Gestempeld PDF Jaarstukken 2021 gemeente Breda
Tekst van het document
Helaas stond ook 2021 in het teken van lege theaterzalen, geannuleerde voorstellingen en afgelaste exposities en helaas is het einde nog niet in zicht. De culturele sector was vooral bezig met overleven en het zoeken van andere werkwijzen om het publiek tóch te bereiken binnen de 1,5 metersamenleving. De steunpakketten leidden er in 2021 toe dat de lokale culturele infrastructuur in stand is gebleven, op professioneel én op amateurniveau. Kunstorganisaties worstelden nog steeds met vragen en onzekerheden en het echte einde is nog niet in zicht. Het publiek liet het deels door onzekerheid afweten en het is nog niet helder hoe zij weer bereikt kunnen worden. Grotere producties werden niet opgepakt en een deel van het personeel zocht een baan buiten de culturele sector. Aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt De personeelstekorten maakten de aansluiting van het onderwijs op de arbeidsmarkt nóg belangrijker. We hebben concrete omscholingstrajecten gerealiseerd met mbo- en hbo-instellingen, zoals de Zorgschool, de IT-campus en de Horeca en Hospitality Academy. Grote projecten Binnen de grote projecten zijn grote stappen gezet. Met de aankoop van 't Zoet (begin 2021) kunnen we de ambitie voor CrossMark realiseren.
De aanmerking van CrossMark als een van de 14 landelijke gebiedsontwikkelingen in het kader van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) van het Rijk is hier ondersteunend aan. Met de rijksimpuls voor de woonagenda bereiden we de Strip in het Havenkwartier voor. Ook projecten als Eureka, 5Tracks en Drie Hoefijzers zijn van start gegaan. Voor de Nieuwe Mark is de aanbesteding van de 1e fase voorbereid.
Thema Stimuleren economische ontwikkeling in Breda WAT HEBBEN WE BEREIKT? De coronapandemie stelde de veerkracht van ondernemers en werknemers ook in 2021 flink op de proef. De meest getroffen sectoren hadden na een moeilijk jaar nog maar weinig reserves. Het herstel van de economie gaf macro-economisch weliswaar een positief beeld, maar de werkelijkheid bleef voor veel lokale ondernemers minder rooskleurig. Desondanks bleek de creativiteit en veerkracht van Bredase ondernemers groot. In december kregen veel ondernemers opnieuw te maken met een lockdown. Met een nieuw steunpakket zorgden we ervoor dat succesvolle initiatieven uit eerdere steunpakketten konden worden voortgezet. Denk aan het aanbieden van coaching en een fonds dat renteloze leningen biedt aan bedrijven en instellingen die tussen wal en schip vallen.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
67
Ondanks de aanhoudend zorgelijke coronasituatie, boekten we in 2021 toch successen bij de uitvoering van onze economische visie. Vasthouden aan deze strategie is de beste weg naar economisch herstel. In 2021 hebben we opnieuw gewerkt vanuit de 3 uitvoeringsprogramma’s: •
Kracht van toegepaste innovatie.
•
Ondernemen met lef.
•
Verrassende stad.
Recente cijfers over de werkgelegenheid scoren boven de doelstelling. Deels is dat natuurlijk te verklaren door de steunpakketten, maar de economie groeide ook flink. De cijfers van de sector Toegepaste Technologie en Creativiteit waren zelfs nog beter. Dit toont opnieuw het belang aan van deze sector en van onze strategie voor Breda. Daarnaast is goed te zien dat ondernemers de dienstverlening van de gemeente enorm hebben gewaardeerd. Voor de gewenste ontwikkeling heeft Breda per jaar 20 hectare vrij uitgeefbare grond nodig. Op dit moment is de stand 2,5 hectare en laten nieuwe werklocaties nog enige tijd op zich wachten. Het ontbreken daarvan gaat de groei van Bredase ondernemers en nieuwe vestigers remmen. De afdeling Economie heeft in grote lijnen haar projecten uitgevoerd zoals aangegeven in de begroting. Toch konden niet alle activiteiten worden uitgevoerd, waardoor sommige budgetten niet volledig zijn ingezet. De coronapandemie is daarvoor de belangrijkste oorzaak met beperkende maatregelen als een lockdown en het beperkt ontmoeten van anderen. Daardoor konden beurzen en evenementen niet doorgaan. Daarnaast moesten wij onze capaciteit anders inzetten voor coronagerelateerde activiteiten. Het gebrek aan (uitvoerings)capaciteit beperkte de voortgang op digitaliseringsprojecten en de ontwikkeling van werklocaties.
Binnen het maatregelenpakket voor corona werden niet alle beschikbare middelen aangesproken. De aanpak van de leegstand wordt bijvoorbeeld pas in 2022 uitgevoerd. (Startende) horecaondernemers deden minder dan verwacht een beroep op financiële ondersteuning en een aantal maatregelen werden opgevangen binnen de reguliere begrotingen van de programma’s. Digitalisering In september 2020 hebben we het masterplan digitalisering vastgesteld: Bredata. Afgelopen jaar zijn we gestart met de uitvoering vanuit de 4 strategische lijnen: hardware, software, mindware en orgware. •
Hardware De gemeenteraad heeft besloten om 65 kilometer glasvezel aan te leggen om de (digitale) dienstverlening veiliger en beter uit te voeren en innovatie mogelijk te maken. Dit netwerk wordt in de toekomst via de BrabantRing ontsloten, zodat de uitwisseling van maatschappelijke digitale diensten in de provincie mogelijk wordt.
•
Software Voor mensen met een beperking is een app ontwikkeld, zodat zij zo makkelijk mogelijk de stad kunnen bezoeken. Verder hebben we een project uitgevoerd rond de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie (AI) in de openbare ruimte.
•
Mindware In coronatijd was het extra belangrijk dat iedereen mee kon doen met de digitale mogelijkheden. We hebben aansluiting gezocht bij de Huh-formule, de Digimaatjes en de inspiratiebus, waarbij ouderen en zorgbehoevenden kennis kunnen maken met technologie. Door corona konden diverse evenementen niet doorgaan. Deze plannen zijn verschoven naar een volgend jaar.
•
Orgware We zijn gestart met een verkenning naar een dataplatform om dynamische data over de stad centraal te organiseren.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN ? Ondersteuning, dienstverlening en uitvoering economische visie Ondernemers die in 2021 (nog steeds of opnieuw) getroffen werden door de coronapandemie, hielpen we bij knelpunten en vraagstukken. Dat deden we door mee te denken en door gerichte dienstverlening en ondersteuning te bieden. Daarnaast werkten we aan het uitvoeringsprogramma van de economische visie en zorgden we ervoor dat de blik ook op de langere termijn gericht bleef.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
68
•
De kracht van toegepaste innovatie o We bouwden verder aan de innovatieclusters van bedrijven en kennisinstellingen. Deze clusters (robotica, games, AI & Data, IT en circulaire economie) werden robuuster en kregen daarmee meer impact, banen en profiel. Allianties als Breda Game City en Breda Circulair organiseerden (internationale) activiteiten en zetten Breda hiermee op de kaart. De fysieke broedplaats van Breda Robotics kwam na het wegvallen van de beperkende coronamaatregelen tot bloei en bood de ruimte voor opdrachten van bedrijven en studenten. In 2021 hebben 196 bedrijven en 109 studenten meegewerkt met Breda Robotics. o De focus op Toegepaste Technologie en Creativiteit heeft geleid tot specifieke acquisitie op bijvoorbeeld gaming. Dit heeft geleid tot contacten met 5 veelbelovende internationale leads. o Met de subsidieregeling Toegepaste Technologie en Creativiteit daagden we ondernemers en partijen uit om met nieuwe ideeën te komen en bij te dragen aan de doelen van onze economische visie. De subsidieregeling is maximaal benut. o Goede informatievoorziening en nauw contact met ondernemers was cruciaal voor een breed bereik van onze inzet. We lanceerden in september het nieuwe online ondernemersplatform BredaBusiness.com en voegden een YouTube-kanaal, een LinkedIn-kanaal en een eigen BredaBusiness-podcast toe aan onze communicatiemiddelen.
Ook hebben we een internationale promotiefilm gelanceerd en de geur van Breda, L’eau de Breda, geïntroduceerd. o Om de ontwikkelingen ruimtelijk goed te kunnen faciliteren, hebben we begin 2021 de Ruimtelijk Economische Strategie opgeleverd. Deze vormde de basis om verder te bouwen aan het concept 'Innovatiedistrict Breda'. De realisatie van de B’Wise Startup Incubator in Gebouw C was een eerste mijlpaal en leverde ruim 65 inschrijvingen op. Dit bracht ook andere partijen samen: de ambitie om het klimaat voor startups te verstevigen werd op bestuurlijk niveau bekrachtigd door Breda, REWIN, BUas, Avans Hogeschool, BOM en Braventure.
•
Ondernemen met lef o Ook in 2021 stonden de coaches van Business Coach Breda klaar voor ondernemers. Zij hielpen hen met perspectiefvragen, hun strategie en workshops over bedrijfsontwikkeling. Daarnaast was er specifiek voor horecabedrijven de Roadmap Horeca, waarmee advies, ondersteuning en begeleiding op maat werd geboden. o Om het mkb te ondersteunen, voerden we vanuit de mkb-deal projecten uit rond innovatie, digitalisering en human capital. Daarnaast startten we nieuwe samenwerkingen op met het onderwijs, bedrijven en experts. Deze richtten zich vooral op digitalisering en verduurzaming. o West-Brabant Data-Economie zet datacoaches in bij mkb’ers. Daarnaast is de Digitale Werkplaats opgericht: vanaf 2022 helpen studenten van 3 onderwijsinstellingen ondernemers met digitale vraagstukken. Het programma SustainABLE is in 2021 gestart met studenten van Avans Hogeschool en kijkt met ondernemers naar duurzamere businessmodellen. o De dienstverlening van het ondernemersteam stond ook afgelopen jaar vooral in het teken van de gevolgen van de coronamaatregelen. Samen met ondernemers bedachten we oplossingen, zoals het inrichten van horeca-checkpoints voor toegang en de verruiming van de terrassen.
o Daarnaast hebben we onder meer ingezet op het verhogen van de samenwerkingsgraad op bedrijventerreinen en hebben we ondernemers ondersteund die gehuisvest zijn op gemeentelijke locaties die een andere invulling gaan krijgen. o Een onderzoek onder jongeren, afstudeerders en young professionals bood inzicht in de aantrekkingskracht van de stad en onze bedrijven op talenten. Deze resultaten gebruiken we voor een vervolgaanpak van Talentcity. o Vanwege de grote vraag naar IT-personeel startten we medio 2021 met een ‘aanvalsplan’, waarbij samenwerkingspartners uit het bedrijfsleven en het onderwijs aanhaakten. o Personeelsvraagstukken liggen op het snijvlak van economie, onderwijs en arbeidsmarkt. In dit complexe speelveld hebben we ons gericht op het verkrijgen van inzicht en het uitwerken van een aanpak rond ITpersoneel. o Samen met het WSP en onderwijspartners ondersteunden we werkgevers met personeelsvraagstukken. Dit deden we in lokaal en regionaal verband. Daarbij richtten we ons op de korte én de lange termijn (human-capital-strategie).
•
Verrassende stad o Ook in 2021 werden we uitgedaagd om de stad en de ruimte anders te benutten. Ondanks de beperkingen hielden we de stad aantrekkelijk. Ondernemers konden blijven denken in (nieuwe) mogelijkheden. Helaas hadden we ook in 2021 te maken met evenementen die niet door konden gaan en de (gedeeltelijke) sluiting van de detailhandel, horeca en culturele voorzieningen.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
69
•
Vitale stad o Onze visie op de ontwikkelrichting voor de horeca, detailhandel, evenementen en werklocaties is bijna afgerond. Na overleg met onze partners hebben we de besluitvorming over het horecabeleid, de detailhandel en de overnachtingsvisie uitgesteld naar 2022. Waar mogelijk nemen we de langetermijneffecten van corona hierin mee. o Breda Marketing heeft haar meerjarenstrategie 2022-2026 opgeleverd op basis van de Omgevingsvisie en het Verhaal van Breda. Op basis hiervan sluiten we een nieuwe uitvoeringsovereenkomst af.
•
Gastvrij en creatief o Samen met het ondernemersfonds en Breda Marketing hebben we bewoners en bezoekers verleid om lokaal te kopen en ook hun vrije tijd dicht bij huis door te brengen en nieuwe, onbekendere plekken in en om Breda te bezoeken. Zo wilden we de lokale economie een impuls geven en zorgen dat bezoekers zich beter over de stad zouden spreiden. Daarnaast hebben we een pilot uitgevoerd met camerabeelden voor druktemeting en 1,5 meter afstand. o Eind 2019 hebben het Ondernemersfonds Breda en Breda Marketing het initiatief genomen om een toekomstbeeld voor de binnenstad te schetsen. Dit heeft geleid tot het inspiratiedocument 'Poets de Parel op! De meest gastvrije binnenstad in 2030'. In deze notitie wordt omgeschreven hoe de binnenstad op weg naar 2030 verbonden kan worden met het rijke verleden, de culturele rijkdom en de ambities van het centrumgebied en de spoorzone rond de binnenstad. Het is nu aan de betrokken partijen om deze ambitie waar te maken. Zij hebben hiervoor een uitvoeringsprogramma opgesteld.
•
Unieke stad met beleving o Voor het Nassauverleden is een belevingsconcept opgezet, dat inwoners en bezoekers het koninklijke verleden en heden op een eigentijdse manier laat beleven. Het Nassauverleden in Breda is onderdeel van de landelijke verhaallijn, die samen met steden als Den Haag, Delft, Leeuwarden en Apeldoorn is uitgewerkt en wordt gepromoot. o We hebben onderzocht of er draagvlak was bij ondernemers om collectief de verlichting op de Grote Markt aan te pakken. Mede door de coronacrisis was hier onvoldoende draagvlak voor. De aanlichting van het monumentale stadhuis aan het Stadserf is uitgewerkt en wordt naar verwachting begin 2022 uitgevoerd. In samenwerking met de ondernemers is de sfeerlichting aan de Haven vernieuwd en aangebracht. Daarnaast hebben we een aantal andere historische panden en objecten geselecteerd die het Nassauverhaal van Breda verbeelden. Daarvoor maken we het komend jaar lichtontwerpen. Studenten van Avans Hogeschool en BUas hebben ideeën aangeleverd, die een vernieuwende, interactieve aanvulling op het lichtplan zijn en het verhaal van Breda op een verrassende manier vertellen. Hierbij werken we samen met Breda Marketing om de koppeling te maken naar andere activiteiten rondom het Nassauverhaal. We hebben een concept-lichtprotocol opgesteld om de beoordeling van aanvragen voor lichtscènes te kaderen.
•
Werklocaties o Alle percelen op het Rithmeesterpark waren eind 2021 ‘bezet’: ze zijn verkocht, gereserveerd of onderwerp van intensieve gesprekken met geïnteresseerde bedrijven. Dit geldt ook voor nagenoeg alle percelen op de werklocatie Werkdonken. Op het Rithmeesterpark hebben we mooie bedrijven als de AMT Group en Nobotel mogen verwelkomen. o In 2021 is 15,7 hectare bedrijventerrein verkocht. Per 31 december 2021 is nog 7,5 hectare beschikbaar, waarvan 5 hectare is gereserveerd. Het streven om 20 hectare bedrijventerrein beschikbaar te hebben, gaan we niet halen. o De strategie voor de werklocaties is verwoord in de Omgevingsvisie 2040. Het tekort aan bedrijventerreinen komt hierin naar voren. o We zijn in 2021 verdergegaan met het toekomstbestendig maken van de werklocaties. We hebben onder andere een groenproject opgezet, waarbij we zijn gestart op Emer-Zuid. Op Hazeldonk hebben we een toiletvoorziening voor vrachtwagenchauffeurs gerealiseerd om overlast tegen te gaan. We zijn onderzoeken gestart naar de revitalisering van de Krogten en de Druivenstraat. Daarnaast lopen er op diverse terreinen energie- en digitaliseringsprojecten. We zijn gestart met een traject om te komen tot energielabel C voor de kantoren. o We hebben de leegstand van kantoren verder aangepakt door projecten als The Marker (voormalig UWV gebouw) en de voormalige Kadasterlocatie op te starten.
o We hebben BIZ-trajecten opgestart voor Steenakker en 3BO. De draagvlakmetingen hebben geen positief resultaat opgeleverd. In 2022 wordt op beide terreinen een nieuwe stemming georganiseerd. o We hebben een nieuw regionaal afsprakenkader vastgesteld voor bedrijventerreinen. o Voor de werklocaties zijn diverse monitoren in ontwikkeling. Voor de kantoren is deze opgeleverd.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
70
o o
o o
De detailhandelsvisie is opgesteld en wordt voorgelegd aan de gemeenteraad. De horecavisie is opgesteld en heeft de consultatie doorlopen. Echter na de consultatie bleken de coronacijfers weer te stijgen en hebben we de horecavisie geparkeerd, om deze in 2022 weer op te pakken. We organiseren hiervoor een toetsmoment om te bepalen of de effecten van de coronacrisis zorgen dat het beleidsstuk herzien moet worden. Om dit te toetsen kijken we naar het perspectief voor de branche en de ruimtelijk economische situatie. De overnachtingsvisie heeft vertraging opgelopen door andere prioritering en corona. In 2021 hebben we afspraken gemaakt over de realisatie van Five Tracks en is de realisatie gestart. Voor de Koepel heeft de gemeenteraad een nota van uitgangspunten vastgesteld. Het Rijksvastgoedbedrijf is een marktuitvraag gestart.
•
Internationalisering o In 2021 heeft het college de strategie Internationalisering vastgesteld. Er is een werkgroep samengesteld vanuit verschillende beleidsvelden om cross-overs te maken en de internationale profilering van Breda te versterken. o We waren actief in Europese netwerken, zoals Benego, Eurocities, European Week of Cities and Regions en Digitalisering. We legden contacten met binnen- en buitenlandse partners in het kader van onze oriëntatie op samenwerkingskansen in Duitsland. o We hielden een pilot rond reshoring om bedrijven te ondersteunen bij het vraagstuk of het interessant is om productie uit Azië terug te halen. The Reshoring Connection en Tilburg University ontwikkelden hiervoor een tool en 3 bedrijven kregen een voucher om deze tool in te zetten. o Breda Internationals lanceerde een website voor internationals in Breda. We hebben ingezet op betere (online, meertalige) toegankelijkheid van onder andere de gezondheidszorg en de Bredase organisaties voor internationals. We organiseerden activiteiten voor de expatcommunity, zoals een online event op International Women’s Day, workshops over vrijwillligerswerk en rondleidingen tijdens Open Monumentendag (bij het Stedelijk Museum Breda en langs de Blind Walls). Voor internationale studenten zijn de HBO Intro en het Good Mood Festival georganiseerd.
o Een delegatie uit Wroclaw bracht in oktober 2021 een bezoek aan Breda om de herdenkingsactiviteiten bij te wonen. o In Yangzhou is een Breda Van Gogh Garden gerealiseerd tijdens de Horticultural Expo 2021. Ook zijn er online workshops gehouden over de waterprojecten en is de waterspeelplaats aangelegd, het geschenk van Breda voor het 10-jarige jubileum.
•
Digitalisering o In 2021 hebben we verdere stappen gezet om ons voor te bereiden op nieuwe digitale diensten. Van de Bredase huishoudens heeft 49% de mogelijkheid om zich aan te sluiten op glasvezel. We hebben de vragen van de ondernemers op bedrijventerreinen gebundeld. Bij voldoende animo starten we in 2022 met de uitrol van glasvezel. De gemeenteraad heeft in 2021 akkoord gegeven voor de aanleg van een BredaRing en voor deelname aan de BrabantRing. De voorbereidingen hiervoor zijn gestart. o We hebben gewerkt aan de belevingswaarde van de stad via diverse technologische oplossingen. We hebben meerdere innovatieve projecten gerealiseerd op het gebied van de binnenstad en bedrijventerreinen. Daarbij is bekeken hoe oplossingen als AI, drones en digital twins een meerwaarde kunnen bieden. Samen met de gemeente 's-Hertogenbosch hebben we een REACT-subsidie binnengehaald om extra aandacht te besteden aan het bezoeken van de binnenstad in het postcoronatijdperk. o Bij al deze nieuwe technologie stond de menselijke maat centraal. Welke ontwikkelingen zijn wenselijk voor inwoners en ondernemers? We zijn een onderzoek gestart naar het digitaal ontkoppelen van jongeren (12-18 jaar) en bekijken welke rol de publieke ruimte daarin speelt. Ook hebben we onderzoek gedaan naar manieren om hierover het gesprek aan te gaan met bewoners en partners.
Parallel hieraan hebben we een verkenning uitgevoerd met partners naar een stedelijk ethisch team. Dat is een lerend, stedelijk ecosysteem met belangrijke spelers in de stad die zich bezighouden met digitalisering in de publieke ruimte. Samen met dit team worden ethische vraagstukken uitgewisseld en willen we vooral gaan leren. Zo wordt er een gezamenlijk stedelijk leertraject opgezet op het gebied van ethiek en ethische dialogen. o Het is belangrijk dat we transparant zijn over de digitale ontwikkelingen richting onze partners in de stad. We zijn gestart met een pilot SensRnet, die inzicht geeft in welke sensoren er zijn en waar die in de stad hangen.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
71
o
o
o
De digitale ontwikkelingen in de buitenwereld gaan snel. Het is belangrijk om mee te kunnen bewegen. Omdat we dit niet alleen kunnen, werken we veel samen met partners vanuit de B5-steden, de Citydeal 'Een slimme stad, zo doe je dat', de G40, Het Urban Living Lab en meer. Met deze partners wisselen we veel kennis uit om zo de juiste projecten in te kunnen zetten. We hebben samenwerkingsverbanden met glasvezelaanbieders en onze B5-partners voor de ontwikkeling van de BrabantRing. Voor de innovatieve projecten hebben we challenges uitgezet in de vorm van een Europese aanbesteding, waardoor een project na succes herhaalbaar of schaalbaar kan zijn. In het werkveld van Smartcity zitten diverse marktpartijen. In Nederland zijn veel steden en de VNG bezig met het vraagstuk rond ethiek. Nieuwe technologie vraagt ook om een andere manier van afweging. Kennisuitwisseling met deze steden en met de universiteit is belangrijk om tot een Bredase manier te komen. Ook een verkenning met partners in Breda en onze inwoners heeft input gegeven.
RISICO'S Binnen dit thema zien we de volgende risico's: •
In 2022 zijn er onvoldoende werklocaties om te voldoen aan de vraag van bedrijven. We kunnen niet alle bedrijven meer onderbrengen in onze stad. Dit gaat ten koste van (nieuwe) werkgelegenheid en economisch herstel.
•
Het tekort aan geschikte arbeidskrachten beperkt de kans op economische groei.
INDICATOREN Programma-indicatoren Indicator: Waardering voor de stad (bezoekers) (audit nr 40) Omschrijving: Rapportcijfer voor de binnenstad van Breda (gegeven door bezoekers) Bron: Passantenonderzoek Realisatie 2018
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
7,9
Realisatie 2021
8
Streefwaarde 2022 geen streefwaarde bepaald
In 2021 is geen bezoekersonderzoek uitgevoerd onder bezoekers van de binnenstad. Wél is aan inwoners gevraagd naar hun mening over de binnenstad. De inwoners geven de binnenstad een rapportcijfer van 7,9. Dat is vergelijkbaar met voorgaande jaren.
Indicator: Trots op de stad (inwoners) (audit nr 41) Omschrijving: Percentage inwoners dat (heel) trots is op de stad Breda Bron: Stadsenquête
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
69
68
70
71
73
tenminste handhaven huidige aandeel
Het aandeel inwoners dat (heel) trots is op de stad neemt in de afgelopen jaren licht toe tot 73% in 2021. Het streven (tenminste handhaven) is gerealiseerd.
Indicator: Economische Barometer (audit nr 42) Omschrijving: Stand van de Economische Barometer Bron: Economische barometer
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2018
Realisatie 2019
7,2
7
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
5,9
6,4
6,5
De barometerscore is ieder jaar afhankelijk van een groot aantal invloeden. In 2021 was er - gemiddeld genomen - sprake van een groter herstel van de economie dan eerder verwacht. De realisatie waarde is in 2021 uitgekomen op een 6,4. De streefwaarde voor 2021 (medio 2020 bepaald op een 5,9) is daarmee gerealiseerd. Bij het opstellen van de begroting 2022 (medio 2021) is de streefwaarde voor 2022 bepaald op 6,5.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
72
Indicator: Vestigingsklimaat (audit nr 43) Omschrijving: Waardering van het vestigingsklimaat door Bredase ondernemers Bron: Ondernemerspeiling Realisatie 2018
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
7,4
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
Minimaal 7
minimaal 7
In 2021 is de waardering van het vestigingsklimaat niet gemeten. Er is voorrang gegeven aan meerdere corona-impactmetingen. De resultaten hiervan zijn voortdurend betrokken bij de (corona)dienstverlening aan ondernemers. Het vestigingsklimaat wordt weer gemeten in 2022.
Thema-indicatoren Stimuleren economische ontwikkeling in Breda Indicator: Werkgelegenheid Focussectoren (absoluut) (audit nr 2203) Omschrijving: Aantal werkzame personen in de focus sectoren toegepaste technologie en creatieve industrie (TT&C) Bron: Vestigingenregister
Meeteenheid: Aantal
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
20.440
21.281
21.207
tenminste handhaven werkgelegenheid op niveau realisatie 2020
21.800
handhaven niveau realisatie 2021 (bekend eind 2021)
Aantallen 2021 afgerond op 100-tallen. In 2021 is de werkgelegenheid in de focussectoren Toegepaste Technologie en Creativiteit met 2,9% toegenomen ten opzichte van 2020. In 2020 was nog sprake van een lichte daling. Voor de focussectoren streven we - in normale jaren - naar een jaarlijkse groei van 2%. In de loop van 2020 is - vanwege corona - de doelstelling voor 2021 naar beneden bijgesteld, tot het handhaven van het niveau van het voorgaande jaar. Dat bleek achteraf niet nodig: zelfs de oorspronkelijke doelstelling (2% groei) is ruim gerealiseerd.
Indicator: Werkgelegenheid Totaal (absoluut) (audit nr 44) Omschrijving: Aantal werkzame personen in Breda Bron: Vestigingenregister
Meeteenheid: Aantal
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
108.063
109.723
109.839
tenminste handhaven werkgelegenheid op niveau realisatie 2020
112.000
handhaven niveau realisatie 2021 (bekend eind 2021)
Aantallen 2021 afgerond op 100-tallen. De totale werkgelegenheid is in 2021 (jaarlijkse peildatum 1 april) toegenomen met 1,9% ten opzichte van 2020. In 2020 was nog sprake van een stabilisatie. In normale jaren (zonder corona) streven we naar een toename van 1,0% per jaar. In de loop van 2020 is - vanwege corona - de doelstelling voor 2021 naar beneden bijgesteld, tot het handhaven van het niveau van het voorgaande jaar. Dat bleek achteraf niet nodig: zelfs de oorspronkelijke doelstelling (1% groei) is ruim gerealiseerd. Indicator: Ondernemersklimaat (audit nr 47) Omschrijving: Waardering van het ondernemersklimaat door Bredase ondernemers Bron: Ondernemerspeiling Realisatie 2018
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2019
Realisatie 2020
6,9
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
7
7
In 2021 is de waardering van het ondernemersklimaat niet gemeten. We hebben voorrang gegeven aan meerdere corona-impactmetingen. De resultaten hiervan zijn voortdurend betrokken bij de (corona)dienstverlening aan ondernemers. Het ondernemersklimaat wordt weer gemeten in 2022.
Productindicatoren Product Economische zaken Indicator: Netto arbeidsparticipatie (audit nr 49) Omschrijving: Percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking Bron: www.waarstaatjegemeente.nl BBV
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
69,7
70,6
69,2
geen streefwaarde bepaald
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022 Zie toelichting
Dit is een landelijk verplichte indicator. De gemeente volgt de ontwikkelingen, maar stuurt niet rechtstreeks op deze samengestelde indicator. De netto arbeidsparticipatie (het percentage werkende beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking) ligt in Breda hoger dan landelijk gemiddeld. Na een aantal jaren van stijging is in 2020 een daling zichtbaar. Deze daling - het gevolg van corona - doet zich
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
73
vooral voor bij de 15-25 jarigen. Voorlopige cijfers over 2021 laten een herstel zien. De realisatiecijfers over heel 2021 zijn nog niet beschikbaar gesteld op www.waarstaatjegemeente.nl.
Productindicatoren Product Acquisitie en accountmanagement Indicator: Dienstverlening (audit nr 50) Omschrijving: Beoordeling van de dienstverlening van de gemeente Breda aan ondernemers Bron: Ondernemerspeiling Realisatie 2018
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10
Realisatie 2019
Realisatie 2020
6,7
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
7
7
De waardering van ondernemers voor de dienstverlening aan ondernemers wordt in de regel éénmaal per 2 jaar gemeten in de even jaren. In 2021 is deze 'brede ondernemerspeiling’ niet gedaan. In plaats daarvan zijn: (1) meerdere corona-impactmetingen onder ondernemers uitgevoerd, (2) procesevaluaties uitgevoerd bij de Tozo en TONK steunmaatregelen. De rapportcijfers varieerden tussen de 7,6 (Tozo 2/3) en 9,0 (Tozo 5). (3) specifieke impactmetingen gedaan onder culturele makers.
Productindicatoren Product Evenementen Indicator: Evenementenbeleid (audit nr 51) Omschrijving: De gemiddelde waardering van Bredase bezoekers voor de evenementen die ze hebben bezocht Bron: Stadsenquête Realisatie 2018
Meeteenheid: Score tussen 1 en 10 Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022 geen streefwaarde bepaald
Door de coronacrisis zijn er in 2021 alleen in de zomer (op beperkte(re) schaal) evenementen geweest. Dit onderwerp is in 2021 (net als in 2020) niet gemeten in de jaarlijkse inwonersenquête.
Productindicatoren Product Grondexploitatie bedrijventerreinen Indicator: ratio vraag/aanbod werklocaties (audit nr 52) Omschrijving: Verhouding tussen het aantal hectare aan werklocaties dat direct uitgeefbaar is en de vraag naar werklocaties Bron: team planeconomie
Meeteenheid: ratio
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
0,28
0,24
0,1
0,1
0,1
0,1
We streven naar een situatie waarbij vraag gelijk is aan aanbod, ofwel een streefwaarde van 1. Bij een waarde van 1 is de voorraad (direct uitgeefbaar) bedrijventerrein gelijk aan de vraag. De realisatie 2021 is uitgekomen op 0,1. Met het huidige direct uitgeefbare aanbod kan dus niet worden voldaan aan de vraag. Er is in Breda op dit moment nog meer heel beperkt uitgeefbaar bedrijventerrein beschikbaar. In de eerstvolgende herijkingsronde zal de naam van deze indicator worden aangepast naar ratio aanbod / vraag. Daarmee komt de naam van de indicator in lijn met de ratio zelf: aanbod (2 hectare) / vraag (20 hectare)
Indicator: Leegstand (audit nr 53) Omschrijving: Leegstand (percentage van de voorraad in m2) Bron: CBS leegstandsmonitor
Meeteenheid: %
Realisatie 2018
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde 2021
Realisatie 2021
Streefwaarde 2022
7,9
7,8
5,6
0,5 procentpunt lager dan in 2020
5,5
0,5 procentpunt lager dan in 2021
Vanaf de jaarrekening 2021 worden de leegstandscijfers afgeleid uit de jaarlijkse leegstandsmonitor van het CBS. De leegstand van 2018 en 2019 baseerde het CBS op IIS WOZ data (InkomensInformatieSysteem WOZ). Sinds 2020 gebruikt het CBS voor de leegstandsbepaling LV WOZ data (Landelijke Voorziening WOZ). Met deze nieuwe bron kan nauwkeuriger en vollediger het gebruik (of leegstand) van panden worden vastgesteld. Dit zorgt wel voor een trendbreuk tussen de cijfers van 2018/2019 en de cijfers vanaf 2020. Het leegstandspercentage dat wordt gepresenteerd omvat de leegstand (op basis van leegstaande oppervlakte) van kantoren, industrie en winkels. Uiteindelijk is de streefwaarde voor leegstand 5% van de voorraad kantoren, industrie en winkels. Dit is de frictie leegstand die nodig is om voldoende dynamiek in de vastgoed sector te waarborgen. In 2021 is deze leegstandsindicator voor alle drie de sectoren samen uitgekomen op 5,5%. Dit was de leegstand op peildatum 1-1-2021. Daarmee lijkt de eerder vastgestelde streefwaarde voor 2021/2022 op totaalniveau inmiddels grotendeels gerealiseerd. Nu we gebruik maken van de leegstandscijfers van het CBS is de streefwaarde voor 2022 (0,5 procentpunt lager dan in 2021) niet meer relevant. De leegstand is volgens deze cijfers immers al bijna op het gewenste niveau.
In het komende begrotingstraject voor de Begroting van 2023 zullen we daarom ook voor 2022 een nieuwe streefwaarde opnemen.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
74
Thema Grote projecten in de stad WAT HEBBEN WE BEREIKT? Vergezicht van gebiedsprogramma’s naar stedelijke vernieuwing De grote gebiedsontwikkelingen leveren een belangrijke bijdrage aan de stedelijke ontwikkeling en vernieuwing van Breda. Binnen het programma CrossMark zijn nieuwe projecten in de realisatiefase gekomen (Backer en Rueb). Andere projecten zijn gestart of afgerond (Stationskwartier, Drie Hoefijzers, Eureka). Kenmerkend aan de projecten is dat we hebben gekozen voor een hogere dichtheid dan eerder beoogd en dat ze zijn aangepast naar een groot aandeel middenduur, betaalbaar en sociaal. Daarmee leveren deze projecten ook een belangrijke bijdrage aan een gedifferentieerd en evenwichtig woningaanbod en sluiten ze aan bij de woningbouwimpuls van het Rijk. Met de aankoop van ‘t Zoet hebben we veel ruimte gevonden om hier nieuwe centrumstedelijke woonmilieus aan toe te voegen. Het Pact van Breda deel 1 geeft richting aan de stedelijke vernieuwing vanuit de aanpak Verbeter Breda. Met de benoeming van 6 thema’s hebben we nu een leidraad voor een concrete invulling in 2022. Nieuwe Mark In 2021 hebben we het bestek voor fase 1 van de Nieuwe Mark afgerond. Medio 2021 zijn we gestart met de aanbesteding. De gunning aan een aannemer staat gepland voor het 1e kwartaal van 2022, waarna de uitvoering plaatsvindt vanaf het 2e kwartaal.
Binnen het programma Gasthuisvelden is onze inzet gericht op de aanbesteding van de 1e fase van de Nieuwe Mark. Daarnaast hebben we afspraken met het Rijksvastgoedbedrijf gemaakt over de randvoorwaarden voor de overname van de Seelig-terreinen - en daarmee voor de realisatie van het nieuwe stadspark. Programma CrossMark Door de transformatie van de spoorzone draagt CrossMark bij aan de hoogstedelijke ambitie van de stad, met respect voor de 3 kernwaarden. Die liggen ook ten grondslag aan de laatste uitbreiding van het plangebied ten westen van de Mark, ’t Zoet: •
Groen Het Spoorpark bij het gerechtsgebouw is geopend, de Stationslaan is gereed en de planvoorbereiding voor het doortrekken van de Speelhuislaan langs het Backer & Ruebgebied is vergevorderd. In de planontwikkeling voor ’t Zoet worden water en groen geïntegreerd met verstedelijking.
•
Gastvrij De bouw van het ambitieuze project 5Tracks is gestart en de overeenkomsten zijn getekend met ontwikkelaars in de Strip, de 1e fase van de realisatie van het Havenkwartier. Woningbouw wordt in de Strip afgestemd op functies als cultuur en bijzondere horeca.
•
Grenzeloos De gezamenlijke transformaties van de deelgebieden Stationskwartier, Havenkwartier en ’t Zoet dragen bij aan het gebruik en de status van het nieuwe station en het internationale karakter van Breda. In het Stationskwartier is ruimte voor de vestiging van internationale kantoren. In het Havenkwartier en ’t Zoet worden creatieve en innovatieve bedrijven geïntegreerd.
In het Havenkwartier werken we samen met ontwikkelaars Amvest en CSB voor de realisatie van woningbouw, in afstemming met andere gebruiksvormen in de erfgoedhallen. In Klavers Jansen werken we samen met Podium Bloos, de Nieuwe Veste en het Chassé Theater om cultuur te bestendigen. Met de provincie werken we aan de samenwerkingsagenda op 3 thema’s: mobiliteit, natuur & water en verstedelijking. Dit betreft vooral de hoofdstructuren van de herontwikkeling van het nieuwe stadscentrum, waar de spoorzone deel van uitmaakt. Ook programmering en lobbywerk zijn hier onderdeel van. Een belangrijke hoofdstructuur wordt gevormd door de Mark, met hydrologische, recreatieve en ecologische betekenis. In de ontwikkelvisie voor ’t Zoet kijken we naar toplocaties voor bijzondere functies langs de Mark. Het plan voor het doortrekken van de groene Speelhuislaan langs de Backer & Rueblocatie is gereed. De haalbaarheidsonderzoeken naar het duurzame energiesysteem voor het Havenkwartier en de parkeerstrategie lopen door, waarbij het uitgangspunt is dat een deel van de auto’s op afstand wordt geparkeerd in een hub.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
75
Amphia Molengracht Amphia heeft een aanvraag ingediend om een extra parkeerdek te bouwen voor zijn personeel. In 2022 leggen we een nieuw tweezijdig fietspad aan langs de Hogeschoollaan. Thebe In 2021 hebben BPD, Thebe en de gemeente verder gewerkt om te komen tot een gedragen stedenbouwkundig plan, een voorlopig ontwerp openbare ruimte en een beeldkwaliteitsplan voor de locatie Amphia Langendijk. In dit plan wordt uitgegaan van een grondruil tussen BPD en Thebe. Bij het definitief vaststellen van het bestemmingsplan wordt één scenario vastgesteld. In het 1e halfjaar van 2022 worden de 1e overeenkomsten ondertekend en wordt het ontwerp-bestemmingsplan ter inzage gelegd. Door onder meer corona konden deze activiteiten niet in 2021 plaatsvinden. Resultaat grote projecten: € -1,1 miljoen Het resultaat op bovenstaande grote projecten bedraagt € -1,1 miljoen. Dit resultaat is voor € 0,9 miljoen toe te schrijven aan de grondexploitaties CrossMark en voor € 0,1 miljoen aan hogere uitgaven voor Verbeter Breda. Het resultaat van de grondexploitaties maakt deel uit van het totale resultaat van alle grondexploitaties, zoals opgenomen in de paragraaf Grondbeleid. Overige grote projecten Met de vaststelling van de nota van uitgangspunten voor de herontwikkeling van de Koepel heeft de gemeenteraad de basis meegegeven aan het Rijksvastgoedbedrijf om de voorstellen te selecteren.
Het Rijksvastgoedbedrijf heeft het verkoopproces in gang gezet en selecteert in 2022 een kandidaat. Vanuit de versnellingsaanpak voor wonen zijn de eerste bestemmingsplannen voorbereid en naar de gemeenteraad gestuurd. De komende jaren wordt verder gewerkt aan de realisatie van de projecten in Sterk West. Programma Verbeter Breda Een groep van bewoners (de initiatiefgroep) heeft, ondersteund door de gemeente, gesprekken gevoerd die hebben geleid tot het Pact van Breda deel 1. Hierin kwam kansenongelijkheid naar voren als een belangrijke oorzaak van de groeiende tweedeling. Het Pact bevat 4 principes en 6 thema’s als leidraad voor het vervolgproces. De 4 principes: •
Met en voor bewoners.
•
Preventie.
•
Buurt-, wijk- en stadsgericht.
• Meerjarig en structureel. De 6 thema’s: •
Het begint bij bestaanszekerheid.
•
Investeer in jeugd.
•
Er moet iets te doen zijn in buurten.
•
Stuur op gemengd wonen.
•
Maak ontmoeting mogelijk.
•
Werk aan leefbaarheid en veiligheid.
Bewoners en instanties hebben brede steun uitgesproken voor het Pact. We hebben een vervolgtraject opgesteld voor 2022, waarbij de principes en thema's in Pact deel 2 worden uitgewerkt naar doelen. Daarna volgt er een Pact deel 3, dat een voorstel doet voor een meerjarig uitvoeringsplan en een uitvoeringsorganisatie. De regie op dit proces wordt met de stad (bewoners en organisaties) gedeeld. In de thema’s en doelen komen ruimtelijke en maatschappelijke vraagstukken bij elkaar: •
Vraagstukken over de stedelijke programmering van wonen en voorzieningen in de bestaande stad en de nieuwe gebiedsontwikkelingen.
•
Het economisch en maatschappelijk vraagstuk van de verbetering van de Noordelijke Rondweg.
•
Investeren in kansen voor de jeugd om hen een betere uitgangspositie te geven.
•
Het vraagstuk van bestaanszekerheid in relatie tot werkgelegenheid en hoe we eventuele drempels daarbij weg kunnen nemen.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
76
Als resultaat van deze gesprekken zijn er concrete voorstellen gedaan voor een aantal interventies op korte termijn, die in lijn met de principes en thema’s worden uitgevoerd in een Actieplan Verbeter Breda. Daarvoor is in het Meerjareninvesteringsprogramma 2 keer € 1,5 miljoen gereserveerd. Het Rijk heeft een aanvraag van € 26 miljoen gehonoreerd voor een subsidie vanuit het Volkshuisvestingsfonds. Deze subsidie verlaagt de drempel voor particuliere woningeigenaren in Doornbos Linie en de Hoge Vucht om hun huizen te verduurzamen en de algehele kwaliteit ervan te verbeteren. We zijn begonnen met de bemensing en maken een plan van aanpak, zodat de gemeenteraad uiteindelijk een besluit kan nemen over de benodigde cofinanciering.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN? Onder dit thema vallen diverse gebiedsontwikkelingen: Programma Verbeter Breda Het programma Verbeter Breda is begin 2021 gestart op basis van de bevindingen van bureau Circusvis over de tweedeling in Breda. Die bevindingen vielen grotendeels samen met de inhoud van het rapport van de Rekenkamer. Op basis hiervan zijn we in 2021 gestart met het opzetten van het programma. Dat deden we in en met de stad en met goede lijnen richting andere grote steden en de lobby naar Den Haag. Een groep bewoners (de initiatiefgroep) heeft vele gesprekken gevoerd met inwoners en instanties. Zij namen het initiatief, de gemeente ondersteunde hen. Daarbij ging het over de urgentie en de beleving van de tweedeling, over kansenongelijkheid, over mogelijke oplossingsrichtingen en het vermogen en de bereidheid om daar iets aan te doen. Ook hebben zij verkend welke maatregelen er op korte termijn mogelijk zijn. Op landelijk niveau heeft Breda actief meegedaan in het netwerk van 15 zogenoemde Manifeststeden. Deze steden voerden een actieve lobby bij het Rijk voor structurele aandacht en steun voor de kwestie van de tweedeling, die zich op grote schaal in Nederland voordoet. Programma Gasthuisvelden Dit brede co-creatieproces heeft in maart 2021 de visie van de Bredanaars op de toekomst van het Seeligkwartier opgeleverd.
De deelnemers hebben deze op 25 maart in een beeldvormende sessie gepresenteerd aan de gemeenteraad. Het is de bedoeling dat de opbrengst van de co-creatie als richtinggevend kader gaat dienen voor het planproces. In 2021 startte de projectvoorbereiding voor de locatie van het belastingkantoor. Het planproces voor het park heeft nog geen vervolg gekregen, omdat we eerst nog met de Staat moesten onderhandelen over het beschikbaar komen van Seelig-Zuid. Met dit traject gaan we begin 2022 verder. •
In 2021 zijn we verdergegaan met de uitvoering van het project Nieuwe Mark en de vergroening van kades en de direct aangelegen openbare ruimte (Green Quays). We hebben vooral gewerkt aan het bestek en het begeleiden van de aanbestedingsprocedure.
•
De ontwikkelaar van The Marker (de voormalige UWV-locatie) is in 2021 gestart met de sloop en de sanering. De bouw van circa 170 woningen start in 2022.
•
Het college heeft in 2021 besloten over de ontwikkeling van ongeveer 100 woningen op de voormalige locatie van het Kadaster. In 2022 sluiten we een anterieure overeenkomst en doorlopen we de procedure voor het bestemmingsplan.
Programma CrossMark Binnen CrossMark hebben we in 2021 veel voortgang geboekt in het Stationskwartier, het Havenkwartier, 't Zoet en Sterk West. Stationskwartier Aan weerszijden van het station wordt intensief gebouwd. Het gaat om: De realisatie van de 3 Hoefijzers-Noord: de grondgebonden woningen zijn klaar en de bouw van de appartementen in de ‘Hendric’ is vergevorderd. De bouw van Thes (‘Belcrumpoort’) is bijna gereed.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
77
De bouw van het ambitieuze, multifunctionele complex 5Tracks is gestart (met het internationale hotel, appartementen, kantoren en diverse voorzieningen). Tegenover de 3 Hoefijzers-Noord aan de Stationslaan ligt de oude Harley-locatie. Hiervoor maken Alwel en de gemeente een herontwikkelingsplan. Voor Eureka is een bestemmingsplan in procedure gebracht voor ruim 300 woningen tussen de Faamlocatie en het Liniepark. De (voor)verkoop van deze woningen is gestart. Ook voor de herontwikkeling van het Faam-complex is de planvorming gestart. Havenkwartier In de Strip, de eerste realisatiefase in het Havenkwartier, zijn 2 overeenkomsten ondertekend met Amvest en het Consortium Spoorzone Breda voor de ontwikkeling van de gebieden 'Backer en Rueb' en 'Klavers Jansen'. Hiermee hebben we de basis gelegd voor de realisatie van in totaal ruim 600 woningen, inclusief een aanvullend creatief en commercieel programma. De procedures om de bestemmingsplannen te wijzigen, zijn gestart. Voor de inrichting van de openbare ruimte in de Strip zijn ontwerpen gemaakt. Het Rijk draagt in het kader van de Woningbouwimpuls € 10 miljoen bij aan deze ontwikkeling. Hiermee wordt 50% van de publieke investeringen gefinancierd. Voorwaarde is dat de woningen uiterlijk in 2030 zijn opgeleverd en dat 50% van de woningen in het betaalbare segment ligt.
De plannen van Amvest en CSB zijn aangepast om aan deze voorwaarde te kunnen voldoen. In het gebied 'Klavers Jansen' werken we samen met culturele instellingen aan de ambitie om in fases een culturele hub te realiseren. Dit traject loopt door, ondanks de grote effecten van corona op de culturele en creatieve sector. Allereerst worden de Stokvishallen aangepast. In de openbare ruimte is de herinrichting van de Minister Kanstraat begonnen. De gebiedsontwikkeling met woningbouw en de herontwikkeling van de culturele hotspots Klavers Jansen en Electron kennen elk hun eigen tempo en dynamiek. In 2021 is er aan gewerkt om deze beter op elkaar aan te laten sluiten. Het tijdelijk gebruik op het Haveneiland (STEK, PIER 15 en Belcrum Beach) was in 2021 van belang als recreatief uitloopgebied voor bewoners van de stad. ’t Zoet CrossMark heeft de sprong over de Mark gemaakt naar het oude CSM-terrein. Na de gezamenlijke aankoop met de provincie (begin 2021) heeft het gebied de naam ’t Zoet gekregen. De gemeente en de provincie hebben een intentieovereenkomst gesloten en een gezamenlijk plan van aanpak gemaakt voor een ontwikkelperspectief, een haalbaarheidsstudie en een toekomstig samenwerkingsmodel. In 2021 hebben we gewerkt aan de totstandkoming van deze documenten.
Ook hebben we tijdelijke initiatieven gefaciliteerd en georganiseerd, zoals de aanleg van het tijdelijke stadspark aan de Mark, de wekelijkse excursies door Breda Promotions en het evenement ‘Bij ons in Breda’. Dankzij een succesvolle lobby door de projectorganisatie is ’t Zoet, tezamen met de spoorzone-ontwikkelingen in Tilburg en Den Bosch, opgenomen als 1 van de 14 grote landelijke gebiedsontwikkelingen in het kader van de NOVI (Nationale Omgevingsvisie). In het coalitieakkoord van het kabinet zijn grote bedragen gelabeld aan deze gebieden. Sterk West Binnen Sterk West zijn de projecten Blossem en Cosunpark inmiddels aan de raad aangeboden. De komende tijd wordt o.a. gewerkt aan de projecten Borgesius en Tuinzichtlaan 12. Markoevers Binnen de samenwerkingsagenda met de provincie lag het accent in 2021 op de planvorming in en om ’t Zoet: de integratie van water- en groenstructuren, een HOV-lijn en hoofdfietspaden in het basisconcept voor verstedelijking, met als uitgangspunt dat deze structuren doorlopen in de stad en naar de regio en voor ruimtelijke en functionele samenhang zorgen. Amphia Molengracht In 2021 zijn alle resterende afdelingen van Amphia verhuisd van de Langendijk naar de Molengracht. Daarbij heeft het ziekenhuis het parkeren gemonitord. Dat heeft geleid tot een aanvraag voor de bouw van een parkeerdek voor het personeel.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
78
RISICO'S De gemeenteraad heeft in 2021 een besluit genomen over de regeling Bijzondere projecten. Op basis hiervan worden voortgangsrapportages met een risicoparagraaf aangeboden aan de gemeenteraad.
INDICATOREN Voor dit thema zijn geen indicatoren van toepassing.
Thema Dynamische stad WAT HEBBEN WE BEREIKT? Cultuur In 2021 hebben we verder gewerkt aan het bereiken van de doelen uit ons cultuurbeleid: •
Er ruimte is voor creatieve ontplooiing.
•
Alle inwoners van onze stad hebben gemakkelijk toegang tot cultuur.
•
Het aanbod is divers en pluriform.
•
Kunst komt autonoom tot stand.
De coronapandemie heeft echter een enorme impact gehad op de culturele sector van Breda - en daarmee ook op de doelstellingen. Theaters lagen stil, makers konden minder produceren en kozen soms voor een carrière buiten de sector en het publiek kwam, op de momenten dat het wél mocht, in mindere mate terug. 2021 stond daardoor voor de culturele sector vooral in het teken van overleven en zoeken naar andere manieren om het publiek te bereiken. De steunpakketten zorgden ervoor dat de lokale culturele infrastructuur op professioneel én amateurniveau in stand is gebleven. Deze middelen kwamen boven op de reguliere subsidies. De coronacrisis heeft ook een boost gegeven aan kunst en cultuur in de openbare ruimte en daarmee het betrekken van de inwoners bij cultuur. Zo ontstonden er ook nieuwe initiatieven, zoals Breda Buiten. Het Rijk stelde in 2020 en 2021 gelden beschikbaar voor cultuur. Deze middelen konden slechts deels worden ingezet om extra activiteiten te financieren doordat de sector voortdurend werd geconfronteerd met beperkende maatregelen. De gemeenteraad heeft daarom in december 2021 besloten om de resterende gelden vanuit het Rijk door te schuiven naar 2022. Deze kunnen onder meer worden ingezet voor het herstarten van de culturele programmering, de innovatie van de culturele sector en het opstellen van een accommodatiebeleid in de komende periode.
In september 2021 hebben we een netwerkbijeenkomst georganiseerd voor makers, organisaties in het culturele veld en andere stakeholders. Met hen hebben we de ambities en kaders besproken die nodig zijn voor het herstel. Het was de eerste keer dat we op deze manier weer een live ontmoeting konden faciliteren om de dialoog met het veld aan te gaan. In panelgesprekken werden sprekers uitgenodigd op de 3 hoofdthema’s van 2022: •
De intrinsieke waarde van cultuur.
•
De ruimtelijke/economische waarde van cultuur.
•
De sociale/maatschappelijke waarde van cultuur.
Cultureel erfgoed In 2021 hebben we verder gewerkt aan onze visie op de 4 hoofdoelen. Het versterken van de beleving en het delen van kennis zijn in 2021 minder van de grond gekomen door de coronamaatregelen, waardoor minder live contacten konden plaatsvinden.
WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN ? Ondersteunen van de lokale culturele infrastructuur In 2021 ondersteunden we de lokale culturele infrastructuur met gelden die we ontvingen vanuit het Rijk. We realiseerden het programma 'Breda Buiten' en de campagne 'Bij ons in Breda'. Daarmee activeerden we veel organisatoren, culturele makers, buurtbewoners en ondernemers. We faciliteerden ontmoeting, boden een podium aan kunstenaars en artiesten, en zorgden
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
79
ervoor dat er werk werd gegenereerd. Dit zomerprogramma en deze campagne bleken een goed middel om al het moois in Breda onder de aandacht te brengen bij inwoners en bezoekers van Breda. Daarnaast verwerkten we de voorstellen die we bij de organisaties hadden opgehaald in een deltaplan met een doorkijk naar de lange termijn: van ondersteunen naar investeren voor een weerbaar en wendbaar Breda. Dat plan bood extra ondersteuning aan organisaties: •
Coulance wat betreft de prestatie-eisen voor de subsidies.
•
Afstemming met organisaties over het niet doorgaan of doorschuiven van activiteiten naar latere tijdstippen.
•
Ruimte voor creatieve ontplooiing door betere subsidies voor de professionele makers in de stad.
•
Verruiming van de subsidiemogelijkheden door de sector ook de mogelijkheid te geven om subsidie aan te vragen voor innovatie, onderzoek en/of experimenten.
•
Extra (financiële) ondersteuning aan de lokale culturele infrastructuur op professioneel en amateurniveau.
Algemene ontwikkelingen op het gebied van cultuur •
In 2021 werkten we voor het eerst met de nieuwe subsidieregels voor cultuur. We maakten afspraken voor 4 jaar voor de basisstructuur: de Nieuwe Veste, het Stedelijk Museum, de MEZZ, het Chassé Theater en de partners in BrabantStad.
•
Binnen Brabantstad hebben enkele bezwaarschriften ertoe geleid dat de hele provinciale besluitvorming over de toekenning van deze subsidies opnieuw moest worden gedaan. Deze perikelen zijn meegenomen in de evaluatie door een extern bureau.
•
Meerdere organisaties kregen een subsidie voor 2 jaar. Daarmee zorgden we voor een betere aansluiting op de landelijke Kunstenplanperiode 2021-2024. In het kader van het coronapakket hebben we daarnaast nog tientallen coronasubsidies verstrekt aan de sector.
•
Door de flexibilisering ontstond ook meer financiële ruimte voor overige eenjarige subsidies, de makersregeling en de projectsubsidies.
•
Met een nieuwe brochure, duidelijkere aanvraagformulieren en diverse masterclasses bij onder meer Sint Joost informeerden we de sector beter over de mogelijkheden voor subsidies. Ook maakten we 3 mooie portretvideo’s van makers aan het werk. Deze zijn gebruikt als content op social media om de verruimde mogelijkheden van de makersregeling onder de aandacht te brengen.
•
Ook zetten we stappen om de dialoog tussen de gemeente en de sector te verbeteren. Zo is er een LinkedIn-pagina ingericht van CultuurBreda en startten we met de verbetering van de overlegstructuur tussen de gemeente en de verschillende samenwerkingsverbanden binnen de cultuursector.
•
In het Havenkwartier werken we samen met ontwikkelaars Amvest en CSB voor de realisatie van woningbouw, in afstemming op andere gebruiksvormen in de erfgoedhallen.
•
In Klavers Jansen werken we samen met Podium Bloos, de Nieuwe Veste en het Chassé Theater om cultuur te bestendigen en het gebied te ontwikkelen tot een culturele hotspot.
•
Voor de akoestische maatregelen aan het pand van Podium Bloos hebben we zo'n € 1 miljoen subsidie ontvangen vanuit het Rijk.
•
Samen met de initiatiefnemers hebben we een rijkssubsidie aangevraagd voor het op een innovatieve manier opzetten van een gezamenlijke programmering voor het gebied.
•
Voor het pand Electron is een haalbaarheidsstudie gestart. De mogelijkheden van het gebouw zijn in kaart gebracht. In opdracht van de gemeente heeft een externe deskundige ook de inhoudelijke aspecten van een broedplaats onderzocht. Samen met verschillende gebruikers en diverse stakeholders heeft dit geleid tot een aantal aanbevelingen. Dit advies wordt begin 2022 verwacht en wordt daarna verder uitgewerkt.
•
Voor de gebruikers van 'de Loads' worden de Stokvishallen opgeknapt en aangepast, waardoor deze beter gebruikt kunnen worden. Ook andere makers kunnen deze nu gaan gebruiken.
•
Omdat deze makers een belangrijke rol spelen binnen het profiel van het creative district, werd het pand Speelhuislaan 151 gevuld met makers van Breda, waardoor veel culturele ontmoetingen konden plaatsvinden.
Kunst- en cultuureducatie •
De Nieuwe Veste vertaalde haar transitie in een nieuw 4-jarig strategisch plan ‘Verbeelding Verbindt’ en werkte aan haar veranderende positie en rol.
•
De Bredase infrastructuur voor binnenschoolse cultuureducatie bleef steeds in ontwikkeling, in afstemming met de culturele aanbieders en passend bij de behoefte van het onderwijs. Tijdens de najaarsbijeenkomst stonden thema’s als kansen(on)gelijkheid, diversiteit en inclusie op de agenda. Binnen het verband van Brabantstad werkten we aan onze gezamenlijke doelen binnen Cultuureducatie met Kwaliteit.
Jaarstukken 2021
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
80
•
Tijdens de culturele netwerkbijeenkomst in september 2021 gingen we samen met de kindercultuurburgemeester in op 2 thema’s uit de Bredase kindertrendrede: o De rol die cultuurbeoefening kan spelen in het ontplooien van je talent en je zelfvertrouwen. o Hoe cultuur een bijdrage kan leveren in het leuk en mooi maken van de buitenruimte.
Amateurkunst De amateurkunstsector had het zwaar. Zij konden niet of nauwelijks repeteren en nauwelijks uitvoeringen en exposities organiseren. De ledenaantallen daalden iets, maar zijn ook eind 2021 nog steeds op een redelijk niveau. De sector deed er op haar manier alles aan om leden aan zich te binden. Juist door het gebrek aan perspectief in 2021 werd dat voor hen steeds moeilijker. Door de coronamaatregelen konden de doelstellingen niet uitgevoerd worden. Wel ontwikkelden we in 2021 een ondersteuningsregeling. Hiervan maakten maar enkele organisaties gebruik, omdat achteraf bleek dat extra geld op dat moment niet de belangrijkste behoefte was. Ook zijn we in 2021 gestart met een onderzoek naar nieuwe subsidiecriteria om het beschikbare budget voor de amateurkunst evenwichtiger te verdelen over de hele sector. De amateurkunstsector was nog onvoldoende vertegenwoordigd, waardoor we dit onderwerp hebben doorgeschoven naar 2022. Versterken van de keten: beeldende kunst, muziek en podiumkunsten •
In 2021 verleenden we (na overleg met de afdeling Vastgoedbeheer) een opdracht aan Bureau Buiten om onderzoek te doen naar de culturele accommodaties. We haalden informatie op via een enquête onder culturele makers, gesprekken met vertegenwoordigers uit de cultuursector en CLIB, de verhuurder van culturele accommodaties in Breda.
•
Samen met de stad hebben we een aanbesteding opgezet voor de exploitatie van de Kunsthal Breda. Deze aanbesteding is gegund aan Stichting CrossArts Breda. Met hen hebben we een overeenkomst voorbereid voor de exploitatie van de Kunsthal voor de komende 3 jaar. Door corona was het niet mogelijk om in 2021 al activiteiten te laten plaatsvinden. Begin 2022 is de overeenkomst getekend en starten de voorbereidingen voor de activiteiten.
•
We verleenden een voorbereidingskrediet aan Poppodium MEZZ voor de verbouwing van de kleine zaal.
•
We onderzochten in samenwerking met de afdeling Economie de huidige status van de dj- en dancecultuur in Breda. Hiermee kregen we inzicht in het actieve netwerk in de stad en de waardevolle bijdrage die de dj- en dancecultuur levert aan de herkenbaarheid en aantrekkelijkheid van Breda. In 2022 krijgt dit een vervolg.
•
In 2021 leverde Pop Organisatie Breda (POB) in opdracht van de gemeente een onderzoeksverslag op naar ‘muzikale samenwerking voor (pop)muziek in Breda’. POB heeft zo een eerste aanzet gegeven voor een bredere samenwerking van (pop)muziekorganisaties in Breda met een bijbehorende agenda om deze sector lokaal te verstevigen.
•
Art Rendez Vous Breda werkte aan een verdere professionalisering en versterking van de samenwerking binnen het Bredase beeldende kunstveld. Zo is het online platform artrendezvousbreda.nl verder ontwikkeld en zijn er diverse rondgangen voor beeldende kunst georganiseerd. Urban sports en culture •
Helaas heeft het NK skateboarden niet plaats kunnen vinden in 2021.
•
Eind 2020 voerden we een Urban City Scan uit. Op basis daarvan startten we met Tilburg, Den Bosch en Eindhoven de voorbereidingen voor een City Legends-app om zo de urban community vanuit regionaal perspectief beter te faciliteren. Tevens verkrijgen we daarmee meer inzicht in deze gemeenschap en hoe zij van onze voorzieningen gebruikmaken.
•
We waren in gesprek met het Urban Living Lab onder aanvoering van BUas. Zij gaan verder onderzoek doen naar wat er nodig is om de jongeren in de urban scene zo veel mogelijk in hun ondernemerschap te faciliteren.
Internationalisering Heel 2021 stond in het teken van de gevolgen van Covid-19. Daardoor kreeg het thema Internationalisering een andere dimensie en invulling. •
We onderzochten de mogelijkheden van Europese subsidies voor de Bredase cultuursector. We startten samen met I-Opener en KEA European Affairs uit Breda met de organisatie van 3 sessies en een begeleidingstraject om de Bredase cultuursector te helpen bij het ontwikkelen van projecten en aanvragen voor Europese subsidieregelingen.
•
De Stilte, Blind Walls en AIR platform Brabant ontvingen seed funding en werkten aan een Europese aanvraag.
•
We versterkten de banden met landen, steden en regio’s waarmee Breda al sterke (historische) connecties heeft: o Spanje: sinds er voor het eerst sprake was van de komst van de Vuelta naar Breda, hebben we samen met culturele organisaties in Breda (sterker) ingezet op het ontwikkelen van duurzame culturele, internationale samenwerkingsprojecten met Spaanse partners. Zo ontwikkelden we samenwerkingen