Rvs 15072021 Vaststellen Omgevingsvisie Breda Sterk en Veerkrachtig, Omgevingsvisie 2040 incl bijlagen

Dit zorgt voor minder risico’s en creëert kansen op het gebied van verkeersveiligheid, broeikasgassen, geluidhinder en luchtkwaliteit. 2. Creëer autoluwe of autovrije zones, om geluidhinder en verslechtering van luchtkwaliteit door inbreiding te beperken. 3. Creëer voorzieningen en ontmoetingsplekken zoveel mogelijk in de directe nabijheid van woningen, om zo kansen te benutten m.b.t. eenzaamheid, sociale cohesie en inclusiviteit. Ook kan de verkleining van de afstanden bijdragen aan verbetering van verkeersveiligheid en het gebruik van langzame vervoersmiddelen, zoals de fiets. Er zijn snelfietsroutes opgenomen in de Omgevingsvisie. Daarnaast biedt de ondertunneling van de Noordelijke Rondweg kansen op het vlak van luchtkwaliteit en geluidhinder in haar directe omgeving. Autovrije of autoluwe zones (als aanvulling op de huidige autovrije binnenstad) zijn niet opgenomen in de Omgevingsvisie. Wel wordt ingezet op het creëren van voorzieningen in kernen en buurten, waarmee het bovengenoemde aandachtspunt op dat vlak overgenomen is. Aanbeveling energie 1. Zet in op grootschalige energienetwerken om de druk op ruimte, natuur, biodiversiteit en cultureel erfgoed te beperken. De Omgevingsvisie sluit aan bij de RES West-Brabant, waarin een mix van grootschalige energieopwekking buiten Breda en lokale initiatieven is opgenomen. Daarmee is bovenstaand aandachtspunt deels verwerkt.

Advies commissie m.e.r. Op 4 mei 2021 heeft de Commissie voor de milieueffectrapportage haar toetsingsadvies uitgebracht over het PlanMER Omgevingsvisie Breda. In haar advies constateert de commissie in de eerste plaats dat de m.e.r. procedure goed is benut om in en iteratief proces tot een voorkeursscenario te komen, er is veel data en informatie verzameld en een goede basis gelegd voor het ontwikkelen van de scenario’s, de effectbeoordeling en de monitoring. Echter, de commissie constateert ook dat het voorkeursscenario op een te hoog abstractieniveau aan bod komt in het MER. De Commissie adviseert daarom om, alvorens een besluit te nemen over de Omgevingsvisie, het MER aan te vullen door de doelen concreet te maken en meer inzicht te geven in de belangrijkste effecten van het voorkeursscenario. Meer specifiek gaat het om: 1. Het vertalen van de negen opgaven naar concrete doelstellingen. 2. Het nader duiden van de formulering en status van beleidsuitspraken. 3. Het op elkaar aan laten sluiten van kaartbeelden en beleidsuitspraken. 4. Het beter gebruik maken van beschikbare informatie en dit scherper analyseren. 5. Het verduidelijken van het Rad van de leefomgeving (de betekenis van indicatoren en navolgbaarheid van scores).

Pagina 16 van 19

Gemeente Breda 6.

Zaaknummer: 1517372

Het specifiek maken van kansen en risico’s om daarmee in beeld te brengen wat de belangrijke uitdagingen zijn voor de Omgevingsvisie en vervolgbesluiten.

Doorwerking advies in Omgevingsvisie Het m.e.r. proces is gebruikt om de Omgevingsvisie tussentijds bij te sturen. Zoals in 5.8.1 weergegeven heeft het MER invloed gehad op de Omgevingsvisie. Desalniettemin herkennen we de door de commissie genoemde aandachtspunten en suggesties ter verbetering van het MER. Een aantal aandachtspunten hebben we verwerkt in de definitieve Omgevingsvisie. Andere punten, waarvoor de commissie de aanbeveling deed om het MER aan te vullen of in meer detail uit te werken, zullen we uitwerken in (m.e.r.) onderzoeken in de planfase van diverse ontwikkelingen. Op dat moment zijn plannen al een stuk concreter en kunnen milieueffecten beter bepaald worden. In die fase kan een kwantitatieve analyse deel uitmaken van het onderzoek (bijvoorbeeld door de bouw van een verkeersmodel met daaruit volgend milieuonderzoeken lucht, geluid, stikstof etc.). Daarbij erkennen we ook dat niet slechts de effecten als gevolg van de betreffende ontwikkeling, maar ook de cumulatieve effecten van andere ontwikkelingen te allen tijde onderzocht zullen moeten worden. Puntsgewijze reactie op samengevat advies 1. De negen opgaven zijn in de definitieve Omgevingsvisie anders geformuleerd dan in de concept Omgevingsvisie waarop het MER gebaseerd is. Daarmee worden de doelstellingen duidelijker en concreter.

Ook wordt door middel van een uitvoeringsparagraaf beter inzichtelijk gemaakt hoe we de doelen willen bereiken. 2. De beleidsuitspraken in het MER bevatten in vrij algemene bewoordingen de uitgangspunten van de concept Omgevingsvisie. In de effecten van dat beleid zitten onzekerheden vanwege de lange termijn waarop de Omgevingsvisie van toepassing is. In hoeverre verwachte effecten daadwerkelijk optreden is vooral afhankelijk van de verdere uitwerking van de Omgevingsvisie in programma’s en het Omgevingsplan. De beoordeling van effecten in het planMER sluit aan op het abstractieniveau van de concept Omgevingsvisie. Daarom worden de effecten van de Omgevingsvisie in het planMER kwalitatief beschreven in termen en kansen op positieve effecten en risico’s op negatieve effecten. In de definitieve versie van de Omgevingsvisie zijn de uitgangspunten veelal concreter gemaakt en nader geduid. 3. De kaartbeelden in de Omgevingsvisie sluiten aan bij de uitgangspunten van de visie zelf en zijn daarmee leidend. Hierin zijn ook wijzigingen verwerkt ten opzichte van de concept Omgevingsvisie, mede naar aanleiding van de conclusies van het MER. De kaart in het MER is daarmee inmiddels achterhaald. Uitgegaan moet worden van de kaarten in de Omgevingsvisie. 4. De Omgevingsvisie is op onderdelen nog aangepast naar aanleiding van de conclusies van het MER.

Het voorkeursalternatief is daarmee enigszins gewijzigd en de in het MER beschikbare informatie is hiervoor gebruikt. Verdere (gedetailleerdere) uitwerking en gebruik van de informatie uit dit MER zal in de planfase van de diverse ontwikkelingen gebeuren. 5. Alle benodigde informatie om het rad van de leefomgeving te kunnen lezen staat in het MER en in de bijlagen bij het MER. Zo worden de indicatoren geduid in de foto van de leefomgeving (bijlage 2) en bevat de effectbeoordeling van de scenario's (bijlage 3) een overzicht van de scores. De uitwerking van de scores is te vinden in hoofdstuk 5 van het MER. 6. Uit de reactie van de Commissie kunnen we echter opmaken dat deze informatie te verspreid is opgenomen en daarom onduidelijk is. Dit erkennen we, hoewel de benodigde informatie wel degelijk in de MER staat. Wel voorziet het online iReport enigszins in deze informatiebehoefte. Hierin wordt kort uitgelegd hoe het rad van de leefomgeving gelezen moet worden en wat de indicatoren inhouden. De belangrijke aandachtspunten uit de beoordeling worden in 7.4 en 11.4 in het MER behandeld. 7. Het concreet en specifiek maken van kansen en risico’s is bijzonder moeilijk in deze fase, omdat juist de Omgevingsvisie een strategisch document is met een zeker abstractieniveau. Het MER kan niet anders dan daarbij aansluiten.

Het verder specificeren en kwantificeren van kansen en risico’s is bij uitstek een punt dat in de planfase opgepakt kan worden. Bijvoorbeeld: veel risico’s worden toegekend aan het woningbouwprogramma van min. 25.800 woningen en de bijbehorende verkeersaantrekkende werking. Dat dit risico’s m.b.t. geluidbelasting, stikstofuitstoot en luchtverontreiniging met zich meebrengt is evident, maar de mate waarop dergelijke risico’s zich voor zullen doen is nu niet te bepalen. Daarvoor zijn veel nauwkeuriger gegevens noodzakelijk, zoals exacte aard van bebouwing, locatie, weginrichting, type verharding, nabijheid van voorzieningen, etc. De planfase is bij uitstek geschikt om deze nauwkeurige informatie in te brengen in een m.e.r. procedure (die ook dan Pagina 17 van 19

Gemeente Breda

Zaaknummer: 1517372

weer verplicht zal zijn). Dan kan een verkeersmodel opgezet worden, op basis waarvan veel nauwkeuriger de milieueffecten door te rekenen zijn. In 4.3 Monitoring in de Omgevingsvisie zijn aandachtspunten voor vervolgbesluiten en monitoring opgenomen.

Juridisch Consequenties Een Omgevingsvisie is niet juridisch bindend voor anderen dan de gemeente zelf. Beleid, dat in de Omgevingsvisie is opgenomen, is de basis voor besluiten die wél bindend zijn voor burgers en andere partijen, zoals bestemmingsplannen/omgevingsplannen. Het vaststellen van de Omgevingsvisie Breda 2040 heeft dan ook geen concrete rechtsgevolgen voor burgers of bedrijven in de gemeente of voor andere overheden. Indien de gemeenteraad in de toekomst wil afwijken van het in de Omgevingsvisie geformuleerde beleid, dan is dat gemotiveerd mogelijk. Over de inhoud van Omgevingsvisie heeft participatie plaatsgevonden met betrokken partijen en instanties. Tijdens de periode van terinzagelegging zijn 235 zienswijzen ingediend. De inhoud van de zienswijzen en de beantwoording is opgenomen in de Nota van Commentaar. Tegen het besluit tot vaststelling van de Omgevingsvisie door de gemeenteraad staat geen beroepsmogelijkheid open. Tegelijkertijd met de vaststelling van de Omgevingsvisie Breda 2040 wordt de Structuurvisie 2030 en ander oud gedateerd beleid ingetrokken. Bevoegdheid De gemeenteraad van Breda is bevoegd gezag voor het vaststellen van de Omgevingsvisie, het MER en de overige twee bijlagen. Bekendmaking De Omgevingsvisie, het MER en de overige twee bijlagen worden gepubliceerd in de Staatscourant en via overheid.nl.

Daarnaast worden stakeholders en de indieners van een zienswijze actief per brief geïnformeerd. De Omgevingsvisie, het MER en de overige twee bijlagen zijn in te zien via de landelijke website www.ruimteliikeplannen.nl en op de gemeentelijke website www.breda.nl/omqevinqsvisie. Het iReport (de samenvatting van het MER) is in te zien op de website: http://planmerovisiebreda.ireportinq.nl/.

Financieel De opgaven uit deze Omgevingsvisie en de lopende opgaven in de fysieke leefomgeving zijn op hoofdlijnen financieel in beeld gebracht. Hieruit blijkt dat de netto-investeringen om dit tot uitvoering te brengen circa € 2,2 miljard bedragen voor de periode tot en met 2040. Daarbij is reeds € 1 miljard aan potentiële subsidies van andere overheden ingerekend. Dit betekent dat sprake is van een financiële overprogrammering van een factor 6 tot 8 ten opzichte van de thans beschikbare gemeentelijke investeringsmiddelen voor deze periode. De voorliggende opgaven kan de gemeente Breda niet alleen uitvoeren. We moeten de inzet van onze eigen middelen combineren met middelen van andere partijen. Hierbij valt te denken aan Europese partijen, het Rijk, de provincie Noord-Brabant, het waterschap en (markt)partijen. De gemeente zal keuzes moeten maken. Door deze keuzes op een transparante manier te maken is zowel voor externe partijen als voor de eigen organisatie duidelijk waar de prioriteit ligt en waarop wordt ingezet. Voor het maken van afwegingen tussen het bereiken van doelen en de beschikbare investeringsmiddelen is het wenselijk om criteria op te stellen aan de hand waarvan bepaald kan worden welke projecten met daaraan gekoppelde investeringen de meeste prioriteit krijgen.

Vervolgens zal aan de hand van deze criteria de geprioriteerde investeringen geïntegreerd worden in de Strategische Investeringsplanning (SIP), als onderdeel van de gemeentebegroting. Het SIP gaat ervan uit dat een bepaalde mate van financiële overprogrammering voor de midden (eerste 10 jaar) en langere termijn (na 10 jaar tot 20 jaar) wenselijk en noodzakelijk is. De daadwerkelijke realisatie van investeringsprojecten duurt vaak langer dan op voorhand wordt voorzien, allerlei omstandigheden kunnen de oorspronkelijke planning verstoren. De Begroting zal uiteraard steeds structureel sluitend moeten zijn. Pagina 18 van 19

Gemeente Breda

Zaaknummer: 1517372

Voor de periode tot 10 jaar wordt een overprogrammering met factor 2 tot 2,5 wenselijk en realistisch geacht, na 10 jaar (thans vanaf 2030) mag sprake zijn van een grotere financiële overprogrammering om zodoende nog meer flexibiliteit te behouden voor de toekomst. Het SIP zal vervolgens jaarlijks betrokken worden in de besluitvorming van de begroting en om de vier jaar bij de vorming van een nieuw bestuursakkoord van het nieuwe gemeentebestuur.

Risicomanagement Voor de (mogelijke) risico’s met betrekking tot de Omgevingsvisie wordt verwezen naar de financiële paragraaf hierboven en hetgeen benoemd is in het kader van het MER.

Bijlagen bij dit bestuursvoorstel - Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ - Hoofdkaart Omgevingsvisie 'Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ - Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 - iReport (samenvatting) Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 - Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040 - De potentie van het nieuwe centrum - Nota van Commentaar Omgevingsvisie - Geanonimiseerde zienswijzen op de ontwerp Omgevingsvisie - Advies van de Commissie m.e.r.

Burgemeester en wethouders van Breda,

Pagina 19 van 19

Zaaknummer: 1517372 Raadsbesluit

Vaststellen Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’, het Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 en de overige bijlagen. Aantal bijlagen: 9 bijlagen

De raad van de gemeente Breda, gezien het voorstel van burgemeester en wethouders en met overname van de daarin vermelde overwegingen; gelet op artikel 147 van de Gemeentewet;

Besluit 1. De Nota van Commentaar met betrekking tot de Omgevingsvisie Breda 2040 vast te stellen; 2. Het Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 (verder te noemen: MER) inclusief aanvulling naar aanleiding van het advies van de Commissie m.e.r. vast te stellen; 3. De Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ met onderstaande bijlagen gewijzigd vast te stellen: a. Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040; b. De potentie van het nieuwe centrum. 4. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ de Structuurvisie Breda 2030 inclusief bijlagen in te trekken. Aldus besloten in zijn openbare vergadering van

, voorzitter

, griffier

Pagina 1 van 1

Dossiernummer: 1517372 Advies college aan Agendacommissie t.b.v. behandeling in BredaasBeraad

Vaststellen Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’, het Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 en de overige bijlagen.

Besluit college d.d.: 13-07-2021

Behandeling gemeenteraad Agendacommissie

Ter vaststelling

Portefeuillehouder: Weth. de Beer Ambtelijk contactpersoon: Anika Onderwater - Sacharias

Informatie ten behoeve van behandeling in Bredaas beRaad A. Te doorlopen fase(s) BOB De hele procedure van Beeldvorming/Oordeelsvorming/Besluitvorming moet worden doorlopen B. Totstandkoming voorstel /document Participatie Omgevingsvisie Passend bij het karakter van de Omgevingswet is vanaf de start van de werkzaamheden voor de Omgevingsvisie ingezet op een interactief proces met inwoners, bedrijven en organisaties in Breda. Juist daarom was nog niet op voorhand aan te geven welke vraagstukken aan de orde zouden komen, in welke stappen zou worden gewerkt en wie daarbij betrokken moesten worden. En hoewel de Participatieleidraad bij ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving is vastgesteld nadat het participatietraject in gang was gezet, kan worden gesteld dat de totstandkoming van de Omgevingsvisie aansluit bij de uitgangspunten van de leidraad. Bouwstenenfase Als eerste stap is in afzonderlijke en gecombineerde gesprekken met stakeholders, belangenorganisaties en wijk- en dorpsraden opgehaald op welke vraagstukken de Omgevingsvisie in zou moeten gaan. Dit gebeurde door te reflecteren op de Structuurvisie Breda 2030, een beeld van actuele trends en ontwikkelingen en het benoemen van de nieuwe opgaven waar onze stad zich voor gesteld voelde. De resultaten zijn verzameld in het projectplan ‘Van Bouwstenen naar Omgevingsvisie’, die door het college is vastgesteld (april 2019).

Hierin staat dat de inzet bij de Omgevingsvisie is om de stad intensief te betrekken: ‘Niet alleen de gebruikelijke stakeholders, maar iedereen die met energie of creativiteit kan bijdragen aan een mooie toekomst voor Breda. De werkwijze gaat daarom niet uit van reactie van de samenleving op in het stadskantoor geproduceerde stukken, maar op het mét de stad ontwikkelen van een samenhangende toekomst. Hierbij is ook het doel het bewustzijn van de inwoners, organisaties en bedrijven te vergroten, dusdanig dat zij een bijdrage willen en kunnen leveren aan het ontwikkelen van de stad’. In het projectplan staan de principes beschreven die ten grondslag liggen aan de opzet van de participatie, die parallel liep met de stapsgewijze aanpak van de ontwikkeling van de visie. Eén van de principes betrof het prikkelen van stakeholders in de stad om mee te werken aan het organiseren en inhoud geven van de verdieping. Hieronder is per fase in de ontwikkeling van de Omgevingsvisie aangegeven op welk niveau en op welke manier de participatie heeft plaatsgevonden. Verdiepingsfase Op basis de bouwstenen zijn voor de inhoudelijke verdieping vijf invalshoeken benoemd. Aan de hand daarvan is in 2019 ‘het gesprek met de stad’ gevoerd.

Centraal in deze fase stonden de ‘Talks of the Town’, openbare bijeenkomsten waarin ter zake deskundigen van binnen en buiten Breda hun licht lieten schijnen over één van de invalshoeken en de opgave die zij zagen voor Breda. De bijeenkomsten werden druk bezocht (tussen de 100 tot 150 deelnemers per bijeenkomst). De Pagina 1 van 6

Dossiernummer: 1517372 opbrengsten uit de bijeenkomsten zijn zowel in tekst als beeld gebundeld in een samenvattend verslag. Voor de inhoudelijke verdieping is ook gebruikt gemaakt van inzichten uit participatietrajecten voor sectorale visies zoals de Mobiliteitsvisie en het Masterplan Digitalisering en activiteiten van de Toekomststoel. Bovendien werd aangesloten bij de ‘Week van de Toekomst’, waar de ambitie van Breda als grenzeloze, groene en gastvrije stad centraal stond. Het StadsLab Breda is in opdracht van de gemeente in deze fase in gesprek gegaan met inwoners, organisaties en ondernemers in Breda. De bevindingen zijn vastgelegd in de krant ‘Stad van Straks’ die huis aan huis is verspreid. Ook architectenplatform ‘BLASt’ heeft bijeenkomsten georganiseerd over Stad in het Park en groen bouwen. Hoofdkeuzefase Op basis van ideeën en adviezen uit de verdiepingsfase zijn de belangrijkste hoofdkeuzes en inrichtingsprincipes benoemd. De bedoeling was om aan de hand hiervan in de eerste helft van 2020 door te gaan met (fysieke) bijeenkomsten en ontmoetingen onder de titel Talks with the town’. Vanwege de uitbraak van het coronavirus moest de aanpak worden herzien. Op digitale wijze zijn over de voorgestelde koers van de Omgevingsvisie dialogen gevoerd met stakeholders, belangenorganisaties en wijk- en dorpsraden.

In september 2020 is een eerste openbaar webinar georganiseerd over de hoofdkeuzes en inrichtingsprincipes. In oktober 2020 is door BredaNu een interactief vervolgwebinar georganiseerd. Aan beide webinars namen een groot aantal inwoners, vertegenwoordigers van organisaties en andere belangstellenden deel. Samenvattingen van de hoofdkeuzes en inrichtingsprincipes zijn gepubliceerd op het platform PlanBreda. Alle belangstellenden konden reageren op de keuze die op de verschillende invalshoeken zijn gemaakt. Ook in deze fase droegen externe partners bij. In een tweede versie van de krant ‘Stad van Straks’ legde het StadLab reacties vast van inwoners, organisaties en ondernemers op de keuzes voor de Omgevingsvisie. En mede naar aanleiding van de ‘Talk of the town’ over het buitengebied, organiseerden Natuurplein De Baronie en ZLTO in september 2020 een online natuurcafé over de vraag hoe boeren en de natuur in het buitengebied samen de toekomst in kunnen Van 13 maart 2021 tot 15 mei 2021 hebben de ontwerp Omgevingsvisie, het MER en de bijbehorende bijlagen ter inzage gelegen. Gedurende deze periode kon eenieder een zienswijze indienen.

Met de inzet van sociale media, korte filmpjes en een directe benadering via brief/mail naar ongeveer 400 belangenbehartigers en betrokkenen (bedrijven, wijk & dorpsraden en burgers) bij de Omgevingsvisie zijn de inwoners van Breda en de actief betrokkenen in het proces geïnformeerd over de inhoud en de tervisielegging van de ontwerp Omgevingsvisie en alle anderen bijlagen. Ook is de ontwerp Omgevingsvisie voor een inhoudelijke reactie voorgelegd aan gemeenten in de regio, het waterschap, provinciën en andere overheden zoals RWS, GGD, VR, enz. Gelijktijdig aan de externe consultatie met de stad is de ontwerp Omgevingsvisie met de raad besproken en heeft de Commissie m.e.r. een advies uitgebracht. Het belangrijkste doel van deze wijze van communicatie was een uitgebreid bewustzijn van het bestaan van de ontwerp Omgevingsvisie en het verkrijgen van zoveel mogelijk reacties vanuit de stad op de ontwerp Omgevingsvisie. Er zijn in totaal 235 zienswijzen ingediend. In alle fasen van de totstandkoming van de Omgevingsvisie hebben organisaties, bedrijven en inwoners zich zeer actief en betrokken getoond. Ook de prettige, intensieve samenwerking met de raadswerkgroep Omgevingswet en de reflectie van de raad op de ontwerp Omgevingsvisie en de overige bijlagen hebben geleid tot zeer waardevolle bijdragen voor de uiteindelijk vast te stellen Omgevingsvisie.

De ingediende zienswijzen, de bevindingen van de raad en het advies van de Commissie m.e.r. hebben uiteindelijk geleid tot bijstellingen in de opzet van de Omgevingsvisie, de inhoudelijke keuzes en de kaartbeelden. C. Bijzonderheden Met het vaststellen van de Omgevingsvisie Breda 2040, het MER en de overige twee bijlagen wordt richting gegeven aan de inrichting van de fysieke leefomgeving die de gemeente Breda nastreeft. Pagina 2 van 6

Dossiernummer: 1517372

Drie bijlagen die gelijktijdig met de ontwerp Omgevingsvisie ter inzage hebben gelegen, maken geen integraal onderdeel meer uit van de vast te stellen Omgevingsvisie. De volgende stukken worden als zelfstandige thematische beleidsnota’s aan de raad aangeboden ter vaststelling parallel aan de vaststelling van de Omgevingsvisie: a. De ontwikkelingsrichting bestaande werklocaties, b. Hoogbouwvisie Breda, c. Beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB)

Samenvatting Omgevingsvisie Op 1 juli 2022 treedt, naar verwachting, de Omgevingswet in werking. In de Omgevingswet is vastgelegd dat elke gemeente een Omgevingsvisie moet opstellen die de kwaliteit en ontwikkeling beschrijft van haar fysieke leefomgeving voor de lange termijn. Het college van Breda heeft in 2018 met de bouwstenennotitie ‘Op weg naar Omgevingsvisie Breda 2040’ uitgesproken behoefte te hebben aan een breed gedragen visie voor de ontwikkeling van Breda richting 2040: een Omgevingsvisie Breda 2040. Deze bouwstenennotitie is op 16 maart 2018 aangeboden aan de raad. Op basis van deze visie kan de gemeente samen met inwoners, bedrijven, corporaties, organisaties en andere initiatiefnemers gericht werken aan de grote opgaven waarvoor Breda staat. Met name de behoefte aan duizenden extra woningen en bijbehorende voorzieningen (verstedelijking),voldoende werkgelegenheid, de energietransitie, aanpassing aan klimaatverandering en biodiversiteitverbetering (verduurzaming). Naast de komst van de Omgevingswet is het actualiseren van de huidige Structuurvisie ook een aanleiding voor de nieuwe Omgevingsvisie. De Structuurvisie dateert uit 2013 en is aan een actualisatie toe. In de Structuurvisie werd ingezet op de compacte stad.

In de Omgevingsvisie is dit nog steeds een uitgangspunt, maar wordt een integrale schaalsprong gemaakt naar aanleiding van de huidige woon- en werkenopgave, de klimaat en energieopgaven, de verbreding naar het sociale domein (zoals gezondheid en de Verbeter Breda opgave) in relatie tot de fysieke leefomgeving. Dit heeft geleid tot de urgentie van een nieuwe strategische langetermijnvisie voor de fysieke leefomgeving van Breda richting 2040. Na een uitgebreid interactief proces met diverse partijen en bewoners is de Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ tot stand gekomen. Deze visie is het eerste kerninstrument dat door de gemeente Breda wordt opgeleverd in aanloop naar de inwerkingtreding van de Omgevingswet. In de visie staan onze ambities, doelen en opgaven waaraan gewerkt wordt op alle terreinen binnen de fysieke leefomgeving. Dit doen we samen met medeoverheden, burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en kennisinstellingen. Dit gebeurt vanuit een integraal perspectief: sociale, economische en fysieke vraagstukken en ontwikkelingen worden in samenhang bekeken en vertaald naar de fysieke leefomgeving van de toekomst. We verstaan hieronder in ieder geval het geheel van ruimte (inclusief gebouwen), water, milieu (lucht en bodem), natuur, landschap, verkeer en vervoer, infrastructuur en cultureel erfgoed.

Breda heeft haar toekomstbeeld helder: een internationale stad, die verbindt, openstaat voor nieuwe invloeden en waar iedereen kansen heeft en iedereen kan meedoen. Breda is grenzeloos, groen en gastvrij. Breda is sterk en veerkrachtig. Terinzagelegging Op 8 maart 2021 heeft het college van burgemeester en wethouders van Breda besloten de ontwerp Omgevingsvisie, het MER en de overige bijlagen vrij te geven voor zienswijzen. De zienswijzentermijn liep oorspronkelijk van 13 maart 2021 tot en met 23 april 2021. Het college van burgemeester en wethouders heeft op 20 april 2021 besloten de zienswijzentermijn met drie weken te verlengen tot 15 mei 2021. Gelijktijdig met de ontwerp Omgevingsvisie hebben, naast het MER, nog diverse andere bijlagen ter visie gelegen. Het betreft de volgende bijlagen: 1. Ontwikkelingsrichting bestaande werklocaties; Pagina 3 van 6

Dossiernummer: 1517372 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8.

Hoogbouwvisie Breda; Perspectief voor het centrum; Relatie Breda, Sterk en Veerkrachtig met Omgevingsvisie Noord-Brabant 2050; Gebiedsperspectief Breda Zuid-West (’t Hout – Rithmeesterpark fase 2); Beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB); Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040; Het Bredaas Mozaïek.

In totaal zijn er 235 zienswijzen ingediend. De zienswijzen komen van diverse partijen, zoals buurgemeenten, diverse belangenorganisaties en diverse burgers en bedrijven. Alle ingediende zienswijzen zijn samengevat, thematisch gebundeld en beantwoord in de Nota van Commentaar. De Nota van Commentaar ligt nu tezamen met de Omgevingsvisie Breda 2040, het MER en twee overige bijlagen ter besluitvorming voor. Gelijktijdig met de ter inzage termijn is het gesprek met de raad gevoerd om een inhoudelijke reactie en het gevoel bij de raad op te halen over de ontwerp Omgevingsvisie Breda 2040, het MER en de overige bijlagen. Daarnaast heeft op 4 mei 2021 de Commissie m.e.r. haar toetsingsadvies uitgebracht over het PlanMER Omgevingsvisie Breda. Het advies is als bijlage bij het raadsvoorstel gevoegd. De ingediende zienswijzen, de bevindingen van de raad en het advies van de Commissie m.e.r. hebben veel waardevolle en bruikbare input opgeleverd. Al deze resultaten hebben geleid tot bijstellingen in de opzet van de Omgevingsvisie, de inhoudelijke keuzes en de kaartbeelden. Ook zijn er aanpassingen doorgevoerd in de bijlagen, die gelijktijdig met de ontwerp Omgevingsvisie ter inzage hebben gelegen. Alle wijzingen hebben als doel om tot een breed gedragen en heldere visie voor de stad te komen.

Een in het oog springende wijziging in de Omgevingsvisie, die ter vaststelling wordt aangeboden, is de status van en het aantal bijlagen bij de visie. De bedoeling van een Omgevingsvisie is het formuleren van strategisch beleid voor de fysieke leefomgeving voor de langere termijn. In de ter vaststelling aangeboden Omgevingsvisie is dit consequenter doorgevoerd, gericht op het jaar 2040. De wijzigingen inzake de bijlagen zijn hieronder weergegeven. De overige wijzigingen worden verderop in dit voorstel onder het kopje ‘Motivering’ nader toegelicht. 1. Naast het MER zijn alleen nog de lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040 en De potentie van het nieuwe centrum (voorheen Perspectief van het Centrum) als bijlage bij de vast te stellen Omgevingsvisie opgenomen. 2. De bijlage Relatie Breda, Sterk en Veerkrachtig met Omgevingsvisie Noord-Brabant 2050 komt te vervallen, omdat het relevante deel is opgenomen in de Omgevingsvisie zelf. 3. De volgende bijlagen maken geen integraal onderdeel meer uit van de vast te stellen Omgevingsvisie, maar worden als zelfstandige thematische beleidsnota’s aan de raad aangeboden ter vaststelling parallel aan de vaststelling van de Omgevingsvisie: a. De ontwikkelingsrichting bestaande werklocaties, b. Hoogbouwvisie Breda, c.

Beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) Per beleidsnota zijn de ingediende zienswijzen, die betrekking hebben op het voorstel beantwoord. 4. Het Ontwikkelingsperspectief Breda Zuid-West (’t Hout, RMP2) wordt eveneens losgekoppeld van de visie. Dit ontwikkelingsperspectief zal echter niet parallel aan de Omgevingsvisie, maar later dit jaar ter besluitvorming aan de raad aangeboden. Naar aanleiding van de vele zienswijzen wordt dit ontwikkelingsperspectief aangepast, waarbij gekeken wordt naar het aantal hectare, de uit te geven percelen, rendement en behoud van natuur. De reacties uit de zienswijzen worden daarin meegenomen. 5. Het Bredaas Mozaïek is in hoofdlijnen opgenomen in de vast te stellen Omgevingsvisie en de overige gedetailleerde thematische uitwerking in het document wordt later ter hand genomen.

Pagina 4 van 6

Dossiernummer: 1517372 In de Nota van Commentaar, die als bijlage bij dit voorstel is gevoegd, zijn alle ingediende zienswijzen (samengevat) opgenomen die tegen de ontwerp Omgevingsvisie, het MER en alle bijlagen die gelijktijdig als ontwerp ter visie hebben gelegen, zijn ingediend. Bij de raadsvoorstellen voor de vast te stellen Hoogbouwvisie, het beleid voor Vrijkomende Agrarische Bebouwing en de Ontwikkelingsrichting bestaande werklocaties zijn per voorstel de tegen dat voorstel ingediende zienswijzen opgenomen. Milieueffectrapport De Omgevingsvisie is kaderstellend voor ruimtelijke ontwikkelingen. Voor elk kaderstellend plan moet een plan-MER worden gemaakt. Dit volgt uit artikel 7.2 tweede tot en met vierde lid, van de Wet milieubeheer. In het MER wordt inzicht gegeven in de huidige staat van de leefomgeving, de toekomstige autonome ontwikkeling bij ongewijzigd beleid en de effecten van ontwikkelingen zoals opgenomen in de Omgevingsvisie. De kwaliteiten van de leefomgeving en de effecten van de Omgevingsvisie zijn in beeld gebracht aan de hand van een beoordelingskader. Het beoordelingskader is gebaseerd op de drie lagen van People-Planet-Profit. Per laag zijn de thema’s aangegeven en de daarbij beschouwde indicatoren.

Voor het MER zijn er vier fictieve scenario’s opgesteld die het totale speelveld omvatten en onderling onderscheidend zijn in beleidsuitspraken op: • Maatschappelijke ontwikkeling: lokalisering versus globalisering; • Ruimtelijke ontwikkeling: bundeling van ontwikkelingen versus spreiding van ontwikkelingen binnen de gemeente. De kansen en risico’s, die samenhangen met de vier scenario’s, zijn in beeld gebracht en deze zijn gebruikt ter aanscherping van het beleid dat uiteindelijk een plaats heeft gekregen in de Omgevingsvisie. Dit is het voorkeursscenario in het MER. Het MER constateert voor de Omgevingsvisie Breda zowel kansen op positieve effecten als risico’s op negatieve effecten. De risico’s hangen voornamelijk samen met mogelijke negatieve effecten op klimaat, natuur en biodiversiteit en bodem en water. Hiervoor zijn diverse aandachtpunten en aanbevelingen (ook wel mitigerende maatregelen) geformuleerd. Een groot deel van deze punten is deels of volledig meegenomen bij het verder aanscherpen van de Omgevingsvisie. Waar dat niet mogelijk bleek, kunnen deze veelal meegenomen worden bij de uitwerking in het omgevingsplan of omgevingsprogramma.

De Omgevingsvisie biedt vanuit MER optiek voornamelijk kansen op het vlak van gezonde leefstijl en leefomgeving, passend woningaanbod, adequate voorzieningen, aantrekkelijk vestigingsklimaat, infrastructuur, fietsverkeer en dergelijken. Van het MER is een samenvatting opgesteld in de vorm van een iReport (http://planmerovisiebreda.ireporting.nl/). Zowel het iReport als het volledige MER zijn als bijlage bij dit voorstel gevoegd. Daarnaast heeft de Commissie voor de m.e.r. de kwaliteit van het MER getoetst en beoordeeld. In haar advies constateert de commissie in de eerste plaats dat de m.e.r. procedure goed is benut om in een iteratief proces tot een voorkeursscenario te komen. Er is veel data en informatie verzameld en een goede basis gelegd voor het ontwikkelen van de scenario’s, de effectbeoordeling en de monitoring. Echter, de commissie heeft ook geconstateerd dat het voorkeursscenario op een te hoog abstractieniveau aan bod komt in het MER. De Commissie heeft daarom een aantal adviezen uitgebracht ter verbetering van het MER, waarop later in dit voorstel ingegaan zal worden.

Vraag aan gemeenteraad De raad wordt gevraagd: 1. De Nota van Commentaar met betrekking tot de Omgevingsvisie Breda 2040 vast te stellen; 2. Het Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 (verder te noemen: MER) inclusief aanvulling naar aanleiding van het advies van de Commissie m.e.r. vast te stellen; 3. De Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ met onderstaande bijlagen gewijzigd vast te stellen: a. Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040; b. De potentie van het nieuwe centrum.

Pagina 5 van 6

Dossiernummer: 1517372 4. Met de vaststelling van de Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ de Structuurvisie Breda 2030 inclusief bijlagen in te trekken.

Bijlagen bij dit bestuursvoorstel - Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ - Hoofdkaart Omgevingsvisie ‘Breda, Sterk en Veerkrachtig. Omgevingsvisie Breda 2040’ - Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 - iReport (samenvatting) Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 - Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040 - De potentie van het nieuwe centrum - Nota van Commentaar Omgevingsvisie - Geanonimiseerde zienswijzen op de ontwerp Omgevingsvisie - Advies van de Commissie m.e.r.

Pagina 6 van 6

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG OP HOOFD­LIJNEN “Met de Omgevingsvisie Breda 2040 als kompas werken we samen met onze stad, dorpen en regio aan de grote opgaven voor onze fysieke leefomgeving, om zo te komen tot een sterker en veerkrachtiger Breda.”

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

Breda is prettig om te wonen, te werken en er je vrijetijd door te brengen. Met een aantrekkelijk en divers buitengebied en karakteristieke wijken en dorpen. Samen willen we de aantrekkelijkheid van onze gemeente verder vergroten. Voor iedereen, jong en oud, arm en rijk, inwoner en nieuwkomer. Voor nu en voor straks. We zorgen niet alleen voor onze mensen, ook onze natuur en dieren hebben recht op een goed leven. En niet te vergeten, we houden rekening met de mensen die hier na ons zullen leven.

2

Het zit ons mee. We zijn gunstig gelegen en via weg, spoor, water en lucht goed verbonden met de wereld om ons heen. We beschikken over een prachtig historisch stadshart, mooie dorpen, diverse woonwijken en werklocaties en we mogen genieten van een schitterend buitengebied. Onze voorzieningen zoals onderwijs, zorg en cultuur zijn van hoge kwaliteit en beschikken veelal over aantrekkelijke accommodaties. Er wordt hard gewerkt en veel ondernomen. De werkloosheid is laag en de bevolking groeit. We zijn trots op wie we zijn en wat we samen bereiken.

Toch erkennen we dat er ook minder aantrekkelijke gebieden zijn. Gebieden die braak liggen, ongezond zijn of verwaarloosd worden. Waar mensen noodgedwongen aan de kant staan door werkloosheid, ziekte of armoede. Zaken die kunnen leiden tot een tweedeling in onze samenleving. Deze tweedeling bestrijden we door voor iedere Bredanaar de juiste randvoorwaarden te creëren, zodat mensen zelf de verantwoordelijkheid kunnen nemen voor een goede kwaliteit van leven. We erkennen ook dat we kwetsbaar zijn. De coronapandemie laat ons meer dan ooit zien dat voorspoed en geluk niet vanzelfsprekend zijn. Maar er liggen meer uitdagingen op de loer. Hoe voorkomen we overstromingen en hittestress? Hoe zorgen we ervoor dat onze lucht, bodem, water en natuur de kwaliteit houden of krijgen die goed voor ons is? Wat gaan de energietransitie en digitalisering voor ons betekenen? En hebben we straks nog wel voldoende werk en (betaalbare) woningen? In deze Omgevingsvisie ontvouwen we onze ambitie, doelen en opgaven voor de komende 20 jaar. We laten zien waar we ons op richten en op welke wijze we de bedreigingen en uitdagingen te lijf gaan. We gaan niet in de verdediging, maar zetten drie stappen vooruit door onszelf sterker te maken. Ook laten we zien dat we goed voor onze wijken, dorpen en het buitengebied zorgen om zo onze veerkracht te vergroten.

Breda, een grenzeloze, gastvrije en groene gemeenschap, is toekomstgericht en stelt de kwaliteit van leven voorop. Dit is onze ambitie, dit brengt ons samen. Samen met onze partners in de stad, dorpen en regio geven we uitvoering aan deze Omgevingsvisie en maken we Breda sterk en veerkrachtig.

Daarom groeien we naar een gemeente met meer dan 215.000 inwoners. Hiervoor bouwen we ruim 25.000 woningen, waarvan negentig procent binnen de bebouwde kom. We bieden ruimte voor minstens 110.000 banen en compenseren de getransformeerde bedrijventerreinen in de stad aan de rand van ons stedelijk gebied. We kiezen voor een hoogstedelijk centrum dat we uitbreiden en verdichten met een mix van wonen, werken en verblijven. Ook heffen we de barrièrewerking van de noordelijke rondweg tussen noord en zuid op. Tegelijkertijd investeren we in onze bereikbaarheid, voorzieningen en openbare ruimte en versterken we de natuur, het water en ons landschap. We bevorderen de gezondheid van onze inwoners en richten de openbare ruimte multifunctioneel in, waardoor mensen elkaar nog meer kunnen ontmoeten en deze uitnodigt tot bewegen. Zo zorgen we voor een sterk, veerkrachtig en toekomstbestendig Breda met krachtige en karakteristieke wijken en dorpen. En dat doen we natuurlijk samen.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

3

ZO VIND JE DE WEG IN ONZE OMGEVINGSVISIE BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG OMGEVINGSVISIE BREDA 2040 Dit brengt ons samen Ambitie Breda, een grenzeloze, gastvrije en groene gemeenschap, is toekomstgericht en stelt de kwaliteit van leven voorop.

Sterk Breda Hier richten we ons op

Doelen

Veerkrachtig Breda Hier zorgen we voor

Kernwaarden Grenzeloos

Versterk internationaal knooppunt

Gastvrij

Ongedeeld Breda

Groen

Verbind met groen

• Een hoogstedelijk centrum • Bouwen van ruim 25.000 woningen • Ruimte voor minstens 110.000 banen • Versterken van het gezamenlijke voorzieningenniveau met de regio • Samen zorgen voor karakteristieke en krachtige wijken en dorpen • Verbeteren van de verbindingen tussen wijken • Bevorderen van de gezondheid van onze inwoners • Inrichten van de openbare ruimte voor ontmoetingen en bewegen • Een toekomstbestendig Breda

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

Dit gaan we doen

4

Programmeren Realiseren Monitoren

Ter toelichting Wat is de fysieke leefomgeving? Waarom een Omgevingsvisie? Beleidscyclus van het omgevingsbeleid Het denkraam Het participatieporces De omgevingsvisies van Rijk en provincie Samenvatting Milieueffectrapportage Doorwerking van het MER en het advies van de Commissie m.e.r.

Bijlagen Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 Lagenbenadering Potentie van het centrum

Aantrekkelijke vestigingsplek

Grenzeloos

Vitale gemeenschap

Gastvrij

Duurzame omgeving

Groen

Bovenaan staat onze ambitie: Breda, een grenzeloze, gastvrije en groene ­gemeenschap, is toekomstgericht en stelt de kwaliteit van leven voorop. Om dit te realiseren stellen we negen doelen centraal (hoofdstuk 1), die we bereiken aan de hand van twee hoofdopgaven: Sterk Breda en Veerkrachtig Breda. Beide zijn uitgewerkt in elk drie opgaven, op basis van onze kernwaarden grenzeloos, gastvrij en groen. De hoofdopgave ‘Sterk Breda’ (hoofdstuk 2) is gebiedsgericht en bestaat uit de opgaven Versterk internationaal knooppunt, Ongedeeld Breda en Verbind met groen. Hier beschrijven we waar we ons met de op kaart aangegeven gebieden op richten. De hoofdopgave ‘Veerkrachtig Breda’ (hoofdstuk 3) is thematisch en bestaat uit de opgaven Aantrekkelijke vestigingsplek, Vitale gemeenschap en Duurzame omgeving. Hier staan de opgaven beschreven waar we met deze opgave voor zorgen.

In ‘Ter toelichting’ (hoofdstuk 5) geven we uitleg over begrippen en onderwerpen die van belang zijn geweest bij het opstellen van deze Omgevingsvisie. ­Bijvoorbeeld het participatieproces, de samenhang met de Rijks- en provinciale Omgevingsvisie en de uitgevoerde Milieueffectrapportage (MER). Tot slot heeft deze Omgevingsvisie drie bijlagen: het Milieueffectrapport, de Lagenbenadering en De potentie van het nieuwe centrum. In deze Omgevingsvisie komen veel opgaven meerdere keren aan de orde. Er wordt namelijk vanuit verschillende invalshoeken op ingegaan, zowel gebieds­ gericht, themagericht, als realisatiegericht. Ook kunnen opgaven bijdragen aan het bereiken van meerdere doelen. Deze Omgevingsvisie gaat over de periode tot 2040. Bij sommige opgaven is 2030 een ankerpunt, bijvoorbeeld omdat in dat jaar eerder vastgesteld beleid afloopt.

Vervolgens beschrijven we in ‘Dit gaan we doen’ (hoofdstuk 4) het programma waaraan gewerkt wordt, de manier waarop we de realisatie ter hand nemen en hoe we door middel van monitoring en evaluatie inzicht en sturing geven op de voortgang van onze doelen.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

5

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

STERK BREDA

6

VEERKRACHTIG BREDA

INHOUDSOPGAVE BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG OP HOOFDLIJNEN ZO VIND JE DE WEG IN ONZE OMGEVINGSVISIE

4

1

DIT BRENGT ONS SAMEN

9

1.1. 1.2.

9 9

2

3

4

0280_20 omgevingsvisie-Breda2040_v6

2

Onze ambitie Onze doelen

STERK BREDA, HIER RICHTEN WE ONS OP

17

2.1. 2.2. 2.3.

17 29 41

Versterk internationaal knooppunt Ongedeeld Breda Verbind met groen

VEERKRACHTIG BREDA, HIER ZORGEN WE VOOR

45

3.1. 3.2. 3.3.

45 57 68

Aantrekkelijke vestigingsplek Vitale gemeenschap Duurzame omgeving

DIT GAAN WE DOEN

87

4.1. 4.2. 4.3.

87 99 109

Programmeren Realiseren Monitoring en evaluatie

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

5

TER TOELICHTING

5.1. 5.2. 5.3. 5.4. 5.5. 5.6. 5.7. 5.8.

6

Wat is de fysieke leefomgeving? Waarom een Omgevingsvisie? De beleidscyclus van het omgevingsbeleid Denkraam Participatieproces De omgevingsvisies van Rijk en provincie Samenvatting Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 Doorwerking van het MER en het advies van de Commissie m.e.r.

113 113 113 114 115 116 121 124 125

BIJLAGEN

129

6.1. 6.2. 6.3.

129 129 129

Milieueffectrapport Omgevingsvisie Breda 2040 Lagenbenadering Omgevingsvisie Breda 2040 De potentie van het nieuwe centrum

7

VEERKRACHTIG BREDA

KWALITEIT VAN LEVEN

STERK BREDA 8

1 DIT BRENGT ONS SAMEN 1.1. ONZE AMBITIE Bovenaan staat onze ambitie: Breda, een grenzeloze, gastvrije en groene gemeenschap, is toekomstgericht en stelt de kwaliteit van leven voorop.

1.2. ONZE DOELEN Een hoogstedelijk centrum Het succes van onze activiteiten om (internationale) bedrijven en talenten te behouden en aan te trekken en om jongeren aan ons te binden, hangt in belangrijke mate samen met het vestigingsklimaat1 dat we bieden. Breda heeft een goed vestigingsklimaat met een grote potentie. We hebben nabij ons hsl-station namelijk 124 hectare beschikbaar voor herontwikkeling. Door de ruimte in ons centrum intensief te gebruiken met een mix aan functies, meer­ voudig ruimtegebruik en ontwikkelingen in hoge dichtheid realiseren we hier hoogstedelijke vestigingsmilieus (4.2.3.). Met combinaties van wonen, werken en voorzieningen, nabij openbaar vervoer. In het centrum bouwen we ruim 10.000 woningen en zorgen we ervoor dat hier alles goed bereikbaar is. We verbeteren de verbindingen voor voetgangers, over het water en via het spoor. We leggen mobiliteitshubs en een Singelpark aan. De noordelijke rondweg ondertunnelen we grotendeels. Als aanvulling op de bestaande binnenstad bieden we langs het spoor en de Mark ruimte voor het realiseren van een nieuw hedendaags stadsdeel in ons centrum. Zo maken we een schaalsprong. Met een stedenbouwkundige opzet, vormgeving en schaal van gebouwen en met combinaties van functies die Breda vernieuwen. Net als het Chassépark dat eerder heeft gedaan.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Bouw van ruim 25.000 woningen Breda is een groeiende gemeente met een toename van inwoners en huishoudens en groeit naar verwachting verder door. Met name het aantal en aandeel een- en tweepersoonshuishoudens en ouderen (vergrijzing) neemt toe. Als gevolg van demografische, sociaal-culturele en sociaaleconomische ontwikkelingen verandert de woonbehoefte van bewoners. Hier spelen we op in met onze woningbouw­ programmering. We bouwen ruim 25.000 woningen en benoemen daarnaast zoek­gebieden voor verdere verstedelijking. We streven naar een structurele verhoging van de woningbouwproductie naar 1.500 woningen per jaar. We programmeren vanuit een regionale benadering en adaptief, waardoor we kunnen meebewegen met ontwikkelingen op de woningmarkt. De helft van de woningbouw realiseren we in betaalbare prijsklassen. We kiezen met name voor verdichting in de bestaande stad met een mix van wonen, werken en voorzieningen in een gezonde woonomgeving. In de dorpen bieden we ruimte voor een gefaseerde groei van de woningvoorraad middels in- en uitbreiding, met behoud van het dorpse karakter. Onze opgave is voor iedereen een passend en duurzaam (t)huis dat voldoet aan de wensen en behoeften. Daar zetten we op in.

9

Hoogbouw We geven in Breda ruimte aan hoogbouw. Om duidelijk te maken waar dit gewenst is en dus ook waar we hierin terughoudend zijn, is de Hoogbouwvisie Breda opgesteld. De nieuwe schaal en dynamiek die hoogbouw introduceert, heeft invloed op het karakter en de identiteit van zowel de plek waar gebouwd wordt als van Breda. Zo speelt hoogbouw bijvoorbeeld een rol in de zichtbaarheid en herkenbaarheid van Breda en in de oriëntatie in Breda. Hoogbouw biedt nieuwe mogelijkheden op het gebied van wonen, werken en recreatie, afzonderlijk en in combinatie met elkaar. De combinatie van de dichtheid van bebouwing, de menging van functies en hoogbouw zijn de basis ingrediënten voor hoogstedelijkheid. Dit speelt een belangrijke rol in het realiseren van intensief ruimtegebruik en het creëren van stedelijke allure. Hoogbouw levert onder meer een bijdrage aan het versterken van Breda als internationaal knooppunt, het realiseren van nieuwe woon- en werkmilieus en het vergroten van de regionale verscheidenheid aan vestigingsmilieus. In de Hoogbouwvisie worden vier mogelijkheden benoemd waar hoogbouw kansrijk is en een bijdrage kan leveren aan de doelen van deze Omgevingsvisie:

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

• • • •

10

Ter versterking en markering van de binnenstad. Ter versterking en markering van bestaande wijk- en dorpscentra. Als onderdeel van nieuwe stedelijke milieus. Als onderdeel van aanhechting op (inter)nationale assen.

Dit is in de Hoogbouwvisie verder uitgewerkt, onder andere door aan te geven op welke locaties en tot welke hoogte daar hoogbouw mogelijk is. Voor meer informatie zie: Hoogbouwvisie Breda.

Ruimte voor minstens 110.000 banen Van de werklocaties van vandaag… Werklocaties zijn de motor van de economie. Op bedrijventerreinen en kantoor­ locaties is meer dan de helft van de Bredase werkgelegenheid te vinden. Het is en blijft daarom van groot (sociaal)economisch en maatschappelijk belang dat Breda beschikt over een actueel (kwantitatief en kwalitatief) portfolio aan werklocaties. Bedrijven stellen nieuwe eisen aan de verschijningsvorm en (vooral) aan het aanpassingsvermogen van hun vastgoed en de werklocatie. Breda speelt continu en flexibel in op veranderingen en biedt hiervoor ruimte. Onderdeel daarvan is het realiseren van nieuwe werklocaties aan de randen van ons stedelijk gebied om binnenstedelijke bedrijventerreinen die transformeren te compenseren. …naar verrassende vestigingsmilieus van de toekomst Het is onze opgave om economische groei en nieuwe werkgelegenheid te realiseren door bestaande en nieuwe (internationale) bedrijven ruimte te bieden om te groeien of zich te vestigen in Breda. Een gevarieerd en verrassend aanbod aan vestigingsmilieus is hiervoor van groot belang. We faciliteren de nieuwe economie en stimuleren de sector toegepaste techniek en creativiteit. Op binnenstedelijke locaties gaat het steeds vaker om het creëren van mogelijkheden voor integratie van (bedrijfs-)activiteiten of de inpasbaarheid hiervan in de omgeving.

Tegelijk behouden, versterken en actualiseren we onze werklocaties met unieke, onvervangbare basiskwaliteiten. Dit soort locaties zijn essentieel voor het blijvend goed functioneren van de economisch belangrijke basissectoren zoals de industrie, logistiek en de bouw. Zo gaan werklocaties mee met kwantitatieve en kwalitatieve eisen van de toekomst. Versterken van het gezamenlijke voorzieningenniveau met de regio Met het uitbreiden en verbeteren van onze voorzieningenstructuur versterken we het vestigingsklimaat van Breda en de regio en daarmee onze positie als (inter) nationaal knooppunt. We zijn trots op onze onderwijsinstellingen. We stimuleren en nemen deel aan de internationale partnerschappen van onze onderwijsinstellingen en verbinden het onderwijs met de bedrijven in de regio en de rest van de wereld. Op sportief gebied gaat het Talentencentrum als oefenplek voor (inter­ nationale) sporters hier een belangrijke rol in spelen. Nieuwe sport- en vrijetijdvoorzieningen heten we van harte welkom.

Cultuur draagt bij aan de aantrekkelijkheid en identiteit van Breda. Cultuur is nabij: de stad zelf is hét podium voor cultuur. Met de culturele organisaties en makers in Breda werken we aan een betere zichtbaarheid van cultuur in de stad en daarbuiten. We onderzoeken de realisatie van een spraakmakend kunstwerk in ‘t Zoet. Onze culturele parels maken we internationaal en zichtbaar in veel uitwisselingsprojecten. Onze digitale infrastructuur is van een topniveau. Samen met andere overheden, bedrijfsleven en maatschappelijke partners realiseren we daarom BrabantRing en werken we hard aan de verglazing van onze digitale infrastructuur en het 5G-netwerk.

Gezonde groei in een sterke regio Regionale samenwerking is van groot belang. Voor de verdere ontwikkeling van Breda, van de regio en van Nederland. Een aangenaam woon- en leef­ klimaat, een gunstige ligging en de aanwezigheid van stedelijke voorzieningen zijn essentieel voor bedrijfsvestiging. Daarom vormen sterke en gezonde steden en regio’s magneten voor woningzoekenden en bedrijven. In ons dagelijks leven trekken we ons weinig aan van gemeentegrenzen. Opgaven als regionale bereikbaarheid en ruimte voor economie, de energietransitie en klimaat­ verandering overstijgen de gemeentegrenzen. Het op regionale schaal slim investeren en het afstemmen van ontwikkelingen is daarom logisch en noodzakelijk. Door samenwerking met en steun van het Rijk, de regio, de provincie, de private sector en met andere (semi-)overheden is een schaalsprong van de ste­de­lijke regio waarvan Breda deel uitmaakt mogelijk en zelfs wenselijk. Daar­om is deze Omgevingsvisie ook een nadrukkelijke bevestiging van het belang, de nut en de noodzaak van al bestaande samenwerkingen en een uitnodiging aan andere overheden en partijen om hieraan bij te dragen. De regio­nale afspraken werken door in deze Omgevingsvisie. Breda steunt en versterkt de samen­ werkingen met de regio en bouwt deze verder uit. In ‘Samen met de Regio’ (H 4.2.1) gaan we nader in op een aantal regionale samenwerkingen.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Samen zorgen voor karakteristieke en krachtige wijken en dorpen Breda is een gemeente waar iedereen ‘Vooruit’ kan, waar bewoners ‘Veilig’ zijn, in een stad die ‘Verbonden’ is. We creëren de juiste voorwaarden om alle inwoners een goede kwaliteit van leven te bieden. Dat doen we in alle delen van Breda met steun van (alle) bewoners en met inzet vanuit alle sectoren. Hierbij ondersteunt vroegsignalering ons in het richten van onze aandacht en inzet. Iedereen en elke ontwikkeling heeft iets te geven en kan waarde toevoegen aan Breda. De wijk- en dorpscentra en de gebieden daar omheen vormen het hart van de wijken en dorpen. Naast winkels zijn in de omgeving hiervan ook belangrijke maatschappelijke voorzieningen gevestigd. We zetten in op het behouden van werk en voorzieningen en het versterken van de ontmoetingsfunctie. Juist daarom zijn de wijk- en dorpscentra geschikte locaties voor toegankelijke (betaalbare) woningen. Met een gedifferentieerde woningvoorraad in wijken en dorpen zorgen we voor een evenwichtige spreiding van bewoners en met het in stand houden van de wijkwerkterreinen zorgen we voor werkgelegenheid nabij.

Samen vooruit, veilig en verbonden Vooruit. Elke inwoner heeft de mogelijkheid om bij te dragen aan de ontwikkeling van Breda. Vooruitkomen vraagt veel van de mensen zelf. De tweedeling bestrijden we door voor iedere Bredanaar de juiste randvoorwaarden te creëren, zodat mensen zelf de verantwoordelijkheid kunnen nemen voor een goede kwaliteit van leven. Veilig. Elke inwoner verdient veiligheid. Waar die in het geding is, ondernemen we actie. Eén van de belangrijkste voorwaarden voor ontwikkeling is dat mensen zich veilig voelen en dat ze een vertrouwde basis hebben van waaruit zij het leven kunnen organiseren en die mogelijkheid biedt tot ontwikkeling. Verbonden. Alle delen van onze gemeente, of je het nu je wijk, je buurt of je dorp noemt, maken samen Breda. Verbonden gaat ook over de identiteit van een plek. Met plekken met een identiteit kun je je verbinden, daar kun je je thuis voelen en daar over kun je vertellen. Daarom is identiteit belangrijk bij verandering in bestaande gebieden en bij het realiseren van nieuwe.

11

OMGEVINGSVISIE BREDA 2040

Verbeteren van de verbindingen tussen wijken We dragen bij aan het verminderen van de tweedeling. We doen dit mede door verbindingen te leggen, barrières weg te nemen en functies te spreiden. We realiseren verbindingen die het mogelijk maken dat je makkelijk op andere plekken in Breda kunt komen en spreiden functies zodat je interesse hebt om op die plekken te zijn. Het opheffen van de barrièrewerking van de noordelijke rondweg vervult hierin een belangrijke rol. Net als het behouden van bestaande spoorwegovergangen en het toevoegen van een nieuwe spoorwegovergang tussen ’t Zoet (het voormalige CSM-terrein) en de Nijverheidssingel. Ontwikkel­ locaties zoals in CrossMark bieden ons unieke kansen om het centrum te verbinden met de Haagse Beemden en de Hoge Vucht. De opgaven in de Gasthuisvelden bieden de kans om buurten in de binnenstad beter te verbinden met elkaar en met de groene kwaliteit van het voormalige kazerneterrein. De verbindingen vergroten de mogelijkheid om gebruik te maken van voorzieningen en bieden de mogelijkheid om je op een aantrekkelijke, gezonde en veilige manier te verplaatsen.

12

Bevorderen van de gezondheid van onze inwoners We gaan uit van het gedachtegoed van positieve gezondheid. Positieve gezondheid is een bredere kijk op gezondheid. Met die bredere benadering dragen we bij aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. We zorgen voor een prettige, gezonde en inclusieve omgeving, waar de sociale structuur voorop staat en waar Bredanaars een leven kunnen leiden waar ze gelukkig van worden. Zorg en maatschappelijke voorzieningen zijn voor iedereen bereikbaar in de wijk- en dorpscentra. We dragen zorg voor een gezond leefmilieu door gezondheidsbeschermende maatregelen op het gebied van bodem, water, lucht, geluid, licht, geur en externe veiligheid. We bevorderen gezondheid door te verbinden met groen en blauw. Daarbij bieden we ruimte voor bewegen, ontmoeten en ontspannen en zorgen we voor een schonere en koelere omgeving.

Inrichten van de openbare ruimte voor ontmoetingen en bewegen Bij herinrichting van de openbare ruimte streven we naar een toename van het groenoppervlak. Door de openbare ruimte te vergroenen en klimaatadaptief, duurzaam, gezond en voor iedereen toegankelijk te maken, nodigt deze uit tot ontmoeten en bewegen. We richten de openbare ruimte beweegvriendelijk in en stimuleren wandelen en fietsen. We creëren ontmoetingsplekken in de openbare ruimte, waar iedereen zich welkom voelt. We benutten de kansen om werk met werk te maken bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. De energietransitie zetten we in als één van de aanjagers voor de herinrichting van de openbare ruimte. Een toekomstbestendig Breda We zetten in op een groen, aantrekkelijk en vitaal buitengebied en we vergroenen de bebouwde kom. We versterken natuur, landschap en cultuurhistorie en maken het watersysteem sterker. We stimuleren duurzame vormen van landbouw en richten ons op het voorkomen en oplossen van leegstand van onder andere agrarisch vastgoed. Tegelijk voegt elke nieuwe stedelijke ontwikkeling groene, openbare ruimte toe aan de stad. We bouwen natuurinclusief en leggen vijf nieuwe parken aan. We beschouwen de bestaande parken als de parels van de openbare ruimte. Deze willen we stuk voor stuk een extra kwaliteitsimpuls geven. We voltooien het natuurnetwerk en breiden de bossen uit.

Ook leggen we nieuwe recreatieve routes aan. We streven naar een groenblauw raamwerk dat sterk is op alle schaalniveaus, zodat het van waarde is in eenieders directe omgeving maar ook op Europese schaal. Zo worden we een stad in een park.

Gezonde groene gemeente Gezondheid is naast veiligheid en de kwaliteit van de fysieke leefomgeving één van de thema’s in de Omgevingswet. In onze dagelijkse omgeving zijn er veel factoren die bijdragen aan een gezonde gemeente. Sommige factoren bevorderen onze gezondheid, andere beschermen deze juist. In Breda gaan we hierbij uit van het gedachtegoed van positieve gezondheid. Het bevorderen van onze gezondheid gebeurt op veel manieren en is vaak een van de doelen die we nastreven en een van de effecten die we bereiken. Zo is een groene gemeente aantrekkelijk om in te wonen, te werken en te verblijven en draagt deze bij aan gezonde bewoners. De aanwezigheid van groen nodigt uit tot bewegen en werkt rustgevend. Overgewicht, hartproblemen, hoge bloeddruk en/ of cholesterol en problemen met hormoonspiegels worden erdoor verminderd. Hierdoor zijn ouderen, volwassenen en kinderen minder vaak ziek en voelen zich fitter. Bovendien zorgt een groene omgeving voor een sneller herstel na ziekte, doordat groen afleidt van pijn en stress en mensen zich daardoor mentaal sterker voelen. Een groene omgeving maakt ook de productie van gezond voedsel dichter bij de consument mogelijk, waardoor het eten van groente en fruit aantrekkelijker is. Het biedt kinderen de ruimte om te spelen, wat bijdraagt aan de ontplooiing, welbevinden en gezondheid.

BREDA, STERK EN VEERKRACHTIG

Groen stimuleert ook positieve gevoelens. Personen ervaren minder woede, depressie of angstgevoelens wanneer zij zich in een groene omgeving bevinden. Ook is een groene omgeving een goede remedie tegen stress. Wandelen in het groen geeft het gevoel ‘er even tussenuit te zijn’ en zorgt op die manier voor ontspanning. Groen zuivert de lucht en heeft een positief effect op de lucht­ vochtigheid. De combinatie van beide zorgt voor een betere concentratie en minder last van hoofdpijn. Bovendien vermindert een hoge variëteit aan inheemse bomen en planten en een hoge biodiversiteit de kans op immuniteitsziekten, zoals astma, ziekte van Crohn en allergieën. Door minder verharding en meer groen en water bieden we schaduw en verkoeling op warme dagen. Daarnaast stimuleert groen ontmoetingen tussen jong en oud en draagt het bij aan de sociale cohesie binnen de wijk. Openbare (moes)tuinen en parken nodigen bijvoorbeeld uit voor gezamenlijke activiteiten. Het gezamenlijk onder­houden van de groene ruimte via de Bredase Wijkdeals of een voetbalwedstrijdje op het grasveld in de wijk creëren ontmoetingen en voorkomen eenzaamheid. Maar groen is natuurlijk niet de enige manier om voor een gezonde gemeente zorg te dragen.