Visie bezoekerseconomie gemeente Boxtel- Bijlage 1 Visie (1299517).pdf

De recreatieve potentie van Esch is daarnaast verder versterkt door aan te haken bij het recreatieve cluster rondom de recreatieplas en haar Romeinse erfgoed. In het buitengebied is extra verblijfsrecreatie toegevoegd en daarnaast kunnen inwoners en bezoekers genieten op de Essche Stroom. Lennisheuvel: Lokale kracht en gemeenschapszin is kenmerkend voor deze in het groen gelegen kern. Dat is behouden gebleven. Er hebben zich dan ook geen grootschalige ontwikkelingen voorgedaan, wel bleken kleinschalige initiatieven op het gebied van recreatie en horeca kansrijk. De verbinding met de natuur (wandelen en fietsen) is versterkt om nog beter van de

landschappelijke kwaliteiten te genieten. Vuurijzer: Het PDV-aanbod op Vuurijzer is behouden gebleven en beperkt versterkt. Fysieke ruimte om extra aanbod toe te voegen is er niet, daarom is ervoor gekozen om kleinere winkels in de doelgerichte branches in te passen in de centra van de gemeente. Wijkwinkelcentrum Selissen: Selissen heeft weten in te spelen op de extra potentie dankzij Heem van Selis. Zij heeft haar boodschappenfunctie en andere wijkverzorgende functies in de horeca, zorg en maatschappelijk weten te behouden en optimaliseren. De supermarkt is op passende wijze uitgebreid om aan de eigentijdse behoeften te kunnen voorzien. Wijkwinkelcentrum Oosterhof: Dit winkelcentrum is geoptimaliseerd en gemoderniseerd. De service-supermarkt heeft een moderne maatvoering gekregen. De wijkverzorgende functie van het centrum voor de boodschappen en andere wijkfuncties is behouden gebleven en versterkt. Het winkelcentrum kan weer 15-20 jaar vooruit. Verspreide retail en horeca in dorpen en buitengebied: de bestaande retail buiten de retailstructuur is zo veel mogelijk beperkt en waar mogelijk afgebouwd. Een deel van de winkels is verplaatst naar een van de winkelgebieden. Verspreide bestaande horeca kon gevestigd blijven en draagt zo bij aan het woon- en leefklimaat in de kernen. Bestaande horecaondernemers konden beperkt uitbreiden om hun concept te moderniseren.

Aan nieuwe locaties voor horeca in de kernen en het buitengebied golden specifieke voorwaarden die zijn verwoord in de kaders en uitgangspunten voor toekomstige ontwikkelingen (paragraaf 4.5.3).

34

4.5.3

Uitgangspunten voor (toekomstige) ontwikkelingen 2022 - 2030

Uitgangspunt 1: Dorp- en wijkvoorzieningen op korte afstand van de inwoners. Indien de marktpositie van één van de centra of wijkwinkelcentra onder druk staat, zetten we ons in om dit centrum overeind te houden.

uitstalling vanwege aard en omvang van de volumineuze goederen: Doe-hetzelf, Woninginrichting en Tuinartikelen​. Hierbij geldt dat (branchering-)regels niet verder gaan dan nodig.

Uitgangspunt 2: Boxtel-centrum is meer dan een winkelgebied. We zetten in op een verblijfsgebied waarin we ook horeca, cultuur, leisure, ambulante handel, evenementen en diensten waarborgen en ruimte bieden​. Horeca blijft geconcentreerd rondom de Markt. Horeca in Liempde is geconcentreerd in de nabijheid van het Raadhuisplein.

Uitgangspunt 6: Het aanbod aan de Kapelweg wordt niet gezien als cluster. Aan uitbreidingsverzoeken dient daarom niet te worden meegewerkt. Bij voorkeur wordt het aanbod verplaatst naar één van de clusters.

Uitgangspunt 3: Supermarkten zijn de trekkers van en horen in/aan de rand van centra. Voor een aantal supermarkten in Boxtel geldt dat een optimalisatie en modernisatie van de formule noodzakelijk is. Hier is in principe ruimte voor, mits passend bij het draagvlak. Uitgangspunt 4: De wijkwinkelcentra in Boxtel zijn ondersteunend aan het centrum van Boxtel en richten zich primair op de omliggende wijken. Ze hebben een beperkt metrage voorzieningen: basis-detailhandel (supermarkt, overig dagelijks, bloemen, gemak e.d.), basis-horeca (cafetaria, snackbar e.d.) en basisdiensten (kapper, stomerij e.d.). Uitbreiding van het winkelaanbod buiten het huidige compacte centrumgebied dient voorkomen te worden. Uitgangspunt 5: Wat betreft de periferie, houden we vast aan heldere brancheringsregels: alleen om ruimtelijk relevante redenen niet inpasbaar in winkelgebieden (doelgericht, lagere bezoekfrequentie). Op perifere locatie Vuurijzer is alleen ruimte voor detailhandel met groot oppervlak voor ​

Uitgangspunt 7: Bestaand verspreid aanbod buiten de winkelgebieden wordt beperkt en waar mogelijk afgebouwd. Bij voorkeur worden deze winkels verplaatst naar een van de winkelgebieden. Deze gewenste verplaatsing geldt voor alle solitaire detailhandel, tenzij aantoonbaar niet inpasbaar. Dat geldt bijvoorbeeld voor detailhandel in brand- en explosiegevaarlijke en milieuverstorende stoffen. Dit is een aparte categorie van PDV en die kunnen zich op de bedrijventerreinen vestigen. Uitgangspunt 8: Voor webshop, pick-up, branchevreemd of nevenactiviteiten gelden specifieke regels, met het oog op het voorkomen van ongewenste ontwikkelingen buiten de detailhandelsstructuur​. Op de volgende pagina wordt hiernaar verwezen. Uitgangspunt 9: (Dag)horeca in het buitengebied is toegestaan, mits aan de volgende voorwaarden wordt voldaan: 1. Er kan aangetoond worden dat er een behoefte is van de eigen doelgroepen. 2. Het aanbod is complementair aan het bestaande aanbod in de centra en 3. Er wordt aan één van deze

35

voorwaarden voldaan: a. Er een koppeling is met dagrecreatieve activiteiten; b. Het om een trafficlocatie gaat; of c. Bij transformatie van historische gebouwen waaronder vrijkomende agrarische gebouwen. Uitgangspunt 10: Bedrijventerreinen moeten als voornaamste functie een productie en/of logistieke functie behouden. Detailhandel of horeca op deze locaties zorgt voor versnippering van de structuur. Er wordt dan ook geen medewerking verleend aan verzoeken voor vestiging van detailhandel of horeca op een van de bedrijventerreinen in de gemeente. Uitgangspunt 11: De gemeente zet in op naleving van de beleidsregels. Voor een aantal specifieke vormen van detailhandel geldt: Kringloopwinkels/-bedrijven Kringloopwinkels zijn een specifieke vorm van reguliere detailhandel als hun hoofdactiviteit op verkoop aan consumenten is gericht. Er kan ook sprake zijn van een kringloopbedrijf met als hoofdactiviteit de inname en opknappen van goederen. Die worden gezien als een bedrijf. De laatste jaren is deze markt groeiende. Daarnaast bieden steeds meer reguliere winkels (een beperkt assortiment) tweedehands producten aan. Voor kringloop- (inclusief tweede hands)winkels worden vergelijkbare richtlijnen gehanteerd als voor reguliere detailhandel. Hierbij geldt dat primair gekeken dient te worden of kringloopwinkels ruimtelijk inpasbaar zijn in de winkelgebieden.

Leegstaande panden bieden (tegen aangepaste huurprijzen) goede kansen voor een tijdelijke of permanente invulling met kringloopwinkels. Een uitzondering geldt voor kringloopwinkels die primair volumineuze goederen

zoals meubelen aanbieden. Qua profiel vallen deze kringloopwinkels onder PDV en zijn daardoor toegestaan op Vuurijzer. Webshops en pick-up points​ In toenemende mate vindt detailhandel (de bedrijfsmatige verkoop van producten aan consumenten) plaats via internet. De vraag is in hoeverre de bestelling (virtueel), de betaling (virtueel), de aflevering (bij de consument) en het afhalen (door de consument) een detailhandelsactiviteit is. ​ Voor het beleid en de planologische vertaling in bestemmingsplannen (straks het omgevingsplan) is de consument- aantrekkende werking van belang. Een webshop behoort tot reguliere detailhandel als consumenten ter plaatse komen. ​ Afhaalpunten van webshops zijn alleen toegestaan op locaties waar al detailhandel is toegestaan. Die locaties zijn tenslotte ingericht voor consumentenverkeer. Webshops zonder consument-aantrekkende functie zijn niet relevant voor het detailhandelsbeleid. Die moeten voldoen aan de bestemming van de betreffende locatie (bijv. bedrijf, kantoor, woning, agrarisch). Een distributiecentrum van een webshop is toegestaan op een bedrijventerrein als hier geen consumenten ter plaatse komen. Webshops met alleen bezorgdiensten vanuit een pand zijn geen detailhandel. ​ ​Bij perifere detailhandelsvestigingen zie je vaak pick-up points bij een servicebalie, zoals bij bouwmarkten.

Dat zijn prima alternatieven vanwege de ruime openingstijden. Voor onbemande pick-up points in de vorm van kluisjes worden zoveel mogelijk dezelfde regels gehanteerd: in of aan de rand van winkelgebieden. Afhaalpunten voor dagelijkse producten horen bij uitstek bij bestaande supermarkten thuis. ​

36

Blurring/mengvormen Blurring is al jaren een trend die zich steeds verder ontwikkelt binnen het winkellandschap. Bij blurring wordt ingezet op het aanbieden van een totaalbeleving in een ruimte waarin de traditionele grenzen tussen detailhandel en horeca, maar ook leisure, dienstverlening, cultuur en ambacht, vervagen. De ondernemer kan hierdoor een grote beleving aanbieden (klantenbinding) met als doel de klant zo lang mogelijk in de winkel en uiteindelijk het winkelgebied te houden. Blurring gaat tegenwoordig ook verder dan het traditionele koffiehoekje in een winkel. Voor blurringconcepten gelden in de basis de volgende uitgangspunten: De horeca-activiteit dient ondergeschikt te zijn aan de hoofdactiviteit; • De openings-en sluitingstijden van de nevenactiviteit (bijv. horeca) zijn aangepast aan die van de hoofdfunctie; • De nevenactiviteit voldoet aan alle wet- en regelgeving. Boerderij- of landwinkels Boerderij- en landwinkels zijn toegestaan als er sprake is van rechtstreekse verkoop van hoofdzakelijk eigen, op het bedrijf vervaardigde of geteelde producten. Belangrijk hierbij is dat betreffende winkels geen verstorend effect hebben op de detailhandelsstructuur. Hierbij gelden de volgende uitgangspunten: o Het moet gaan om een agrarisch bedrijf; o De detailhandel is ondergeschikt aan de reguliere agrarische activiteiten.

o Het gaat om hoofdzakelijk eigen vervaardigde of geteelde producten, met max. 50% aan overige streekproducten. o Maximale omvang is 100 m2 wvo. In de bestemmingsplannen worden uiteindelijke keuzes gemaakt.

Wijkeconomie – kleinschalige bedrijvigheid aan huis Ondernemingen die vallen onder retail of horeca horen bij uitstek thuis in één van de dorps- en wijkcentra. De wenselijkheid van bedrijvigheid aan huis buiten de centra is sterk afhankelijk van de locatie en verschijningsvorm, de beoordeling van een dergelijk initiatief is dan ook maatwerk. Steeds moet de afweging gemaakt worden of het initiatief van meerwaarde kan zijn voor de dorps- en wijkcentra. In dit geval dient de ondernemer gestimuleerd te worden om zich in een van die winkelgebieden te vestigen. Clustering van publieksaantrekkende functies is hierbij het uitgangspunt. Is het initiatief niet van meerwaarde voor de centra, dan kan medewerking verleend worden aan de vestiging in de wijk. Wildgroei van publieksgerichte functies in wijken waaronder ambacht (zoals kapsalons, schoonheidssalons) en diensten dient voorkomen te worden.

37

05 Opmaat naar uitvoering

38

5.1

Vier strategielijnen voor uitvoering

Het voorgaande hoofdstuk heeft het einddoel geschetst. Langs vier strategielijnen kunnen de doelen en streefbeelden behaald worden. Ze geven richting aan de ontwikkelkansen en vormen de basis voor het uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma is in een apart document beschikbaar en vormt een levend werkdocument om aan de strategielijnen uitvoering te geven.

1

2

3

4

Strategielijn 1: Basis op orde: Een solide basis om op te bouwen. Voor de bezoekerseconomie is het belangrijk om de basis op orde te krijgen. Dit bevat de meeste onderwerpen uit het analysemodel vitale clusters Ginder (figuur rechts). Schoon, heel en veilig; bewegwijzering, parkeren en toegankelijkheid; ontwikkelen duidelijk profiel; en behoud aanbod. Strategielijn 2: Impuls aanbod: De juiste (nieuwe) ontwikkelingen op de juiste plek. Deze strategielijn gaat over het stimuleren en faciliteren van nieuw aanbod. Hierbij is het belangrijk dat de juiste keuzes worden gemaakt en ruimte wordt geboden aan ondernemers om te ondernemen. Strategielijn 3: Zichtbaar en beleefbaar: profiteren van wat we hebben. De plus op het aanbod. Zorgen dat het aanbod zowel fysiek als digitaal goed vindbaar is, maar daarnaast ook beleefbaar. Beleef- en themaroutes koppelen aanbod aan elkaar en vertellen een verhaal. Het ontwikkelen van arrangementen valt ook onder dit thema. Strategielijn 4: Verbindingen leggen en samenwerken. Een goede samenwerkingsstructuur helpt om acties gezamenlijk tot uiting te brengen. Dit betekent bestaande overlegorganen en ondernemerscollectieven behouden en waar nodig nieuwe vormen. Een regiegroep bestaande uit een afvaardiging van de deelsectoren is nodig om het uitvoeringsprogramma te bewaken.

Bovenstaande strategielijnen gelden voor de gehele bezoekerseconomie. Elke strategielijn kent onderliggende actielijnen. Dit is verder uitgewerkt in het uitvoeringsprogramma.

Analysemodel vitale clusters Ginder

39

5.2

Organisatie en financiën

Hoe we samen de ambitie en uitvoering gaan realiseren Om het gewenste toekomstbeeld te behalen, moeten gemeente en ondernemers de handen ineen slaan, net zoals is gedaan bij de totstandkoming van het voorliggende rapport. We kiezen voor een uitvoeringsvorm waarin overheid en sector gezamenlijk optrekken en sturen op heldere doelen en ambities. Het als separaat toegevoegde concept uitvoeringsprogramma helpt daarbij. De verantwoordelijkheden tussen partijen zijn als volgt verdeeld: ▪ Rol gemeente: betrouwbare partner van bedrijfsleven die faciliteert, verbindt en verantwoordelijkheid neemt in ‘eigen’ acties. ▪ Rol sector: ondernemen/investeren, samenwerken en mede uitvoering geven aan acties. Duidelijke organisatiestructuur Het is belangrijk dat ondernemers samenwerken en op een juiste manier als collectief met elkaar en de gemeente in gesprek gaan. Vanuit retail en horeca gebeurt dit momenteel al in de vorm van ondernemersverenigingen en centrummanagement. Deze vorm van samenwerking blijft behouden. OWB blijft het overkoepelende orgaan op het gebied van retail (en horeca). Toeristisch-recreatief platform Voor toeristisch-recreatieve ondernemers ontbreekt anno 2022 structurele samenwerking.

Gestreefd wordt om wederom een toeristisch-recreatief platform (TRP Boxtel) op te richten, met als doel het verenigen van het aanbod en gezamenlijk inzetten op het aantrekken van bezoekers van verder weg en het bedienen van eigen inwoners. Gestart wordt met het vormgeven van een bestuur voor het TRP. Dit bestaat bij voorkeur uit circa vijf

ondernemers, zowel dag- als verblijfsrecreatie. Het bestuur komt minstens één keer per twee maanden bij elkaar om gezamenlijke acties te bespreken. Op termijn is het denkbaar om van het TRP een officiële vereniging te maken, waarbij alle ondernemers uit de sector als lid kunnen aansluiten. Daarnaast kan het wenselijk zijn om een onafhankelijk voorzitter aan te stellen, iemand die kennis heeft van de sector en de gemeente, maar niet zelf als ondernemer werkzaam is. Het TRP is namens de toeristisch-recreatieve sector het aanspreekpunt richting gemeente. Regiegroep bezoekerseconomie Om de integraliteit en voortgang van het uitvoeringsprogramma te bewaken, wordt een regiegroep Bezoekerseconomie opgesteld. Hierin zitten een verantwoordelijke vanuit de gemeente, twee afgevaardigden van het toeristisch-recreatief platform en twee of drie afgevaardigden namens OWB. De beide wethouders hebben eveneens zitting in de regiegroep. De regiegroep komt zo’n 3 a 4 keer per jaar samen en bewaakt de vooruitgang van het uitvoeringsprogramma. Zij zijn niet zelf verantwoordelijk voor het uitvoeren van de acties. Het oprichten van zogenoemde werkgroepen kan helpen bij de uitvoering, maar ook ondernemerscollectieven moeten hierin hun verantwoordelijkheid nemen. Marketing ondersteuning Beleef Boxtel speelt een prominente rol in het promoten van Boxtel en laten zien wat er te doen is in Boxtel.

Het is belangrijk om op het gebied van marketing ondersteuning te zoeken bij een externe partij die hierin ‘the lead’ neemt. Zie bijlage 8 voor meer informatie hierover.

40

Uitvoering vanuit gemeente Om gestelde ambities te kunnen realiseren is het van belang dat de gemeente een passende rol aanneemt en slim samenwerkt met de sector. Dat betekent ondernemers laten ondernemen en als gemeente faciliteren waar nodig. Daarnaast is voor bepaalde acties ook een uitvoerende rol nodig. Beide aspecten vragen om voldoende tijd en middelen vanuit de gemeente. Coördinator bezoekerseconomie De meeste punten uit het uitvoeringsprogramma vergen tijd en niet zozeer afzonderlijke financiële middelen. Er is lokaal en regionaal overleg nodig, het aanjagen van initiatieven, het monitoren van de voortgang en het meekrijgen van ondernemers in de gestelde ambities. Het is aan te bevelen hier voldoende capaciteit aan toe te wijzen. Zeker in het eerste jaar is het belangrijk dat e.e.a. goed op gang wordt gebracht en het toeristisch-recreatief platform opgezet wordt. Er moet meteen follow-up komen op deze visie om de gestelde ambities te realiseren. De ‘coördinator bezoekerseconomie’ werkt sectoroverstijgend omdat de bezoekerseconomie en het uitvoeringsprogramma diverse afdelingen raakt. Diegene heeft echt eigenaarschap op dit thema en moet informeel leiderschap kunnen tonen om zo iedereen mee te krijgen, mensen te stimuleren. Het moet een projectleider / coördinator zijn die projecten gedaan krijgt en delegeert.

Het moet iemand zijn met een externe oriëntatie naar ondernemers en netwerkpartners toe.

Voor het eerste jaar schatten we in dat de coördinator 1,5 – 2 dagen in de week hiermee bezig is. Daarna zal dit ongeveer 1 dag in de week zijn. Financiering Verdere middelen en uren zullen beschikbaar moeten zijn in de diverse afdelingen. Om tot uitvoering te komen, wordt dus gebruik gemaakt van bestaande middelen binnen de gemeente Boxtel. Daarnaast wordt slim aangehaakt bij regionale financiering. Vanuit toerisme kan op termijn een hogere opbrengst vanuit toeristenbelasting worden verwacht. Bij een significante stijging, vloeit een deel van deze opbrengsten direct terug naar de sector. Daarnaast wordt met dagrecreatieve ondernemers bekeken hoe die bezoekers eveneens een bijdrage kunnen leveren aan de sector. De definitieve vorm hiervan wordt met ondernemers afgestemd.

41

Bijlagen

42

Bijlage 1: (Beleids)kaders Voorliggende visie staat niet op zichzelf. We sluiten aan bij regionale en landelijke perspectieven om samen de bezoekerseconomie in Boxtel te versterken. Daarnaast is in deze visie de verbinding gelegd met andere beleidsterreinen in de gemeente Boxtel en wordt aangesloten bij bestaande visies en actieplannen. Deze visie is tot slot een bouwsteen voor de Omgevingsvisie.

Landelijk Coalitieakkoord 2021 – 2025: Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst Het kabinet benadrukt het belang van een goed vestigingsklimaat voor ondernemers en bedrijven in het Coalitieakkoord 2021 - 2025: ‘Onze economie draait op bedrijven en ondernemers. Zij zijn onmisbaar voor Nederland. Dat vraagt om een goed vestigingsklimaat. We hebben enthousiaste startups, sterke mkbondernemers, onafhankelijke zzp’ers en een betrokken bedrijfsleven nodig voor een bloeiende samenleving en groeiende economie.’. Het belang van bruisende winkelstraten en de rol van toerisme in de lokale economie wordt eveneens erkend. ‘Een bruisende winkelstraat is cruciaal voor de leefbaarheid in dorpen en steden. Het kabinet gaat samen met lokale overheden aan de slag om leegstand tegen te gaan en de samenwerking tussen retail, horeca en cultuur te stimuleren. Toerisme krijgt een volwaardige plek in het economisch beleid, waarbij ingezet wordt op spreiding. Meerjarenplan Visit Brabant: Verbinden, Versterken, Verwonderen, visie 2022 - 2025 De vrijetijdssector geeft Brabanders een belangrijk deel van hun dagelijkse plezier en identiteit. Het streefbeeld van Visit Brabant is: “Brabant wordt beleefd als de meest gastvrije regio in Nederland, waar je geniet van de kwaliteit van het goede lokale leven, en steeds verrast wordt door nieuwe belevenissen.”.

Het uitrollen van verhaallijnen is één van de acties waar aan gewerkt wordt. Als kansrijke doelgroepen omschrijven ze Curious families (met kinderen van 4- 16 jaar), Adventurous millennials (jonge stellen zonder kinderen), Active Gen ‘X’ (oudere stellen vanaf 50 jaar).

43

Masterplan Van Gogh Nationaal Park Boxtel is onderdeel van Van Gogh Nationaal Park. Kampina is in het Nationaal Park een van de parken van topnatuur. Het unieke van dit Nationaal Park is de verbondenheid tussen stad en land. Dorpen en steden worden direct verbonden met natuur en landschap. Bij alle grote opgaven wordt geïnvesteerd in de kwaliteit van natuur en landschap, zowel in het buitengebied als in de dorpen en steden. Gemeente Boxtel kan hierbij aanhaken en er van profiteren. Het Van Gogh Nationaal Park: • versterkt een gezonde en aantrekkelijke woon- en werkomgeving voor bewoners; • versterkt natuur en landschap; • versterkt het internationale vestigingsklimaat (kenniswerkers); • biedt perspectief voor een toekomstbestendige land- en tuinbouw; • versterkt hoogwaardig duurzaam toerisme; • creëert nieuwe perspectieven voor cultureel erfgoed. Provinciaal detailhandelsbeleid Op provinciaal niveau zijn de Omgevingsvisie, Structuurvisie Ruimtelijke Ordening en de Interim Omgevingsverordening van belang. De provincie onderkent dat er minder behoefte is aan fysieke winkelruimte. Crossovers met andere (centrum)functies worden belangrijker. Er moet zorgvuldig worden omgegaan met bijbouwen van nieuwe winkels omdat dit gevolgen heeft voor de bestaande situatie in de eigen en omliggende gemeenten.

Afhankelijk van de omvang en locatie is afstemming noodzakelijk in de regionale ruimtelijke overleggen, net als bij bedrijventerreinen, kantoren en woningbouw. Een toekomstbestendige en vitale detailhandelsstructuur blijft de primaire verantwoordelijkheid van gemeenten. Een expertteam

detailhandel adviseert aan gemeenten en provincie. Boxtel heeft geen ambities om een detailhandelsplan te ontwikkelen met bovenlokale effecten. Beleidsakkoord: Samen aan de slag Voorliggende visie is in lijn met de ambities die zijn benoemd in het lokale beleidsakkoord ‘Samen aan de slag’. Daarnaast wordt aangesloten bij eerder vastgestelde visies zoals de Cultuurnota en Erfgoednota. Er is ook gebruik gemaakt van bestaande data zoals de Analyse detailhandels en horecavisie (Bro, 2021) en Retailvisie Boxtel: Aanzet en discussienota (Centrummanagement Boxtel, 2021). Tot slot is gebruik gemaakt van relevante data die is opgehaald in het traject rondom de Omgevingsvisie Boxtel 2040 en het recente koopstromenonderzoek. Voorliggende visie valt als bouwsteen onder de Omgevingsvisie.

44

Bijlage 2a: Aanbod verblijfsrecreatie Voor de gemeente Boxtel is een inventarisatie gedaan van het aantal verblijfsaccommodaties en overnachtingen in de gemeente; een zogeheten mini-monitor. Als basisjaar is het jaar 2019 genomen, omdat dit voor Corona was en daarmee het meest reële beeld geschetst wordt. Belangrijk is het om te beseffen dat er tussen 2019 en 2022 wel veranderingen in het aanbod hebben plaatsgevonden. Zo is ‘t Hof van Liempde gesloten en camping Musdonck is gestopt en heet nu camping Blue Woods. Verder is er onder B&B’s en vakantiewoningen altijd een groot verloop. Omdat het totale aanbod niet compleet inzichtelijk was, is een aantal telefonische interviews gehouden om meer zicht te krijgen op het aantal overnachtingen. Voor de overige accommodaties is gebruik gemaakt van gegevens vanuit de toeristenbelasting of anders is een schatting gemaakt. Niet voor alle accommodaties kon dit (goed) worden gedaan; aanbieders zonder website of online vermelding is dit niet gedaan. De getoonde gegevens tonen daarmee een eerste schatting van het aanbod en het aantal overnachtingen. Voor een completer beeld is het aan te bevelen een uitgebreide monitor te houden onder alle verblijfsaccommodaties zodat het aantal overnachtingen nog beter inzichtelijk is en meer zicht wordt verkregen op herkomst, verblijfsduur, bezetting, prijzen etc.

Conclusies • Er zijn ongeveer 45-50 aanbieders in de gemeente Boxtel. Dit is, in absolute aantallen, niet veel. In totaal zijn ze goed voor een kleine 50.000 overnachtingen. • Het aanbod is veelal kleinschalig; met name B&B’s en vakantiewoningen worden aangeboden. En hotels en campings zijn relatief klein qua omvang. • Er is op dit moment geen groot hotel of vakantiepark / grote camping aanwezig in de gemeente. • De bezetting, voor zover bekend, is relatief laag te noemen.

2019

Aantal

Overnachtingen

Bezetting

B&B’s en vakantiewoningen

35-40

Ca. 10.000

Ca. 25%

Hotels

3

Ca. 2.000

Ca. 14%

Campings

3

Ca. 8.500

Ca. 13%

Groepsacc./zorg

5

Ca. 6.500

n.b.

22.000

n.v.t.

Landgoed Velder

Totaal

(11.000 per meerdaags evenement)

Ca. 45-50

Ca. 49.000

Tabel. Verblijfsaanbod, overnachtingen, bezetting 2019 gemeente Boxtel

45

Bijlage 2b: Aanbod dagrecreatie Op basis van een bestaand aanbodbestand is in beeld gebracht welk dagrecreatief aanbod de gemeente kent. Dit is onderverdeeld in diverse categorieën. Door ook hier interviews te houden met enkele ondernemers, is beter in beeld gekomen hoeveel bezoekers het aanbod genereert. De minimonitor heeft dit voor een aantal aanbieders goed in beeld gekregen. Voor de overige aanbieders is een schatting gemaakt van het aantal bezoekers. Ook hier is dus een eerste inschatting van het aantal bezoekers mee verkregen. Een uitgebreidere monitor kan meer inzicht geven in het bezoekersaantal, herkomst van de bezoekers, type doelgroep, gevraagde prijzen

2019

Aantal

Bezoekersaantal

Musea en bezienswaardigheden

8

Ca. 115.000

Attracties en activiteiten

11

Ca. 160.000

Totaal

19

Ca. 275.000

Natuurgebied Kampina

Ca. 219.000 unieke bezoekers in 2015

Tabel. Dagrecreatief aanbod, aantal bezoekers, 2019 excl. Dommelbad

Conclusies • In totaal zijn er zo’n 20 aanbieders van dagrecreatie. Zij zorgen voor zo’n 275.000 bezoeken per jaar. • Het aanbod wordt qua bezoekersaantal gedomineerd door één grote speler, het Oertijdmuseum. • Recreatieplas de Langspier en Classic Park hadden in 2019 ook een behoorlijk aandeel in het aantal bezoeken. • Daarnaast is er een aantal grotere speel-/kinderboerderijen met een mooi bezoekersaantal. • Het overige aanbod is een stuk kleinschaliger, zoals kleinere (dorps)musea, verhuur (fiets, kano etc.). • Naast dit concrete aanbod met bezoekers, is er veel cultuur historisch erfgoed in de gemeente dat uiteraard ook bezoekers aantrekt. • Tot slot, is eigenlijk de grootste trekker de natuur. In 2015 trok alleen Kampina al 219.000 unieke bezoekers.

51 46

Bijlage 2c: Aanbod retail en horeca De gemeente Boxtel beschikt over een divers aanbod aan winkels en

Op het peilmoment van Locatus stonden er 26 panden leeg in de gemeente met

voorzieningen voor inwoners en bezoekers. Om een beeld te krijgen van het

een totale omvang van 5.438 m2 wvo. Vooral het centrum van Boxtel heeft te

huidige aanbod in de gemeente Boxtel en specifiek het centrum van Boxtel, is

maken met leegstand (12% o.b.v. het aantal verkooppunten). Hoewel dit

gebruik gemaakt van data van Locatus. Zoals onderstaande tabel laat zien, is het

percentage afgelopen jaren is afgenomen, blijft het hoger dan in vergelijkbare

retailaanbod van de gemeente Boxtel voornamelijk geclusterd in het centrum

kernen (10%) en het landelijk gemiddelde (6,7% in 2022).

van Boxtel, maar ook in Liempde en Esch is (beperkt) aanbod aanwezig. In totaal zijn in de gemeente Boxtel 134 winkels in de detailhandel3 gevestigd, goed voor

Situatie anno mei 2022

37.003 m2 winkelvloeroppervlak (wvo). Daarvan behoort 10.445 m2 wvo toe aan

Leegstand is continu in beweging en na de inventarisatie van de onderstaande

dagelijks aanbod, de overige metrages zijn toe te wijzen aan de niet-dagelijkse

cijfers zijn enkele lege panden opnieuw ingevuld. De leegstand is daardoor

artikelen. Naast detailhandel zijn er 75 horecabedrijven en 21 bedrijven in de

(tijdelijk) afgenomen. Morgen zal het weer anders zijn.

branche cultuur & ontspanning (o.a. theater, musea, fitness, escape room) gevestigd in de gemeente Boxtel evenals 49 dienstverleners. AANTAL VERKOOPPUNTEN TOTAAL (OMVANG IN M2 WVO)

BOXTEL

00-LEEGSTAND 11-DAGELIJKS 22-MODE & LUXE 35-VRIJE TIJD

265 (51.320)

25 (5.318)

34 (8.845)

36 (7.087)

5 (855)

37-IN/OM HUIS

38-DETAILH OVERIG

58-CULTUUR & ONTSPANNING

38 (14.480)

5 (3.166)

59-HORECA

65-DIENSTEN

20 (3.801)

61 (5.413)

41 (2.355)

•

CENTRUM

161 (25.785)

19 (3.620)

17(4.465)

33(6.276)

5(2331)

14 (2.331)

3 (1.032)

10(2.327)

36 (3.361)

24 (1.518)

•

Verspreide bewinkeling

73 (20.625)

4 (1.111)

4(1.230)

2(776)

0(0)

19 (11.418)

2 (2.134)

10 (1.474)

22 (1.912)

10 (570)

•

Twee wijkwinkelcentra

31 (4.910)

2 (587)

13(3.150)

1(35)

0(0)

5 (731)

0(0)

0(0)

3 (140)

7 (267)

ESCH

8 (1.422)

0

1 (414)

1 (70)

0

1 (180)

1 (327)

0

4 (431)

0

LIEMPDE

32 (2.665)

1 (120)

8 (1.186)

0

0

4 (393)

0

1 (32)

10 (634)

8 (300)

TOTAAL

305 (55.407)

26 (5.438)

43 (10.445)

37 (7.157)

5 (855)

43 (15.053)

6 (3.493)

21 (3.833)

75 (6.478)

49 (2.655)

Tabel. Retailaanbod gemeente Boxtel. Peildatum 2021, bron: Locatus. 3 Detailhandel bestaat uit de volgende door Locatus gedefinieerde groepen: Dagelijks, Mode & Luxe, Vrije Tijd, In/Om Huis en Detailhandel Overig. Het dagelijkse aanbod is onder verdeeld in de hoofdbranches Levensmiddelen (o.a. supermarkten, versspeciaalzaken , etc.) en Persoonlijke verzorging. De overige groepen vormen gezamenlijk het niet dagelijkse aanbod.

47

Aanbod horeca De gemeente Boxtel kent het volgende horeca-aanbod volgens de bron Locatus. Zij hebben in april 2021 het complete aanbod in de gemeente geïnventariseerd. De bron zal afwijken van andere bronnen, bijvoorbeeld het bedrijvenregistratiesysteem, het vergunningenbestand (inclusief terrassen) of de plancapaciteit in het bestemmingsplan. Het voordeel van Locatus is dat de horeca op straat beoordeeld wordt op basis van de hoofdfunctie hoe de consument de horeca ervaart. De beoordeling gebeurt in Nederland overal op dezelfde manier zodat een benchmark goed mogelijk is. Ondersteunende horeca waaronder paracommerciële vormen zijn niet inbegrepen. De metrages zijn exclusief terrassen. Onderkend moet worden dat iedere inventarisatie een momentopname is en het aanbod zal blijven wijzigen. Per april 2021 beschikt de gemeente over 75 horecabedrijven met een omvang van circa 6.500 m2 wvo. In 2020 waren dat 79 horecabedrijven en 7.000 m2 wvo (bron: Analyse ten behoeve van detailhandels- en horecavisie 2021). De beperkte daling in de periode 2015-2020 zet zich voort.

De meeste horecabedrijven liggen in de kern Boxtel (61), op afstand gevolgd door Liempde (10) en Est (4). Van het totale aanbod aan bedrijven en metrage ligt de helft in Boxtel-centrum. Op gemeenteniveau en binnen de kern Boxtel ligt een derde van het horeca-aanbod buiten de centra van Boxtel en Liempde en buiten de wijkwinkelcentra Selissen en Oosterhof. Het horeca-aanbod in de gemeente wordt voor 92% gedomineerd door MKBbedrijven. De ketenvorming is beperkt en zal iets gegroeid zijn de laatste jaren. Vijf van de zes formulebedrijven zijn actief in Fastfood (Big Snack, Domino’s, Eetwinkel, Kwalitaria, Sushi 6), en een in Eten (Stationshuis). Expanderende ketens die zich in middelgrote gemeenten vestigen zouden kansen kunnen bieden om het horeca-aanbod in Boxtel te versterken. Formules kunnen gaan samenwerken met een MKB-bedrijf of zijn kunnen zich nieuw-vestigen of een horecabedrijf overnemen. Vanuit de benchmark met referentiegemeenten zijn diverse expanderende formules te verkennen.

Omzetontwikkeling horeca (2010=100) 180

Horecabedrijven naar hoofdbranche 59.900-Horeca Ov. 59.700-Hotels

1

59.500-Koffie & Desserts

1 1 1 1

59.400-Fastfood 59.210-Eten

2010

2

140

0

2015 2017

120

3

2019

17

5

100

29

5

2

59.200-Dranken

160

12 10 Liempde

2020 2021

80 15

Esch

20 Boxtel

25

30

35 60 Horeca totaal

Hotels

Restaurants

Fastservice

Dranken

48

Horeca in perspectief Het aanbod van Boxtel kan gebenchmarkt worden met vergelijkbare gemeenten/kernen in Noord-Brabant4 . De horeca wordt per hoofdbranche vergeleken op aantal bedrijven en op metrage. Door beide te combineren kan de gemiddelde schaalomvang vergeleken worden.

Benchmark horeca: m2 wvo per bedrijf 59.900-Horeca Ov. 59.700-Hotels

59.500-Koffie & Desserts

Het horeca-aanbod in Boxtel is kleinschaliger dan in de benchmark. Dat geldt met name voor Hotels, voor Koffie & Desserts en Dranken, en in mindere mate voor Eten. Op dit vlak liggen er mogelijk kansen om de horeca te versterken. Niet zozeer door het aantal horecabedrijven uit te breiden maar door bestaande bedrijven op te schalen en zo te moderniseren. Op totaalniveau beschikt Boxtel over een relatief gemiddeld aanbod aan horecabedrijven, het metrage blijft op totaalniveau iets achter vanwege de gemiddeld kleinere schaalomvang.

59.400-Fastfood 59.210-Eten 59.200-Dranken 0

50 Boxtel

100

Gemiddelde van benchmark

Bijna 60% van de horecabedrijven ligt in de centrumgebieden van Boxtel en Liempde. Dit is hoger dan in de meeste benchmarkgemeenten.

4

150

Altena, met hoofdkern Werkendam; Bernheze, met hoofdkernen Heesch en Nistelrode; Land van Cuyk, met hoofdkernen Boxmeer, Cuyk, Grave, Mill en St. Anthonis; Deurne; Dongen; Drimmelen, met hoofdkern Made; Gemert-Bakel, met hoofdkern Gemert; Gilze en Rijen; Halderberge, met hoofdkern Oudenbosch; Oisterwijk; Sint Michielsgestel; Valkenswaard; Vught.

200

250

300

49

Bijlage 3: Achtergrond Leefstijlvinder De zeven doelgroepen zijn tot stand gekomen op basis van uitgebreid onderzoek van MarketResponse, in opdracht van acht provincies. Allereerst zijn gesprekken gevoerd met recreanten, om te horen wat zij doen in hun vakantie en vrije tijd, en hoe zij daarin verschillen. De deelnemers aan deze gesprekken leken op elkaar in de zin, dat zij allen dezelfde BSR™-leefstijl* hadden.​ Na deze groepsgesprekken is de vragenlijst ontwikkeld. De vragenlijst is opgebouwd uit een aantal onderdelen: vragen over algemene vrijetijdsbeleving, dagrecreatie, verblijfsrecreatie, inspiratie en boeken, mediagedrag, BSR™ module* en achtergrondvragen, zoals leeftijd, inkomen en gezinssituatie. Ook zijn hierin de statements vanuit de groepsdiscussies opgenomen. De vragenlijst is uitgezet onder het panel SAMSAM van MarketResponse en een extern consumentenpanel in de periode van 8 februari tot en met 26 februari 2018. Uiteindelijk hebben 2367 respondenten de volledige vragenlijst ingevuld. Deze respondenten zijn een representatieve afspiegeling van Nederland.​

Uit de analyse is gebleken dat de statements die meegenomen zijn in de vragenlijst een hoge voorspellende waarde hebben voor de manier waarop iemand recreëert. ​

Dit gaf voldoende informatie om door middel van analyses op zoek te gaan naar een aantal leefstijlen, die onderscheidend zijn qua gedrag, waarden en behoeften met betrekking tot vakantie en vrije tijd. Uit de analyses zijn zeven leefstijlen naar voren gekomen: Avontuur-, Plezier-, Harmonie-, Verbindings-, Rust-, Inzicht en Stijlzoekers.​ *BSR™ is het wetenschappelijke model van MarketResponse en staat voor Brand Strategy Research. Dit model ontrafelt de drijfveren van mensen en wat je moet doen om mensen in beweging te krijgen. Met welke boodschap, welke tone of voice en via welk kanaal. In de basis kent Nederland vier leefstijlen met ieder hun eigen manier van in het leven staan: creatief, harmonieus, controlerend en veilig. Om erachter te komen tot welke leefstijl iemand behoort, hebben wij een BSR vragenlijst module ontwikkeld. Deze bestaat uit een aantal vragen, welke zijn meegenomen in de vragenlijst voor dit onderzoek naar de doelgroepen binnen het domein Vakantie en Vrije Tijd.​

50

De zeven leefstijlen 1

2

3

4

Plezierzoekers

Harmoniezoekers

Verbindingszoekers

Rustzoekers

Spontane, gezellige, impulsieve en eigenwijze mensen. Waarden die ze belangrijk vinden zijn uitdaging, uniek zijn en succes in het leven. Ze hebben het liefst veel mensen om zich heen, en trekken er dan ook

Hartelijke, gezellige mensen, met veel interesse in anderen. In het leven hechten ze veel belang aan geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap. Ze nemen de tijd voor het gezin, trekken er graag op uit met

Behulpzame, evenwichtige mensen die, bovenal, geïnteresseerd zijn in anderen. Gastvrijheid, sociale verbondenheid en ‘doe maar gewoon’ zijn belangrijke waarden. Ze vinden het dan ook belangrijk om een goede

Kalme, behulpzame, zachtaardige, gewone mensen. Ze houden van rust en regelmaat, en voelen zich het meest op hun gemak in hun eigen, vertrouwde omgeving. Ze vinden het fijn als ze lekker hun eigen gang

graag op uit met familie, vrienden en kennissen. Plezier hebben in het leven staat op nummer één - een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!

(of naar) familie, vrienden en kennissen. Het hoeft voor hen allemaal niet zo vreemd - doe maar normaal, dan doe je al gek genoeg.

relatie te onderhouden met buren en familie, met harmonie en gezelligheid. Er voor elkaar zijn, dat is toch hartstikke normaal?

kunnen gaan, en vinden het dan ook niet erg om alleen te zijn.

51

5

6

7

Inzichtzoekers

Stijlzoekers

Avontuurzoekers

Bedachtzame, serieuze, evenwichtige, zakelijke mensen. Ze vinden het niet erg om alleen te zijn, want dan kunnen ze mooi hun eigen gang gaan. Belangrijke waarden zijn

Zelfverzekerde, doelgerichte, ondernemende mensen met een sterk karakter. Zijn graag onder gelijkgestemden, die waarden als ambitie, uitdaging en daadkracht met hen delen. Zowel in hun werk als

Creatief, avontuurlijk, eigenwijs en geïnteresseerd in anderen. Intelligent en ondernemend en ze vinden het lekker om hun eigen gang te gaan. Als ze met anderen

rationaliteit, daadkracht, privacy/rust. Maar ook vrijheid om te doen wat ze willen is erg belangrijk en ze houden van informatie ‘meten is weten’!

in hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld, en zoeken ze de uitdaging op. Verveling is niet aan hen besteed. Liever besteden ze hun tijd aan sporten en feesten. Gáán!

optrekken, dan zijn dat het liefst creatieve en vernieuwende denkers, of mensen die weten wat ze willen. Ze hechten veel waarde aan vrijheid, uniek zijn en genieten van het leven.

52

Leefstijl van de inwoners De eigen inwoners zijn een belangrijke, zo niet de belangrijkste, doelgroep voor de bezoekerseconomie. Het grootste deel van het bezoek aan horeca, retail en dagrecreatie wordt immers gedaan door de eigen inwoner. Daarom is het ook belangrijk om de eigen inwoner goed in beeld te hebben. Niet alleen qua demografie, maar ook wat betreft de leefstijl. Zo valt op dat de doelgroepen Harmonie-, Verbindings- en Rustzoekers goed vertegenwoordigd zijn in de gemeente. Ook zijn er relatief veel Stijlzoekers en zijn de Inzichtzoekers met name in de kleinere kernen goed vertegenwoordigd. Dit is voor een groot deel ook in lijn met het aanbod dat er in de gemeente is; enerzijds de wat oudere doelgroep die graag de rust in de natuur zoekt en interesse heeft in de cultuurhistorie en anderzijds de gezinnen met kinderen die graag spelen en actief in de natuur zijn. Voor de Stijlzoekers is er op dit moment wat minder relevant aanbod; zij vinden hier wel de rust en ruimte in de natuur, maar hechten ook veel waarde aan luxe en kwalitatief hoogstaand aanbod.

Figuur. Inwoners gemeente Boxtel in termen van de Leefstijlvinder

53

Doelgroep van het aanbod Door het aanbod in kaart te brengen, wordt ook inzichtelijk voor welke doelgroep dit interessant is. Dit is geverifieerd in de interviews en aan bod gekomen in de diverse werksessies die geweest zijn. Daarbij is enerzijds gekeken naar het demografische profiel van de doelgroep (zoals leeftijd, levensfase) en anderzijds naar het leefstijlprofiel van de doelgroep.

Uiteraard is er aanbod voor elke leefstijlgroep en voor elke leeftijd en gezinsfase. Maar de hiervoor beschreven doelgroepen zijn dominant, als we naar het aanbod kijken en voor wie dit geschikt is.

Kijkend naar het aanbod in de gemeente Boxtel dan is dat het meest geschikt voor de Inzicht-, Rust-, en Verbindingszoekers. Het zijn de doelgroepen die graag de natuur in trekken en steden en dorpen bezoeken. Ze houden van rust en ruimte en verdiepen zich graag in (de geschiedenis van) een regio of streek. Streekproducten en kleine dorpsmusea vinden zij interessant, evenals cultuurhistorie. Het zijn vaker wat oudere mensen met een twee persoonshuishouden. Daarnaast is een deel van het aanbod meer passend bij de Verbindings-, Harmonie-, en Plezierzoekers. Het gaat dan om het aanbod met meer speelse elementen; de speelboerderijen, de recreatieplas, het Oertijdmuseum, kanoën, evenementen, maar ook leuke activiteiten in de natuur spreken hen aan. Het gaat hier vaker om jonge gezinnen die er graag samen op uit trekken. Samen plezier hebben; daar gaat het om.

Figuur. Doelgroep van het aanbod, in termen van de Leefstijlvinder

Bijlage 4 Trends en ontwikkelingen 2. Supermarkten onmisbaar in centra 1. Winkelgebieden veranderen Het winkellandschap verandert snel en structureel op basis van het consumentengedrag. De coronapandemie heeft trends die al langer aan de gang waren in een stroomversnelling geplaatst. Vooral de concurrentie met online winkelen is daardoor toegenomen. Voor fysieke winkels is het hebben van een digitale etalage of een webshop met bijbehorende distributie (ook wel omnichanneling genoemd) noodzakelijk om mee te kunnen met de concurrentie. Tijdens de coronapandemie werd duidelijk dat inwoners bereid zijn meer lokaal te kopen en waarbij gemak een rol speelt. Het aanbieden van producten online helpt hierbij. Zowel de functie die de fysieke winkel vervult, als de functie van een winkelgebied verandert. Het is niet enkel meer de plek waar de klant naartoe moet om iets te kopen. Centra krijgen steeds meer een functie als dorps- of wijkhart met een mix van verschillende functies. Dit betekent meer oog voor sfeer, beleving, gastvrijheid en ondernemerschap. Ook de rol van horeca, leisure en diensten, en daarnaast zorg, onderwijs, recreatie, ambulante handel en evenementen neemt toe in centra zoals Boxtel, Liempde en Esch. Om in te spelen op nieuwe trends, zien we dat bij fysieke winkels branchevervaging optreedt (ook wel blurring genoemd).

Er is sprake van blurring indien de traditionele grenzen tussen detailhandel en horeca, maar ook leisure, dienstverlening, cultuur, evenementen en ambacht, vervagen. De kunst van blurring is om klanten te verleiden (klantenbinding) en zo lang mogelijk in de winkel en uiteindelijk het winkelgebied te houden. Deze ontwikkeling is gaande in Boxtel en draagt bij aan het versterken van sfeer en beleving.

4. Clustering dagrecreatie

54 18

Supermarkten zijn cruciaal voor het behoud van vitale wijken en dorpen. Het zijn de dragers van dit soort centra omdat winkels, horeca en dienstverleners profiteren van de publieksaantrekkende werking. Een moderne servicesupermarkt kan zo’n 10.000 – 15.000 bezoekers per week trekken. Daarvan profiteren vooral dagelijkse speciaalzaken. Naast de economische synergie vervult een supermarkt ook een sociale functie: het is een natuurlijke ontmoetingsplek waar dynamiek is en bezoekers elkaar treffen. Oosterhof en Selissen zijn als wijkwinkelcentrum van grote waarde voor de leefbaarheid in de wijken van Boxtel. De supermarkten in Liempde en Esch dragen bij aan de sociale cohesie in de dorpen. Kortom, supermarkten zijn structuurbepalend voor zowel andere functies en voorzieningen als voor het woon- en leefklimaat van de bewoners.

De consument wil de keus hebben uit een groot assortiment. De markt is transparant en de gast kan zich thuis uitgebreid oriënteren. Ondernemers moeten nadenken hoe ze opvallen bij de gast (zie 5 authenticiteit en beleving). Samenwerking met andere aanbieders van dagrecreatie of het positioneren van de horeca is belangrijk (denk bijvoorbeeld aan bewust en gezond eten). Ook het samenvoegen van verblijfsrecreatie, dagrecreatie en horeca komt steeds meer voor. Zo kan een totaalbeleving gecreëerd worden en heeft de consument het gemak van alles op één plek. Voor Boxtel is het van belang dat ondernemers meer samenwerken en dat herkenbare clusters ontstaan waar consumenten alle elementen terug vinden.

3. Een groei in vakanties en ‘workation’

5. Authenticiteit en beleving

Door de coronapandemie hebben Nederlanders hun eigen land herontdekt. En mensen gaan steeds vaker en korter op vakantie. Dit zorgt voor een groei in binnenlandse vakanties, incl. bijbehorende bestedingen. Ondernemers spelen hier op in door steeds meer jaarrond te ondernemen, waarbij ze zich richten op meerdere doelgroepen. Een van de nieuwe doelgroepen die tijdens de coronacrisis is gegroeid zijn de mensen die een ‘Workation’ houden: zij gaan naar een rustige plek om daar te werken en te genieten van de rust en ruimte. In de nabijheid van drie grote steden is dit voor Boxtel een interessante doelgroep. Dagrecreatie kan hier op aanhaken door interessante werkplekken en vergaderruimtes te hebben.

De hang naar authenticiteit binnen de samenleving is groot. We zoeken naar ‘echte’ en betekenisvolle ervaringen en producten. Hierbij spelen verhalen en lokaal ondernemerschap een belangrijke rol. Laat de bezoeker ervaren wat het centrum of landschap (incl. streekproducten) echt te bieden en vertellen heeft. Dit kan in de horeca, met dagrecreatie, in verhalen (over het verleden), gastvrijheid, ambachtelijke workshops, erfgoed, kunst en natuur. Voor Boxtel biedt dit kansen om het profiel van de gemeente te versterken en door bezoekers langer vast te houden. Verblijfsaanbieders kunnen in het verlengde hiervan bijv. kiezen voor gethematiseerde kamers (bijv. boerderij-, dino-thema of Romeins verleden, natuur). Dit kan ook in de vorm van slapen in authentieke boerderij, natuurhuisje, Tiny

55 19

6. Transitie buitengebied​

7. Platteland in trek

9. Technologie en digitalisering

Al jaren wordt er op landelijk niveau discussie gevoerd over de opgaven rondom de agrarische sector. Woon-, vrijetijdsen agrarische functies lopen door elkaar in het buitengebied en bewoners en bezoekers ervaren soms overlast (stank, verkeer, geluid) van agrarische activiteiten. Anderzijds zit de boer in een lastige situatie: door steeds hogere eisen vanuit de overheid wordt de boer verplicht steeds hogere investeringen ​te doen. Deze kunnen bijna alleen maar worden terugverdiend door schaalvergroting van het bedrijf toe te passen. Boxtel beschikt over een groot buitengebied met veel agrarische activiteit. De structuur van het buitengebied in Boxtel zal veranderen in de toekomst. Boxtelse agrariërs staan voor de uitdaging de verdere transitie te maken naar een circulaire, duurzame vorm van landbouw. Dit biedt ook kansen voor ondernemerschap in de toeristischrecreatieve sector, zo ook voor de verkoop van streekproducten en het aanbieden van horeca. Het leggen van slimme verbindingen tussen de agrarische en toeristische sector is kansrijk (bijv. overnachten bij de boer als nevenactiviteit), evenals de volledige transitie van agrarisch naar toeristisch.

We leven in een hectische maatschappij, waarbij vooral het leven in de stad druk en hectisch is. Leefruimte is beperkt en de openbare (recreatieve) ruimtes zijn druk bezet met vele doelgroepen (bewoners, werkenden, studenten en bezoekers). Het besef hiervan is tijdens de coronacrisis verder toegenomen en de trek naar en de aantrekkelijkheid van het platteland (rust, ruimte, vertraging, gemoedelijk) is nog sterker geworden. Dit is zowel in de vrijetijdsbestedingen terug te zien, maar ook in de vraag naar woningen. Dit biedt kansen voor gemeenten zoals Boxtel die in de nabijheid van grote steden liggen en beschikken over landschappelijke kwaliteiten. Hier kan men in alle rust recreëren, verblijven en wonen.

Ontwikkelingen op technologisch gebied geven oneindig veel mogelijkheden. De consument vertrouwt op digitale platformen en middelen voor het vinden van informatie en inspiratie. De keuze om een bepaalde gemeente of een gebied te bezoeken wordt veelal bepaald door de vindbaarheid online. Ook op de bestemming zelf wordt steeds vaker gebruik gemaakt van digitale oplossingen. Denk daarbij aan contactloos inchecken via een code of de QR-code bij de horeca. Belangrijk is dat technologie niet de totale bezoekerservaring overneemt en enkel ter vereenvoudiging voor bezoekers wordt gebruikt.

8. Toenemende aandacht voor duurzaamheid, MVO en inclusiviteit

10. Opvolging en personeel

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) wordt steeds belangrijker. De samenleving verwacht dat ondernemers zich niet alleen richten op het maken van winst, maar ook op de impact op de maatschappij of het milieu. Uit onderzoek van GfK & B-Open (2018) blijkt zelfs dat consumenten in toenemende mate bereid zijn meer te betalen voor duurzaamheid. Voor horeca geldt het terugbrengen van voedselverspilling als een grote opgave, maar ook in de overige deelsectoren is dit terug te zien en wordt MVO steeds belangrijker. In het verlengde is ook inclusiviteit een onderwerp dat steeds meer aandacht krijgt. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder beperking. Bijvoorbeeld zelfstandig reizen en winkelen.

Het aantal fysieke winkels neemt af. Dit is onder andere het gevolg van vergrijzing onder ondernemers en het ontbreken van opvolging. Hier speelt mee dat het voor jonge ondernemers lastig is om een starterskrediet af te sluiten via de bank, waardoor voldoende startkapitaal ontbreekt. Een internetwinkel starten wordt eenvoudiger en kansrijker geacht. Een andere uitdaging waar ondernemers mee kampen is het vinden van (ervaren) personeel. Ook voor de bezoekerseconomie in Boxtel gaat hier in uiteenlopende mate hinder aan ondervinden. In de afgelopen jaren nam de werkloosheid in Nederland immers in rap tempo af, met krapte op de arbeidsmarkt tot gevolg.

56

Bijlage 5: Uitkomsten inwonersenquête Wat is jouw leeftijd?

Geslacht respondenten 2%

In totaal hebben 153 inwoners de enquête volledig ingevuld. Hoewel dit geen volledige weerspiegeling is van alle inwoners uit Boxtel, geeft het een globaal beeld van de werkelijkheid. Rechts staan een tweetal diagrammen getoond met achtergrondinformatie over de deelnemers.

1%

59%

20%

30%

40%

50%

Niet tevreden/niet ontevreden

13%

Beide

36 - 45 46 - 55 56 - 65 66 - 75

31%

>75

Mist u nog bepaalde voorzieningen in de gemeente Boxtel? 60%

Dagelijkse aanbod (supermarkten, drogisterijen, versspeciaalzaken, etc.) Wandelroutes Fietsroutes Bezoek horeca in de dorpscentra (uit eten, terras zitten, etc.) Het winkelaanbod in de wijkwinkelcentra (Oosterhof, Selissen) Voorzieningenniveau in mijn dorp Bezoek horeca buiten de centra (bijv. langs fietsroutes in het… Waterrecreatie (varen, zwemmen, etc.) Evenementenaanbod Online aanbod van onze lokale winkels Cultureel aanbod (museum, theater, etc.) Winkelen/funshoppen in Boxtel-centrum Dagactiviteiten voor het hele gezin (Zeer) Ontevreden

26 - 35 6%

19%

Man

Wil ik niet zeggen

In hoeverre bent u tevreden met het huidige aanbod in de gemeente Boxtel? 10%

18-25 17%

Vrouw 38%

Uit de enquête blijkt dat inwoners in Boxtel vooral erg tevreden zijn over het dagelijks aanbod in de gemeente, de wandel- en fietsroutes, het horecaaanbod en het winkelaanbod in de wijkwinkelcentra. Overwegend ontevreden is men over de dagactiviteiten voor het hele gezin, het winkelen in Boxtel centrum en het culturele- en evenementenaanbod in de gemeente. 78% van de respondenten geeft aan bepaalde voorzieningen te missen in Boxtel.

0%

3%

11%

<18

70%

80%

90%

22%

100%

78%

Ja, ik mis iets

Nee, ik mis niets

Onder andere:

Tevreden

Zeer tevreden

o o o o o o

Kledingzaken Horeca (met name gericht op lunch/koffie) Bioscoop Speelgelegenheden voor kinderen Groentewinkel Evenementen

57

In hoeverre bent u het eens met de volgende stellingen? 0%

20%

Het is belangrijk dat ieder dorp zijn eigen voorzieningen blijft behouden (zoals horeca, versspeciaalzaak, supermarkt (excl. Lennisheuvel).

3%3% 5%

17%

Het aantal toeristen dat onze gemeente bezoekt mag komende jaren stijgen.

6% 2%

16%

Er moet ruimte zijn voor grootschaligere aanbieders (dagrecreatie of verblijfsrecreatie).

10%

11%

Boxtel streeft naar een compact centrum; alle winkels en horeca dichtbij elkaar. Ik vind het juist leuk om te dwalen door de straten en van mij mag het centrum van…

15%

Ik maak weinig tot geen gebruik van de koopavond. Wat mij betreft mag deze afgeschaft worden. De winkelcentra- en straten sluiten qua aankleding en activiteiten goed aan bij de feest- en themadagen (zoals Sinterklaas, Carnaval etc.) Wanneer bezoekers en toeristen (niet-inwoners) onze gemeente bezoeken, voel ik mij trots op Boxtel/ onze gemeenschap. Helemaal oneens

Oneens

40%

80%

25%

51%

17%

26%

27% 22%

11%

16%

100%

70%

14%

7%

60%

16% 34%

33% 12%

35%

19%

28% 24%

14%

16%

33%

Neutraal

Eens

Helemaal eens

22%

19% 14%

58

Bijlage 6: Schema organisatiestructuur

OCB,

•

CMB, afhankelijk van de te bespreken onderwerpen

59

Bijlage 7: Begrippenlijst Afhaalcentra/afhaalpunt: Locaties met een afhaalfunctie

Horeca: consumptieve en verblijfshoreca

Niet-dagelijks aanbod: Winkels in Mode & Luxe, Vrije Tijd en

zonder fysieke uitstalruimte die voor de consument

waaronder dranken, fastservice, restaurants en

Elektronica.

toegankelijk is (ook wel pick-up point genoemd).

verblijfsaccommodaties zoals hotels, pensions, B&B’s e.d.

Blurring: Het combineren van verschillende branches met

Inclusiviteit: toestand waarbij er geen sprake is van

elkaar (branchevervaging).

uitsluiting, vaak vanuit de gedachte dat iedereen gelijkwaardig is en gelijke rechten heeft.

Centrum: Middelpunt van een stad of dorp; veelal zijn de meeste (recreatieve) voorzieningen hier te vinden.

Kernen: een relatief dichtbevolkt gebied met bewoning. Dit in tegenstelling tot het buitengebied.

Cluster: een aantal bedrijven in de recreatie, toerisme, retail en horeca die dicht bij elkaar liggen en van elkaars

Kernwinkelgebied: een aaneengesloten gebied in het

voorzieningen kunnen profiteren.

centrum, met een hoge concentratie aan handels- en horecazaken en commerciële dienstverlening. Binnen het

Compactiseren: Het verkleinen van de omvang van het

kernwinkelgebied streeft een gemeente naar de optimale

centrum tot het kernwinkelgebied

uitbouw van deze activiteiten.

Dagelijks aanbod: Winkels die producten verkopen voor de

Kringloop:

dagelijkse boodschappen.

Kringloopbedrijf : Bedrijf met als hoofdactiviteit het inzamelen, sorteren en eventueel repareren van

Detailhandel: Verkoop van producten aan consumenten.

tweedehands goederen. Kringloopwinkel: Winkel voor tweedehands goederen.

Entreegebied: het gebied dat de toegang vormt tot een stad of kern. Dit entreegebied biedt de eerste kennismaking met

Leisure: Brede term voor verschillende commerciële

een stad of kern.

vrijetijdsfuncties.

Europese Dienstenrichtlijn: Binnen de Europese Unie geldt er vrij verkeer van diensten, deze regels hieromtrent staan uitgewerkt in de Dienstenrichtlijn.

M2 wvo: Het oppervlak van een (winkel)unit dat voor het publiek vrij toegankelijk is en direct met de verkoop samenhangt.

Omgevingswet: De Omgevingswet gaat naar verwachting op 1 januari 2023 in werking en staat voor een goede balans tussen het benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving

Ondersteunende horeca: De hoofdfunctie is anders dan horeca, zoals detailhandel, leisure of diensten. Deze horeca heeft geen ruimere openingstijden, heeft een beperkt M 2 en is ondersteuning van de hoofdfunctie. OWB Overleg Winkeliers Boxtel PDV-branches: branches die vanwege de omvang en aard van de volumineuze goederen een groot oppervlak nodig hebben, zoals Wonen, Doe-het-zelf en Tuinartikelen Perifere locatie: voor Boxtel is dit Vuurijzer. Dit is de locatie waar perifere detailhandel is geclusterd. PDV - Perifere detailhandelsvestigingen: dit zijn vestigingen die behoren tot de PDV-branches en die op een perifere locatie liggen. Pick-up point: Zie afhaalcentra/afhaalpunt.

60 Plancapaciteit: Locaties of metrages met vestigings-

Supermarkt: de keuze voor de consument wordt bevorderd

mogelijkheden voor detailhandel en horeca. Plancapaciteit

als sprake is van een goede opbouw van de segmentering

is op te splitsen in verschillende vormen: benutte (harde)

en aanboddifferentiatie. Er wordt onderscheid gemaakt

plancapaciteit is een locatie (gebouw en omliggende

naar fullservice- en discountsupermarkten, aangevuld met

gronden) die in gebruik is voor detailhandel of horeca en

gespecialiseerde supermarkten: biologisch, buitenlands,

volgens het bestemmingsplan ook zo mag worden gebruikt.

diepvries, restpartijen e.d.

Onbenutte (harde) plancapaciteit is een locatie met vestigingsmogelijkheden voor detailhandel en horeca die

Toerisme: Het reizen naar een bestemming buiten de

niet wordt gebruikt als detailhandel. Verborgen

normale omgeving, vanwege recreatie of zaken. Dit omvat

plancapaciteit is een vorm van onbenutte (harde)

minimaal één overnachting en duurt niet langer dan een

plancapaciteit. Zachte plancapaciteit betreft

aaneengesloten jaar.

vestigingsmogelijkheden voor detailhandel die beschreven zijn in beleid, maar niet zijn vastgelegd in een juridisch bindend planologisch kader zoals een bestemmingsplan c.q. omgevingsplan.

Traffic locatie: Locatie waar veel verkeer/ passanten komen. Webshop: Online etalage waarbij de consument via internet

diensten en/of producten kan bestellen.

Recreatie: Alle vormen van vrijetijdsbesteding, alle activiteiten die kunnen worden gedaan naast de dagelijkse

Wijkwinkelcentrum: een boodschappencentrum met de

verplichtingen. Het zijn ativiteiten die iemand voor zijn

nadruk op wijkverzorgende functies zoals detailhandel,

plezier onderneemt. Bijvoorbeeld: een dagje naar het

horeca, zorg, diensten en maatschappelijk.

strand of pretpark, wandelen, sporten, bezoek aan

museum, theater of café, een rondvaart, uit eten gaan, winkelen voor het plezier. Retail: een bredere afbakening dan detailhandel waarbij rekening wordt gehouden met de relaties met aanverwante functies als Diensten, Ambacht, Horeca en Leisure / cultuur.

Routing: Het pad dat een klant aflegt in een winkelgebied. Saldering: Nieuwe plancapaciteit wordt verrekend met benutte, onbenutte c.q. overbodige harde plancapaciteit

61

Bijlage 8: Lokale marketing en gastheerschap Gastheerschap en marketing De gemeente Boxtel heeft advies gevraagd over het vormgeven van de lokale marketing van Boxtel. Reden hiervoor is het aflopende contract met de VVV Noordoost-Brabant. Er is geen eenduidig antwoord op de vraag hoe de marketing van Boxtel vormgegeven kan worden. Hier spelen een aantal zaken een rol die helpen bij de (latere) afweging. Allereerst is het belangrijk om onderscheid te maken tussen marketing en gastheerschap: • Gastheerschap gaat over mensen die in het gebeid zijn en die je wegwijs wilt maken in het gebied. Het gaat hier over folders en routes, maar ook over toeristische informatiepunten. • Marketing gaat over mensen die nog niet in het gebied zijn naar je gebied trekken. Marketing zorgt ervoor dat potentiële bezoekers op de hoogte gebracht worden van hetgeen te beleven is in Boxtel. Toeristische marketing is anders dan algemene marketing van commerciële bedrijven en vraagt om kennis over bezoekersmarketing. Voor toeristische gebieden is het belangrijk om zowel gastheerschap als marketing in te zetten. Belangrijk hierbij is te realiseren dat het twee verschillende zaken zijn, die goed gecombineerd kunnen worden mits men zich daarvan bewust is. Van oudsher hielden destinatie marketing organisaties (DMO’s) zich bezig met het stukje marketing en VVV’s met gastheerschap.

Vandaag de dag zijn de taken overlappend.

Marketing op verschillende niveaus Destinatiemarketing gebeurt op verschillende schaalniveaus. NBTC Holland Marketing houdt zich bijvoorbeeld bezig met het vermarkten van heel Nederland. Boxtel heeft daar geen directe plek in, maar Brabant wordt meegenomen en er zijn diverse verhaallijnen die in het buitenland worden gepromoot waar haakjes zitten voor Boxtel (bijvoorbeeld verhaallijnen Vincent van Gogh en De Nederlandse keuken). Op provinciaalniveau houdt Visit Brabant zich bezig met de promotie. Visit Brabant kijkt over de gemeentegrenzen heen en toont interessant aanbod, ongeacht locatie. De manier waarop je als Brabantse gemeenten een plek krijgt op de website, hangt voornamelijk af van het aanbod binnen de gemeente. Visit Brabant neemt Boxtel nadrukkelijker mee dan bijvoorbeeld NBTC Holland Marketing dat doet, maar Visit Brabant houdt zich niet nadrukkelijk bezig met het vermarkten van Boxtel. VVV Noordoost-Brabant is hier tot eind 2022 verantwoordelijk voor, daarna staat het nog open hoe het vormgegeven gaat worden. Belangrijk om hierbij de verschillende schaalniveaus in gedachten te houden. Het is belangrijk om op lokaal niveau goede marketing in te zetten, maar gemeenten hebben over het algemeen provinciale marketingorganisaties nodig om groter publiek te bereiken. Lokaal en regionaal/provinciaal kunnen elkaar zo versterken.