeentehuis en van lokale voorzieningen in de dorpen.
inwoners die een herindeling met de gemeente Rheden niet zien zitten. Zij wijzen op verschillen in veiligheidsregio en schoolregio, de financiële situatie van de gemeente Rheden en op een andere
Inwoners gemeente Rheden
identiteit en cultuur. Ook vragen ze zich af of ze straks niet verder van voorzieningen en diensten af
In de gemeente Rheden zijn er inwoners die een herindeling als een logische stap zien. Zij wijzen
komen te staan. Tegelijkertijd zijn er inwoners die juist liever met de gemeente Zutphen samen zou
op de ligging en dat de gemeenten qua identiteit (groen, dorps en landelijk) goed bij elkaar zouden
gaan, onder andere omdat de gemeente Brummen in het dagelijks leven al sterk op de gemeente
passen. Zij denken dat er zo een (financieel) stabielere gemeente ontstaat die beter in staat is om
Zutphen is gericht en daar veel voorzieningen gebruikt. Er zijn ook inwoners die denken dat een
opgaven op te pakken en voorzieningen in stand te houden. Tegelijkertijd benadrukken inwoners
herindeling met de gemeente Zutphen geen goed idee is, vooral uit vrees om “opgeslokt” te
dat de eigen identiteit en de lokale voorzieningen van de gemeente Rheden behouden moet blijven.
worden door de stad en vanwege de meer stadse mentaliteit.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
57
DEEL III A: Inwonersconsultatie Brummen - Rheden
Daarnaast zijn er inwoners die zich afvragen wat een herindeling oplevert en waarom die nodig is. Zij vrezen dat de gemeente te groot wordt, afstanden te lang worden en geven de voorkeur aan samenwerking boven een herindeling. Ook zijn er inwoners die vinden dat de gemeente Brummen beter bij de gemeente Zutphen past. Voor de gemeente Rheden worden gemeenten Arnhem en Rozendaal als alternatieve partners genoemd. Ook worden de kosten van een herindeling genoemd en zijn er inwoners die de gemeente Brummen als financieel minder stabiel beschouwen. Daarnaast vragen inwoners aandacht voor de manier waarop het proces is vormgegeven. Zij willen dat het vertrouwen van inwoners wordt behouden en dat de gemeente helder communiceert over wat er gebeurt en gaat gebeuren. De vragenlijst zelf werd door sommigen als te positief geformuleerd of sturend ervaren.
Naast opmerkingen over de herindeling zelf, worden ook bredere thema’s aangestipt. Inwoners noemen vaak natuur en klimaat. Zij willen dat de gemeente groen blijft en dat er een goede balans is tussen bouwen en het beschermen van natuur. Verder vragen zij aandacht voor beter openbaar vervoer en voor de woon- en leefsituatie voor jongeren en ouderen. Ten slotte zijn er opmerkingen over verkeersveiligheid en wegenonderhoud, gemeentelijke lasten, zorgen over het nieuwe gemeentehuis als dat niet volledig gebruikt zou worden, schoolvakanties, een mogelijk asielzoekerscentrum en veiligheid in bredere zin.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
58
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
8 De resultaten
onderwerp Samenwerkingsverbanden wordt door het minste aantal inwoners uit de gemeente
Hieronder staan de reacties van inwoners van de gemeenten Brummen en Zutphen op de
Zutphen op de eerste plek gezet, en door de meeste inwoners op de laatste plek.
combinatie Brummen-Zutphen beschreven. In deel drie van dit rapport wordt uiteengezet hoe deze reactie is opgehaald. Hier leest u de onderzoeksopzet en -verantwoording.
Bij zowel de gemeenten Brummen als Zutphen staan voorzieningen, kenmerken/identiteit, ruimte en dienstverlening in de top 5 van belangrijkste onderwerpen. Wat opvalt is dat kernmerken/
In het bijlagenboek staan de rapportages van de inwonersconsultatie opgenomen. Hierin
identiteit door inwoners uit de gemeente Brummen vaker op de eerste plaats wordt gezet (19%)
staan de tabellen en grafieken van de gesloten vragen weergegeven. Ook zijn er uitsplitsingen
dan door inwoners uit de gemeente Zutphen (10%). Dit is meteen ook het grootste verschil tussen
gemaakt naar leeftijd en woonplaats en zijn opvallende significante verschillen beschreven.
de inwoners uit de gemeenten Brummen en Zutphen.
Daarnaast staat voor de open vragen de respons per onderwerp genoemd. Elke inwoner kon zowel kansen als zorgen meegeven per onderwerp. Tot slot wordt een uitgebreide toelichting op de onderzoekverantwoording gegeven.
8.2 Over welke onderwerpen willen inwoners de vragen beantwoorden? Inwoners konden zelf in de vragenlijst aangeven voor welke onderwerpen zij de vragen wilden
8.1 Welke onderwerpen vinden inwoners belangrijk?
beantwoorden. Inwoners konden ook aangeven voor alle onderwerpen de vragen te beantwoorden.
Inwoners uit de gemeente Brummen vinden de onderwerpen Voorzieningen en Kenmerken/
Ruim een kwart van de inwoners uit de gemeente Brummen heeft voor alle onderwerpen de vragen
identiteit de belangrijkste onderwerpen. Bij de vraag waarin ze de onderwerpen mogen
beantwoord, in de gemeente Zutphen is dit een derde van de inwoners.
rangschikken naar belangrijkheid, plaatst 22% het onderwerp Voorzieningen op de eerste plek en 20% op de tweede plek. Eveneens vindt 19% kenmerken/identiteit het belangrijkste onderwerp,
Inwoners uit de gemeente Brummen kozen de volgende onderwerpen het vaakst: Voorzieningen
dit onderwerp wordt door 11% op de tweede plek gezet. Het onderwerp Samenwerkingsverbanden
(39%), Dienstverlening (29%), Ruimte (28%), Kenmerken/identiteit (28%) en Veiligheid (28%). De
wordt door een derde van de inwoners uit de gemeente Brummen onderaan de rangschikking
volgende onderwerpen werden het vaakst gekozen door inwoners uit de gemeente Zutphen:
geplaatst.
Voorzieningen (37%), Ruimte (29%), Veiligheid (28%), Sociaal domein (25%) en Dienstverlening (25%).
Ook in de gemeente Zutphen vinden de inwoners het onderwerp Voorzieningen het belangrijkst, 25% heeft dit op de eerste plek gezet en 22% op de tweede plek. Ruimte volgt daarna, 13% vindt dit het belangrijkste onderwerp en 14% vindt dit het op één na belangrijkste onderwerp. Het
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
59
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
8.3 Kansen en zorgen per onderwerp
het idee dat er straks meer kennis en deskundigheid beschikbaar is, waardoor de dienstverlening
Bij de inventarisatie van de inbreng is niet geteld hoeveel afzonderlijke zorgen en kansen er zijn
professioneler en minder afhankelijk van één medewerker kan worden. Tegelijkertijd zien
genoemd, maar wel hoeveel mensen één of meer zorgen en/of kansen hebben aangedragen.
inwoners ruimte om persoonlijker te werken waar dat nodig is, bijvoorbeeld voor inwoners die
Inwoners hadden de mogelijkheid om zowel kansen als zorgen te benoemen bij elk onderwerp.
minder digitaal vaardig zijn. Inwoners uit beide gemeenten vinden het belangrijk dat wijk- en
Er zijn dus inwoners die bij een onderwerp zowel kansen als zorgen hebben meegegeven. In de
gebiedsgericht werken wordt voortgezet en verder uitgebouwd, met servicepunten of loketten
beschrijving van de reacties hieronder geven we aan of er sprake is van ‘meer’ of ‘aanzienlijk meer’
in de verschillende kernen zodat gemeentelijke dienstverlening dichtbij is. Daarnaast kan
zorgen of kansen. Deze kwalificatie is gebaseerd op het verschil in aantal mensen dat ervoor heeft
samenwerking tussen ambtenaren volgens inwoners leiden tot meer efficiëntie, kostenbesparing
gekozen één of meer zorgen of kansen te benoemen. Wat opvalt is dat meer mensen zorgen hebben
en een meer toekomstgerichte organisatie.
benoemd dan mensen die kansen hebben benoemd. Het aantal inwoners dat kansen en/of zorgen heeft meegegeven staat in het bijlagenboek.
“Zutphen is vanuit veel plekken in Brummen goed te bereiken.” – Inwoner gemeente Brummen
8.3.1 Dienstverlening
“Meer kennis op bepaalde gebieden. Kostenbesparend indien functies niet meer dubbel ingevuld
Dienstverlening gaat over het contact (balie, telefonisch, digitaal) dat inwoners hebben met de gemeente.
worden.” – Inwoner gemeente Zutphen
Zorgen
Inwoners van de gemeenten Brummen en Zutphen noemen bij het onderwerp Dienstverlening
Tegelijkertijd maken inwoners zich zorgen over de gevolgen van schaalvergroting voor de
zowel kansen als zorgen bij een mogelijke herindeling. In de gemeente Brummen worden
bereikbaarheid en kwaliteit van de dienstverlening. In beide gemeenten wordt de afstand tot het
aanzienlijk meer zorgen dan kansen genoemd. In de gemeente Zutphen worden meer zorgen dan
gemeentehuis en de loketten als belangrijke zorg genoemd, vooral voor ouderen, minder mobiele
kansen aangegeven.
inwoners en mensen die minder digitaal vaardig zijn. Deze zorg klinkt sterk bij inwoners van de gemeente Brummen, waar ze vrezen dat ze voor veel zaken naar Zutphen moeten. In de gemeente
Kansen
Brummen wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het behoud van loketten fysiek nabij. Ook
Een kans die veel genoemd wordt is dat een grotere gemeente de bereikbaarheid op meerdere
inwoners van de gemeente Zutphen vragen zich af waar het gemeentehuis en de balies komen
vlakken kan verbeteren. Inwoners kunnen sneller een reactie krijgen van de gemeente, ruimere
en of die voor iedereen goed bereikbaar zijn, ook voor inwoners uit de dorpen van de gemeente
openingstijden en een betere digitale infrastructuur. Onder inwoners in beide gemeenten leeft
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
60
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
Brummen. Daarnaast leven in beide gemeenten zorgen dat de dienstverlening onpersoonlijker
Kansen
wordt en dat de kennis van wat er speelt in de kleine gemeenschappen verloren gaat. Ook te veel
Een kans die veel genoemd wordt is de mogelijkheid om gerichter woningen te bouwen voor
digitalisering wordt door inwoners gezien als een extra drempel in het contact met de gemeente.
specifieke doelgroepen, zoals starters en senioren. Door meer zorgappartementen en andere
Tot slot maken inwoners uit de gemeente Brummen zich zorgen dat de gemeente Zutphen te veel
passende woningen voor ouderen te realiseren, komen er meer woningen vrij voor jongeren
de toon gaat zetten en dat het geluid van gemeente Brummen ondersneeuwt. In de gemeente
en jonge gezinnen, waardoor doorstroming op gang kan komen. In beide gemeenten wordt het
Zutphen vrezen inwoners dat een grotere organisatie kan leiden tot langere wachttijden, meer
belangrijk gevonden om vergrijzing tegen te gaan en toe te werken naar een meer gebalanceerde
bureaucratie en mogelijk banenverlies.
leeftijdsopbouw. Een gevarieerd woningaanbod en een goede mix van jong en oud in de wijken worden gezien als positief voor de leefbaarheid en het in stand houden van voorzieningen. Voor
“Dat de lijntjes die nu nog kort zijn, langer gaan worden en veel onpersoonlijker.” – Inwoner gemeente
inwoners uit de gemeente Brummen speelt daarnaast mee dat de gemeente Zutphen met haar
Brummen
stedelijke karakter meer werkgelegenheid en voorzieningen biedt, wat de gemeente als geheel aantrekkelijker kan maken voor jongeren en jonge gezinnen. Inwoners van de gemeente Zutphen
“Van belang is de bereikbaarheid van de diensten van de gemeente, dus ook fysieke balies in huidige
benadrukken dat de gemeenten van elkaar kunnen leren en elkaars kennis kunnen benutten.
dorpen/ kernen behouden.” – Inwoner gemeente Zutphen “Er is meer kennis, meer jongeren, meer nieuwe inwoners. Een stad in de gemeente helpt de
8.3.2 Bevolkingsopbouw
vooruitgang door meer kennis, meer diversiteit en er zullen meer jonge gezinnen in een stad wonen
Bevolkingsopbouw gaat over de verdeling van inwoners naar leeftijd en herkomst, en of het aantal groeit of krimpt.
waardoor de vergrijzing minder snel zal volgen”. – Inwoner gemeente Brummen
“Kennis en kunde van elkaar overnemen en leren van elkaar.” – Inwoner gemeente Zutphen
Inwoners van de gemeenten Brummen en Zutphen zien bij een mogelijke herindeling zowel kansen als zorgen voor de bevolkingsopbouw. In de gemeente Brummen zijn er aanzienlijk meer zorgen
Zorgen
dan kansen aangegeven. In de gemeente Zutphen zijn er net meer zorgen dan kansen genoemd.
Naast deze kansen uiten inwoners uit beide gemeenten ook zorgen. Zorgen om het behoud van het eigen karakter van de huidige gemeenten en over de verschillen tussen het meer stedelijke van de gemeente Zutphen en het meer landelijke van de gemeente Brummen. In de gemeente
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
61
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
Brummen leeft de vrees dat dorpsbelangen ondergesneeuwd raken, mede door gebrek aan kennis
Kansen
over dorpen in gemeente Zutphen. Ook maken inwoners zich zorgen over voldoende en betaalbare
De inwoners van de gemeente Brummen benadrukken dat inwoners uit deze gemeente nu al sterk
woningen voor starters en over het risico van verdere vergrijzing als jongeren wegtrekken.
georiënteerd zijn op Zutphen en dat veel inwoners gebruikmaken van de stedelijke voorzieningen.
Daarnaast uiten Inwoners uit de gemeente Brummen hun zorgen dat de groei van de gemeente
Een herindeling kan er volgens hen voor zorgen dat er meer voorzieningen op korte afstand
Zutphen plaats gaat vinden in de dorpen van de gemeente Brummen. Verder worden verschillen in
beschikbaar zijn en dat de verbinding tussen beide gemeente verbetert, waardoor onder meer
politiek en asielbeleid genoemd, waarbij inwoners zorgen uiten over het toekomstige asielbeleid
ziekenhuis, sport- en culturele voorzieningen behouden blijven en beter bereikbaar worden. In
van de nieuwe gemeente en gevolgen daarvan voor onder andere de veiligheid van hun eigen
beide gemeenten leeft het idee dat door samenwerking basisvoorzieningen in alle kernen beter
leefomgeving. Ten slotte uiten inwoners uit beide gemeenten zorgen over de instroom van mensen
kunnen worden behouden of zelfs versterkt, omdat kennis, expertise en middelen gebundeld
uit andere delen van Nederland, wat druk geeft op de woningmarkt en ook op de identiteit.
kunnen worden. Daarbij worden vooral het ziekenhuis, sportvoorzieningen zoals het zwembad en sporthallen, en culturele voorzieningen zoals theater en Hanzehof genoemd.
“Brummen is een gemeente met veel kleine kernen met een landelijk karakter. Zutphen wil graag groeien en ik vrees dat die groei ook in de kleine dorpen zal moeten plaatsvinden.” – Inwoner gemeente
“Zutphen heeft als stad vele voorzieningen waar we al jaren gebruik van maken en als dichtbij voelt.”
Brummen
– Inwoner gemeente Brummen
“Verschil in aard en sociale leefwijze tussen huidige gemeenten Brummen en Zutphen (landelijk t.o.v.
“Meer mensen in de regio, een grotere pot geld voor voorzieningen. Ook dubbel ingevulde
stedelijk), zodat vorming samengevoel lang zal duren.” – Inwoner gemeente Zutphen
voorzieningen kun je minderen, maar zorg wel dat voorzieningen die verspreid liggen voor iedereen bereikbaar zijn.” – Inwoner gemeente Zutphen
8.3.3 Voorzieningen Voorzieningen gaat over de plekken en diensten die inwoners dagelijks gebruiken, zoals winkels, school, sport en cultuur.
Zorgen Tegelijkertijd uiten inwoners uit beide gemeenten zorgen. Een veelgenoemde zorg die leeft bij inwoners uit de gemeente Brummen is dat voorzieningen worden gecentraliseerd in de gemeente
Inwoners van de gemeenten Brummen en Zutphen noemen zowel kansen als zorgen voor de
Zutphen, waardoor voorzieningen in de dorpen zouden verdwijnen of minder goed bereikbaar
voorzieningen bij een mogelijke herindeling. In de gemeente Brummen zijn er aanzienlijk meer
worden. Ook inwoners uit de gemeente Zutphen geven dit aan. Er is daarbij vrees voor het verlies
zorgen dan kansen aangegeven. In de gemeente Zutphen zijn er meer zorgen dan kansen genoemd.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
62
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
van het landelijke karakter van de gemeente Brummen, maar ook het eigen karakter van wijken in de
Kansen
gemeente Zutphen en Warnsveld. Daarnaast maken inwoners zich zorgen over de bereikbaarheid
Er wordt genoemd dat stad en platteland elkaar kunnen aanvullen. De gemeente Zutphen met
van (zorg)voorzieningen. Inwoners uit beide gemeenten twijfelen over de haalbaarheid van de
een historisch, stedelijk profiel en de gemeente Brummen met een sterk groen en landelijk
zogeheten 15-minutenstad. Ook de financiële kant speelt een grote rol: men vraagt zich af of de
karakter. De combinatie van stad, dorpen en natuur wordt door inwoners gezien als een basis
nieuwe gemeente voldoende middelen heeft om ziekenhuis, zwembad, bibliotheek en andere
voor een diverse gemeente, met ruimte voor cultuur, historie, voorzieningen, buitengebied en
voorzieningen op peil te houden en of de middeleninzet eerlijk verdeeld wordt tussen stad en
landschap. Sommigen verwachten dat dit helpt om de gezamenlijke IJssel- en natuuridentiteit
platteland. Ten slotte wordt in beide gemeenten benoemd dat veel voorzieningen leunen op
beter te benutten, bijvoorbeeld rond de Veluwezoom en het buitengebied, en om sociale cohesie
vrijwilligers, en dat er twijfel is of van hen in een grotere gemeente niet nóg meer gevraagd gaat
te versterken doordat inwoners, verenigingen en vrijwilligers makkelijker kunnen samenwerken.
worden. “Gemeenten vullen elkaar goed aan. Brummen met sterk platteland en Zutphen met sterk stedelijk “Er is verschil tussen een stedelijke mindset en een dorpse mindset. Stedelijke voorzieningen blijven
profiel.” – Inwoner gemeente Brummen
op peil, maar er dient ook gedacht te worden aan de dorpse voorzieningen.” – Inwoner gemeente Brummen
“Zutphen en Brummen kunnen een unieke combinatie zijn van cultuur en natuur.” – Inwoner gemeente
“Er gaan altijd voorzieningen in de dorpen verdwijnen, zodra ze opgaan in een groter geheel.” – Inwoner gemeente Zutphen
Zutphen
Zorgen Tegelijkertijd zijn er in beide gemeenten zorgen over wat een herindeling betekent voor de
8.3.4 Kenmerken/identiteit
kenmerken/identiteit van hun gemeente. Inwoners uit de gemeente Brummen noemen de zorg
Kenmerken/identiteit gaat over wat de gemeente uniek maakt, zoals de omgeving, dorpen en
dat het dorpse en agrarische karakter op termijn minder zichtbaar wordt in een grotere, meer
wijken, het erfgoed en manier van samenleven.
stedelijke georiënteerde gemeente, en dat kleine kernen meer moeite moeten doen om gehoord
Inwoners van de gemeenten Brummen en Zutphen zien in een mogelijke herindeling zowel kansen als zorgen voor de kenmerken/identiteit van hun gemeente. In de gemeente Brummen zijn er aanzienlijk meer zorgen dan kansen aangegeven. In de gemeente Zutphen zijn er meer zorgen dan
te worden. In de gemeente Zutphen klinkt door inwoners bezorgdheid of het eigen profiel als historische Hanzestad en de bestaande manier van samenleven behouden kunnen blijven als de gemeente groter en gevarieerder wordt. Aan beide kanten worden verschillen in cultuur, politiek
kansen genoemd.
<< terug naar inhoudsopgave
Eindrapport bestuurlijke toekomst Brummen - Rheden - Zutphen - 2025
63
DEEL III B: Inwonersconsultatie Brummen - Zutphen
en mentaliteit tussen stad en platteland genoemd, evenals de vraag hoe je in een grotere schaal
Kansen
korte lijnen, maatwerk en herkenbaarheid vasthoudt. Tegelijk benadrukken inwoners dat hier ook
Inwoners verwachten dat het bundelen van kennis, voorzieningen en financiële middelen kan
een opgave en kans ligt. Als er in de uitwerking expliciet ruimte wordt gemaakt voor dorpsgerichte
helpen om zorg, welzijn en armoedebestrijding beter te organiseren. De gemeente Zutphen
aanpak, burgerparticipatie en bescherming van natuur en landschap, kan een nieuwe gemeente
wordt daarbij door inwoners uit de gemeente Brummen vaak gezien als een sociale gemeente
ook een plek worden waar de verschillende identiteiten naast elkaar blijven bestaan en elkaar
met voorzieningen en expertise, waarvan een gezamenlijke gemeente kan profiteren. Aan beide
versterken.
kanten klinkt de hoop dat een grotere organisatie meer slagkracht geeft voor goede jeugdzorg, ondersteuning van kwetsbare groepen en een sterk sociaal vangnet, mits er wijk- en dorpsgericht
“De dorpsidentiteit wijkt erg af van de stadsidentiteit van Zutphen. Ik ben bang dat de huidige
wordt gewerkt en de kracht van lokale gemeenschappen benut blijft.
gemeente Brummen niet bij gemeente Zutphen past.” – Inwoner gemeente Brummen “Gemeente Zutphen heeft een heel goed sociaal beleid waar de gemeente Brummen van kan leren.” – “Ik maak me zorgen over de meervoudige identiteit. Het stedelijke karakter van Zutphen heeft
Inwoner gemeente Brummen
zoveel charme en allure. De samensmelting met het landelijke gebied van Brummen zal dat karakter aantasten. Daar maak ik me zorgen over.” – Inwoner gemeente Zutphen
“Versterking van de bestaanszekerheid in een grotere gemeente.” – Inwoner gemeente Zutphen
8.3.5 Sociaal domein