Rvs 15072021 Vaststellen Omgevingsvisie Breda Sterk en Veerkrachtig, Omgevingsvisie 2040 incl bijlagen

Zo bevordert het aantrekkelijk maken van wandelen en fietsen een gezond leven en biedt ruimte voor spel en sport in de openbare ruimte in je buurt mogelijkheden om je te bewegen. Maatregelen op het gebied van klimaat, bodem, lucht, geluid, geur, wind en externe veiligheid zorgen dat onze gezondheid beschermd wordt. Rookvrije schoolpleinen en speelplekken dragen ook bij aan een gezonde gemeente. Zo werken we in de breedte aan gezondheid in een groen Breda en daarom komt gezondheid op meerdere plekken in onze ­Omgevingsvisie aan bod.

13

STERK BREDA

25.000+ WONINGEN 14

2 STERK BREDA

HIER RICHTEN WE ONS OP

De opgave Sterk Breda is uitgewerkt in drie deelopgaven: ‘Versterk internationaal knooppunt’, ‘Ongedeeld Breda’ en ‘Verbind met groen’. In dit deel van de Omgevingsvisie beschrijven we waar we ons met de op kaart aangegeven gebieden op richten.

2.1. VERSTERK INTERNATIONAAL KNOOPPUNT Versterk internationaal knooppunt draagt bij aan een Breda en een regio die sterk en gezond zijn. Voor deze opgave realiseren we onderscheidende vestigings­ milieus met een eigen identiteit. Het grootste deel van deze opgave realiseren we met de ontwikkelingen in het centrum, met het aanpakken van de noordelijke rondweg en ontwikkelingen in het gebied rondom de Claudius Prinsenlaan en aan de A16-as. Daarbij benutten we de potentie van ons hsl-station door hoogstedelijk te ontwikkelen met combinaties van wonen, werken en voorzieningen. Met deze vestigingsmilieus en door investeringen in regionale infrastructuur versterken we de aantrekkingskracht van Breda én de regio. Zo worden we een sterker internationaal knooppunt. Centrum De grote potentie die in het centrum van Breda aanwezig is, benutten we volop. Dit doen we door in het centrum onderscheidende en hoogstedelijke vestigingsmilieus te ontwikkelen. Om die mogelijkheden te verkennen hebben we de opgave voor het centrum onderzocht met De potentie van het nieuwe centrum.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

17

CREATIEVE STAD

BRENGEN HET SAMEN

18

CrossMark Met de ontwikkeling van CrossMark (www.crossmarkbreda.nl) voegen we een hoogstedelijk gebied aan de stad toe, dat door zijn ligging en omvang uniek is in Nederland. Hier bouwen we aan een nieuw, iconisch stadsdeel met wonen, voorzieningen en werken in een Zoete Delta. Hier komen innovaties samen, die zich vertalen in de architectuur en de openbare ruimte, de aanpak van de klimaatverandering, de combinatie van functies in hoge dichtheid, de energie­ transitie en nieuwe digitalisering en mobiliteit. In combinaties van wonen, werken en voorzieningen. Hier realiseren we een vestigingsmilieu waarbij de landschappelijke conditie van een laaggelegen broeklandschap met een wisselende dynamiek, drager wordt van een hoogstedelijk stadsdeel. Met wisselende dynamiek van wonen en werken. Met ruimte voor natuur en cultuur. Met de zoektocht of er een nieuwe binnenstedelijke evenementenlocatie ter vervanging van het Chasséveld kan worden gerealiseerd. We ontwikkelen dit gebied – met respect voor het verleden – heel bewust onderscheidend van de binnenstad. Waar in onze binnen­stad geschiedenis is gemaakt, maken we híer vooral toekomst. Het extra­vert en creatief karakter is het de bakermat voor bedrijven, recreatie en een thuis voor bewoners.

Het is een plek die vanzelfsprekend ook ruimte biedt aan internationale kunst, waar de hoogstedelijke sfeer een internationaal karakter heeft en een vegan cappuccino om de hoek verkrijgbaar is. CrossMark speelt in op de toekomst, maakt de regio en Breda, BrabantStad en Nederland sterker en veerkrachtiger.

Zoekrichting voor de ontwikkeling van het spoorlandschap en de Zoete Delta in CrossMark

Werken aan de Stationslaan in het internationale zakencentrum rondom het station is aantrekkelijk voor Bredanaars en voor werknemers van buiten de gemeente. Het gebied is met de intercity direct en hsl vanaf station Breda verbonden met Schiphol, Brussel, Düsseldorf en Aken, of juist Londen of Parijs. Kortom, CrossMark is de Europese poort naar Breda.] Binnenstad Met de opgaven in de binnenstad versterken we haar attractiviteit. De Koepel wordt ontsloten. De Gasthuisvelden is een plek om te ontmoeten en in Schors­ molen zoeken we ruimte voor dynamiek. We werken in de binnenstad aan een balans tussen oud en nieuw: binnen de singels, rondom het historische stadshart, zetten we in op ontwikkelingen die opgaan in de historische omgeving door te werken met een stedenbouwkundige opzet van plannen en met een schaal en vormentaal van gebouwen die de klassieke stad versterkt. Met de ontwikkelruimte die Breda heeft, tussen de singel en het historische stadshart, voegen we moderne hoogstedelijke milieus aan de binnenstad toe. We schuwen ingrepen niet, maar

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

21

De potentie van het nieuwe centrum Breda bevindt zich in een bijzondere positie. We zijn onderdeel van een heel sterke regio (de regio Breda – Tilburg is de 6e economie van Nederland). We zijn een van de vijf Nederlandse steden met een hsl-station. En Breda is de enige van deze vijf steden waar zo centraal nabij het station 124 hectare terrein beschikbaar is voor transformatie. Aansluitend op de prioriteiten van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) zetten we daarom sterk in op ontwikkelingen in het centrum. De potentie van het nieuwe centrum verkent de 124 hectare te ontwikkelen terrein in het centrum ruimtelijk, programmatisch en in samenhang. Daarmee wordt inzicht geboden in en richting gegeven aan het nieuwe centrum van Breda en de opgaven daarin. De potentie van het nieuwe centrum laat zien hoe we in het centrum van Breda de opgaven benutten om meer dan 10.000 woningen te bouwen, ruimte te bieden voor duizenden extra banen én ruimte te geven voor zowel lokale als bovenlokale voorzieningen. Het laat zien hoe met hoogstedelijke ontwikkelingen de concurrentiekracht én attractiviteit van Breda vergroot wordt. Het verbeeldt met de combinatie van gebiedsidentiteiten, programmamix en de verbindingen tussen de gebieden De potentie van een attractief centrum. Een hoogstedelijk woon-, werk- en vrijetijdsmilieu voor een sterkere en gezondere stad en regio.

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

De methodiek van vestigingsmilieus die in De potentie van het nieuwe centrum is toegepast wordt in 4.2.3 toegelicht. Voor de volledige publicatie zie De potentie van het nieuwe centrum.

22

doen deze zo dat ze een aanvulling zijn op het historische karakter en ruimte bieden voor vernieuwing. We bieden nieuwe ruimte voor vrijetijdsbesteding door een nieuw stadspark in Seelig-Zuid en door versterking en vernieuwing van cultuur en leisure rondom het Chasséveld en de Koepel. Een e-sportsarena zou hier een mooie koppeling zijn met de Bredase sector van Toegepaste Technologie & Creativiteit. We pakken de ontwikkeling van het centrum als volgt aan: • Ontwikkelingen vinden plaats op basis van vestigingsmilieus: we geven richting aan de ontwikkeling van gebieden aan de hand van de te realiseren identiteit en programma (zie 4.2.3.). • Ontwikkelingen realiseren we in hoge dichtheid: we hanteren een Floor Space Index van 1,0 of hoger als richtlijn. • Ontwikkelingen zorgen voor veerkrachtige omgeving: we realiseren een hoogstedelijke omgeving met een mix aan functies (wonen, werken, voorzieningen). • Ontwikkelingen dragen bij aan Verbeter Breda. Dit doen we onder andere door de functies en aanleg van openbare ruimte. • Ontwikkelingen dragen bij aan een natuurinclusief centrum: we dragen hieraan bij met het ontwerp van gebouwen en buitenruimte. • We verkennen de mogelijkheden voor nieuwe langzaam verkeer verbindingen en voor een oeververbinding langs de Mark. • Internationale kunst en cultuur krijgen een plaats in het Havenkwartier.

Floor Space Index Floor Space Index (FSI) is de verhouding tussen de totale bruto vloeroppervlakte (BVO) van een gebouw en de bijbehorende terreinoppervlakte. De ondergrondse vloeroppervlakte en de vloeroppervlakte op bovenliggende verdiepingen worden dus ook meegenomen. Als een terrein helemaal wordt bebouwd met 1 bouwlaag is de FSI dus 1. Als een terrein voor de helft wordt bebouwd, maar met 2 bouwlagen is de FSI ook 1. (Bron: Ruimtelijke dichtheden en functiemenging in Nederland, PBL 2019, p.8)

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Claudius Prinsenlaan De Claudius Prinsenlaan is als parkway, met zijn hoogwaardige groene uitstraling en vrij liggende fietspaden, een belangrijk vestigingsmilieu voor bedrijven en voorzieningen. De laan is van regionale, maar ook internationale betekenis. De combinatie van bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit en het zorg- en innovatiedistrict rond het Amphia ziekenhuis, de hogescholen en de kantoorlocaties bieden kansen voor nieuwe banen, innovatie en de behoefte van de economie van de toekomst. We geven uitvoering aan de Gebiedsvisie Claudius Prinsenlaan. Daarmee behouden en versterken we de in de gebiedsvisie benoemde economische – ruimtelijke profielen en samenhang. Noordelijke rondweg De noordelijke rondweg is de belangrijkste toegang tot de stad voor bedrijven, bewoners en bezoekers. Ingrijpen in de noordelijke rondweg is noodzakelijk omdat een groot deel van de nieuwe ontwikkelingen in het centrum gebruik gaat maken van de noordelijke rondweg en om de barrièrewerking van de noordelijke rondweg tegen te gaan. Zo houden we de stad van morgen duurzaam aantrekkelijk, creëren we ruimte voor de gewenste ontwikkelingen en werken we aan een ongedeeld Breda.

Door de noordelijke rondweg aan te pakken: • Helen we de stad door het verminderen van de barrièrewerking en het verfijnen van langzaam verkeerverbindingen; • Bieden we een gezonde leefomgeving voor bestaande en toekomstige bewoners; • Houden we de economische toplocaties bereikbaar, zowel vanuit de stad als vanuit de (EU)regio; • Maken we de gewenste stedelijke (internationale) ontwikkeling mogelijk; • Maakt verkeer dat nu door het centrum rijdt gebruik van de noordelijke rondweg; • Realiseren we lommerrijke stadsentrees, door de weg bijvoorbeeld in te richten als parkway. Zo realiseren we een toekomstbestendige noordelijke rondweg, die bijdraagt aan een sterk en veerkrachtig Breda. Voor meer informatie zie de Visie Noordelijke Rondweg Breda.

23

A16-as De A16 is één van de slagaders die Nederland aan Europa verbindt. Daarom is de A16-as in Breda een aantrekkelijke vestigingsplek voor internationaal opererende bedrijven. Daarnaast wordt de HSL/A16-bundel ontwikkeld als energie-as, met energiewinning langs zowel het Belgische als het Nederlandse deel van de bundel. Knooppunten Om aan de vraag naar werklocaties te kunnen voldoen en de economische potentie van Breda te benutten en versterken, breiden we de vestigingsmogelijkheden uit en versterken we de vestigingskwaliteiten. Hiervoor versterken we de economie rondom de knooppunten: Knooppunt Prinsenbeek: We zetten de kantorenlocatie Steenakker-Noord (gebied tussen de Gageldonkseweg, de Moskesweg en de Backer en Ruebweg) om naar bedrijventerrein. We benutten de vestigingswaarde van station Breda-Prinsenbeek voor kantorenpark Westerhage en de omringende woonwijken.

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

Knooppunt Princeville We benutten de vestigingswaarde van knooppunt Princeville en zorgen dat de Woonboulevard vitaal blijft.

24

Knooppunt zuidelijke rondweg Voor het ontwikkelen van bedrijventerrein en natuur in ’t Hout is een zoekgebied opgenomen. Voor dit gebied ten zuiden van de zuidelijke rondweg stellen we een gebiedsperspectief op voor fase 2 van bedrijventerrein Rithmeesterpark, de versterking van de ecologische waarden van het gebied en uitbreidingsmogelijkheden voor bestaande al aanwezige voorzieningen zoals Bondpark. We zien mogelijkheden voor werken in de zuidoosthoek van de kruising van Princenhagelaan met de Rithsestraat. Voorwaardelijk hiervoor is dat er een vervangende locatie is gevonden voor de volkstuinen die daar zijn gelegen. Knooppunt Hazeldonk We benutten de vestigingswaarde van het internationaal logistiek park Hazeldonk.

Energie-as De HSL/A16-bundel wordt ontwikkeld als energie-as. Hiervoor richten we ons op: Landschappelijke inpassing windturbines – zoekgebied Er is een provinciaal inpassingsplan vastgesteld voor de realisatie van windturbines langs de A16. We zorgen voor een goede landschappelijke inpassing van de nieuwe windturbines in overleg met de omwonenden. Zonthermie – verkenning Onderdeel van de verkenning naar duurzame warmtebronnen voor het warmtenet is het winnen en opslaan van zonnewarmte. Om de opwek hiervan mogelijk te maken, is het gebied ten noordwesten van de Haagse Beemden aangeduid als zoekgebied. In het geval dat daken (en restruimtes in de bebouwde kom) niet voldoende ruimte bieden aan de benodigde zonnecollectoren, kan de realisatie van een zonthermiepark op een locatie in dit gebied worden onderzocht. In de Energietransitie (zie 3.3.1.) gaan we nader op dit onderwerp in.

Regionale infrastructuur Een sterke en gezonde stad en regio zijn goed met elkaar verbonden. Met de opgaven in de regionale infrastructuur zetten we in op betere regionale verbindingen met openbaar vervoer, fiets en auto. Daarvoor richten we ons samen met Rijk, provincie en buurgemeenten op: • Het benutten en versterken van ons internationaal OV-knooppunt. Dit doen we zowel door de ontwikkelingen in ons centrum als door te streven naar een hsl-verbinding via Breda en Eindhoven naar Duitsland. • Het benutten van nationale en regionale OV-knooppunten waaronder station Prinsenbeek • Het benutten van de potentie van HOV-haltes bij ontwikkelingen in de omgeving daarvan. • Het ontwikkelen van mobiliteitshubs. We realiseren verschillende grootschalige stadsrandhubs waar Bredanaars in een hoogwaardige voorziening over kunnen stappen tussen verschillende vormen van mobiliteit. De stadsrandhubs liggen direct aan een regionale HOV-verbinding en optimaal in het fiets- en autonetwerk. De stadsrandhub functioneert een beetje als treinstation zonder trein. • Het realiseren van een netwerk van regionale snelle fietsroutes. • Het realiseren van een netwerk van regionale hoogwaardige openbaar vervoer verbindingen. • Het verbeteren van doorstroming op rijkswegen. • Aanpak knooppunt St. Annabosch en de afslag Bavel als onderdeel van de verbetering van de doorstroming op de A58.

• Een verkenning voor een nieuwe aansluiting op de A16, samen met onder andere Zevenbergen en Etten-Leur. Hier zoeken we naar op het traject vanaf Prinsenbeek tot en met knooppunt Zonzeel. Deze aansluiting moet bijdragen aan het terugdringen van het regionale verkeer door Prinsenbeek. Mogelijk kan deze aansluiting eveneens bijdragen aan het verbeteren van de verkeers­ afwikkeling van de Haagse Beemden richting de snelweg. In de verkenning naar deze nieuwe aansluiting hebben we oog voor de effecten op het lokale wegennet en de gevolgen voor de natuurontwikkeling in de omgeving. • Breda aan te sluiten op de BrabantRing voor een optimale digitale bereikbaarheid.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

25

ONGEDEELD BREDA VERSTERK INTERNATIONAAL KNOOPPUNT

STAD IN EEN PARK

26

2.2. ONGEDEELD BREDA In Breda worden je mogelijkheden niet bepaald door de plek waar je leeft. We vinden dat iedereen recht heeft op een gezonde omgeving waar je je thuis voelt, met werk en dagelijkse voorzieningen nabij en met toegang tot groen. Ongedeeld Breda is een opgave voor heel de gemeente. We gaan concentratie van kwetsbare bewoners in wijken en buurten voor­ komen en verkleinen. Daarom benutten we ontwikkelingen in kwetsbare wijken en buurten om deze te versterken. We ontwikkelen woningen en voorzieningen voor kwetsbare bewoners buiten de kwetsbare wijken en buurten. Daarom zetten we wijkgerichte aanpak én gebiedsontwikkelingen in voor verbeteropgaven. Daarom investeren we in verbindingen die de tweedeling in de stad verkleinen. Het aanpakken van de noordelijke rondweg is daar een goed voorbeeld van. Wijkgerichte aanpak Onderdeel van de Verbeter Breda aanpak is een brede, samenhangende, gebiedsgerichte aanpak van kwetsbare wijken en buurten. De aanpak zet in op verbeteringen van de fysieke en de sociale omgeving. Met deze wijkgerichte verbeteraanpak beginnen we in de Hoge Vucht, Doornbos en Linie, de buurten Kesteren en Muizenberg in de Haagse Beemden, Tuinzigt en de buurten Schorsmolen en Fellenoord. Vitale wijk- en dorpscentra Wijk- en dorpscentra en de gebieden direct daaromheen gelegen vormen het hart van de wijken en dorpen.

Naast winkels zijn in de omgeving hiervan ook belang­ rijke maatschappelijke voorzieningen gevestigd, zoals medische basisvoorzieningen en ontmoetingsplekken. Door de aanloop en reuring in de omgeving van winkelcentra te benutten, zijn werk en diverse voorzieningen voor iedereen nabij en wordt de ontmoetingsfunctie versterkt. Naast werk en voorzieningen zorgen we voor toegankelijke (betaalbare) woningen, met extra aandacht voor kwetsbare mensen en specifieke doelgroepen.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Vitaal lint De bebouwingslinten in de bebouwde kom zijn karakteristieke routes met een menging van functies, zoals wonen, werken en voorzieningen. Ze verbinden de wijken en dorpen met elkaar, maar ook met het buitengebied. Ze zijn dragers van de historie van de stad en de dorpen. In de bebouwde kom houden we de ruimtelijke karakteristiek en de menging van functies in stand. Nieuwe ontwikkelingen zijn erop gericht om het karakter van de linten te versterken. We zetten in op een aantrekkelijke openbare ruimte met voldoende ruimte voor langzaam verkeer. Wijk-wijk verbinding Wijk-wijk verbindingen zetten in op het opheffen van de grootste infrastructuur barrières zoals de noordelijke rondweg, het spoor en de Mark. Samen met de landschapsverbindingen uit Verbind met Groen verbinden we zo de wijken met elkaar en met het omliggende landschap en maken we voorzieningen beter bereikbaar, stimuleren we gezonde mobiliteit. Dorpen In en rond de dorpen staan we voor verschillende opgaven in de fysieke leef­ omgeving. We willen inspelen op de groeiende en veranderende woonbehoefte in de dorpen. Daarom bieden we ruimte voor een gefaseerde groei van de woningvoorraad middels in- en uitbreiding in Bavel, Effen, Princenhage, Prinsenbeek, Teteringen, Ginneken en Ulvenhout. Dit draagt bij aan het in stand houden van een goed voorzieningenniveau.

We behouden wijkwerkterreinen gezien het sociaaleconomisch belang hiervan voor het dorp. Daarnaast compenseren we de transformatie van bedrijven­ terreinen in de stad aan de randen van ons stedelijk gebied, nabij knooppunten van snelwegen. We zetten in op een woningbouwprogrammering die aanvullend is op de bestaande woningvoorraad. De bestaande woningvoorraad bestaat overwegend uit (grote) grondgebonden woningen. Hiermee spelen we in op de veranderende woonbehoefte, die met name het gevolg is van vergrijzing en individualisering. We bouwen vooral (betaalbare) woningen voor starters en woningen die doorstroming mogelijk maken. Met een gedifferentieerde woningvoorraad in wijken en dorpen zorgen we voor een evenwichtige spreiding van bewoners en dragen we bij aan een ongedeeld Breda. Zo zorgen we samen voor krachtige en karakteristieke wijken en dorpen.

29

VAN GOGH NATIONAAL PARK

LANDGOEDEREN

KRINGLOOP LANDBOUW

30

Verbeter Breda Met de aanpak Verbeter Breda richten we ons op het tegengaan van de toenemende ruimtelijke en maatschappelijke tweedeling. De verschillen tussen kansen op welzijn en welvaart worden groter, waardoor het algemeen gevoel van welbehagen afneemt. Dat doet zich vaak voor in dezelfde wijken. Onder andere daardoor is het risico groter dat de wijken en de bewoners er op achteruit zullen gaan. Als de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid in deze wijken afnemen, tast dat uiteindelijk ook de leefbaarheid en veiligheid van de hele gemeente aan. Dit probleem is niet in korte tijd ontstaan, we gaan ons dus meerjarig voor de oplossing inspannen. Waarbij we zorgen voor focus en samenhang in onze aanpak.

Daarom werken we met onze partners aan een brede coalitie die zich richt op het verbeteren van Breda. Een verbeterd Breda, dat is een stad in een park, waar je welkom bent en waar mensen met elkaar verbonden zijn. Waar je je veilig voelt. En waar de plek waar je woont, niet bepalend is voor de kansen die je krijgt. Een stad van initiatieven en energie. Waar bewoners en buurten elkaar versterken door te verschillen. Een ongedeeld Breda, waar mensen door ontmoeting samen elke dag mooier maken.

We werken aan wijken met identiteit. In de stad versterken de wijken elkaar door van elkaar te verschillen. Verbeter Breda benoemt tweedeling als een probleem van kwetsbare wijken, omdat er anders niks verandert. Dat wil niet zeggen dat mensen niet ook trots kunnen zijn op de plek waar ze wonen, of blij zijn met de mensen met wie ze samenleven. We zoeken daarom een belangrijk deel van de oplossing in de verbondenheid en in de unieke verschillende identiteiten van de buurten en wijken. We focussen op de wijken waar het algemene beeld is dat het niet zo goed gaat. We hanteren een aanpak die het verband legt met de rest van de gemeente. We doen dat in samenwerking met bewoners en belanghebbende instanties. We zetten binnenstedelijke ontwikkelingen in om nieuwe verbindingen te maken met de omliggende wijken, zowel ruimtelijk als programmatisch. Zoals bijvoorbeeld het ontwikkelgebied Crossmark dat tussen de focuswijken Haagse Beemden en Hoge Vucht ligt. We zetten in op een reëel perspectief, met name voor de jeugd. De jeugd heeft de toekomst. Daarom creëren we mét hen een reëel toekomstbeeld, zodat er kansen ontstaan voor jongeren uit de focuswijken. Door die te benutten kunnen ze actief meedoen aan het verbeteren van hun soms moeilijke uitgangssituatie. Hiermee voorkomen we problemen rondom veiligheid en overlast.

De doelen Vooruit, Veilig en Verbonden en een aanpak gebaseerd op perspectief en eigen identiteit geven samen invulling aan de waarden Groen, Gastvrij en Grenzeloos en wat we als gemeente willen uitstralen: Breda Brengt het Samen!

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

31

In Bavel, Prinsenbeek en Teteringen kiezen we ook voor een aantal grootschalige gebiedsontwikkelingen met een lange termijn ontwikkelperspectief. Door deze schaalgrootte kunnen we investeringen doen in het casco van de gemeente. Bijvoorbeeld op het vlak van mobiliteit in Prinsenbeek en Teteringen en ten aanzien van de water- en groenopgave in Bavel. Dit lukt onvoldoende met alleen maar kleinschalige projecten. Nadat deze gebiedsontwikkelingen planologisch mogelijk gemaakt zijn, kiezen we voor een gefaseerde realisatie hiervan. Bavel In en rond Bavel is de opgave met name gericht op het realiseren van woningen en een bedrijventerrein. Op de Omgevingsvisiekaart is het gebied tussen de Gilzerwouwerbeek en de Woestenbergseweg opgenomen als zoekgebied voor bedrijventerrein (Bavel-Zuid). Het gaat hier om het realiseren van 33-40 ha. In de planuitwerking worden de uiteindelijke contouren van het nieuwe bedrijventerrein bepaald. Uitgangspunten hierbij zijn:

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

• Zorgen voor een goede landschappelijke inpassing in de omgeving. • Behouden van de ecologische hoofdstructuur tussen Molenschotse Heide en Princenbosch. • Inspelen op de eventuele aanpassingen aan de A58. • Bestaande natuurwaarden beschermen of kwalitatief compenseren.

32

Het gebied tussen knooppunt St. Annabosch, Woestenbergseweg, Roosbergseweg en Deken Dr. Dirckxweg is een zoekgebied voor wonen, recreatie en natuur. Het realiseren van een nieuw park voor Bavel maakt onderdeel uit van de recreatieopgave. Het gaat hierbij om een samenhangende ontwikkeling die rekening houdt met: • De aanwezige en te ontwikkelen recreatieve functies, inclusief een nieuw park voor Bavel. • De te versterken en realiseren natuurwaarden en hydrologische kansen. • De mogelijkheden en doelen voor wonen. • De eventuele aanpassingen aan de A58. Het gebied tussen Vennekes, A27 en Deken Dr. Dirckxweg (Bavel-West) is opgenomen als te ontwikkelen woonlocatie. Hiermee sluiten we aan op het hier

gevestigde voorkeursrecht en maken we duidelijk dat deze locatie als eerste in beeld is als uitbreidingslocatie voor woningbouw in Bavel. Tussen de Dorstseweg, Lange Bunder, A27 en de Kluisstraat is een gebied opgenomen als zoekgebied voor wonen. Het gaat hierbij om een samenhangende ontwikkeling die rekening houdt met: • De te versterken en realiseren natuurwaarden en hydrologische kansen. • De mogelijkheden en doelen voor wonen. • De eventuele aanpassingen aan de A58. Daarnaast is in Bavel sprake van een zoekopgave voor het realiseren van een multifunctionele accommodatie (MFA). Hiervoor zijn twee mogelijke locaties aangegeven op de Omgevingsvisiekaart. Samen met het dorp en betrokken partijen stellen we een gebiedsvisie op die ingaat op de ontwikkeling van Bavel. Hierin worden bovenstaande opgaven en uitgangspunten meegenomen en uitgewerkt. Ook voor de verschillende deeluitwerkingen van de gebiedsvisie zal een participatietraject met het dorp worden doorlopen. Effen In Effen is ter plaatse van de kerk en de omliggende gronden op de Omgevingsvisiekaart een zoeklocatie opgenomen voor wonen. Daarnaast blijven we zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor de bouw van woningen. Ginneken In Ginneken maken we woningbouw mogelijk, onder meer met het project Tuin Ginneken en aan de Keermanslaan/Allerheiligenweg. Naast deze projecten bieden we ruimte voor het toevoegen van woningen.

Princenhage In Princenhage maken we woningbouw mogelijk, onder meer op de locaties Lucia Haga en Bachmanhof en de aan Princenhage grenzende locatie aan de Tuinzigtlaan. Er loopt een haalbaarheidsstudie naar het realiseren van een nieuwe sporthal. Op de Omgevingsvisiekaart staan hiervoor drie mogelijke locaties benoemd. In het gebied ’t Hout is een zoekgebied voor een nieuw bedrijventerrein opgenomen, hier willen we de 2e fase van Rithmeesterpark realiseren.

Prinsenbeek In en rond Prinsenbeek maken we woningbouw mogelijk, onder meer op een ­aantal locaties nabij het centrum. Daarnaast is de locatie Beeks Buiten beoogd. Deze is op de Omgevingsvisiekaart opgenomen als zoekgebied voor woningbouw. In de bijlage Lagenbenadering is toegelicht hoe we tot deze locatie zijn gekomen. Om deze locatie te kunnen realiseren is een goede mobiliteitsoplossing essentieel. Dit kan in regionaal verband worden opgepakt, omdat sprake is van een regionale mobiliteitsopgave. Daarnaast is voor deze locatie de aanduiding ‘zoekgebied nieuw park’ opgenomen. We zoeken hier naar de toevoeging van een nieuw buurtpark, zodat ook in Prinsenbeek groen in de nabijheid is.

De neus van Prinsenbeek Met de neus van Prinsenbeek doelen we op het gebied rondom de Meester Bierensweg en de Spoorstraat gelegen tussen de drie spoorbanen. In de lagen­ benadering staat dit gebied beschreven als potentieel verstedelijkingsgebied voor de lange termijn. Wanneer de in deze Omgevingsvisie voorziene locaties niet voldoende ruimte bieden om te voorzien in de behoeften vanuit stedelijke ontwikkeling (onder andere werken, wonen, recreatie) is dit één van de gebieden die als eerste in beeld komt om verstedelijking af te wegen. Tot die tijd zetten we in dit gebied in op het behouden en versterken van het cultuurlandschap en benutten we de transformatieruimte in dit gebied voor functies die door verstedelijking elders een andere of tijdelijke locatie zoeken. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om volkstuinen, sportverenigingen of de scouting. Door het al dan niet tijdelijk huisvesten van deze functies hier maken we stedelijke ontwikkeling elders in Breda mogelijk. Op die manier blijven deze voorzieningen nabij en toegankelijk. Teteringen In Teteringen willen we woningen realiseren op de locatie Woonakker. Ook met de bouw van de Scheperij voegen we woningen toe en versterken we tevens het voorzieningenniveau met de bouw van een nieuw winkelcentrum. Ulvenhout In Ulvenhout maken we woningbouw mogelijk aan de Slotlaan.

Daarnaast blijven we zoeken naar nieuwe mogelijkheden voor de bouw van woningen. Sterk West Door het vertrek van bestaande, grootschalige functies, zoals kantoren, bedrijven en onderwijsvoorzieningen, rondom de Ettensebaan en de Tuinzigtlaan is hier een transformatieopgave. Deze opgave benutten we voor groene en hoogstedelijk ontwikkelingen. Op termijn ontstaat er, tussen Tuinzigt en Princenhage, een nieuwe hoogstedelijke, groene stadsbuurt die parkruimte toevoegt aan de bestaande wijken. Het karakter van de Ettensebaan verandert hierdoor. Tussen de A16 en de Tuinzigtlaan behoudt de Ettensebaan het karakter van een parkway (een weg waarlangs de gebouwen niet aan de weg, maar in een park staan). Vanaf de Tuinzigtlaan richting de singel krijgt de Ettensebaan meer het karakter van een boulevard (een grote, formele stadsstraat waarlangs de gebouwen aan en gericht naar deze weg staan). De nadruk in de ontwikkeling ligt op het realiseren van woningbouw. De omgeving blijft veerkrachtig doordat we in de Haagweg, de Tuinzigtlaan en ten zuiden van de Zandoogjes gericht voorzieningen en werk­ locaties behouden en in de ontwikkeling (opnieuw) inpassen. Alle ontwikkelingen

Zoekrichting voor de ontwikkeling van Sterk West

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

33

dragen bij om op termijn tussen de Haagweg en de Tuinzigtlaan een doorlopende groenstructuur te realiseren. Ook leent deze omgeving zich om te verkennen of dit een geschikte locatie is voor een nieuwe sporthal voor zowel Princenhage, Tuinzigt als de Heuvel. Spooras-Oost Aan weerszijde van het spoor, tussen de Doornboslaan en de Nieuwe Kadijk, vinden diverse transformaties plaats. De gebieden aan de noordzijde van het spoor sluiten aan de zuidkant aan op directe fiets en ov-verbinding naar het station en aan de noordkant op de

noordelijke rondweg. Daarom bieden we aan de noordzijde van het spoor naast voorzieningen zoals scouting en onderwijs, ruimte voor realisatie van bedrijven­ terreinenterreinen rondom de Frankenthalerstraat en in de Posthoren. Aan de zuidzijde van het spoor liggen de gebieden aan linten. Hier is afwisselend ruimte voor woon- en werkterreinen. We behouden de bedrijvigheid aan de Goeseelsstraat en de werklocatie nabij de kruising van de Teteringsedijk en de Sint Ignatiusstraat. Het gebied tussen Oosterhoutseweg, de Tilburgseweg, de Nieuwe Kadijk en het spoor transformeren we op termijn geheel naar woongebied. We ontwikkelen hier woningen in stedelijke dichtheid. Bij de terreinen aan de zuidzijde van het spoor die transformeren naar woonbuurten moet vanwege de beperkte omvang voldoende openbare ruimte aanwezig zijn.

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

Veel ontwikkelingen in dit gebied hebben een oriëntatie op het spoor. Een bijdrage leveren aan het spoorlandschap (zie 2.3.) is dan onderdeel van de ontwikkeling.

Zoekrichting voor de ontwikkeling van Spooras-Oost

34

Langendijk en Heuvel Aan weerszijde van de Aa of Weersijs, in Boeimeer en in Heuvel, liggen twee ontwikkelgebieden. In Boeimeer wordt grenzend aan het Zaartpark de voormalige ziekenhuislocatie aan de Langendijk herontwikkeld, met name voor woningen en zorg. In de Heuvel wordt uitwerking gegeven aan de herontwikkeling van de woningen ten zuiden van het Doctor Struyckenplein. In beide ontwikkelingen wordt gebruik gemaakt van in het gebied aanwezige (erfgoed)waarden.

Heusdenhout De kantoorlocatie aan de Kemelstede, aan de zuidzijde van Heusdenhout is een voorbeeld van een incourante, solitaire kantoorlocatie waar we de mogelijkheid zien om deze te transformeren. Deze kantoorlocatie op de hoek de Heerbaan en Kemelstede wordt getransformeerd naar woningen. Energiehub – verkenning Energiehubs spelen een belangrijke rol in de verduurzaming van het warmtenet van Breda. De mogelijke locaties liggen nabij het bestaande warmtenet of nabij een mogelijke uitbreiding hiervan. Op deze energiehubs komen meerdere lokale energiebronnen bijeen zoals zonthermie, aquathermie of geothermie. De verkenning naar duurzame warmtebronnen voor het warmtenet en duurzaam gebruik en opslag van gewonnen energie vindt plaats in regionaal verband en krijgt zijn vertaling in de transitievisie warmte. In de Energietransitie (zie 3.3.1.) gaan we nader op dit onderwerp in.

Zoekrichting voor de ontwikkeling van Langendijk en Heuvel

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

35

VERBIND MET GROEN VEERKRACHTIG BREDA

AANTREKKELIJKE VESTIGINGSPLEK 36

2.3. VERBIND MET GROEN Met het bouwen aan de stad en de dorpen, bouwen we tegelijkertijd aan het landschap en de groene openbare ruimte. Verbinden met groen zorgt voor een sterker groenblauw raamwerk waarmee bewoners, eigenaren en ondernemers zowel fysiek als emotioneel verbonden zijn. Een raamwerk dat natuurwaarden in stand houdt en verbindt, zowel in het buitengebied als in de bebouwde kom. Een raamwerk dat de identiteit van Breda, gelegen in de regionale landschappen van Zuiderwaterlinie en Van Gogh Nationaal Park i.o. (in ontwikkeling), versterkt. Zo zijn we in 2030 een stad in een park. Buitengebied We zetten in op een groen, aantrekkelijk en vitaal buitengebied, met behoud en versterking van natuur, landschap en cultuurhistorie, waar de boer op duurzame wijze zijn boterham kan verdienen. We zetten daarbij in op behoud van de economische vitaliteit van de agrarische sector. We richten ons in het gehele buitengebied op het voorkomen van leegstand, het stimuleren van kringloop­ landbouw en andere duurzame vormen van landbouw, op verbrede landbouw, natuurontwikkeling en versterking van het (historische) cultuurlandschap. Ook dragen we bij aan regionale, provinciale en (inter)nationale opgaven, zoals klimaatadaptatie en Natura 2000.

Naast deze algemene opgave kennen de verschillende deelgebieden ieder nog een specifieke opgave: Natura 2000-gebied – beschermingsmaatregelen Bij het Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos nemen we maatregelen om in de directe nabijheid stikstofemissie weg te nemen, het bos uit te breiden en de waterhuishouding te herstellen. Ook zetten we in op ecologische verbindingen met andere Natura 2000-gebieden via de beekdalen en – op termijn – via de bossen aan de westzijde van Breda. Bos – zoekgebied De gemeentelijke bomen- en bossenstrategie richt zich met name op het uitbreiden van de bestaande bossen, herstel van kleinschalig cultuurlandschap en versterking van het historische landgoederenlandschap. Uitbreiding van het Mastbos, Liesbos, Ulvenhoutse Bos, Trippelenberg, Hooiberg, Vloeiweide, Krabbebossen, het Molenschotse Broekleijbosje en de Vrachelse en Teteringse Heide zorgt ervoor dat deze robuuster en veerkrachtiger worden en het spreidt de betredingsdruk van deze bossen.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Bos – nieuw Met de aanleg van een nieuw bos (Levensbos) aan de noordwestzijde van de Haagse Beemden wordt er een alternatief geboden aan de recreant en worden de bestaande bossen ontlast. Kleinschalig cultuurlandschap – versterken Het (van oorsprong) kleinschalige cultuurlandschap in De Rith, Lies, Overa, rondom Ulvenhout, het Hoeveneind en Klein-Overveld versterken we. Dit doen we door de aanleg van houtwallen en het stimuleren van landschaps- en/of natuur­ inclusieve landbouw, waaronder voedselbossen1 en boslandbouw. De gemeente gaat graag in gesprek met de agrariërs over kavelruil om zodoende zowel de agrarische als de landschappelijke structuur te kunnen versterken. Daarnaast zien we kansen voor (verblijfs)recreatie, mits dergelijke initiatieven bijdragen aan de vitaliteit van het buitengebied, aan de groenblauwe waarden (natuur, landschap, cultuurhistorie etc.) en passen in de agrarische structuur. Historisch landgoederenlandschap – versterken Het historische landgoederenlandschap versterken we waar mogelijk met de aanplant van nieuwe landschapselementen zoals lanen, houtwallen en bosschages. Verdwenen zichtlijnen worden indien mogelijk hersteld.

In deze gebieden (Landgoederenzone Haagse Beemden, Galderseweg, Landschappelijke Driehoek, ’t Hout, Wolfslaar, Heiningenhoef en De Hartel) komt het accent qua gebruik stap voor stap op natuurontwikkeling, extensieve recreatie en natuurinclusieve landbouw te liggen. Beekdalenlandschap – herstellen In de beekdalen van de Mark, Aa of Weerijs, Bijloop, Chaamse beek, Gilzewouwerbeek en Molenleij richten we ons op natuurontwikkeling, klimaatadaptatie, herstel van het oude bekenlandschap en extensieve recreatie (wandel- en fietsroutes). Beken krijgen de ruimte om te meanderen en te overstromen waarbij het water zo lang mogelijk wordt vastgehouden. Polder- en beemdenlandschap – natuurontwikkeling In de beemden (Weimeren, Rooskensdonk en Vierde Bergboezem) vindt natuurontwikkeling plaats in combinatie met waterberging. In het historisch waardevolle landschap van de Lage Vuchtpolder zetten we in op landbouwinclusieve natuur,

1 Een voedselbos is een aangelegd bos met heel veel verschillende soorten bomen en struiken waar je het hele jaar door noten, fruit, eetbare bladeren en zaden kunt oogsten.

39

teelten die passen bij de natte omstandigheden en die aansluiten op de gewenste natuurdoeltypen. Landbouwlandschap – groen dooraderen Ten noordwesten van Prinsenbeek en ten oosten van Bavel zien wij diverse ontwikkelingsmogelijkheden voor de landbouw, mits deze passen in de reeds aanwezige agrarische structuur en bijdragen aan de groene dooradering van het landbouwlandschap. Het buitengebied bij Prinsenbeek betreft in hoofdzaak een tuinbouwgebied, waarbij Groot Overveld specifiek is aangeduid als glastuinbouwgebied. De landschappelijke inpassing van nieuwe kassen, schuren en teeltondersteunende voorzieningen draagt bij aan de groene dooradering.

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

In het buitengebied van Bavel ligt het accent op dit moment op veeteelt en akkerbouw. De veeteelt kent relatief weinig uitbreidingsmogelijkheden doordat de provincie Noord-Brabant stuurt op inkrimping van de veestapel vanwege de hieraan gerelateerde problemen (milieu, volksgezondheid). Er worden echter wel mogelijkheden geboden om een veehouderij of ander agrarisch bedrijf om te schakelen naar tuinbouw of boomteelt. De boom- en plantenteelt is in dit gebied in opkomst. Ook hier draagt de landschappelijke inpassing van nieuwe schuren en teeltondersteunende voorzieningen bij aan de groene dooradering van het landbouwgebied.

40

Beekdalpassage Ten behoeve van de ecologische verbindingszone voor water- en oevergebonden natuur via de beekdalen, zetten we in op de realisatie van een brede beekdal­ passage voor de rivier de Mark bij de wegverbreding van de A58. Door de passage voldoende breed te maken, is er genoeg ruimte voor (hoog) water, voor natuurvriendelijke oevers en voor een recreatieve verbinding. Bebouwde kom In de bebouwde kom zetten we in op vergroening. Met de Bredase Groen- & Parknorm leggen we vast dat bij elke nieuwe ontwikkeling, minimaal twintig procent van de nieuwe woonbuurt of het nieuwe werkterrein wordt ingericht als groene openbare ruimte. En dat er natuurinclusief gebouwd wordt. Bij elke herinrichting van de bestaande openbare ruimte streven we naar een toename van het groenoppervlak van minimaal tien procent. We stimuleren inwoners en ondernemers om hun tuinen en terreinen te vergroenen en ontharden. Daarnaast

dagen we onze onderwijsinstellingen en bedrijven uit om te kiezen voor een groene campusachtige opzet, met de reeds bestaande campuslocaties als aantrekkelijke referentie. Ook dragen we bij aan het vergroenen van schoolpleinen. Naast deze algemene opgaven kennen we tevens nog een aantal specifieke groene opgaven binnen de bebouwde kom: Singelpark We werken aan het tot stand brengen van Singelpark, een meer dan vijf kilometer lang park met recreatieve en ecologische waarde. Het Singelpark bestaat uit de singel met haar oevers, de aansluitende openbare ruimte en de aangrenzende parken. We richten de openbare ruimte aan de binnenzijde van de singel opnieuw in (zie Uitvoeringskader Binnensingels). We knappen het Wilhelminpark op en we voegen Seelig-zuid toe als stadspark. Door het park komt een recreatieve route die de Sluissingel verbindt met de Marksingel. We leggen over de singels extra bruggen voor langzaam verkeer. Op termijn richten we ook de openbare ruimte aan de buitenzijde van de singel opnieuw in. De Nieuwe Mark Met het afronden van de Nieuwe Mark wordt voorzien in een uitbreiding van het vaarwater en andere recreatiemogelijkheden, in een nieuw vestigingsmilieu en in veel groen. Door natuurinclusieve kades aan te leggen met bomen, (muur)planten en mossen, brengt dit project de natuur terug in dit deel van de binnenstad.

Park – zoekgebied We streven ernaar dat elke inwoner in 2030 op pantoffelafstand (200 meter) van een park, een bos of het buitengebied woont. De pantoffelafstand betekent dat we een opgave hebben voor vijf nieuwe parken: één in Breda-West, twee in het centrum, één in Prinsenbeek en één in Bavel. In Breda-West vormt het realiseren van een nieuw wijkpark onderdeel van de ontwikkeling Sterk West. In het centrum ligt de opgaven voor het realiseren van twee nieuwe stadsparken, één in Seelig-Zuid en één rondom de Mark in CrossMark. In Prinsenbeek en Bavel zoeken we naar de toevoeging van nieuwe buurtparken, zodat ook in deze dorpen groen in de nabijheid blijft. Bij Prinsenbeek willen we de ontwikkeling van Beeks Buiten hiervoor benutten, in Bavel de ontwikkeling van Bavel-Zuid.

Spoorlandschap Het Spoorlandschap is een groene verbinding die, dwars door het stedelijk gebied, de landschappen ten oosten en ten westen van Breda met elkaar verbindt. Het is de ruimte aan weerzijden van de spoorlijnen door Breda en is onderdeel van de groene geleding van de stad. Het Spoorlandschap vormt een belangrijke en aantrekkelijke entree van Breda. De inrichting behandelt het spoor als een voorkant van de stad. De gehele verbinding vervult een rol voor natuur. Op onderdelen vervult het een rol voor mobiliteit, zoals de HOV en de fietsverbinding tussen de Oosterhoutseweg en het station. Op locatie kan het een rol vervullen voor bijvoorbeeld recreatie en waterberging. Bij de diverse ontwikkelopgaven richten we het spoorlandschap stap voor stap in, op basis van onderstaande figuur.

Toelichting bij het figuur Spoorlandschap. Landschap: Zicht op en ervaren van het landschap door landschapsinpassing. Landart: Inbedding in stedelijke structuur door stedelijke functies en ruimtes die zich oriënteren en richten op het spoor en inrichting met groenelementen, park en cultuurobjecten. Railscape: Ervaren van hoogstedelijke omgeving door gebouwen dicht bij het spoor die georiënteerd zijn op het spoor en natuurinclusieve inrichting van gebouwen, private buitenruimte en openbare ruimte en van spoorkunstwerken.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Het Spoorlandschap mag geen barrière vormen in de stad, daarom willen we de bestaande spoorwegovergangen behouden en in het centrum een verbinding tussen het ‘t Zoet en de Nijverheidssingel toevoegen. Versterken natuurwaarden – zoekgebied De beken binnen de bebouwde kom zijn cruciaal voor de ecologische verbindingen tussen het Ulvenhoutse Bos en andere Natura 2000-gebieden. Daarom benutten we kansen om de natuurwaarden van de Bijloop, Aa of Weerijs, Mark, Bavelse Leij en Molenleij te versterken. Wijk – buitengebied verbinding Door verbindingen tussen de wijken/dorpen en het buitengebied te realiseren, werken we aan een toegankelijker en beleefbaarder landschap. Hiervoor hebben we de volgende opgaven: • We breiden de Ommetjes – wandelroutes in en rond Breda (www.wolfslaar­ breda.nl > ontdek en beleef > wandelroutes > Bekijk alle ommetjes en vraag de routes aan) uit met nieuwe wandelroutes aan de westzijde van de stad, bij Prinsenbeek, Princenhage en bij de Landgoederenzone in de Haagse Beemden. • Het viaduct in de Nieuwe Kadijk over het spoor passen we aan om het aantrekkelijker te maken voor wandelaars vanuit Moleneind (via de Nieuwe Kadijk) naar het Cadettenkamp. • Vanaf Heusdenhout realiseren we een fietstunnel onder de zuidelijke rondweg door naar de Landschappelijke Driehoek.

• We breiden het recreatieve routenetwerk uit, vanaf de Academiesingel langs de Mark naar het noorden. Hierin combineren we de recreatieve waarde en ecologische opgaven met cultuurhistorie. Met deze recreatieve route langs de Mark, naar bijvoorbeeld de Halsche Vliet en de haven in Zevenbergen, kunnen we de Zuiderwaterlinie beter beleefbaar maken. Samen met de wijk-wijk verbindingen uit Ongedeeld Breda verbinden we zo de wijken met elkaar en met het omliggende landschap.

41

STAD IN EEN PARK RUIMTE VOOR MENSEN EN NATUUR AANTREKKELIJKE VESTIGINGSPLEK

GEZONDHEID

42

Regionaal landschap Breda ligt op de overgang van zandgronden naar kleigronden, van beken naar rivieren, van bossen en heide naar polders en turf. Deze landschappelijke verscheidenheid, die samenkomt in het centrum van de stad, ligt aan de basis voor sterke vestigingsmilieus. Deze verscheidenheid daagt ons uit om verstedelijking en ecologische versterking te combineren en om zowel verdroging als overstromingen te voorkomen. De projecten die we hiervoor uitvoeren dragen bij aan de doelen van het Van Gogh Nationaal Park in ontwikkeling (i.o.), de Zuiderwaterlinie en de versterking van het Natura 2000-gebied Ulvenhoutse Bos. Hierin zoeken we steeds naar koppelingen tussen natuur, cultuur, cultuurhistorie en recreatie. We vatten het station van Breda op als een toegangspoort tot zowel het Van Gogh Nationaal Park i.o. als de Zuiderwaterlinie.

Met partners Verbinden met groen doen we samen met onze partners, zoals bewoners en beheerders, agrariërs en andere eigenaren, bedrijven en samenwerkingsverbanden. Groen en blauw erfgoed vormen mede de inspiratie voor samenwerkingsverbanden als de Zuiderwaterlinie en Van Gogh Nationaal Park i.o. Maar ook voor de Koninklijke Lijn (geschiedenis van de Oranje-Nassaus in de Baronie) en het Europese project WaVE, dat onderzoekt hoe (historisch) groen en water beter kunnen worden benut of ontworpen, in samenwerking met andere vakgebieden, zoals toerisme of duurzaamheid. Ook gaan we een partnerschap aan met het groen zelf, door de natuur de ruimte te geven en integraal onderdeel uit te laten maken van activiteiten als bouwen, ondernemen en landbouw (natuurinclusief)

Van Gogh Nationaal Park i.o. Het bekenlandschap is de ruggengraat van Van Gogh Nationaal Park i.o. Samen met onze water- en klimaatpartners binnen de Baronie gaan we gericht werken aan het herstellen van het oude bekenlandschap. Dit doen we door water vast te houden in de beekdalen en te infiltreren op die locaties, waar dit het meest effectief is. Binnenstedelijk zetten we in op het voltooien van de natuurnetwerken en natuurinclusieve ontwikkelingen waarbij we nagaan waar en hoe we dit met innovaties kunnen laten aansluiten bij het karakter van het Van Gogh Nationaal Park i.o.: een topeconomie in een top landschap, dat tot stand komt door te investeren in natuur, landschap, erfgoed en in de beleving hiervan. Zuiderwaterlinie Vernatting van de polders geeft invulling aan onze doelen op het gebied van klimaatadaptatie en waterrobuustheid en biedt zo meerwaarde voor erfgoed en natuur. Militair erfgoed krijgt hier een impuls. De focus hierbij ligt op de Lage Vuchtpolder. We voltooien de nieuwe redoutes aan de Zwarte dijk en we vergroten de herkenbaarheid van de Spinolaschans en andere restanten van historische verdedigingswerken. Ook met het verhogen van de waterstand in de polders en beemden in het Zuiderwaterliniegebied dragen we bij aan het uitdragen van onze cultuurhistorie.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

43

VEERKRACHTIG BREDA

ONTMOETEN

44

3 VEERKRACHTIG BREDA De opgave Veerkrachtig Breda is uitgewerkt in drie deelopgaven: ‘Aantrekkelijke vestigingsplek’, ‘Vitale gemeenschap’ en ‘Duurzame omgeving’. In dit hoofdstuk is aan de hand van verschillende thema’s beschreven hoe we hiervoor zorgen.

3.1. AANTREKKELIJKE VESTIGINGSPLEK Onze centrale ligging maakt Breda een aantrekkelijke plaats voor bewoners, bedrijven en ondernemers. Gastvrij Breda is binnen een uur bereikbaar vanaf meerdere vliegvelden en de Europese hoofdstad Brussel ligt via een snelletreinverbinding om de hoek. Breda is de plaats waar bedrijven hun internationale ambities laten groeien. Samen met onze partners in de regio vergroten we de aantrekkingskracht van deze centrale ligging. We stimuleren de ontwikkeling van Breda als internationale hotspot voor toegepaste technologie en creativiteit. We zorgen dat bedrijventerreinen, kantorenlocaties, winkelaanbod, horeca en locaties waar wonen en werken samen komen voldoen aan de (duurzaamheids)eisen van deze tijd. We spelen in op de wensen, behoeften en belangen van bewoners, ondernemers, werknemers en consumenten en zorgen voor voldoende banen en (betaalbare) woningen. Door de aanwezigheid van uitmuntend onderwijs (van basisonderwijs tot hbo) en samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid versterken we onze concurrentiepositie. Kunst, cultuur, sport en andere voorzieningen maken vanzelfsprekend onderdeel uit van onze fysieke leefomgeving. We bouwen (betaalbare) woningen en richten onze stad, wijken en dorpen toekomstbestendig in.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

HIER ZORGEN WE VOOR

3.1.1. TOEREIKENDE WONINGVOORRAAD Breda is een aantrekkelijke woongemeente. We willen dat bewoners tevreden zijn met hun woning en woonomgeving en dat dit aansluit bij hun woonwensen en mogelijkheden. Breda is een groeiende gemeente met een toename van inwoners en huishoudens en groeit naar verwachting verder door. Met name het aantal en aandeel een- en tweepersoonshuishoudens en ouderen (vergrijzing) neemt toe. Dit vraagt om een ander soort woningen van goede kwaliteit en toekomst­ bestendig. Woningen worden verduurzaamd en van het gas af gehaald. Door meer woningen te bouwen verminderen we de druk op de woningmarkt. We zijn een (centrum)stad met wijken en dorpen waar het voor iedereen fijn is om te wonen, nu en in de toekomst. Iedereen woont prettig, op bereikbare afstand van werk en voorzieningen en in een gezonde en veilige omgeving. We streven naar een kwalitatief goede woningvoorraad, die regionaal aansluit op de woonbehoefte van alle groepen bewoners. Onze opgave is voor iedereen een passend en duurzaam (t)huis dat voldoet aan de wensen en behoeften. Daar zetten we op in. We hebben een grote verscheidenheid aan woningen en woonmilieus voor de diverse bewoners, ook voor de senioren en de mensen die begeleiding nodig hebben. Hierdoor verschilt de bijdrage van een gebied aan het realiseren van onze woonopgaven.

We voor­ komen dat de tweedeling in Breda groter wordt en dat kwetsbare bewoners zich concentreren in bepaalde wijken. Daarom is de ontwikkelrichting per gebied verschillend. Met het Perspectief wonen en de Gebiedsprofielen wonen is de koers bepaald.

45

In ons woonbeleid staan de volgende opgaven centraal: • Er zijn voldoende woningen en de juiste woningen zijn beschikbaar De bevolking groeit en het aantal huishoudens neemt toe, met name het aantal één- en tweepersoonshuishoudens. Ook het aantal en aandeel ouderen binnen de bevolking stijgt. Bewoners hebben verschillende voorkeuren en behoeften qua woningtype en woonomgeving. We passen onze woningvoorraad zowel kwalitatief als kwantitatief aan om tegemoet te komen aan een veranderende woonbehoefte. Woningbouw dient aanvullend te zijn op de bestaande woningvoorraad, zodat doorstroming ontstaat. De bouw van woningen geschikt voor empty-nesters (ouders waarvan de kinderen niet meer thuis wonen)/ouderen zorgt voor het vrijkomen van (grote) eengezinswoningen voor gezinnen. Met een gedifferentieerde woningvoorraad in wijken en dorpen zorgen we voor een evenwichtige spreiding van bewoners.

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

• De woningen zijn betaalbaar De betaalbaarheid van het wonen in Breda staat onder druk. De druk op de sociale huurwoningmarkt is toegenomen. Ook is voor een groeiende groep bewoners het kopen van een woning steeds moeilijker door het beperkte aanbod en de gestegen prijzen. Door beperkte doorstroming komen onvoldoende woningen vrij binnen de bestaande woningvoorraad. Daarom zetten we in op het stimuleren van doorstroming en het bouwen van betaalbare woningen, zodat ook mensen met een laag- en middeninkomen en starters op de woningmarkt in Breda kunnen wonen. Hiermee binden we ook talent aan Breda. We stimuleren maatregelen om woningen te verduurzamen en van het gas te halen. Uitgangspunt hierbij is dat de woonlasten beheersbaar blijven.

46

• Een (t)huis voor iedereen in een geschikte woonomgeving In de verschillende gebieden zijn voor alle type bewoners woningen. We vergroten het woningaanbod voor doelgroepen en in woonmilieus waar grote vraag naar is. Als centrumstad in de regio breiden we ons (centrum)stedelijk woonmilieu uit en versterken dit. Hiermee voorzien we in de groeiende behoefte aan deze woonmilieus. Om ook in de dorpen te kunnen voorzien in de groeiende en veranderende woonbehoefte bieden we hier ruimte voor een gefaseerde groei van de woningvoorraad. Daarnaast hebben we extra aandacht voor het realiseren van woonruimte voor mensen die niet zelfstandig in hun huisvesting kunnen voorzien, zoals studenten, woonwagenbewoners, statushouders, arbeidsmigranten en mensen die beschermd of begeleid wonen. Hierbij leveren we maatwerk.

Wonen en zorg Op het vlak van wonen en zorg staan we voor verschillende opgaven in de huisvesting van ouderen en mensen die door bijvoorbeeld chronische ziekte of (psychische) beperkingen begeleiding nodig hebben. De vergrijzing wordt beantwoord door verspreid over Breda woningen te bouwen die geschikt zijn om zelfstandig oud te worden, ook rekening houdend met het kunnen ontvangen van intensieve zorg en begeleiding aan huis. Voor mensen die – langdurig – begeleiding nodig hebben en/of gebaat zijn bij het wonen in de nabijheid van gelijk­ gestemden bouwen we woningen en gemengde wooncomplexen die daaraan voldoen. We realiseren geclusterde woningen en inpassing van woningen voor deze doelgroepen in bestaande of te bouwen wooncomplexen. We geven ruimte aan kleinschalige woon-zorg-voorzieningen in – en in contact met – de wijken voor mensen die aan een meer besloten woonvorm behoefte hebben Alle woongebieden dienen geschikt en inclusief te zijn, zodat ook ouderen en mensen met een – langdurige – begeleidingsvraag zich thuis voelen en fijn kunnen wonen. We streven naar seniorvriendelijke en inclusieve wijken met een toegankelijke en veilige woonomgeving met voldoende voorzieningen in de nabijheid. Een plek waar ouderen en mensen met een fysieke of mentale uitdaging graag wonen.

We stimuleren de zelfredzaamheid en samenwerking van bewoners en geven extra zorg en ondersteuning aan bewoners die dat nodig hebben. • Ruimte voor nieuwe woonvormen We stimuleren nieuwe woonvormen, zoals (collectief) particulier opdracht­ geverschap (C)PO), meergeneratiewoningen, geclusterd wonen, wooncoöperaties en collectieve woon(zorg)vormen. Hiermee leveren we een bijdrage aan de uitvoering van ons CPO-beleid (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/ gmb-2020-267493.html) en het Actieprogramma Nieuwe Woonvormen en Zelfbouw van de provincie Noord-Brabant (https://www.brabant.nl/onderwer­ pen/ruimtelijke-ontwikkeling/bevolking-en-wonen/nieuwe-woonvormen). Dit doen we zowel in nieuwbouw als in bestaand vastgoed. Ook realiseren we tijdelijke woningen en woonvoorzieningen als permanente flexibele schil van onze woningvoorraad. Dit is nodig om urgent woningzoekenden te kunnen huisvesten. • De woningen worden gewaardeerd Het is voor Bredanaars fijn wonen in hun woning en woonomgeving. In 2020 geven Bredanaars ‘prettig wonen in hun buurt’ een beoordeling van 7,6. Het doel is minimaal behoud van deze mate van woontevredenheid en een verhoging hiervan in gebieden met een relatief lage woningtevredenheid.

De buurten zijn leefbaar en veilig In alle buurten dienen leefbaarheid en veiligheid op orde zijn. In buurten waar dit onder druk staat, vinden we het verhogen van het aandeel sociale huurwoningen ongewenst. Op termijn is een percentage sociale huurwoningen onder de 40% in alle wijken richtinggevend. Door woningbouw verminderen we ongelijkheid tussen gebieden, bijvoorbeeld door meer vrijesectorwoningen te realiseren in Breda-Noord en meer sociale huurwoningen in Breda-Zuid en in de dorpen. Ook dragen we bij aan de leefbaarheid en veiligheid van buurten door te zorgen voor de aanwezigheid van voorzieningen in de nabijheid in een toegankelijke woonomgeving. • De woningen zijn duurzaam in een gezonde woonomgeving We willen woningen met een lager energieverbruik en woningen die gasloos zijn. Hiermee leveren we een belangrijke bijdrage aan het realiseren van 49% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990), zoals opgenomen in het Klimaatakkoord. Ook het (her)gebruik van bepaalde materialen kan hieraan bijdragen. We stimuleren hergebruik van vrijkomende materialen en het gebruik van duurzame en biobased materialen, zoals hout, bij woningbouw ten behoeve van circulariteit. Ook streven we ernaar dat het ontwerp wordt uitgedacht tot het eind van de levensduur voor optimaal hergebruik van de materialen bij renovatie of sloop.

Een prettig en gezond binnenklimaat van woningen is ook een belangrijk aspect. Zo draagt woningbouw bij aan een circulaire, duurzame en gezonde woonomgeving.

De economie van morgen Het economisch systeem krijgt te maken met grote structuurveranderingen als gevolg van nieuwe technologie, digitalisering, duurzaamheid en klimaatverandering. Sociaal-maatschappelijke kwesties als verdeling van de welvaart, bevolkingsgroei, vergrijzing, honger en migratie dienen zich aan. En de one belt one roadstrategie (de nieuwe Zijderoute) van China leidt tot een grote (economische) machtsverschuiving in de wereld. Onze welvaart is hoog, maar de groei in onze West-Brabantse regio blijft achter bij de rest van Brabant. Een gebrek aan tijdige vernieuwing vormt een reëel gevaar. Onze (beroeps)bevolking veroudert. We verliezen banen aan robots, maar doordat de bevolking groeit, blijft het scheppen van nieuwe banen nodig. Tegelijkertijd ­bieden automatisering en technologische ontwikkelingen ook weer kansen op nieuwe banen. Per saldo willen we in 2040 minstens evenveel banen hebben als nu: 110.000. Ongeveer de helft van deze banen bevindt zich op bedrijventerreinen en kantorenlocaties. We vinden het belangrijk dat praktisch opgeleide mensen in de nabijheid van waar ze wonen ook kunnen werken. We behouden daarom zoveel mogelijk bestaande binnenstedelijke werklocaties en realiseren nieuwe werklocaties op scooterafstand van de woongebieden, om het verlies aan werklocaties te compenseren en in te kunnen spelen op mogelijke groei.

We vinden het ook belangrijk om talenten aan ons te binden. Goede voorzieningen, (betaalbare) woningen, een goed leefmilieu en zeker ook aantrekkelijke werklocaties dragen hieraan bij.

3.1.2. AANTREKKELIJKE VESTIGINGSLOCATIES Breda is een aantrekkelijke plaats voor bedrijven om zich te vestigen. We versterken onze positie als internationaal knooppunt door onze topsectoren Toegepaste Technologie & Creativiteit te stimuleren. We creëren Innovatiedistrict Breda, dat fungeert als een open campus voor vernieuwing. Door een aantrekkelijk en renderend winkel- en horeca aanbod is het prettig werken en verblijven in Breda. Onze uitstekende onderwijsinstellingen, veelal gevestigd op herkenbare en aansprekende campussen, werken op innovatieve wijze samen met het bedrijfsleven. Nieuwe bedrijvigheid krijgt de ruimte om al experimenterend te groeien op ‘klooiplaatsen’. Kunst en cultuur is op allerlei niveaus aanwezig in de gemeente.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Waar we naar toe willen, hebben we aangegeven in onze Economische Visie: “In 2030 excelleert Breda als internationale hotspot voor toegepaste technologie en creativiteit. Ondernemers, onderwijsinstellingen en overheden vormen een levendig en effectief ecosysteem waarin mensen doelgericht samenwerken aan versterking van de economie en aan innovatieve oplossingen voor maatschappelijke opgaven. Zo versterken we de economie in de breedte, nemen werkgelegenheid, inkomen en brede welvaart van Bredanaars toe en wordt de gemeente ondernemender, verrassender en groener”. Dit bereiken we door in te zetten op nieuwe technologie en creativiteit, het versterken van het ecosysteem voor MKB-ondernemers en door te zorgen voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Binnen deze drie programma’s hebben we ook drie thema’s die op elk onderdeel van toepassing zijn: internationalisering, arbeidsmarkt en werklocaties.