Vaststellen omgevingsvisie Boxtel en omgevingseffectrapportage- Bijlage 3 Omgevingseffectrapportage Boxtel
Tekst van het document
Nieuwe aandachtspunten
Referentiesituatie
Doorstroming en bereikbaarheid
Scenario 1
Scenario 2
0
Biodiversiteit
=
Groene leefomgeving
=
Geurhinder
=
Luchtkwaliteit
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
58
5.5
Doorkijk naar het doelbereik
De gemeente Boxtel heeft voor haar omgevingsvisie 16 ambities vastgesteld (zie Tabel 5.6). Deze ambities zijn verdeeld onder de vier thema’s van de omgevingsvisie: Aangenaam leven, Verbindend netwerk, Krachtige economie en Inclusieve duurzaamheid. Idealiter draagt het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie bij aan het behalen van de gestelde ambities. Op basis van de effectbeoordeling is een doorkijk gegeven of het de verwachting is dat de ambitie wel of niet gehaald wordt. Tabel 5.6: Doorkijk naar doelbereik
Ambitie 1
2
3
Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle kernen zijn woningen toegevoegd. De basisvoorzieningenstructuur past bij de behoefte van de inwoners. De buitenomgeving stimuleert mensen tot meer bewegen en elkaar vaker te ontmoeten.
Beoordelingsaspect
Scenario 1
Scenario 2
Passend woningaanbod
Passend voorzieningenaanbod
Beweegvriendelijke leefomgeving
Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones
Biodiversiteit
Landschap, cultuurhistorisch erfgoed en archeologie
Fiets- en wandelnetwerk
Duurzame en slimme mobiliteit
Ontsluitingskwaliteit OV
Maatschappelijke deelname
Fiets- en wandelnetwerk Broeikasgassen
4
De leefomgeving is veilig en gezond.
Omgevingsveiligheid Geurhinder Geluidhinder Luchtkwaliteit
5
6
Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.
Beschermde natuur (Natura 2000)
De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd.
Verkeersveiligheid Sociale veiligheid Fiets- en wandelnetwerk
7
Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer.
Duurzame en slimme mobiliteit Doorstroming en bereikbaarheid Ontsluitingskwaliteit OV Verkeersveiligheid
8
9
De bereikbaarheid is verbeterd door de lokale verbindingen tussen de kernen, het buitengebied en de natuurgebieden te optimaliseren. Hetzelfde geldt voor de regionale verbindingen naar Eindhoven, ’sHertogenbosch en Tilburg. De kracht van de samenleving wordt optimaal benut door ondersteuning van lokale netwerken en (burger)initiatievenen.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
59
Ambitie 10
11
12
13
14
15
16
Het landelijk gebied is vitaal en het gebruik van het land is in balans met natuurlijke systemen (bodem, water en lucht). De gemeente Boxtel staat bekend als recreatieve bestemming om Het Groene Woud en Van Gogh Nationaal Park te ontdekken. De aantrekkelijke en gastvrije kernen dienen ook als uitvalsbasis voor natuur, cultuur en erfgoed. De gemeente Boxtel onderscheidt zich door een goed vestigingsklimaat voor duurzame en inclusieve bedrijven. Er is sprake van een goede kwaliteit van de bodem en het water. Wateroverlast, hittestress en verdroging gaan we zoveel mogelijk tegen met maatregelen. Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard. De gemeente Boxtel is zo snel mogelijk energieneutraal en loopt minstens gelijk op met de regio Noordoost Brabant, het Rijk en de Regionale Energiestrategie (RES) opgave.
10 januari 2024
Beoordelingsaspect
Scenario 1
Scenario 2
Duurzame landbouw
Toerisme en recreatie
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt
Droogte
Circulariteit
Duurzame energieopwekking
Duurzame woningen
Werklocaties Kennis en innovatie Bodemkwaliteit Oppervlaktewater Grondwater Wateroverlast Hitte
BH7677-MI-RP-230704-1429
60
6
Wat is het concept-voorkeursalternatief en wat zijn de gevolgen daarvan?
Op basis van de twee scenario’s heeft de gemeente Boxtel een concept-voorkeursalternatief opgesteld. Dit concept-voorkeursalternatief is op effecten beoordeeld. De resultaten hiervan zijn opgenomen in een aparte notitie (zie bijlage A4). In dit hoofdstuk zijn de belangrijkste punten uit deze notitie overgenomen. De onderbouwing hoe de scenariobeoordeling gebruikt is om tot een concept-voorkeursalternatief en vervolgens een definitief voorkeursalternatief gekomen is, is beschreven in hoofdstuk 7.3.
6.1
Totstandkoming van het concept-voorkeursalternatief
Wat is het concept-voorkeursalternatief? Het concept voorkeursalternatief (hierna: concept-VKA) is tot stand gekomen naar aanleiding van de resultaten van de beoordeling van de scenario’s. De beoordeling van effecten van de scenario’s heeft de gemeente inzicht gegeven in de consequenties van (beleids)keuzes. Met de scenario’s zijn zogenoemde ‘de hoeken van het speelveld’ onderzocht. Op basis daarvan heeft de gemeente een keuze gemaakt voor het beleid in de omgevingsvisie en dit verder aangescherpt tot een concept-VKA. Het concept-VKA is een 80% versie van het definitieve voorkeursalternatief en wordt op dezelfde manier beoordeeld als de scenario’s. In het concept-VKA staan nieuwe beleidsuitspraken per thema’s (dezelfde thema’s als bij de scenario’s). De thema’s zijn wonen, voorzieningen, natuur, mobiliteit, transitie landelijk gebied, toerisme, bedrijventerreinen en duurzame energie. Er is één nieuw thema toegevoegd in het concept-VKA; circulariteit. Waarom een concept-voorkeursalternatief? Het concept-VKA is een tussenstap tussen de scenario’s en het definitieve VKA. De beoordeling van het concept-VKA op omgevingseffecten heeft de gemeente de kans gegeven om het definitieve VKA nog verder aan te scherpen naar aanleiding van de resultaten. Hierdoor is het definitieve VKA volledig en integraal gemaakt en afgewogen.
Wat staat er in het concept-voorkeursalternatief? Zoals hierboven benoemd is het concept-VKA een 80% versie van het definitieve VKA. Dit betekent dat het concept-VKA grotendeels overeenkomt met het definitieve VKA. In het definitieve VKA zitten nog enkele aanpassingen en aanscherpingen. De aangeleverde teksten uit het omgevingsvisietraject en de beleidsuitspraken uit het concept-VKA zijn opgenomen in een aparte notitie (zie bijlage A4). De gemeente Boxtel heeft in haar concept-VKA bepaalde uitspraken gedaan die algemeen gelden voor nieuwe ontwikkelingen, deze worden integraal meegenomen in de beoordeling en zijn niet opgenomen in Tabel 6.1. Het gaat om uitspraken gericht op bodem en water sturend, klimaatadaptatie, natuur en groene kwaliteit, cultuurhistorie en een gezonde leefomgeving. De volledige uitspraken zijn te vinden in de bijlage. Hieronder zijn op hoofdlijnen de beleidsuitspraken uit het concept-VKA samengevat.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
61
Tabel 6.1: Samenvatting van de beleidsuitspraken van het concept-VKA
Concept-VKA Wonen
Tussen 2023 en 2027 worden minimaal 1.300 woningen toevoegen in lijn met de trend van de afgelopen jaren plus een extra ambitie. Van 2028 tot 2032 worden nogmaals 985 woningen toegevoegd. Hierbij wordt gelet op de woningbehoefte.
Voorzieningen
Er wordt ingezet op voorzieningen voor jong en oud, zoals scholen, sportvoorzieningen, zorgfuncties en buurthuizen. Dat kunnen nieuwe voorzieningen zijn, maar ook het verbeteren en behouden van bestaande voorzieningen.
Natuur
De bestaande natuurgebieden worden behouden en versterkt. natuurgebieden worden bovendien beter met elkaar verbonden.
Mobiliteit
De gemeente Boxtel benut haar centrale ligging in de stedendriehoek 's-Hertogenbosch, Eindhoven en Tilburg. Er wordt volop ingezet op het (openbaar) vervoer, de fiets en wandelen. Er komt meer ruimte voor duurzame vormen van vervoer, zoals deelmobiliteit en laadpunten voor elektrische fietsen en -auto's.
Transitie landelijk gebied
Agrariërs die willen stoppen krijgen de mogelijkheid om binnen bepaalde randvoorwaarden, van functie of verdienmodel te veranderen. Voor de gebouwen en erven ligt hierbij de nadruk op kleinschalige recreatieve voorzieningen en duurzame energieopwekking. De agrarische gronden dienen zoveel mogelijk behouden te blijven voor de omslag naar natuurinclusieve landbouw.
Toerisme
Het centrum ontwikkelt zich ook als ‘Poort’ functie voor het aantrekken van toeristen die onder ander het Groene Woud bezoeken. In de toekomst zal de Cultuurhistorische As nog verder worden benadrukt om deze unieke kwaliteiten een impuls te geven. De Dommel is in de toekomst nog beter te beleven door een betere zichtbaarheid en door nieuwe wandelpaden langs de Dommel.
Bedrijventerreinen
Voor nieuwe bedrijventerreinen wordt ingezet op bedrijven die iets toevoegen. In de eerste plaats voor wat betreft de werkgelegenheid. Voor bestaande bedrijventerrein ligt de nadruk op verduurzaming, zoals efficiënt ruimtegebruik, maatregelen voor klimaatadaptatie en de energietransitie. Verouderde en leegstaande (niet agrarische) bedrijfsgebouwen worden getransformeerd naar kwalitatieve werklocaties, eventueel in combinatie met wonen als de bedrijfsfuncties het toelaten.
Duurzame energie
Voor de energietransitie wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik, in verband met de schaarse beschikbare ruimte. De opgave om energieneutraal te worden krijgt vooral vorm door zon op daken, zonnevelden en windenergie in het landelijk gebied met dubbelgebruik.
Circulariteit
In 2040 is er minder restafval per inwoner en gebruiken we hernieuwbare grondstoffen bij de inkoop en uitvoering van bouwprojecten.
De
verschillende
In Figuur 6.1 is het beleid uit het concept-VKA visueel weergeven.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
62
Figuur 6.1: Visualisatie van het beleid uit het concept-VKA voor de gemeente Boxtel
Hoe is het concept-voorkeursalternatief beoordeeld? Het concept-VKA is op dezelfde manier beoordeeld als de scenario’s. Er is een effectbeoordeling gedaan en er is een doorkijk geven of het de verwachting is dat de ambities van de gemeente wel of niet gehaald wordt. De aanpak is uitgebreid beschreven, respectievelijk in paragraaf 0 en 3.7. Daarnaast zijn er botsproeven uitgevoerd, om te kijken of het nieuwe beleid elkaar versterkt of dat het elkaar tegenspreekt en/of knelt. De aanpak van de botsproeven is uitgebreid beschreven in paragraaf 3.6. De resultaten van de effectbeoordeling, de doorkijk naar de ambities en de botsproeven zijn opgenomen in een aparte notitie (zie bijlage A4). Hieronder zijn de belangrijkste bevindingen beschreven. Aan de hand van deze bevindingen heeft de gemeente een aanscherping gemaakt naar een definitief VKA.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
63
6.2
Belangrijkste bevindingen
6.2.1
Effecten van het concept-VKA
De effecten van het nieuwe beleid zijn weergeven in het ‘rad van de leefomgeving’. De witte stippenlijn laat zien hoe elk beoordelingsaspect uit de foto van de leefomgeving zich autonoom ontwikkelt. Daarnaast is weergegeven hoe de scenario’s zich ontwikkelen ten opzichte van deze referentiesituatie, dus of er overwegend kansen of risico’s voorzien zijn. Scenario 1 is de paarse lijn en scenario 2 de blauwe lijn. Tenslotte is het concept-VKA toegevoegd met een gele lijn. Zo is ook goed te zien hoe de scenario’s en het concept-VKA scoren ten opzichte van elkaar. Over het algemeen is te zien dat het concept-VKA veel meer kansen op positieve effecten laat zien dan scenario 1 én 2. Vergeleken met scenario 2 zijn er veel minder risico’s op negatieve effecten. Ten opzichte van scenario 2 richt het concept-VKA zich meer op toevoeging van natuur, groen, waterberging en duurzame vormen van mobiliteit. Vergeleken met scenario 1 zijn er iets meer risico’s op negatieve effecten. Dit komt omdat in scenario 1 enkel ingezet wordt op autonome groei van woningbouw en werkgelegenheid. In het concept-VKA is wel nieuwe woningbouw en bedrijvigheid opgenomen, waardoor er meer risico’s ontstaan. In bijlage A4 is uitgebreid toegelicht wat de verschillen zijn tussen de scenario’s en het conceptVKA.
De meeste kansen op positieve effecten zijn er bij de aspecten beweegvriendelijke leefomgeving, wateroverlast, beschermde natuur (Natura 2000), biodiversiteit en sociale veiligheid. Dit komt doordat het concept-VKA inzet op verbetering van het fiets- en wandelnetwerk, toevoeging van waterberging, verbinden van natuurgebieden met nieuwe natuur en het faciliteren van ontmoeting. Voor beschermde natuur (Natura 2000) en biodiversiteit bestaan er naast deze kansen ook risico’s op negatieve effecten, maar er is overwegend sprake van kansen. De risico’s ontstaan door de toename van stikstofuitstoot als gevolg van extra verkeersbewegingen, verduurzaming van panden waar beschermde soorten leven en toepassing van windenergie bij natuurgebieden met (beschermde) soorten. Voor de aspecten doorstroming en bereikbaarheid, verkeersveiligheid en luchtkwaliteit zijn er evenveel kansen als risico. Er zijn kansen omdat er in het concept-VKA wordt ingezet op duurzame vormen van mobiliteit, er zijn risico’s door extra verkeersbewegingen. Per saldo zijn er meer risico’s voor geluidhinder. Dit komt ook door het extra verkeersbewegingen. Er zijn enkel risico’s voorzien voor omgevingsveiligheid en geurhinder door de uitbreiding van woningen nabij gebieden waar het veiligheidsrisico hoger is en waar meer geurhinder optreedt.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
64
Figuur 6.2: Rad van de Leefomgeving gemeente Boxtel
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
65
6.2.2
Ontwikkeling van de kwalitatieve aspecten
Een aantal beoordelingsaspecten zijn in de ‘foto van de leefomgeving’ kwalitatief ingevuld: kennis en innovatie, toerisme en recreatie, duurzame landbouw, afval en grondstoffen, bodemkwaliteit, grondwater, natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones en landschap, cultuurhistorie en archeologie. Voor deze beoordelingsaspecten was onvoldoende specifieke gemeentelijke informatie beschikbaar of kon niet gesteld worden in hoeverre de referentiesituatie er goed of slecht voor staat. Aan deze thema’s is daarom geen kwaliteitsniveau toegekend in de ‘foto van de leefomgeving’. In de effectbeoordeling van het voorkeursalternatief zijn deze kwalitatieve aspecten wel beoordeeld op kansen op positieve effecten of risico’s op negatieve effecten. In onderstaande tabel is te zien hoe deze kwalitatieve aspecten zich ontwikkelen voor het concept-VKA. De tabel geeft weer of er sprake is van overwegend kansen (groen pijltje omhoog ) of overwegend risico’s (rood pijltje omlaag ) voor de kwalitatieve aspecten. Nul (0) betekent dat er geen effecten zijn. Voor vrijwel alle kwalitatieve aspecten zijn overwegend kansen op positieve effecten voorzien. De uitzondering hierop is het aspect kennis en innovatie, waar geen effect wordt verwacht. In bijlage A4 zijn de kansen en risico’s uitgebreid toegelicht. Tabel 6.2: Ontwikkeling van kwalitatieve aspecten in het concept-VKA
Kwalitatieve aspecten
Concept-VKA
Kennis en innovatie
0
Toerisme en recreatie Duurzame landbouw Afval en grondstoffen Bodemkwaliteit Grondwater Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones Landschap, cultuurhistorie en archeologie
6.2.3
Ontwikkeling knel- en aandachtspunten ten opzichte van de referentiesituatie
In de ‘foto van de leefomgeving’ is aan de beoordelingsaspecten een kwaliteitsniveau toegekend: groen, oranje of rood. De beoordelingsaspecten die in de huidige situatie en autonome ontwikkeling beoordeeld zijn met kwaliteitsniveau ‘rood’ en ‘oranje met verslechterende trend’ zijn aangemerkt als respectievelijk knelpunt en aandachtspunt. Vanuit het belang van de kwaliteit van de leefomgeving liggen bij deze aspecten belangrijke opgaven voor de omgevingsvisie. In bijlage A4 is de ontwikkeling van knel- en aandachtspunten uitgebreid toegelicht. In onderstaande tabellen is te zien hoe deze knelpunten zich ontwikkelen voor het concept-VKA. De tabel geeft weer of er sprake is van overwegend kansen (groen pijltje omhoog ) of overwegend risico’s (rood pijltje omlaag ) voor de bestaande knelpunten. Nul (0) betekent dat er geen effecten zijn.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
66
Bestaande knelpunten In de ‘foto van de leefomgeving’ zijn de volgende aspecten aangemerkt als knelpunt: fiets- en wandelnetwerk, duurzame en slimme mobiliteit, duurzame energieopwekking, broeikasgassen en geluidhinder. Bij bijna alle bestaande knelpunten is een kans op een positief effect te zien. Voor de aspecten fiets- en wandelnetwerk en duurzame en slimme mobiliteit zal het knelpunten mogelijk verholpen worden, want er zijn uitsluitend kansen op positieve effecten. Bij de aspecten duurzame energieopwekking en broeikasgassen is het onzeker in hoeverre de kansen leiden tot een opheffing van het knelpunt. Voor de andere knelpunten bestaan ook kansen, maar het is nog onzeker in hoeverre dit kan leiden tot opheffing van het knelpunt. Dit komt omdat de beleidsuitspraken inzetten om verbetering maar het niet concreet genoeg is om met zekerheid te zeggen dat het knelpunt wordt opgelost. Voor geluidhinder is er een risico op een negatief effect, waardoor de situatie mogelijk zal verslechteren en het knelpunt blijft bestaan. Tabel 6.3: Ontwikkeling van de bestaande knelpunten uit de referentiesituatie per scenario
Knelpunten
Referentiesituatie
Fiets- en wandelnetwerk
=
Duurzame en slimme mobiliteit
=
Concept-VKA
Duurzame energieopwekking Broeikasgassen Geluidhinder
Bestaande aandachtspunten en nieuwe knelpunten Naast bestaande knelpunten zijn de volgende aspecten aangemerkt als aandachtspunt: werkgelegenheid en arbeidsmarkt, wateroverlast, hitte, beschermde natuur (Natura 2000), omgevingsveiligheid, beweegvriendelijke leefomgeving, passend woningaanbod en passend voorzieningenaanbod. Bij de meeste aspecten zijn overwegend kansen voorzien. Bij deze aspecten bestaat de kans dat het aandachtspunt verholpen wordt. Bij het aspect omgevingsveiligheid zijn enkel risico’s voorzien waardoor het aandachtspunt blijft bestaan en dit mogelijk een nieuw knelpunt vormt. Tabel 6.4: Ontwikkeling van de bestaande aandachtspunten uit de referentiesituatie per scenario
Aandachtspunten
Referentiesituatie
Concept-VKA
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt Wateroverlast
Huidig
Autonoom
Huidig
Autonoom
Hitte Beschermde natuur (Natura 2000) Omgevingsveiligheid Beweegvriendelijke leefomgeving Passend woningaanbod Passend voorzieningenaanbod
Nieuwe knelpunten Voor het aspect omgevingsveiligheid ontstaat er door het concept-VKA een nieuw knelpunt.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
67
Nieuwe aandachtspunten Er ontstaat mogelijk een nieuw aandachtspunt voor het aspect geurhinder. Het gaat hier om een aspect dat in de referentiesituatie oranje scoort met een positieve trend en waarbij het nieuwe beleid tot meer risico’s dan kansen leidt door het realiseren van nieuwe woningen in gebieden waar een kans is op geurhinder. Tabel 6.5: Mogelijke nieuwe aandachtspunten
Aandachtspunten
Referentiesituatie
Concept-VKA
Geurhinder
6.2.4
Botsproeven
Omdat het concept-VKA een samenhangend en integraal beeld schetst, is het van belang dat het voorgenomen beleid voldoende consistent is en niet conflicteert. Hierbij is het van belang dat dat de ene uitspraak voor nieuw beleid geen afbreuk doet aan een andere uitspraak, maar dat uitspraken elkaar juist versterken. Daarom zijn zogenaamde ‘botsproeven’ uitgevoerd, waarbij de onderlinge samenhang tussen beleidsuitspraken is beschouwd. Zowel inhoudelijk als in ruimtelijk zin, past het naast elkaar in de leefomgeving? In paragraaf 3.6 is de methodiek van de botsproeven beschreven. In bijlage A4 zijn de resultaten van de botsproeven uitgebreid toegelicht. In Tabel 6 staan de resultaten van de botsproeven. Daarvoor is zijn de volgende scores gebruikt. • Groen: er is sprake van versterking tussen de uitspraken • Oranje: er is zowel sprake van versterking als tegenstrijdigheid tussen de uitspraken • Rood: er is sprake van tegenstrijdigheid tussen de uitspraken • Grijs: er is geen sprake van versterking of tegenstrijdigheid tussen de uitspraken • Lichtgrijs: niet van toepassing/geen relatie
Circulariteit
Duurzame energie
Bedrijventerreinen
Toerisme
Transitie landelijk gebied
Mobiliteit
Natuur
Wonen
Beleidsuitspraken
Voorzieningen
Tabel 6.6: Resultaten van de botsproeven van het concept-VKA
Wonen Voorzieningen Natuur Mobiliteit Transitie landelijk gebied Toerisme Bedrijventerreinen Duurzame energie Circulariteit
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
68
Uit de botsproeven blijkt dat er tussen de beleidsuitspraken uit het concept-VKA veel kansen op synergie zijn. De meeste kansen op synergie zijn er bij de beleidsuitspraak mobiliteit. De meeste risico’s op strijdigheid zijn er bij de beleidsuitspraak transitie landelijk gebied. Deze is strijdig met de beleidsuitspraken wonen, natuur, bedrijventerreinen en duurzame energie.
6.2.5
Doorkijk naar het doelbereik
De gemeente Boxtel heeft voor haar omgevingsvisie 16 ambities vastgesteld. De ambities zijn opgenomen in paragraaf 2.2.2. Idealiter draagt het nieuwe beleid uit de omgevingsvisie bij aan het behalen van de gestelde ambities. Op basis van de effectbeoordeling is een doorkijk gegeven of het de verwachting is dat de ambitie wel of niet gehaald wordt. In onderstaande tabel is te zien of het beleid uit het concept-VKA wel of niet bijdraagt aan het halen van de ambities. Uit de tabel blijkt dat het beleid uit het concept-VKA bijdraagt aan het behalen van vrijwel alle ambities. Enkel ambitie 4, ‘De leefomgeving is veilig en gezond’, wordt naar verwachting niet gehaald. Het is niet aannemelijk dat ambitie 4 wordt behaald omdat er (overwegend) risico’s zijn voorzien bij de gerelateerde aspecten omgevingsveiligheid, geurhinder en geluidhinder. Tabel 6.7: Doorkijk naar het doelbereik van het concept-VKA
Ambitie Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle 1 kernen zijn woningen toegevoegd. De basisvoorzieningenstructuur past bij de behoefte 2 van de inwoners. 3
De buitenomgeving stimuleert mensen tot meer bewegen en elkaar vaker te ontmoeten.
Beoordelingsaspect
Concept-VKA
Passend woningaanbod
Passend voorzieningenaanbod
Beweegvriendelijke leefomgeving
Fiets- en wandelnetwerk Broeikasgassen Omgevingsveiligheid
4
De leefomgeving is veilig en gezond.
Geurhinder Geluidhinder Luchtkwaliteit Beschermde natuur (Natura 2000)
5
6
Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen.
Natuurnetwerk Brabant en ecologische verbindingszones
Biodiversiteit
Landschap, cultuurhistorisch erfgoed en archeologie
De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd.
Verkeersveiligheid
Duurzame en slimme mobiliteit
Ontsluitingskwaliteit OV
Sociale veiligheid Fiets- en wandelnetwerk
7
Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer.
Duurzame en slimme mobiliteit Doorstroming en bereikbaarheid Ontsluitingskwaliteit OV Verkeersveiligheid
8
De bereikbaarheid is verbeterd door de lokale verbindingen tussen de kernen, het buitengebied en de natuurgebieden te optimaliseren. Hetzelfde geldt voor de regionale verbindingen naar Eindhoven, ’sHertogenbosch en Tilburg.
10 januari 2024
Fiets- en wandelnetwerk
BH7677-MI-RP-230704-1429
69
Ambitie De kracht van de samenleving wordt optimaal benut 9 door ondersteuning van lokale netwerken en (burger)initiatievenen. Het landelijk gebied is vitaal en het gebruik van het 10 land is in balans met natuurlijke systemen (bodem, water en lucht). De gemeente Boxtel staat bekend als recreatieve bestemming om Het Groene Woud en Van Gogh 11 Nationaal Park te ontdekken. De aantrekkelijke en gastvrije kernen dienen ook als uitvalsbasis voor natuur, cultuur en erfgoed. 12
13
14
15
16
De gemeente Boxtel onderscheidt zich door een goed vestigingsklimaat voor duurzame en inclusieve bedrijven. Er is sprake van een goede kwaliteit van de bodem en het water.
Wateroverlast, hittestress en verdroging gaan we zoveel mogelijk tegen met maatregelen. Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard. De gemeente Boxtel is zo snel mogelijk energieneutraal en loopt minstens gelijk op met de regio Noordoost Brabant, het Rijk en de Regionale Energiestrategie (RES) opgave.
10 januari 2024
Beoordelingsaspect
Concept-VKA
Maatschappelijke deelname
Duurzame landbouw
Toerisme en recreatie
Werkgelegenheid en arbeidsmarkt
Droogte
Circulariteit
Duurzame energieopwekking
Duurzame woningen
Werklocaties Kennis en innovatie Bodemkwaliteit Oppervlaktewater Grondwater Wateroverlast Hitte
BH7677-MI-RP-230704-1429
70
7
Wat is het voorkeursalternatief?
In dit hoofdstuk is het definitieve voorkeursalternatief (hierna VKA) beschreven. Dit vormt de omgevingsvisie Boxtel 2040. Het VKA is uitgewerkt op basis van de scenariobeoordeling en het daaropvolgende conceptVKA. Het VKA is een combinatie van beleid uit beide scenario’s en is verder aangescherpt op basis van de beoordeling van het concept-VKA. In paragaaf 7.3 is omschreven hoe de gemeente de beoordeling van de scenario’s en het concept-VKA heeft gebruikt voor het opstellen van het definitieve VKA. De omschrijving van het voorkeursalternatief is opgenomen in bijlage A5. Deze omschrijving is één op één verwerkt in de te beoordelen beleidsuitspraken, ook is er een kaart gemaakt met daarin de ontwikkelingen op specifieke locaties in de gemeente. De gemeente Boxtel heeft het nieuwe beleid per hoofdthema gespecificeerd. De vier hoofdthema’s zijn: aangenaam leven, verbindend netwerk, krachtige economie en inclusieve duurzaamheid. Voor het VKA heeft de gemeente ervoor gekozen om deelgebieden te benoemen, deze zijn verwerkt in de teksten van het VKA en in de beleidsuitspraken meegenomen.
7.1
Verbeelding van het voorkeursalternatief
In Figuur 7.1 is de verbeelding van het voorkeursalternatief te zien. Hierin staat waar de deelgebieden liggen en op welke locaties welke ruimtelijke ontwikkelingen voorzien zijn. In de volgende paragraaf zijn de beleidsuitspraken die hieraan ten grondslag liggen uitgebreid beschreven.
Figuur 7.1: Verbeelding van het voorkeursalternatief
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
71
7.2
Omschrijving van het voorkeursalternatief
Voor het VKA heeft de gemeente, in tegenstelling tot de scenario’s, ervoor gekozen algemene uitganspunten te formuleren. Deze algemene uitgangspunten gelden voor alle uitspraken. Daarnaast zijn de specifiek gebiedsgerichte ontwikkelingen, zoals beschreven bij de deelgebieden, opgenomen onder de bijpassende beleidsuitspraken. Algemene uitspraken Onderstaande uitspraken zijn integraal meegenomen in de beoordeling van het VKA: • De natuur en groene kwaliteit van Boxtel wordt behouden en versterkt. Dit gaat om het groen binnen de dorpen, het groen buiten de dorpen en de verbinding daartussen. De groene kwaliteit wordt hoog gewaardeerd door de inwoners en draagt bij aan een aangenaam leven. Bodem en water zijn sturend bij ontwikkelingen. • Nieuwe ontwikkelingen houden rekening met de identiteit van de plek. Er zijn veel plaatsen met een rijke cultuurhistorie, zoals de landgoederen en de historische gebouwen in de dorpen. Deze worden gekoesterd en een nieuwe ontwikkeling staat in dienst van het behoud van de cultuurhistorische waarde. Voor andere gebieden kan ontwikkeling juist leiden tot nieuwe kwaliteiten, zoals woningen of zonnevelden in combinatie met de ontwikkeling van nieuwe natuur of de aanleg van waterberging. • De gemeente Boxtel zet in op een gezonde leefomgeving. Bij ontwikkelingen houden we altijd rekening met de gezondheidseffecten.
Dit doen we door gezondheid te bevorderen en te beschermen. Het bevorderen van de gezondheid is gericht op het mogelijk maken en stimuleren van een gezonde levensstijl. Het versterken van de groene kwaliteit heeft een positief effect op de gezondheid. De inrichting van de openbare ruimte stimuleert om zelf te bewegen. De voorzieningen dragen bij aan sport en ontmoeting en hebben daarmee een positief effect. Bescherming van de gezondheid is noodzakelijk. Klimaatadaptieve maatregelen helpen tegen hittestress. Overlast door stank, geluid en luchtverontreiniging is afgenomen. We voldoen minimaal aan de wettelijke eisen en we proberen ons op het gebied van geur, lucht- en geluidskwaliteit te verbeteren. We ontwikkelen beleid om overlast door stank tegen te gaan en om invulling te geven aan het Schone Lucht Akkoord. Bij grootschalig onderhoud en herinrichting van drukkere wegen met een hogere geluidbelasting op de woningen, worden geluidmaatregelen afgewogen zoals het verlagen van de snelheid en het toepassen van geluidreducerend wegdek. • Een gezonde leefomgeving is ook een veilige leefomgeving. Het gaat hierbij dan om het terugbrengen van risico’s tot een acceptabel niveau en om verkeersveiligheid.
Voor de fysieke leefomgeving wordt bij ontwikkelingen in een zo vroeg mogelijk stadium rekening gehouden met de veiligheidsrisico’s van branden, rampen en crises, verkeersveiligheid en sociale veiligheid. Het spoor, de A2, de LPG-tankstations, energiedragers, zoals accu’s en waterstof, en ondergrondse buisleidingen zijn hierbij belangrijke aandachtsgebieden. Alle hiervoor relevante ontwikkelingen worden getoetst aan de bijbehorende aandachtsgebieden voor externe veiligheid. De gemeente stelt zich kritisch op richting ProRail en het Rijk om de toename van het aantal goederentreinen dat gevaarlijke stoffen vervoert en door Boxtel rijdt aan de kaak te stellen. En zo nodig dringt de gemeente aan op het nemen van maatregelen om overlast en veiligheidsrisico’s te beperken. • Water en bodem zijn sturend voor het gebruik van gronden en voor nieuwe ontwikkelingen. De beken krijgen de ruimte, en de kwaliteit van het water verbetert. De beekdalen en de meest natte gebieden komen niet in aanmerking voor ontwikkeling, zoals woningbouw. De meest vruchtbare gronden blijven zoveel mogelijk beschikbaar voor duurzame landbouw zoals kringlooplandbouw en natuurinclusieve landbouw. Verstoring van de bodem wordt zoveel mogelijk voorkomen. • Klimaatadaptieve maatregelen, zoals het beter vasthouden van water en vergroening, zijn randvoorwaarden voor ontwikkeling in de kernen en het landelijk gebied.
Deze gaan gepaard met maatregelen om de biodiversiteit te verbeteren. Er wordt ingezet op de sponswerking van het
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
72
landelijk gebied, om water te kunnen vasthouden in tijden van droogte. Ook binnen de kernen worden maatregelen genomen om water beter vast te houden en te bergen. Bijvoorbeeld door hemelwater niet in het riool te laten gaan, maar in de bodem te infiltreren en door groene daken. Beleidsuitspraken definitief VKA In onderstaande tabel zijn de beleidsuitspraken opgenomen die een plek krijgen in de omgevingsvisie. Ten opzichte van het concept-VKA (de 80% versie) zijn er kleine tekstuele wijzigingen doorgevoerd, er zijn geen grote inhoudelijke wijzigingen. Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA De gemeente Boxtel levert haar bijdrage aan de woningmarkt door woningen te realiseren die aansluiten bij de behoefte en duurzame verstedelijking. Tussen 2023 en 2027 willen we maximaal 1.300 woningen toevoegen; in lijn met de trend van de afgelopen jaren. Van 2028 tot en met 2032 zetten we in op maximaal 985 woningen. Tussen 2032 en 2040 is het aantal woningen nog nader te bepalen, dit wordt opgenomen in het nog op te stellen woonprogramma voor die periode. We richten ons vooral op woningen waar nu en in de toekomst behoefte aan is: betaalbare huur- en koopwoningen voor met name starters en woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens in alle leeftijdscategorieën van starters tot senioren. Duurzaam betekent dat er slim met de ruimte wordt omgegaan. Het toevoegen van woningen door inbreiding, herstructurering en transformatie heeft de voorkeur. Hierbij worden bestaande gebouwen met een andere functie en bedrijfspercelen binnen de kernen verbouwd tot woonlocatie als dat wenselijk is, omdat aan de bestaande functie geen behoefte meer is. Ook wordt gekeken naar het splitsen van grote woningen. Mogelijkheden om woningen te bouwen binnen de bestaande kernen worden benut, in combinatie met verduurzaming van de woningen en de openbare ruimte. Om de ambities te behalen is er meer nodig.
Daarom zijn er ook kleinschalige uitbreidingen mogelijk aan de randen van Esch, Liempde en Lennisheuvel, waarbij de kwaliteit van de omgeving behouden blijft. Bij de kern Boxtel zijn enkele meer grootschalige woninguitbreidingen mogelijk.
Wonen
10 januari 2024
Deelgebied robuuste woonwijken De kern Boxtel is hard gegroeid in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. Deze wijken zijn deels verouderd en minder duurzaam. Er wordt ingezet op een duurzame herontwikkeling van verouderde woonwijken. Een grootschalige aanpak biedt kansen om de (her)ontwikkeling van woningen hand in hand te laten gaan met een betere, gezondere leefomgeving. Bij het inrichten van bereikbaarheid gaan we eerder uit van andere vormen van vervoer dan autogebruik. Hierdoor kan (fysieke) ruimte worden gevonden voor robuuste woonwijken waarin: • het afkoppelen van hemelwater en gescheiden opvangen van afvalwater en hemelwater de standaard is. In het openbaar gebied komen meer groenstroken, wadi’s, vijvers, bomen en waterdoorlatend straatwerk om hemelwater langer vast te houden en hittestress te bestrijden; • groen toegevoegd is en de kwaliteit van het bestaande groen verbeterd is met meer aandacht voor biodiversiteit en mogelijkheden om te bewegen en elkaar te ontmoeten, het bevorderen van de gezondheid; Bij hoge temperaturen in de zomer zorgen bomen voor schaduw en koelere plekken.
• woningen verduurzaamd zijn door deze beter te isoleren en woningen van het gas af te halen, voorzieningen voor elektrische fietsen en auto’s te faciliteren en het gebruik van duurzame en zoveel mogelijk circulaire materialen; • de (zorg)voorzieningen toegankelijk en bereikbaar zijn voor inwoners die daarop aangewezen zijn; • er meer mogelijkheden zijn om elkaar te ontmoeten en te bewegen, zoals speeltuinen, picknickplaatsen en mogelijkheden om te sporten in de openbare ruimte.
BH7677-MI-RP-230704-1429
73
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA Gelet op de ambities voor een passend woningaanbod is het wenselijk om naast de herontwikkeling van bestaande wijken nieuwe woonwijken te realiseren. Nabijheid ten opzichte van het station, voorzieningen en fiets- en autobereikbaarheid zijn hierbij van groot belang. Er zijn twee mogelijke locaties. Het gebied ten noordwesten van Boxtel, zogenaamd Boxtel Noordwest, is een zoekgebied voor de korte tot middellange termijn. Op de langere termijn is het gebied ten zuiden van Boxtel, tussen het Dommeldal, en de A2 in beeld voor wonen, werken en voorzieningen. Deelgebied vitale kernen Esch, Lennisheuvel en Liempde Voor de vitale kernen is het belangrijk dat jong en oud een passende woning kunnen vinden en voorzieningen behouden blijven. In Esch zijn er kansen voor de transformatie van bedrijventerrein Broxven naar een woongebied waarmee bovendien hinder van vrachtverkeer kan worden beperkt. Voor nieuwe woningen zijn in Liempde, Esch en Lennisheuvel kleinschalige uitbreidingen aan de randen mogelijk. Deze uitbreidingen moeten passen bij het eigen groene en dorpse karakter. De ontwikkelingen gaan hand in hand met maatregelen om het landschap te versterken en met het toevoegen van groene en recreatieve verbindingen met het landelijk gebied. Deze verbindingen bestaan bijvoorbeeld uit nieuwe wandelpaden in combinatie met de aanleg van bosjes en hagen.
Bij een aantrekkelijke woonomgeving horen ook passende voorzieningen voor alle kernen. Er wordt ingezet op voorzieningen voor jong en oud, zoals scholen, sportvoorzieningen, kunsten cultuurvoorzieningen, zorgfuncties en buurthuizen. Dat kunnen nieuwe voorzieningen zijn, maar ook het verbeteren en behouden van bestaande voorzieningen. Bijvoorbeeld door verduurzaming van de faciliteiten en aanpassingen waardoor meerdere functies en verenigingen er gebruik van kunnen maken (multifunctioneel gebruik). Het aantal te bouwen woningen vraagt ook om te onderzoeken of extra voorzieningen toegevoegd dienen te worden. De omgeving is zo ingericht dat iedereen deel kan nemen aan de maatschappij. De gemeente Boxtel stelt mensen in staat om elkaar te ontmoeten, waarbij verschillen in afkomst, leeftijd, inkomen of beperking geen rol spelen. Het verenigingsleven, evenementen en vrijwilligerswerk spelen hierin een belangrijke rol en worden door de gemeente gestimuleerd. De toegankelijkheid van voorzieningen en de openbare ruimte verbetert, zodat ook mensen met een beperking hier gebruik van kunnen maken.
Voorzieningen
Deelgebied stedelijk centrum kern Boxtel Kansen worden benut om woningen voor met name senioren dicht bij de voorzieningen toe te voegen. Deze kansen spelen in het centrum vooral in de stationsomgeving van Boxtel en bij vrijkomende winkels of bedrijven aan de randen van het centrum. Met het oog op een aantrekkelijk en compact centrum worden de winkels en horeca zoveel mogelijk in het centrum geconcentreerd. Binnen het centrum staat ontmoeting centraal. Er wordt ingezet op ruimte voor openbare zitgelegenheid, brede stoepen, informatievoorziening voor recreanten, terrassen en parkeergelegenheid voor fietsen. Inclusief ontwerpen voor ouderen en mindervaliden is hierbij van belang. Deelgebied vitale kernen Esch, Lennisheuvel en Liempde In Esch, Lennisheuvel en Liempde zijn ontmoetingsmogelijkheden in de openbare ruimte belangrijk. Ruimte voor parken, pleintjes, ommetjes, sport en spel versterken de mogelijkheid om elkaar te ontmoeten en stimuleren samen bewegen. Het nadrukkelijke streven is om deze plekken binnen de kernen te behouden en waar mogelijk te versterken, waarbij ook maatregelen worden genomen voor klimaatadaptatie.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
74
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA Deelgebied natuurgebieden De bestaande natuurgebieden worden behouden en kwalitatief verbeterd. De verschillende natuurgebieden worden bovendien beter met elkaar verbonden. Een voorbeeld is het verbinden van de Kampina met Eikenhorst (lokaal bekend als Sparrenrijk) en de Geelders met de Scheeken. Waar nodig gebeurt dit in goede samenwerking met de buurgemeenten. Het verbinden van de natuur wordt gerealiseerd door de aanleg van natuurlijk groen, nieuwe natuur, of door natuurinclusieve landbouw. Ook nieuwe elementen in het landschap, zoals natuurlijke hagen, natuurvriendelijke oevers van sloten, grasland met veel kruiden, bosjes of poelen dragen bij aan de verbinding tussen de natuurgebieden. Dit kan goed samengaan met natuurinclusieve landbouw, zoals beschreven onder landelijk gebied.
Natuur
In het bijzonder zijn maatregelen nodig voor de Kampina waar de biodiversiteit onder grote druk staat door verdroging, te veel stikstof en verstoring. In een bufferzone rondom de Kampina wordt water beter vastgehouden om verdroging tegen te gaan. Stikstof wordt teruggedrongen door in te zetten op natuurinclusieve landbouw. De daling van grondwater wordt voorkomen en waar mogelijk gaat de grondwaterstand omhoog. Recreatie wordt gestimuleerd in gebieden rondom de Kampina, zoals in de bufferzone. Dit om het meest kwetsbare deel van de Kampina te ontlasten. Hoe de bufferzone er precies uit gaat zien moet nog worden uitgewerkt. De beken en beekdalen hebben ook een belangrijke functie voor de natuur. Deze vormen een belangrijke verbinding tussen natuurgebieden, binnen de gemeente en ver daarbuiten. Deelgebied beekdalen De beken De Beerze, de Essche Stroom en de Dommel dragen bij aan de kwaliteiten van de gemeente en krijgen de ruimte. Dit is goed voor de natuur, de waterkwaliteit, het beter vasthouden van water en voor recreatie. Er worden al veel maatregelen genomen, zoals de Essche stroom die de ruimte krijgt om door het landschap te kronkelen. Met het oog op klimaatverandering worden nieuwe ontwikkelingen in de beekdalen waarbij bouwwerken of verharding wordt toegevoegd tegengegaan.
De beekdalen zorgen ook voor verbinding tussen de kernen, het landelijk gebied en de natuurgebieden. De beken en beekdalen zijn daarmee ook belangrijk voor de biodiversiteit. Door het bieden van ruimte aan de beekdalen, het nemen van inrichtingsmaatregelen en de omslag naar natuurinclusieve landbouw wordt ingezet op verbetering van de waterkwaliteit.
Mobiliteit
Mobiliteit, waaronder de ontsluitingsfunctie, is een integraal onderdeel bij de ontwikkeling van uitbreidingslocaties. De gemeente Boxtel benut haar centrale ligging in de stedendriehoek 'sHertogenbosch, Eindhoven en Tilburg. Er wordt volop ingezet op het (openbaar) vervoer, de fiets en wandelen, waaronder ook gedragsverandering van de samenleving. Het treinstation van Boxtel wordt verder ontwikkeld naar een mobiliteitshub. Het station groeit door als op- en overstap locatie met meer ruimte voor deelmobiliteit en voorzieningen. De bereikbaarheid van het station per fiets wordt verbeterd en de omgeving wordt aantrekkelijk en veilig ingericht. Autobereikbaarheid en -parkeren blijft ook van belang, maar heeft minder prioriteit en wordt meer naar de randen verplaatst. Er komt meer ruimte voor duurzame vormen van vervoer, zoals deelmobiliteit en laadpunten voor elektrische fietsen en -auto's. Fossiele brandstofpunten verdwijnen op termijn uit de kernen en worden meer aan de randen (hoofdwegenstructuur) gesitueerd. Kansen voor de omslag naar groene waterstof als brandstof worden benut. Een veilig en ordenend fietsnetwerk in en tussen de kernen is van belang. Bestaande fietspaden worden behouden en waar nodig aantrekkelijker en veiliger gemaakt. Ontbrekende schakels in het netwerk van fietspaden worden toegevoegd, onderdeel daarvan is verbetering
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
75
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA van het (regionale) fietsnetwerk voor recreanten en woon-werk verkeer. Ook goede wandelpaden, ommetjes en ontmoetingsplekken met aandacht voor koelte en schaduw worden gestimuleerd. Bij nieuwbouw van woningen worden ook altijd wandelpaden, ommetjes en ontmoetingsplekken toegevoegd. Deelgebied stedelijk centrum kern Boxtel Autobereikbaarheid en -parkeren blijven van belang in het stedelijk centrum, maar heeft minder prioriteit (meer naar de randen van het centrum). In de omgeving van de Stationsstraat zijn verschillende functies mogelijk. Een toekomstige herinrichting van de Stationsstraat wordt benut om de verbinding tussen het station en het centrum te verbeteren. Deelgebied vitale kernen Esch, Lennisheuvel en Liempde Voor de leefbaarheid wordt doorgaand gemotoriseerd verkeer in de kernen zoveel mogelijk geweerd. De fietsverbinding tussen de kernen wordt beter benut en waar nodig uitgebreid, zoals tussen Esch en Boxtel en Lennisheuvel en Boxtel. Agrariërs die willen stoppen krijgen de mogelijkheid om binnen bepaalde randvoorwaarden van functie of verdienmodel te veranderen. Voor de gebouwen en erven ligt hierbij de nadruk op kleinschalige recreatieve voorzieningen en duurzame energieopwekking.
Ontwikkelingen, zoals de Transformatie naar kleinschalige woningenbouwontwikkeling, moeten passen binnen de identiteit en ontwikkelingsrichting van een gebied. Als de ontwikkelrichting kleinschalige woningbouwontwikkeling mogelijk maakt is dit onder voorwaarden mogelijk. De agrarische gronden dienen zoveel mogelijk behouden te blijven voor de omslag naar duurzame landbouw. Er is ruimte voor verschillende vormen van duurzame landbouw, zoals natuurinclusieve landbouw en kringlooplandbouw. Dit betekent dat de landbouw zich aanpast op lokaal beschikbaar (grond)water, energie en grondstoffen zonder deze uit te putten. Ook worden er niet of nauwelijks kunstmest en/of chemische gewasbestrijdingsmiddelen gebruikt. De landbouw draagt bij aan de biodiversiteit. De producten worden zo dicht mogelijk bij de consument geteeld, verwerkt en verkocht.
Transitie landelijk gebied
Deelgebied landelijk gebied De toekomst van het landelijk gebied vraagt om keuzes. Dit met het oog op de grote opgaven op het gebied van natuur en biodiversiteit, klimaatadaptatie en een goede kwaliteit van water en bodem. Evenzeer gaat het om de leefbaarheid van het landelijk gebied en perspectief voor de agrariërs. De landbouw is en blijft een belangrijke landschappelijke drager als voedselproducent. Voedselproductie in coöperatief verband kan ook perspectief bieden voor de agrariërs, zorgt voor meer circulariteit en tevens voor mogelijkheden voor zelfvoorzienendheid voor de Boxtelse gemeenschap. Hierbij wordt wel de omslag naar duurzame landbouw gemaakt. Hierin zijn water en bodem leidend. De meest vruchtbare gronden blijven zo veel mogelijk beschikbaar voor duurzame landbouw. De lagere en natte delen werden van oudsher al gebruikt voor de productie van populierenhout en voor weiden. In de gebieden wordt het water zo goed mogelijk vastgehouden. De landbouw kan hier in de toekomst een bijdrage leveren aan de circulaire economie met onder andere de productie van duurzaam geteeld hout. Het agrarisch natuurbeheer draagt bij aan de kwaliteit van het landschap door bijvoorbeeld natuurlijke hagen weer meer terug te brengen, zoals de vlechthagen die helpen om Eikenhorst en de Kampina te verbinden.
De gronden in de beekdalen en bijvoorbeeld de bufferzone rondom de Kampina kunnen hiervoor worden ingezet. Agrarisch natuurbeheer kan een goede
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
76
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA alternatieve inkomstenbron vormen voor de landgoederen en agrariërs die op zoek zijn naar een andere bedrijfsvoering. Het landelijk gebied krijgt ook een belangrijke recreatieve functie. Dit als ‘uitloopgebied’ voor de kernen. Het groen en de recreatieve routes binnen de kernen worden meer verbonden met het landelijk gebied. Zo ontstaan er meer mogelijkheden om te wandelen en fietsen dichtbij huis. Recreatie en toerisme worden een belangrijkere economische drager voor een deel van het landelijk gebied. Denk hierbij aan kamperen bij de boer, de verkoop van streekproducten en andere kleinschalige recreatieve activiteiten. Niet alleen de natuurgebieden, maar ook het landelijk gebied wordt een trekker voor kleinschalige recreatie en toerisme. De landgoederen spelen hierbij een belangrijk rol. In het noorden van de gemeente Boxtel ligt een cluster van de landgoederen: Venrode, Beukenhorst en Eikenhorst. Eeuwenoude bomen, parktuinen, oude landhuizen en cultuurhistorie kunnen hier optimaal worden beleefd met respect voor de omgeving. Het landelijk gebied heeft dus meerdere mogelijkheden voor ontwikkeling en verschillende functies krijgen er een plek. Hoe dit er precies uit komt te zien verschilt van gebied tot gebied en wordt de komende jaren uitgewerkt in het programma Landelijk gebied.
Dit doen we met de agrarische sector, natuur- en landschapsorganisaties, landeigenaren, inwoners, het waterschap en andere belanghebbenden. Deelgebied stedelijk centrum kern Boxtel Het stedelijk centrum van Boxtel heeft meerdere functies. Het is een aantrekkelijke omgeving om te wonen, te werken en elkaar te ontmoeten. Het is ook een plaats met unieke cultuurhistorische en landschappelijke kwaliteiten die worden gekoesterd. Het centrum ontwikkelt zich ook als ‘Poort’ functie voor het aantrekken van toeristen die onder ander het Groene Woud bezoeken. Een aantrekkelijk, bereikbaar centrum is een voorwaarde om recreanten en toeristen aan te trekken. Het station werkt hierbij als op- en overstaplocatie.
Toerisme
De kern Boxtel heeft een stedelijk centrum met een rijke cultuurhistorie. Dit is te zien met onder andere Kasteel Stapelen, de markt en de Sint-Petrus basiliek. De Cultuurhistorische As verbindt deze belangrijke historische plekken. Boxtel heeft al stappen gezet om de kern aantrekkelijker te maken, zoals de herinrichting van de markt en de Rechterstraat. In de toekomst zal de Cultuurhistorische As nog verder worden benadrukt om deze unieke kwaliteiten een impuls te geven. Ook de Dommel die dwars door het centrum van Boxtel stroomt is een unieke kwaliteit die beter wordt benut. Boxtel heeft al stappen gezet om de kern aantrekkelijker te maken. De Dommel is in de toekomst nog zichtbaarder, er is meer recreatie en er zijn nieuwe wandelpaden langs De Dommel. De groene en recreatieve verbindingen langs en op de Dommel zorgen ook voor de verbinding met het landelijk gebied. Deelgebied vitale kernen Esch, Lennisheuvel en Liempde Met name Liempde speelt een rol voor het toerisme als gastvrije kern met een divers aanbod van horeca, overnachtingsplekken, cultuur en winkels met lokale producten.
Bedrijventerreinen
Het ondernemende Boxtel koestert het goede vestigingsklimaat, zowel voor de bedrijven als de horeca en de detailhandel. De optimale ligging van de gemeente Boxtel met een goede bereikbaarheid per spoor, snelweg en de energie infrastructuur wordt beter benut. Dit door de bedrijventerreinen bereikbaar te houden en te investeren in duurzame maatregelen. Specifiek worden de kansen onderzocht om een waterstofhub te ontwikkelen gekoppeld aan de Delta Rhine Corridor. De gemeente Boxtel blijft naast een aantrekkelijk woongemeente ook een aantrekkelijk gemeente om te werken en te ondernemen met voldoende aanbod aan werklocaties. Voor nieuwe bedrijventerreinen of uitbreiding van bestaande bedrijventerreinen wordt ingezet op bedrijven die iets toevoegen. In de eerste plaats voor wat betreft de werkgelegenheid. We
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
77
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA zetten in op banen die aansluiten bij de opleidingsachtergrond van de inwoners. Kenmerkend voor Boxtel zijn hierbij de Midden en Klein Bedrijven (MKB) en de maak- en creatieve industrie. Aanvullend zetten we in op kenniswerkers en werklocaties gericht op bedrijven die inzetten op duurzame innovatie, gezonde voeding, bio-economie en de circulaire economie. We kijken ook naar de toegevoegde waarde van bedrijven voor de regio en werken hierin samen met de Regio Noordoost-Brabant, Brainport en Agrifoodcapital. We bieden geen ruimte aan bedrijven die veel ruimte innemen en weinig meerwaarde hebben voor de gemeente Boxtel, zoals grote logistieke dienstverleners. Voor bestaande bedrijventerrein ligt de nadruk op verduurzaming, zoals efficiënt ruimtegebruik, maatregelen voor klimaatadaptatie en de energietransitie. Losse bedrijven in of nabij de kernen die overlast veroorzaken komen in aanmerking voor transformatie naar wonen. Deelgebied bedrijfsfuncties Het lokale bedrijfsleven wordt gekoesterd. De bedrijven zorgen in de eerste plaats voor werkgelegenheid en zijn een pijler onder het verenigingsleven. De nabijheid van het station wordt in de toekomst beter benut door deelmobiliteit te faciliteren en goede fiets- en wandelvoorzieningen richting Ladonk te realiseren.
De bedrijfszekerheid wordt verbeterd met de geplande ontsluitingsmogelijkheid via de verbindingsweg tussen Ladonk en de Kapelweg. Voor Ladonk, Vorst A en Daasdonk ligt op de korte termijn de nadruk op verduurzaming en verbetering van de bestaande terreinen. Hierbij kan gedacht worden aan de terreinen en gebouwen te vergroenen, De aangelegde bomen, bermen, perken en waterdoorlatende verharding op parkeerplaatsen zorgen ervoor dat hemelwater direct infiltreert in de grond en wateroverlast en droogte worden tegengegaan. Bedrijven verminderen hun eigen watergebruik door innovatieve wateropvang- en hergebruiksystemen. Werknemers en bezoekers kiezen meer duurzame vervoersopties zoals fiets, openbaar vervoer en deelvervoer, waardoor er minder parkeerplekken nodig zijn. Nieuwe ontwikkelingen worden standaard klimaatbestendig ingericht. Werknemers stimuleren we zo ook een ommetje te maken. Ook worden binnen het openbaar gebied van het bedrijventerreinen klimaatadaptieve maatregelen genomen om hittestress en wateroverlast te voorkomen. Verder is er meer aandacht voor groen en biodiversiteit. Dit alles leidt tot een fijnere, veiligere en gezondere werk- en leefomgeving. Daarnaast wordt ook een duurzamere bedrijfsvoering gestimuleerd, waarbij geur, geluid en luchtemissies worden teruggedrongen.
Door het gebruik van de best beschikbare technieken en maatregelen zal de industrie in de toekomst minder lawaai produceren. Op het bedrijventerrein Ladonk zullen wij de geluidszonering op termijn opheffen. Grote lawaaimakers mogen zich dan niet meer op Ladonk vestigen. De gemeenten faciliteert de verduurzaming van de bedrijven. Voor de bedrijventerreinen Ladonk, Vorst A en Daasdonk zijn er kansen om het terrein efficiënter te gebruiken en de hoogte in te gaan. Deze kansen worden benut en door de gemeente (ruimtelijk) mogelijk gemaakt. Er zijn mogelijkheden voor uitbreiding grenzend aan Ladonk. Deze bestaat ten eerste uit de ontwikkeling van GreenTech Park Brabant, ook bekend als Vorst-B. Dit is ook een voorbeeld van een werklocatie gericht op duurzame innovatie en de circulaire economie. Het aangrenzende gebied (bekend als Vorst-C) is gereserveerd als mogelijke werklocatie voor de lange termijn. Dit gebied kan ook een rol spelen in de energietransitie, met tijdelijke zonnevelden, en als zoekgebied voor een waterstof-hub.
10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
78
Afkorting
Beleidsuitspraken definitief VKA Het gebied ten zuiden van Boxtel is gereserveerd als een duurzame woon- werklocatie voor de langere termijn. Hier kan wonen worden gecombineerd met het Midden- en Kleinbedrijf. Deelgebied vitale kernen Esch, Lennisheuvel en Liempde In Esch zijn er kansen voor de transformatie van bedrijventerrein Broxven naar een woongebied waarmee bovendien hinder van vrachtverkeer in de kom kan worden beperkt. De daar aanwezige bedrijfsactiviteiten zijn op termijn beter passend op een locatie die beter bereikbaar is vanaf de A2. In Liempde geeft Daasdonk mogelijkheden voor bedrijvigheid. Aan de rand zijn er mogelijkheden voor woon-werk-kavels.
Duurzame energie
Circulariteit
10 januari 2024
Voor de energietransitie wordt ingezet op meervoudig ruimtegebruik, in verband met de schaarse beschikbare ruimte. De opgave om energieneutraal te worden krijgt vooral vorm door zon op daken, zonnevelden en windenergie in het landelijk gebied met dubbelgebruik. Het dubbelgebruik kan bestaan uit recreatie, bevordering van de biodiversiteit of waterberging. Waar dat kan wordt zonne-energie toegepast in het bestaande bebouwde gebied, en waar het nodig is wordt het buitengebied ingezet. Volgens het geldende beleid zijn zonnevelden onder de juiste voorwaarden mogelijk. Zonnevelden mogen niet ten koste gaan van de omslag naar duurzame landbouw. In 2040 is er minder restafval per inwoner en gebruiken we hernieuwbare grondstoffen bij de inkoop en uitvoering van bouwprojecten. Bij het bedrijventerrein GreenTech Park Brabant worden voorwaarden gesteld aan toekomstige bedrijven om de circulaire economie te bevorderen. Doordat er gebruik gemaakt wordt van lokale kringloopinitiatieven en steeds meer producten worden gedeeld, worden er minder nieuwe spullen gebruikt. Iedereen kan meedoen met de circulaire economie, thuis of via mogelijkheden in de wijk. We helpen inwoners en ondernemers hierbij door middel van goede voorlichting.
BH7677-MI-RP-230704-1429
79
7.3
Verantwoording totstandkoming VKA
In hoofdstuk 5 en 6 van dit OER zijn de resultaten van de effectbeoordeling van de scenario’s en het concept-voorkeursalternatief beschreven. De gemeente heeft deze resultaten gebruikt om tot komen tot het definitieve VKA. In deze paragraaf beschrijft de gemeente hoe ze de informatie uit de beoordelingen in het OER hebben gebruikt om het nieuwe beleid continue aan te scherpen. Het proces De gemeente Boxtel heeft ervoor gekozen om eerst twee scenario’s voor nieuw beleid op te stellen om op die manier ‘de hoeken van het speelveld’ te ontdekken. Scenario 1 luidt “Boxtel als het groene hart van de stedendriehoek”. Scenario 2 luidt “Boxtel als werk- en woongemeente van de regio”. Aan de hand van het beoordelingskader zijn de effecten van de scenario’s in beeld gebracht. Op basis van de resultaten van de effectbeoordeling van de scenario’s, heeft de gemeente Boxtel een concept-voorkeursalternatief opgesteld. Daarbij zijn elementen uit de twee scenario’s samengevoegd tot één alternatief zijnde het concept-voorkeursalternatief. Deze is vervolgens ook weer op effecten beoordeeld en met de uitkomsten daarvan is als laatste stap het definitieve voorkeursalternatief opgesteld dat als basis dient voor de omgevingsvisie.
Door middel van de tussentijdse effectbeoordelingen heeft het OER bijgedragen aan een stapsgewijze opbouw, toetsing en totstandkoming van een evenwichtige omgevingsvisie waarmee er naar verwachting positief bijgedragen wordt aan de gestelde ambities. De scenariobeoordeling Uit de beoordeling van scenario 1 is gebleken dat: • Dit niet of minimaal bijdraagt aan het behalen van de volgende drie ambities: o Ambitie 1: Het woningaanbod past bij de behoefte. In alle kernen zijn woningen toegevoegd (onder het thema ‘aangenaam leven’) o Ambitie 12: De gemeente Boxtel onderscheidt zich door een goed vestigingsklimaat voor duurzame en inclusieve bedrijven (onder het thema ‘krachtige economie’). o Ambitie 15: Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard (onder het thema ‘inclusieve duurzaamheid’). • Dat het onzeker is of dit bijdraagt aan het behalen van de volgende twee ambities: o Ambitie 6: De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd (onder het thema ‘aangenaam leven’). o Ambitie 7: Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer (onder het thema ‘verbindend netwerk’). Uit de beoordeling van scenario 2 is gebleken dat: • Dit niet bijdraagt aan het behalen van de volgende vier ambities: o Ambitie 4: De leefomgeving is veilig en gezond (onder het thema ‘aangenaam leven’).
o Ambitie 5: Groen en water zijn robuust, verbonden en beleefbaar in ons landschap aanwezig. De cultuurhistorische waarden zijn geborgd en versterkt en de biodiversiteit is toegenomen (onder het thema ‘aangenaam leven’). o Ambitie 14: Wateroverlast, hittestress en verdroging gaan we zoveel mogelijk tegen met maatregelen (onder het thema ‘inclusieve duurzaamheid’). o Ambitie 15: Het hergebruiken van producten, materialen en grondstoffen is de standaard. • Dat het onzeker is of dit bijdraagt aan het behalen van de volgende twee ambities: o Ambitie 6: De veiligheid en de beleving van veiligheid is verbeterd (onder het thema ‘aangenaam leven’). o Ambitie 7: Er wordt optimaal gebruik gemaakt van duurzame vormen van vervoer (onder het thema ‘verbindend netwerk’). 10 januari 2024
BH7677-MI-RP-230704-1429
80
De verschillen tussen de ambities die niet gehaald worden in beide scenario’s zijn in grote lijnen te verklaren doordat in scenario 1 vooral ingezet wordt op verduurzaming en vergroenen van woongebieden en bedrijventerreinen, toevoegen nieuwe natuur in de vorm van verbindingszones, autonome toevoeging van woningen en geen uitbreiding van voorzieningen en bedrijvigheid. In scenario 2 staat behoud van bestaande natuur centraal, aantrekken van toerisme van buitenaf en forse toename van nieuwe woningen en uitbreiding van bedrijvigheid. Beide scenario’s zetten in op zonneparken in combinatie met natuur, waarbij scenario 2 ook een toevoeging van windenergie beslaat. Het concept-voorkeursalternatief Bij het opstellen van het concept-VKA is er gebruik gemaakt van de effectbeoordelingsresultaten van de twee (uiterste) scenario’s. Hiermee is inzicht verkregen in de consequenties van (beleids)keuzes. Op basis daarvan heeft de gemeente een keuze gemaakt voor het beleid in de omgevingsvisie en dit verder aangescherpt tot een concept-VKA. Daarbij speelt ook een rol dat de woningbouwopgave hoog op de politieke agenda staat en in de omgevingsvisie van invloed is op verschillende ambities. Over het algemeen is te zien dat het concept-VKA veel meer kansen op positieve effecten laat zien dan scenario 1 én 2.
In plaats van 5 à 6 ambities per scenario die niet gehaald worden blijft er daarvan nog 1 ambitie over in het concept-VKA. Vergeleken met scenario 2 zijn er veel minder risico’s op negatieve effecten. Ten opzichte van scenario 2 richt het concept-VKA zich meer op toevoeging van natuur, groen, waterberging en duurzame vormen van mobiliteit. Vergeleken met scenario 1 zijn er iets meer risico’s op negatieve effecten. Dit komt omdat in scenario 1 enkel ingezet wordt op autonome groei van woningbouw en werkgelegenheid. In het concept-VKA is wel nieuwe woningbouw en bedrijvigheid opgenomen, waardoor er meer risico’s ontstaan. Uit de beoordeling van het concept-voorkeursalternatief is gebleken dat dit (enkel) niet bijdraagt aan het behalen van de volgende ambitie: • Ambitie 4: De leefomgeving is veilig en gezond (onder het thema ‘aangenaam leven’). Het concept-VKA zet op verschillende manieren in op het veiliger en gezonder maken van de leefomgeving. Ondanks randvoorwaarden zijn er toch enkele gevolgen van het voorgenomen beleid die leiden tot meer risico’s dan kansen. Dit geldt met name voor omgevingsveiligheid, geurhinder en geluidhinder (door uitbreiding van woningen op bepaalde locaties en verkeersaantrekkende werking). Er zijn per saldo meer risico’s dan kansen waardoor het niet aannemelijk is dat deze ambitie vanuit het concept-VKA gehaald wordt.