Gestempeld PDF Jaarstukken 2021 gemeente Breda

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

81

o

en/of projecten op het gebied van artist-in-residence (Witte Rook), Blind Walls Gallery, Stedelijk Museum en Instituto Cervantes/Spaanse ambassade en Prado. Wroclaw: de jaarlijks terugkerende activiteiten in het kader van de bevrijding van Breda door de Polen droegen bij aan een actieve stedenband met partnerstad Wroclaw. In 2021 bezocht een delegatie uit Wroclaw Breda. Zij waren aanwezig bij de herdenkingsactiviteiten en de officiële opening van het Maczek Memorial Breda. Daarnaast hebben we overlegd over concrete activiteiten voor de toekomst, zoals de Breda Dag in Wroclaw in 2022.

•

We breidden onze focus uit naar kansrijke landen, regio’s en steden: o Italië: dankzij een diner met Nederlandse cultureel attachés werkten Graphic Matters, Blind Walls Gallery, De Stilte en Brabants Internationaal Kinderfestival in 2021 en 2022 intensief samen met de Italiaanse ambassade en partners in Italië. Het BRIK Festival verwelkomde een grote Italiaanse delegatie, naast diverse andere buitenlandse gasten. o Italië, Engeland en Zweden: theaterwerkplaats Tiuri maakte grote ontwikkelingsstappen. Op beleidsniveau werkten ze samen met het British Council, de Nederlandse ambassde in Italië en een organisatie in Zweden.

•

Culturele missie organiseren: in 2021 startten we met de voorbereidingen om in 2022 het Stedelijk Museum, BRIK, Graphic Matters en BredaPhoto internationale bezoekersprogramma's in Breda te kunnen laten organiseren. Ook werkten we aan de Vuelta om in gesprek met de eerdergenoemde organisaties te komen tot een sterk strategisch geheel met de juiste partners.

•

We brachten binnen de werkgroep Internationalisering op het niveau van Brabantstad de lokale sterktes en zwaktes in beeld. Zo hebben we de samenwerking met DutchCulture en haar database versterkt en zijn de resultaten van de proeftuin Internationalisering opgehaald.

Kunst en cultuur in de publieke ruimte •

We pasten de geactualiseerde percentageregeling werkenderwijs toe bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen.

•

In samenwerking met andere partijen in Breda zijn we verschillende projecten in de publieke ruimte gestart. Bijvoorbeeld het kunstwerk Artikel 1 in Park Valkenberg, het kunstproject op het Marga Mincoplein, het kunstproject slavernijverleden en 'Breda Breed'.

•

Verschillende partijen uit het culturele veld hebben plannen ontwikkeld om cultuuractiviteiten in de publieke ruimte (voorstellingen, kunstroutes, kunstwerken) op een digitale manier toegankelijk te maken en er zo een extra laag aan toe te voegen. Met het bijzondere tweeluik van de Spaanse kunstenaars Reskate is de honderdste Blind Walls gerealiseerd.

•

Het Stedelijk Museum Breda en het Stadsarchief Breda hebben in 2021 een pilot afgerond voor het wegwerken van de achterstanden in de registratie van de collectie. Daarmee hebben ze de werkwijze onderzocht voor een meerjarenplan voor de collectieregistratie. Dit heeft door corona wat vertraging opgelopen, omdat de inzet van personeel maar beperkt mogelijk was. Dit heeft vooralsnog geen invloed op het totale traject, dat meerdere jaren duurt.

•

Met externe deskundigen hebben we 2 nieuwe standaard bruikleencontracten opgesteld voor de collecties van het Stedelijk Museum Breda en het Stadsarchief Breda. Deze gaan de komende tijd de bestaande, verouderde bruikleencontracten met verschillende collectie-eigenaren vervangen.

Cultureel erfgoed Ons erfgoed ... een beleving! •

Het jaarthema van 2021 was 700 jaar weekmarkt. Over de geschiedenis van de weekmarkt zijn verschillende artikelen verschenen. Ook de Open Monumentendag Breda heeft een activiteit rond 700 jaar weekmarkt georganiseerd.

•

In 2021 hebben we 2 stakeholderbijeenkomsten georganiseerd en 3 interne bijeenkomsten. Daarbij is gesproken over het actieplan dat Breda voor het project WaVE maakt. Dit is in concept afgerond, conform de planning van het project.

•

De Nassaudag is in 2021 niet doorgegaan vanwege corona. De Open Monumentendag is wel doorgegaan. De vrije toegankelijkheid van de open monumenten was vanwege corona wel beperkt. Het stadhuis en de Teruggave (het voormalige belastingkantoor) waren onderdeel van het programma. Ook de gemeentelijke archeologen hebben met een programmaonderdeel bijgedragen.

•

In 2021 hebben we voor de stelling Breda-Geertruidenberg een stellingvisie opgesteld. Deze richt zich vooral op het zichtbaar maken van de historische objecten en het maken van toeristisch-recreatieve producten. De stellingvisie maakt deel uit van de visie op de hele Zuiderwaterlinie, die in 2021 door het samenwerkingsverband is vastgesteld.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

82

•

In 2021 hebben we de ambities van de stichting Grote Kerk verkend. Deze hangen samen met de financiële positie van de stichting. In 2021 hebben we een structurele oplossing gevonden voor de exploitatie van de Grote Kerk. De overige ambities van de stichting worden doorgeschoven naar de nieuwe collegeperiode. Ons erfgoed ... een bron van kennis! •

Binnen de activiteiten rondom erfgoed hebben we een prioritering aangebracht. Hierbij hebben we besloten om de Lokale Onderzoeksagenda Erfgoed Breda (LOEB) niet in 2021 op te stellen.

•

We krijgen vooral meer kennis over Breda’s erfgoed door ontwikkellocaties. Er zijn in 2021 41 archeologische onderzoeken uitgevoerd door de gemeente en 28 door andere marktpartijen. Daarnaast zijn er 20 onderzoeken naar de gebouwde omgeving uitgevoerd in opdracht van de ontwikkelende partijen. Ook is er onderzoek gedaan naar de historie van de jaarmarkt (het jaarthema van 2021).

•

We hebben geen afspraken gemaakt met het erfgoedveld over erfgoededucatie. De steeds wisselende coronaregels zorgden ervoor dat het onmogelijk was om afspraken te maken. Om diezelfde reden zijn er in 2021 zeer beperkt lessen over archeologie en rondleidingen door het depot gegeven door team Erfgoed.

•

Voor de ontwikkeling van een digitaal platform zijn in 2021 de verschillende erfgoedcollecties en de manier van documenteren onderzocht. Daarnaast hebben we gesprekken met Erfgoed Brabant gevoerd om de Brabant Cloud (een provinciaal digitaal platform) hierbij aan te sluiten. Ons erfgoed ... we zorgen er goed voor! •

Het beheer van het archeologisch depot is ook in 2021 uitgevoerd. Vanwege de coronaregels hebben de vrijwilligers een groot deel van het jaar geen werkzaamheden uitgevoerd. De noodzakelijke werkzaamheden voor actueel onderzoek zijn uitgevoerd, de verwerking van oud onderzoek veelal niet.

•

Omdat het Stadsdepot niet op korte termijn klaar is, hebben we ervoor gekozen om de huidige tijdelijke depots te optimaliseren door de fysieke standplaatsen anders te organiseren.

•

De 3 heemkundige musea hebben subsidie ontvangen voor hun exposities. Vanwege corona was het bereik voor het publiek niet optimaal. Hiernaast zijn 4 subsidies voor de instandhouding van monumenten verstrekt.

•

In 2021 hebben we gewerkt aan de juridische borging van het erfgoed. We hebben een nieuwe erfgoedverordening opgesteld en hebben een parapluplan Erfgoed in voorbereiding. In dit plan worden regels opgenomen voor de erfgoedkaarten, archeologie, bouwhistorie en het beschermde stadsgezicht. De erfgoedverordening en het parapluplan worden in 2022 aan de gemeenteraad voorgelegd.

•

In 2021 zijn we gestart met onze visie op religieus erfgoed. In 2021 is de eerste fase van het project afgerond. Alle religieuze gebouwen zijn geïnventariseerd en zijn langs de erfgoedmaatlat gelegd. Ook heeft een eerste ronde (individuele) gesprekken plaatsgevonden met de religieuze organisaties. In 2022 starten we met de stadsgesprekken over de toekomst van het religieus erfgoed.

Ons erfgoed ... altijd in ontwikkeling! Team Erfgoed is betrokken bij de (her)ontwikkeling van de fysieke leefomgeving. Het gaat hierbij om advisering in (gemeentelijke) projecten en om adviezen bij aanvragen voor een omgevingsvergunning. Denk aan: de herbestemming van de Klokkenberg en de Heilig Hartkerk. De betrokkenheid van de erfgoedorganisaties is daarbij minder dan gewenst. De coronaregels maakten het moeilijk om de participatie te organiseren. In 2021 hebben we op objectniveau gewerkt aan duurzaam erfgoed. Het ging hierbij om initiatiefplannen en vergunningaanvragen. Stadsarchief Zoals ook aangekondigd in een raadsbrief is een onderzoek gestart naar de vraag of de gemeente een rol speelde bij de gedwongen verkoop van Joods vastgoed tijdens of na de Tweede Wereldoorlog.

RISICO'S Binnen dit thema zien we de volgende risico's: •

Ons streven om binnen deze kunstenplanperiode meer flexibiliteit te creëren heeft mede door de coronapandemie vertraging opgelopen.

•

In 2021 is de loon- en prijscompensatie van 2% nog opgenomen binnen het subsidieplafond van de basisstructuur (de MEZZ, het Chassé Theater, het Stedelijk Museum en de Nieuwe Veste). Halverwege 2021 hebben we besloten om dit voor 2022 niet toe te passen. De betreffende organisaties zijn bereid om een bijdrage te leveren aan de flexibilisering van het cultuurbudget, maar vinden het niet toepassen van de loon- en prijscompensatie daarvoor het verkeerde instrument. Vooral vanwege de cumulatieve doorwerking in de jaren daarna. In het 1e en 2e kwartaal van 2022 voeren we gesprekken met de organisaties om alternatieve mogelijkheden van flexibilisering te verkennen en uit te voeren vanaf 2023 en verder.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

83

•

Door alle coronamaatregelen moesten organisaties continu kijken wat er nog wél mogelijk was. Nog steeds zijn de gevolgen voor de lokale culturele infrastructuur zeer ingrijpend. Het is de vraag of we überhaupt wel terug kunnen naar de situatie van voor de coronapandemie.

INDICATOREN Thema-indicatoren Dynamische stad Indicator: Digitalisering (audit nr 2208) Omschrijving: Bron: Stadsenquête Realisatie 2018

Meeteenheid: Realisatie 2019

Realisatie 2020

Streefwaarde 2021

Realisatie 2021

Streefwaarde 2022 nader te bepalen

Met ingang van 2020 meet de jaarlijkse Stadsenquête de mate van digivaardigheid van inwoners. In 2021 vindt 89% zichzelf digivaardig. Dit valt onder mindware, één van de vier pijlers van het masterplan digitalisering, Bredata.

Productindicatoren Product Cultuurpresentatie Indicator: positie Breda op landelijke cultuurindex (audit nr 54) Omschrijving: Stand van Breda op de cultuurindex van de 50 grootste gemeenten. Bron: Atlas voor gemeenten

Meeteenheid: Ranking (1 t/m 50)

Realisatie 2018

Realisatie 2019

Realisatie 2020

Streefwaarde 2021

Realisatie 2021

Streefwaarde 2022

34

35

38

38

38

35

Het gaat hier om de positie van Breda op de landelijke cultuurindex zoals gepresenteerd in de Atlas voor gemeenten (50 grootste gemeenten vergeleken op 50 punten). Breda staat op positie 38 van de 50. De rangorde is bepaald op het aantal voorstellingen per 1.000 inwoners en volgt uit een tweetal landelijke bronnen. De inventarisatie om te komen tot een indicatorenset die een meer integraal beeld geeft van de culturele sector in Breda wordt in 2022 afgerond met de vaststelling van nieuwe indicatoren. Deze zullen worden gebruikt met ingang van de begroting 2023.

Thema Beroepsonderwijs en huisvesting onderwijs WAT HEBBEN WE BEREIKT? We hebben de Strategische Onderwijsagenda Breda 2021-2024 opgesteld in nauw overleg met onze stedelijke partners op het gebied van onderwijs. Het bestuurlijk overleg voor primair en voortgezet onderwijs, het bestuurlijk overleg voor hoger onderwijs en de thematafel Breda Leert zijn voorbeelden van gezamenlijke aansturing. De jaarschijf 2021 van de Strategische Onderwijsagenda bevat wettelijke en autonome thema's. 'Werkend leren' en 'Taal en laaggeletterdheid' hebben extra aandacht gekregen. Breda Studentenstad is verder uitgebouwd. Hiervoor werkten we samen met de onderwijsinstellingen, door bijvoorbeeld een verwelkomende introductieperiode te organiseren. Ook in 2021 was dit, ondanks de coronamaatregelen, een geslaagde week. Omdat niet alle evenementen door konden gaan, zijn niet alle gereserveerde financiële middelen ingezet. De impact van de coronamaatregelen op studenten was groot en is ook nu nog niet voorbij. Er is specifieke aandacht nodig voor hun mentale welzijn, elkaar ontmoeten en de stad leren kennen. Samen met het mbo en hbo hebben we het GoodMoodevenement georganiseerd, waarbij studenten elkaar en de stad (beter) hebben leren kennen. Het is de bedoeling om dit ook de komende jaren te organiseren. Internationale studenten Internationale studenten waren tijdens lockdowns vaker eenzaam.

Voor hen is het netwerk van Breda Internationals (BI) in 2021 verder uitgebreid met als resultaat een grotere betrokkenheid en deelname. Internationale studenten en expats werden welkom geheten met diverse activiteiten, waaronder stadswandelingen, een pubquiz, comedy nights en webinars (over taal en vrijwilligerswerk). Daarnaast werd er een enquête gehouden over de beschikbaarheid van sport voor internationals en is er een workshop gegeven over mentale gezondheid. Samen met BUas en Avans Hogeschool zoeken we naar mogelijke activiteiten en oplossingen voor knelpunten. Studenten denken via het Urban Living Lab ook mee over belangrijke thema’s en ontwikkelingen van de stad.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

84

Taal en laaggeletterdheid In 2021 hebben de gemeente, taalaanbieders en maatschappelijke organisaties het Actieplan Taal & Laaggeletterdheid verder uitgevoerd. Een mooie ontwikkeling binnen de NT1-aanpak is de televisieserie Gewone Helden. Daarin laten taalambassadeurs zien dat laaggeletterdheid niets is om je voor te schamen. Op het vlak van digitale inclusie is veel vraag naar Digimaatjes; 1-op1 ondersteuning in digitale vaardigheden. Taal op de werkvloer is minder aan bod gekomen vanwege corona. Breda Eenvoudig heeft aandacht gevraagd voor eenvoudig communiceren, onder andere tijdens de Huh?-parade. Ook in onze organisatie zijn we aan de slag gegaan met eenvoudig en duidelijk communiceren. Het Taalpanel ondersteunt de stad bij de kennismaking met laaggeletterdheid en laat zien hoe je moeilijke taal kunt vereenvoudigen. Huisvesting De huisvesting van het primair onderwijs (po), speciaal onderwijs (so) en voortgezet onderwijs (vo) hebben we verder gedecentraliseerd naar de organisaties BreedSaam (po) en Building Breda (vo). Door dit unieke samenwerkingsmodel zijn de scholen, door de bundeling van geldstromen, tot veel meer in staat dan de partijen (en de gemeente) afzonderlijk. BreedSaam heeft in 2021 een aanvullende lening ontvangen om de geplande investeringen verder uit te kunnen voeren. Daarnaast hebben zij een verzoek ingediend voor een nieuwe jaarlijkse vergoeding.

Om hierover een besluit te kunnen nemen, hebben we een actuele meerjareninvesteringsplanning (MJP of IHP) nodig en een actuele businesscase. Daarover zijn we nog in overleg met BreedSaam. We hebben nu afgesproken dat de jaarlijkse vergoeding voor 2022 ongewijzigd wordt verlengd. Verder heeft BreedSaam in 2021 de problematiek op het gebied van ventilatie voortvarend aangepakt door direct een subsidie vanuit het Rijk aan te vragen (SUVIS-regeling). Building Breda voert sinds 2008 de zorgplicht van de gemeente uit en ontvangt daarvoor een jaarlijkse vergoeding. Deze vergoeding is niet structureel verhoogd op basis van hun ambities uit het ‘Groene boekje’. In 2021 heeft Building Breda daarom geen nieuwe ambities uitgevoerd, maar hebben zij hun opgave geïnventariseerd en de financiële haalbaarheid daarvan doorgerekend. Ook zij hebben een subsidie aangevraagd op basis van de SUVIS-regeling.

WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN ? In 2021 hebben we meer gedaan om de doelgroepen met een afstand tot onderwijs en werk te bereiken. Zo'n 200 mensen gaven we een praktijkverklaring, in samenwerking met onder meer het Werkgeverspunt, het regionaal mobiliteitsteam Werkt door, Breday en de beroepsagenda West-Brabant. Het thema Werkend Leren is in 2021 uitgegroeid is tot een belangrijk instrument om mensen aan het werk te krijgen en te houden. We hebben de Zorgschool gerealiseerd, waarin in 2021 meer dan 30 kandidaten met een afstand tot de arbeidsmarkt zijn opgeleid tot zorgmedewerker. Vanwege de extra middelen die we vanuit het Rijk kregen, zijn niet alle middelen uit het budget Werkend Leren in 2021 ingezet. Voor de langere termijn blijven we gezamenlijk kijken naar de juiste aansluiting tussen het onderwijsaanbod en de arbeidsmarkt en de manieren waarop de wederzijdse kennismaking verbeterd kan worden. Projecten als City Deal en Urban Living Lab zijn hier goede voorbeelden van. Urban Living Lab is in 2021 bevestigd als de structurele manier van samenwerking tussen de gemeente, onderwijs- en onderzoeksinstellingen en het bedrijfsleven. Via de Citydeal Kennis Maken is de samenwerking toegespitst op 4 strategische stedelijke thema's: inclusieve samenleving, digitalisering, energietransitie en slimme mobiliteit.

Het Urban Living Lab heeft met studenten van de onderwijsinstellingen in 2021 onderzoek gedaan naar onder andere de energietransitie in de wijk Fellenoord, naar gerobotiseerde stadslandbouw en naar klimaatadaptieve oplossingen die wij als gemeente in kunnen zetten. Logistics Community Brabant (LCB) heeft zijn positie in de provincie verstevigd door samenwerkingen met het Multimodaal Coördinatie- en Adviescentrum en de Logistieke Agenda Brabant. In Breda zijn projecten in uitvoering voor stedelijke distributie (leefbare stad), retourmedicatie (zorglogistiek) en multimodaal transport.

RISICO'S LCB De financiële middelen voor LCB zijn in 4 tranches beschikbaar gesteld. In 2021 hebben we de laatste tranche verstrekt. Daarover moet LCB nog verantwoording afleggen. Daarna besluiten we of zij aan de subsidieafspraken hebben voldaan.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

85

Doordecentralisatie coöperaties onderwijshuisvesting •

De coöperaties waaraan wij onze zorgplicht voor de nieuwbouw en renovatie van scholen hebben doorgedecentraliseerd, hebben nog geen meerjarenplannen opgesteld. Dat zorgt voor onduidelijkheid. Daarom onderzoeken we de huidige status van de gemeentelijke zorgplicht en de financiële en juridische status van de doordecentralisatie onderzocht.

•

Om de luchtkwaliteit op scholen te verbeteren, zijn extra middelen aangevraagd via een SUVIS-regeling. De gemeente heeft aangegeven dat zij voor 35% bijdraagt aan projecten. Als er meer projecten worden aangevraagd omdat er meer scholen zijn die niet voldoen aan de normen voor luchtkwaliteit, dan kan er een grotere claim bij de gemeente komen te liggen.

INDICATOREN Thema-indicatoren Beroepsonderwijs en Huisvesting Onderwijs Indicator: Aandeel studenten dat woont in Breda (audit nr 55) Omschrijving: Aandeel studenten dat in Breda woont Bron: KENCES, Landelijke monitor studentenhuisvesting Realisatie 2018

Realisatie 2019

Meeteenheid: %

Realisatie 2020

Streefwaarde 2021

36,6

aandeel minimaal 36,6 (waarde 2020)

35,3

Realisatie 2021

Streefwaarde 2022 volgindicator - geen streefwaarde bepaald

Het aantal uitwonende studenten in Breda in studiejaar '20-'21 is 6.900, waarvan 1.000 internationale studenten. (Bron: Kences Landelijke Monitor Studentenhuisvesting 2021). In tegenstelling tot voorgaande jaren geeft deze bron dit jaar niet het totaal aantal studenten in Breda. Het aandeel is dus niet te bepalen. Ter vergelijking: in schooljaar '19-'20 waren er 7.330 uitwonende studenten in Breda. Uit opgave van de onderwijsinstellingen zelf blijkt dat in schooljaar '21-'22 in totaal 21.450 HBO-studenten in Breda studeren. Dat is minder dan in schooljaar '19'20 (23.200). Het totaal aantal MBO-studenten in Breda is vrij stabiel gebleven en zelfs licht gegroeid. In schooljaar '21-'22 zijn er in totaal 15.700 MBO-studenten.

Thema Verbindend bestuur WAT HEBBEN WE BEREIKT? We hebben de mogelijkheden uitgewerkt van een intensievere samenwerking binnen de Baronie. Ook werken we succesvol samen met Tilburg. We hebben verkend waar we deze samenwerking nog kunnen verdiepen en verbreden. Daarnaast hebben we het Verstedelijkingsakkoord voor de stedelijke regio Breda-Tilburg verder uitgewerkt. Ook met onze zustersteden Wroclaw en Yangzhou hebben we gewerkt aan een aantal doelstellingen. Verder hebben we ingezet op een oriëntatie op Duitsland en blijven we ons onverminderd internationaal profileren in netwerken die ertoe doen, zoals Eurocities en Connected Cities and Towns.

WAT HEBBEN WE ERVOOR GEDAAN ? Samenwerking SRBT en in de Baronie •

Stedelijke regio Breda-Tilburg (SRBT) In het bestuurlijk overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) van november 2020 is besloten om een verstedelijkingsstrategie en een aantal verstedelijkingsakkoorden uit te werken voor de stedelijke regio's in Brabant. De regio Breda-Tilburg is er daar één van. Samen met het Rijk, de provincie, de waterschappen en 19 gemeenten werken we dit akkoord uit voor de opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, economie, groen/blauw en klimaat/energie. Nog voor de zomer 2022 vindt hierover besluitvorming plaats in het BO Leefomgeving. In het BO MIRT dat plaatsvindt in het najaar van 2022 moet dit akkoord gesloten worden. De regionale investeringsagenda (RIA) voor de regio Breda is daarbij een belangrijke bouwsteen. Onlangs zijn we, in samenspraak met het ministerie van BZK/VRO, gestart met de verkenning van een woondeal voor de stedelijke regio Breda-Tilburg. Deze deal zien wij als ons antwoord op de versnelling van de woningbouwproductie die het Rijk gevraagd heeft. Een woondeal vormt ook een kwalitatieve verdieping en uitwerking van het verstedelijkingsakkoord.

•

Baronie De RIA heeft voor veel energie gezorgd in de Baronie. De betrokken gemeenten willen deze energie vasthouden en met elkaar onderzoeken waar deze nog meer gevonden kan worden. Binnen de 10 Baronie-gemeenten hebben we

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

86

onderzocht welke meerwaarde we kunnen behalen door intensief samen te werken. Dat heeft een extern rapport met aanbevelingen opgeleverd. Op basis daarvan werken we nu in themateams verder uit waar de kansen liggen, langs de lijnen Bestuurlijk, Fysiek (RIA / SRBT) en Sociaal. De 10 gemeenten willen de samenwerking collectief borgen in de overdrachtsdocumenten voor de aankomende bestuursperiode. •

BOELM (Breda, Oosterhout, Etten-Leur, Moerdijk) BOELM heeft regionale afspraken voorbereid voor nieuwe bedrijventerreinen, voor de RIA regio Breda en om het belang van de logistieke sector voor BOELM en de Regio West-Brabant (RWB) goed onder de aandacht te brengen bij de provincie. Met BUas en Avans Hogeschool hebben we de verdere samenwerking besproken.

Samenwerking RWB •

In 2021 hebben we de samenwerkingsafspraken uitgevoerd die in december 2020 zijn vastgesteld tussen de provincie en de RWB.

•

Eind 2021 heeft de directeur van de RWB de opdracht gekregen om het actieprogramma verder uit te werken. Daarbij wordt per opgave aangegeven: o Wat de status is van de uitwerking. o Welke rollen de RWB als strategische organisatie blijft vervullen. o Welke activiteiten in uitvoering zijn en welke gemeenten hiervoor verantwoordelijk zijn. o Waar kansen liggen voor verdergaande boven- en sub-regionale samenwerking. De uitkomsten van de uitwerking maken deel uit van het overdrachtsdocument van het strategisch beraad.

•

Het regionale arbeidsmarktbeleid stond ook in 2021 vrijwel helemaal in het teken van corona en de maatregelen om de effecten voor ondernemers op te vangen.

•

De financiële bijdrage aan deze gemeenschappelijke regeling was uiteindelijk lager dan verwacht.

Samenwerking tussen West- en Midden-Brabant •

Tilburg/Regiodeal Midden- en West-Brabant (RWB/Breda en Hart van Brabant/Tilburg) Breda en Tilburg pakken een deel van de nationale opgave voor de (versnelling van de) woningbouw op. Dat doen we samen met de gemeenten binnen Hart van Brabant en de Baronie. Dit moet leiden tot een verstedelijkingsakkoord tussen beide regio's, de provincie, de waterschappen en het Rijk. Daarnaast werken Tilburg en Breda succesvol samen aan andere grote en urgente maatschappelijke opgaven, zoals mobiliteit en veiligheid. Ook hebben we verkend waar de samenwerking verdiept en verbreed kan worden. Bijvoorbeeld wat betreft de aanpak voor kwetsbare wijken.

•

Regio voor Regionale Energiestrategie (RES) en waterschap Zoals afgesproken in het Klimaatakkoord, heeft de regio West-Brabant begin 2021 een zogeheten regionaal bod ingediend bij het Rijk. Dat bod kwam tot stand na overleg tussen de 16 gemeentes, waterschap Brabantse Delta, waterschap Rivierenland, de provincie en Enexis Netbeheer. In het bod is aangegeven wat de regio tot 2030 verwacht op te kunnen wekken aan duurzame energie. Daarnaast zijn binnen deze RES 1.0 de warmtevraag en de warmtebronnen geïnventariseerd. Bovendien hebben we een uitvoeringsprogramma RES vastgesteld dat lokaal en regionaal wordt uitgevoerd. Inmiddels zijn we gestart met het opstellen van de RES 2.0. Deze moet begin 2023 worden vastgesteld. Binnen de RES werken we ook samen met de Regionale Energie- en Klimaatstrategie (REKS) Midden-Brabant en de Amer-warmteregio (bovenregionaal warmtenet, aanlanding wind op zee).

•

Provincie Met de provincie hebben we gewerkt aan 3 thema's uit de samenwerkingsagenda: mobiliteit, natuur & water en verstedelijking. Het ging daarbij vooral over de hoofdstructuren van het nieuwe stadscentrum, waar de spoorzone deel van uitmaakt. Ook programmering en lobbywerk zijn hier onderdeel van (zie de paragraaf Grote projecten in de stad).

•

BrabantStad In 2021 zijn de BrabantStad-partners en de Brabantse waterschappen gestart met het opstellen van de Verstedelijkingsstrategie. We zijn gestart met een verkenning rondom gezonde verstedelijking. De resultaten daarvan nemen we mee in de strategie. Voor het thema Digitale Stad hebben we stappen gezet op het vlak van governance en financiering, zodat we in 2022 aan de slag kunnen met de uitrol van een Brabantbreed glasvezelnetwerk. De BrabantStad-partners ondertekenden daarnaast de samenwerkingsovereenkomst van de summit Slimme en Duurzame Mobiliteit BrabantStad 2020-2023. Daarin zijn afspraken gebundeld over de financiën en de personele inzet. Op het vlak van cultuur is een structurele samenwerking op gang gekomen op bestuurlijk en ambtelijk niveau. Daarnaast hebben we in 2021 gewerkt aan een overdrachtsdocument, als voorloper van een nieuwe Stedelijke

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

87

Agenda BrabantStad 2022-2026. In het overdrachtsdocument staat op hoofdlijnen wat de meerwaarde van BrabantStad is, op welke manier we willen samenwerken en samenkomen, en wat een toekomstige vorm voor BrabantStad zou kunnen zijn, als we kijken naar de actualiteit, de bestuurlijke behoefte en de relatie tot de regio’s, het Rijk en Europa, inclusief een aantal kansrijke thema’s. De nieuwe colleges geven zo nieuw elan, vorm en inhoud aan het netwerk en de samenwerking. •

G40/VNG Afgelopen jaar hebben we verschillende sleutelposities ingenomen binnen de VNG en de G40. Zo waren onze bestuurders voorzitter van onder andere de Taskforce Duurzaam Economisch Herstel (Boaz Adank) en de commissie Sociale Impact COVID-19 (Paul Depla) en waren we lid van de VNG-commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs (Miriam Haagh) en de commissie Ruimte, Wonen en Mobiliteit (Lieke Hendrix). Voor het G40-netwerk leverden we de voorzitter van het stedennetwerk zelf (Paul Depla) en de voorzitter van de themagroep Zorg, Jeugd en Onderwijs (Miriam Haagh) binnen de Sociale Pijler. Hiermee hebben we de zichtbaarheid van onze stad vergroot en konden we onze wensen en belangen extra naar voren brengen. Dit leverde ons onder meer extra middelen op, zoals de MKBdeal en € 26 miljoen uit het Volkshuisvestingsfonds.

Internationale samenwerking Meer over onze internationale samenwerking leest u in de paragraaf Stimuleren economische ontwikkeling in Breda. Intensiveren externe betrekkingen Door de ingrijpende sociaal-economische gevolgen van de coronacrisis moesten we in 2021 extra lobbyen richting de provincie en het Rijk. Soms deden we dat alleen en soms samen met partners vanuit verschillende netwerkverbanden. Thema’s waarop we actief lobbyden, zijn onder andere: energie en klimaat, stedelijke ontwikkeling, mobiliteit, Verbeter Breda, cultuur, de corona-aanpak en diverse onderwerpen binnen het sociaal domein. Breda is een duurzame en betrouwbare partner van het Rijk en de provincie. Zo realiseren we steeds vaker gezamenlijk onze Bredase ambities en bouwen we aan de stad en onze dorpen. De discussie over het meerschalig samenwerken is in 2021 geïntensiveerd en zal de aankomende jaren verder vorm krijgen. Door de coronamaatregelen en de kabinetsformatie zijn meerdere geplande (bestuurlijke) werkbezoeken en -ontmoetingen niet doorgegaan of online of op kleinere schaal georganiseerd. Ook in Brussel en Europa waren fysieke evenementen en bijeenkomsten niet mogelijk door corona, zoals de European Week of Regions and Cities, de EU Mobility Week, de EU Green Week en fysieke deelname aan EUROCITIES en het Access City Award Network.

Offline en online hebben we wel verder gewerkt aan het onderhouden van onze Brusselse relaties. Ook hebben we met succes REACT-EU-middelen binnengehaald voor Breda. Daarnaast zijn we partner geworden in een Horizon Europe-subsidieproject. We hebben 2021 daarnaast benut om een EU-impactscan en een brede EU-subsidiescan te laten uitvoeren. Beide onderzoeksrapporten bevatten tactische aanbevelingen om in 2022 en verder nog slimmer Europese kansen voor Bredase ambities te benutten.

INDICATOREN Voor dit thema zijn geen indicatoren van toepassing.

DE KOSTEN VAN DIT PROGRAMMA Bedragen x €1.000 Primaire begroting 2021 Begroting 2021 na wijziging

Jaarrekening 2021

Afwijking 2021

Lasten Stimuleren economische ontwikkeling in Breda

21.243

27.264

15.342

11.922

Grote projecten in de stad

6.722

9.777

11.258

-1.481

Dynamische stad

27.433

31.311

28.477

2.834

Beroepsonderwijs en huisvesting onderwijs

19.584

19.629

19.632

-3

Verbindend bestuur

1.883

1.983

1.819

164

Totaal Lasten

76.865

89.965

76.528

13.436

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

88

Primaire begroting 2021 Begroting 2021 na wijziging

Jaarrekening 2021

Afwijking 2021

Baten Stimuleren economische ontwikkeling in Breda

11.008

16.626

7.340

9.285

Grote projecten in de stad

3.999

7.517

7.899

-382

223

373

382

-9

Beroepsonderwijs en huisvesting onderwijs

2.118

2.213

2.439

-226

Totaal Baten

17.348

26.729

18.060

8.669

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

59.517

63.236

58.469

4.767

Dynamische stad

FINANCIËLE TOELICHTING OP DIT PROGRAMMA Net als in 2020 was er veel ambtelijke inzet nodig voor crisismaatregelen. Bedrijven en instellingen gebruikten de steunmaatregelen van de regering en deden daarnaast een beroep op het lokale ondersteuningspakket. De belangrijkste resultaten van 2021 lichten we hieronder per thema toe. We komen in totaal € 4,8 miljoen voordeliger uit dan geraamd. Thema Stimuleren economische ontwikkeling in Breda: resultaat € 2,6 miljoen Dit thema omvat een breed palet aan activiteiten. Denk aan: het stimuleren van de economie en ondernemerschap, financiële vertalingen van activiteiten uit de economische visie en grondexploitaties voor bedrijventerreinen. Voor de ontwikkeling van het merk 'Breda brengt het samen' investeren we extra in evenementen die hierbij aansluiten én in citymarketing. •

Effecten corona Door alle kabinetsmaatregelen gaven we € 0,4 miljoen minder uit aan evenementen. Uitgestelde activiteiten bij projecten voor (nieuwe) bedrijventerreinen zorgen voor een resultaat van € 0,2 miljoen. Ook werd er € 0,3 miljoen minder uitgegeven aan beurzen, netwerken en door een gebrek aan (uitvoerings)capaciteit binnen digitaliseringsprojecten.

•

Inzet steunmaatregelenpakket Binnen dit thema was € 1,25 miljoen beschikbaar voor 7 maatregelen. Eind 2021 bleek dat € 0,8 miljoen niet is aangesproken. De aanpak van leegstand wordt bijvoorbeeld pas in 2022 uitgevoerd. Ook ontvingen we minder aanvragen voor financiële ondersteuning door (startende) ondernemers. De kosten voor een aantal ondersteuningsmaatregelen konden worden opgevangen binnen de reguliere begrotingen van de programma’s.

•

Overige onderwerpen Het resultaat vanuit de grondexploitaties was € 0,5 miljoen voordeliger door de herziening bij de jaarrekening. Dit resultaat bestaat uit tussentijdse winstnemingen uit 3 grondexploitaties, verminderd met een voorziening voor de grondexploitatie Druivenstraat (zie de paragraaf Grondbeleid). 'Breda brengt het samen' en 'Externe betrekkingen' leverden een positief resultaat van € 0,2 miljoen op door de vertraging van een aantal activiteiten en ontwikkelingen, zoals de ‘Week van de Toekomst’ en de uitwerking van het concept 'stadsambassade', in combinatie met het niet doorgaan van een aantal Europese subsidies. Tot slot zorgden de lange doorlooptijd van de privacyprocedures en het gebrek aan beschikbare capaciteit voor € 0,1 miljoen overschot op de posten 'Smartcity' en 'digitalisering'.

•

Toelichting op de grote afwijking bij de lasten en de baten De werkelijke baten waren € 9,3 miljoen lager dan begroot. Dit is vooral toe te schrijven aan een aantal verkopen bij de grondexploitaties die niet meer in 2021 konden worden afgerond. Deze schuiven door naar 2022. De werkelijke uitgaven waren € 11,9 miljoen lager dan begroot. € 9,9 miljoen hiervan is toe te schijven aan lagere kosten: € 1,3 miljoen voor kosten die doorschuiven naar 2022 en € 8,6 miljoen vanwege een lagere mutatie aan onderhanden werk bij de grondexploitaties werken. De overige € 2 miljoen bestaat voor € 1,7 miljoen uit lagere uitgaven door coronaeffecten en een lagere inzet van het steunmaatregelenpakket.

Thema Grote projecten in de stad: resultaat € -1,1 miljoen Bij gebiedsontwikkelingen willen we als stad een sprong voorwaarts maken. De financiële inspanningen die dit vraagt, staan onder dit thema.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

89

•

Grondexploitaties Het nadelige resultaat binnen dit thema is voor € 0,9 miljoen toe te schrijven aan de grondexploitaties CrossMark en maakt deel uit van het totale resultaat van alle grondexploitaties, zoals opgenomen in de paragraaf Grondbeleid.

•

Aanvullende expertise Daarnaast werd er voor € 0,1 miljoen meer uitgegeven voor Verbeter Breda. Hiermee huurden we aanvullende expertise in op het gebied van participatie.

•

Toelichting op de grote afwijking bij de lasten en de baten Ten opzichte van de begroting zijn de werkelijke lasten € 1,5 miljoen hoger. We voegden € 1,1 miljoen toe aan de voorziening voor Klavers Jansen. Daarnaast waren er in 2021 kosten voor de subsidie voor het Stationskwartier (€ 0,4 miljoen). Hier stond een subsidie van € 0,4 miljoen tegenover, wat de hogere inkomsten verklaart.

Thema Dynamische stad: resultaat € 2,8 miljoen Onder dit thema vallen subsidies voor het ondersteunen van activiteiten en evenementen die passen bij het Verhaal van Breda. Samen met onze partners brengen we het beleid in de praktijk in een gezamenlijk uitgewerkte beleidsvisie kunst en cultuur 2019-2024. Onder dit thema vallen ook de financiële middelen voor het op orde houden van ons (historisch) erfgoed en het stimuleren van de combinatie cultuur, kunst en creativiteit in de stedelijke ontwikkeling. •

Inzet steunmaatregelenpakket We hadden voor € 2,78 miljoen aan middelen vanuit het Rijk opgenomen om lokale culturele voorzieningen te ondersteunen. € 0,9 miljoen werd niet uitgegeven, doordat deze sector lang in lockdown moest blijven. In de komende periode zal blijken in hoeverre deze sector structureel is getroffen. Eind december 2021 heeft de gemeenteraad dan ook besloten om de resterende middelen door te schuiven naar 2022.

•

Effecten corona Nadat het hierboven genoemde maatregelenpakket was vastgesteld, kregen we vanuit het Rijk nog € 0,7 miljoen voor die culturele voorzieningen. Ook die middelen worden doorgeschoven naar 2022.

•

Overige onderwerpen Afgelopen jaar kwam er € 1 miljoen beschikbaar uit het Bestuursakkoord voor het concept 'realisatie kunsthal'. Inmiddels is het initiatief gegund en wordt het contract uitgewerkt. Na aftrek van de lage initiële kosten in 2021 worden deze middelen de komende jaren ter beschikking gesteld op basis van een activiteitenplan en een meerjarenbegroting. Vanuit de grootschalige projecten bleef er voor cultuur in de openbare ruimte ruim € 0,1 miljoen over, doordat de doorlooptijd van deze projecten afhankelijk is van externe factoren. Niet alle geplande activiteiten uit de Erfgoedvisie konden worden uitgevoerd. Mede door een capaciteitsprobleem binnen deze afdeling werd er in 2021 € 0,1 miljoen minder uitgegeven.

Thema Beroepsonderwijs en huisvesting onderwijs: resultaat € 0,2 miljoen Dit thema omvat de financiën voor de huisvesting van het onderwijs. De schoolgebouwen zijn eigendom van de stichtingen BreedSaam en Building Breda. Via een overeenkomst hebben we afspraken gemaakt over de instandhouding en de nodige vernieuwing. Hierin zitten ook financiële middelen vanuit de Wet educatie beroepsonderwijs. Breda is als contactgemeente verantwoordelijk voor educatietrajecten in de arbeidsregio West-Brabant. En samen met de provincie investeren we in het logistieke kenniscentrum Logistics Community Brabant. •

Door extra middelen vanuit het Rijk voor het naar werk ondersteunen van mensen hebben we ruim € 0,1 miljoen minder ingezet vanuit het budget van Werkend Leren.

•

Omdat niet alle evenementen rondom 'Breda Studentenstad' door konden gaan, bleef ook hier ruim € 0,1 miljoen over.

•

Tegenover de extra lasten van bijna € 0,3 miljoen aan noodzakelijke en energiezuinige maatregelen ter verbetering van het binnenklimaat in bestaande schoolgebouwen in 2021 staat een ontvangen bijdrage onder de baten van bijna € 0,3 miljoen vanuit de regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen (SUVIS 2021) door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Thema Verbindend bestuur: resultaat € 0,2 miljoen De gemeente geeft invulling aan werk vanuit regionaal, nationaal en internationaal perspectief. Daarom hebben we binnen dit thema geld opgenomen om gemeenschappelijke regelingen te stimuleren en om bij te dragen aan landelijke organen, zoals de VNG. •

Dit resultaat wordt vooral verklaard door een voordeel bij de bijdrage aan de gemeenschappelijke RWB (€ 0,1 miljoen) en een voordeel bij de eenmalig beschikbaar gestelde middelen om de Baroniesamenwerking te onderzoeken (€ 0,06 miljoen).

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

90

INVESTERINGEN Bedragen x € 1.000 Omschrijving

Beschikbare Werkelijke Vrijval Nog Geplande Verwachte Verwachte Verwachte Verwachte Totaal investeringen uitgaven 2021 beschikbaar investeringen uitgaven uitgaven uitgaven uitgaven 2021 tm 2021 eind 2021 opgenomen 2022 2023 2024 2025 in begroting 2022

Ondernemend Breda CrossMark

12.817

2.013

Economische zaken

4.851

111

727

4

Gasthuisvelden

3.930

363

3.567

Nieuwe Mark

20.663

1.944

18.719

200

4

196

Musea

Grondexploitaties

-436

11.240

5.899

4.385

4.740

2.740

2.000

4.740

723

18

705

723

1.012

1.250

6.875

9.137

3.810

3.989

3.905

7.015 18.719

3.300

3.496

Verbeter Breda Totaal

43.188

4.439

-436

39.185

5.749

5.570

3.300

196

3.000

1.000

2.000

17.619

14.675

14.329

4.628

2.078 16.990

3.000 18.708

9.093 56.805

TOELICHTING INVESTERINGEN CrossMark •

In 2021 hebben we € 2 miljoen besteed aan voorbereidingen en investeringen in de infrastructuur en de openbare ruimte. Zo troffen we voorbereidingen voor de gebiedsontwikkeling van ’t Zoet (€ 0,3 miljoen) en Klavers Jansen (€ 0,4 miljoen). Ook voor de aansturing van het programma Havenkwartier waren middelen benodigd (€ 0,5 miljoen). We startten met de verbouwing van de Stokvishallen als 1e stap van het transformatiescenario (€ 0,45 miljoen). Ook werkten we aan een internationale wachtruimte en aanpassingen in de openbare ruimte in de Strip (tezamen € 0,35 miljoen).

•

In 2021 werd de grondexploitatie Klavers Jansen door de raad vastgesteld en geopend. Omdat het voorbereidingskrediet is bekostigd vanuit het krediet Stedelijke Ontwikkeling, hebben we een bedrag van € 0,4 miljoen overgeheveld naar CrossMark.

•

De middelen die nog over zijn vanuit de kredieten voor CrossMark, worden vanaf 2022 ingezet voor investeringen in de openbare ruimte van de Strip en het Stationskwartier en voor de aanleg van de retentie in ’t Zoet.

Economische zaken BredaRing We hebben een krediet van € 4,35 miljoen beschikbaar gesteld om de BredaRing voor te bereiden en aan te leggen en om een opstappunt te realiseren op de BrabantRing. Vanuit het krediet worden ook de aanloopverliezen in de periode 2021-2025 gedekt, inclusief de kapitaallasten voor het krediet, conform het businessplan, totdat er een break-even-punt is bereikt. In 2021 zijn er nog geen kosten gemaakt. Masterplan verlichting Vanaf 2021 worden een aantal gebouwen en standbeelden in de stad voorzien van speciale verlichting. Deze worden daardoor beter zichtbaar en tonen hun historische betekenis voor de koninklijke lijn, het Nassauverhaal van Breda. Musea Nieuw Stadsdepot Het college heeft eind februari 2022 besloten om het besluit over de ontwikkeling van een nieuw Stadsdepot over te laten aan het nieuwe college. Gasthuisvelden Deze investeringen hebben betrekking op de aansturing van het programma Gasthuisvelden. Hiervoor was in de begroting 2021 een krediet beschikbaar van € 0,5 miljoen. In 2021 is voor de aankoop van Seelig-Zuid een krediet gevoteerd van € 3,43 miljoen. Naar verwachting worden de middelen in 2024 besteed.

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

91

Nieuwe Mark Het krediet is gevoteerd voor de voorbereiding en realisatie van de Nieuwe Mark. In 2021 hebben we verder gewerkt aan het project Nieuwe Mark, de vergroening van de kades en de direct aangelegen openbare ruimte (Green Quays) en het bestemmingsplan voor de 2e fase. We hebben vooral gewerkt aan het bestek en het begeleiden van de aanbestedingsprocedure. Grondexploitaties Voor het project MFA Bavel is een voorbereidingskrediet beschikbaar van € 0,2 miljoen. Dit project is eind 2021 opgestart en de resterende middelen worden in 2022 ingezet. Verbeter Breda Voor Verbeter Breda was in 2021 en 2022 € 1,5 miljoen gereserveerd in het strategisch investeringsplan. De planning voor dit project is geactualiseerd waardoor er middels een raadsvoorstel in Q1 2022 een bedrag van € 1,0 miljoen gevoteerd is voor 2022 en € 2,0 miljoen gereserveerd is voor 2023. Deze middelen zijn gelabeld voor het Actieplan Verbeter Breda om op korte termijn eerste stappen te zetten met Verbeter Breda.

BELEIDSSTUKKEN Achterliggende documenten bij dit programma Naam document

Soort document

Jaar

Economische visie

Kaderstellend

2019

Bestuursakkoord Lef en Liefde 2018-2022

Kaderstellend

2018

Uitgangspuntennotitie Cultuurbeleid Breda 2019-2028

Kaderstellend

2018

Cultuurvisie 'In verband met Cultuur'

Kaderstellend

2019

Breda doet, samen door 2019/2020

Kaderstellend

2018

Aan tafel

Kaderstellend

2017

Ruimtelijke visie voor de Gasthuisvelden

Kaderstellend

2016

Structuurvisie 2030

Kaderstellend

2012

Omgevingsvisie Breda 2040

Kaderstellend

2021

Gebiedsperspectief Havenkwartier

Kaderstellend

2018

Ontwikkel- en realisatiestrategie Via Breda

Kaderstellend

2015

Ontwikkelvisie Claudius Prinsenlaan

Kaderstellend

2019

Erfgoedvisie 'Grondstof voor de toekomst

Kaderstellend

2019

Strategische onderwijs agenda

Kaderstellend

2020

Nota Grondbeleid 2014

Kaderstellend

2014

Aanvullend beleidskader grondbeleid

Kaderstellend

2020

Nota bovenwijkse voorzieningen

Kaderstellend

2020

Nota van Uitgangspunten samenwerking CSM Provincie Noord Brabant Gemeente Breda

Kaderstellend

2020

Jaarstukken 2021

PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

92