8.1 Programmajaarrekening 2025

Fonds overhead GELB Bij de Specifieke Uitkering voorbereiding kerncentrale hebben wij overheadskosten toegerekend en ondergebracht in Fonds overhead GELB. Dit fonds kunnen we aanwenden voor (incidentele) lasten die drukken op onder andere het domein bedrijfsvoering.

Aanpassing trouw- en raadsboerderij De werkzaamheden voor de aanpassing van de trouw- en raadsboerderij zijn in 2025 afgerond. De werkzaamheden bestonden uit drie onderdelen: het audiovisuele systeem, de verlichting en de herinrichting van de raads- en trouwzaal. Met deze aanpassingen sluit de ruimte beter aan op de wensen en behoeften van de gemeenteraad. De totale kosten van het project zijn met ruim € 40.000 overschreden. Deze overschrijding wordt meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Gemeenschappelijke regeling De Bevelanden NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland (SaBeWa)

34

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Programma Veiligheid Programmadoelstellingen Voor de inwoners van Borsele willen we een woon-, leef- en werkklimaat waar het veilig is en iedereen zich veilig voelt. Het handhaven van de openbare orde en het borgen van de veiligheid in Borsele is een belangrijke basisvoorwaarde voor het functioneren van onze samenleving. Onze programma’s dragen bij aan het creëren van deze veilige omgeving. Samenwerking met netwerkpartners staat hierin centraal. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? Een financieel gezonde en stabiele veiligheidsregio.

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De gemeenteraad heeft positieve zienswijzen 2025 was een bewogen jaar voor de uitgebracht over de programmabegroting 2025 veiligheidsregio. Financieel gezien was er geen en het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2022-2026 ruimte over en het is niet gelukt om de begroting van de VRZ. De begroting 2025 is opgesteld in lijn sluitend te krijgen. Duidelijk werd dat de met het meerjarenbeleidsplan. De laatste jaren is veiligheidsregio veel taken uitvoert waar zij niet er een fors beroep gedaan op het vermogen van voor worden gecompenseerd, zoals het geven de VRZ om bepaalde kosten structureel binnen van advies over de veiligheid en risico’s van de eigen begroting op te vangen. De moeite die kerncentrales. het gekost heeft om deze taakstellingen structureel op te vangen laat zien dat er weinig We werken een lobbytraject uit om de financiële tot geen financiële ruimte meer is voor een krapte aan te kaarten bij het Rijk. Het financieel beroep op het vermogen. gezond houden van de veiligheidsregio voor de toekomst is hierbij het belangrijkste. We vragen en nemen een actieve rol om samen met de VRZ op een gewenst en verantwoord Daarbij begonnen we in 2025 met het ambitieniveau te blijven. Verder blijven wij de samenvoegen van de GGD en VRZ. Dit leverde niet financiële situatie van de VRZ kritisch volgen.

meteen financiële voordelen op, maar wel een stabiele gemeenschappelijke regeling.

35

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Op peil houden van de brandweerzorg.

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? Brandweervrijwilligers verzorgen in Zeeland voor Er waren het afgelopen jaar gelukkig geen een groot deel de huidige brandweerzorg. problemen met de bezetting van de Demografische en maatschappelijke brandweerposten in de gemeente Borsele. ontwikkelingen maken het moeilijk om de huidige brandweerzorg op peil te houden. Om die De proef met brandweer-assistenten loopt nog. reden start de VRZ in 2025 met een pilot voor We wachten deze resultaten af. brandweer-assistenten op laag bezette posten in Zeeland. Het initiatief voor de ontwikkeling van een nieuwe toekomstvisie voor de uitvoering van de brandweerzorg ligt bij de VRZ. Ook hier vragen en nemen we een actieve rol om er samen met de VRZ voor te zorgen dat de basisbrandweerzorg op peil blijft.

36

Gemeente Borsele 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Het uitvoering geven aan het vastgestelde beleid op grond van het Integraal Veiligheidsbeleid Oosterscheldebekken 20232026.

Het handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).

Jaarverantwoording 2025

Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de vijf thema’s die zijn vastgesteld in de Nota Integrale Veiligheid (20232026). Het gaat om de volgende thema’s: 1. Ondermijning; 2. Zorg en veiligheid; 3. Jeugd en veiligheid; 4. Veilige- en duurzame leefomgeving; 5. Digitale criminaliteit. Jaarlijks maken de gemeentes in de Oosterscheldebekken een uitvoeringsplan. In het uitvoeringsplan beschrijven wij hoe uitvoering gegeven wordt aan bovenstaande thema’s. We werken samen met ketenpartners zoals politie, justitie, woningbouwverenigingen en sociaal-maatschappelijke dienstverlening. De Basisteamdriehoek Oosterscheldebekken monitort en stuurt op de uitvoering hiervan. We beschikken over een goede en actuele APV en Verordening Fysieke Leefomgeving. We werken risicogericht en handhaven op basis van een integraal handhavings- en uitvoeringsplan (iHUP). Risicogericht werken met een probleemanalyse stelt ons in staat om de beperkte menskracht en middelen te verdelen en effectief in te zetten. Daarbij zijn we een volwaardige partner in de samenwerking met andere toezichtpartners, de politie en omliggende gemeentes.

37

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We boekten op alle thema’s voortgang door projecten uit te voeren, themasessies te organiseren en nieuwe samenwerkingsverbanden te ontwikkelen. Zo richtten we een lokaal jeugdoverleg in en organiseerden we activiteiten met jongeren op het gebied van cyber (internet).

In 2025 startten we met het bijwerken van onze APV. Dit geldt ook voor onze iHUP, waarbij we samen met andere afdelingen keken naar onze prioriteiten en doelstellingen op het gebied van toezicht en handhaving. We hielden afgelopen jaar toezicht op onder meer jeugdoverlast, huisvesting arbeidsmigranten en evenementen.

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Aanpak ondermijnende criminaliteit.

De aanpak van ondermijning vraagt wendbaarheid. Zoals in het iHUP vastgesteld, werken we samen met onze partners aan het aanscherpen van onze aanpak. Informatieuitwisseling is hierbij belangrijk. Het voorlichten van inwoners en ondernemers blijft een speerpunt. Ook collega’s zijn zich bewust van wat ondermijning kan inhouden.

Een weerbaar- en integer havengebied.

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We namen deel aan meerdere initiatieven, zoals de Meld Misdaad Anoniem campagne die in heel Zeeland draaide. We vonden door een melding illegaal vuurwerk en handhaafden hierop. Ook controleerden we meerdere locaties naar aanleiding van signalen bij partners of collega’s. De Zeeuwse Norm is in 2025 bijgewerkt en opnieuw vastgesteld door ons college. Belangrijk onderdeel hiervan is het weerbaar maken van de eigen organisatie. We zetten mooie stappen door het interne agressieteam te behouden en weerbaarheidstrainingen aan te bieden aan personeel en bestuurders.

Inmiddels committeren de Zeeuwse overheden zich al een aantal jaren aan de Zeeuwse Norm Weerbare Overheid. We werpen drempels op tegen criminele inmenging door onze ambtelijke en bestuurlijke organisatie weerbaar te maken. De projecten uit het mainportprogramma We boekten resultaten op alle pijlers. 950 Zeeland West-Brabant zijn in uitvoering. Er zijn medewerkers van verschillende organisaties vier pijlers vastgesteld: leerden drugscriminaliteit te herkennen en zich 1: Onderzoek, kennis en informatiedeling; daar tegen te beschermen. De rechtbank 2: Preventie: weerbaarheid (fysiek, sociaal en veroordeelde meerdere smokkelaars en digitaal); medeplichtigen tot celstraffen en het 3: Preventie en repressie; operationeel intergemeentelijk haventeam is 4: Toezicht, handhaving, opsporing en vervolging. actief. Daarnaast breidden we het cameranetwerk uit en zagen we dat meer We bouwen verder aan het eerste tracé van het ondernemers investeren in de weerbaarheid en hekwerk bij de Bijleveldhaven en breiden het betrouwbaarheid van hun eigen personeel. Ook slimme cameranetwerk uit. Verder zal 2025 in het deden zij vaker melding. teken staan van een grote, lopende strafzaak. Ook is in 2025 het gemeentelijk haventeam operationeel en actief in het havengebied, waarbij zij focust op bestuurlijk toezicht en handhaven. 38

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De verbinding versterken tussen ‘openbare orde We werken nauw samen bij overlappende In 2025 startten we met het project en veiligheid’ en het ‘sociaal domein’. vraagstukken, zowel beleidsmatig als in de Domeinoverstijgend Samenwerken Zorg en praktijk. Dit is noodzakelijk omdat we in de Veiligheid (DOS Z&V). Deze Zeeuwse werkwijze praktijk zien dat kwesties in de openbare orde heeft het doel om complexe vraagstukken op het vaak verband houden met problematiek binnen snijvlak van zorg en veiligheid effectiever aan te het sociaal domein. pakken. Deze problemen worden steeds uitdagender en vragen om een gezamenlijke Als samenwerkende gemeente in de regio hebben aanpak tussen het sociaal domein en het we te maken met mensen en gezinnen met veiligheidsdomein. Met het DOS Z&V versterken ingewikkelde problemen. Deze problematiek we deze samenwerking. overschrijdt de gemeentegrens en we werken dus op regionaal niveau aan specifieke aanpakken. We werkten het programma DOS Z&V uit in zeven Deze interventies vinden zowel plaats aan de vervolgprojecten: voor- als achterkant. Een voorbeeld hiervan is de • Governance Zorg & Veiligheid uitrol van het project ‘Wijk GGD’ binnen Borsele.

• Doorontwikkeling Zeeuwse Regiekaart • Regionaal Interventieteam • Inzet Doorbraakmethode • Centrale registratie complexe casuïstiek • Bestuurlijk mandaat en invulling professionele ruimte • Versterken van interne verbindingen De projecten zijn deels ingevoerd. De rest volgt in 2026.

39

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving

Herzieningsdatum

Mainportprogramma Zeehavens Zeeland West-Brabant (2023–2030)

2030

Nota Integrale Veiligheid (2023-2026)

2026

Regionaal crisisplan (2022-2025)

2025

Maatwerk in brandweerzorg (2015)

Niet van toepassing

Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland Wat heeft het gekost? Baten en lasten Veiligheid Rekening 2024 Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Totaal lasten Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo programma

40

Begroting 2025

Begr. na wijziging 2025

Rekening 2025

2.217 4.175 2 6.394

2.298 746 0 3.044

2.487 5.546 0 8.033

2.576 3.208 8 5.792

9 5.926 5.935 459

0 10 10 3.034

0 4.632 4.632 3.401

112 4.335 4.447 1.345

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Baten en lasten Veiligheid Rekening 2024

Begr. na wijziging 2025

Begroting 2025

Rekening 2025

Mutaties reserves Baten Reserve Veiligheid Reserve TV 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Reserve TV 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten reserves Lasten Reserve TV 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten reserves Saldo reserves

62 0 0 62

25 0 0 25

181 0 0 181

99 140 866 1.105

0 0 -62

0 0 -25

0 0 -181

866 866 -238

Totaal saldo programma

397

3.009

3.221

1.107

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 2.114.000 ten opzichte van de begroting. Programma taakveld financiele toelichtingen

41

Gemeente Borsele

Taakveld 1.1 Crisisbeheersing en brandweer € 82.000 voordeel Mutaties Lasten Brandweerkazernes 130.000 Noodopvang Heinkenszand 58.000 Regionale brandweer -86.000 Kapitaallasten -44.000 Overige verschillen Totaal taakveld 58.000

Jaarverantwoording 2025

Baten 103.000 75.000

178.000

Saldo Voordeel/Nadeel -27.000 Nadeel 17.000 Voordeel 86.000 Voordeel 44.000 Voordeel -38.000 Nadeel 82.000 Voordeel

De hogere lasten (€ 130.000) van het onderhoud en kosten aan de brandweerkazernes worden voor het grootste deel (€ 103.000) gedekt uit de egalisatiereserve gebouwenbeheer. Voor de Noodopvang Heinkenszand is er een bestuursovereenkomst gesloten met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers. Op basis hiervan is een bijdrage ontvangen (€ 107.000) in 2025 . De uitgave zijn lager dan de bijdrage. Om deze reden is de onttrekking aan de reserve (€ 32.000 bijdrage spreidingswet) niet geboekt. Voor de Regionale brandweer is abusievelijk twee keer de gevraagde extra bijdrage van € 76.000 opgenomen. Dit had te maken met het voorgenomen besluit om de bedrijfsvoering van de VRZ en de GGD samen te voegen. Met name hierdoor is er een voordeel ontstaan van € 86.000.

Taakveld 1.2 Openbare orde en veiligheid € 2.032.000 Mutaties Opvang Oekraïners Ambtelijke inzet Storting reserve dekking afschrijvingen Woning Lewedijk Overige verschillen Totaal taakveld

Lasten -2.219.000 -116.000 -842.000

Baten -304.000

-3.177.000

-1.146.000

-842.000

Saldo Voordeel/Nadeel 1.915.000 Voordeel 116.000 Voordeel 1.000 Voordeel 2.032.000 Voordeel

Voor de opvang van ontheemden ontvangt de gemeente in 2025 een vaste vergoeding (€ 44) per gerealiseerde opvangplek per dag. Omdat er een correctie heeft plaatsgevonden op het aantal gerealiseerde opvangplekken hebben wij € 304.000 minder vergoeding ontvangen dan aangevraagd. De kosten zijn € 2.2 miljoen lager dan begroot. De kosten voor de ambtelijke inzet waren € 116.000 lager dan begroot. Verder storten we voor de dekking van de afschrijvingslasten van Woning Lewedijk een bedrag van € 842.000 in de reserve Afschrijving investeringen. Dit verloopt via de exploitatie. Dit was begroot op taakveld 8.3 van programma Volkshuisvesting maar is verwerkt op taakveld 1.2 van programma Veiligheid. Per taakveld is deze afwijking budget neutraal.

42

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Voortgang projecten/investeringen Omschrijving

Beschikbaar gesteld

Raadsbesluit

Restant

Saldo 1-1-2025

Projecten Aanwijzen vernietigingslocatie Ontplofbare Oorlogsresten Noodopvang Heinkenszand Investeringen Brandweerpost Heinkenszand Brandweerpost Heinkenszand, openbare ruimte Woning met dijkperceel Lewedijk 17

10-10-2024 (B&W) 3-7-2025

24.500

9-5-2019 / 1-12-2022 9-5-2019 / 1-12-2022 12-12-2024

2.030.563 121.460 920.000

Verleend in Besteed in 2025

24.500 107.458 265.690 42.995 835.100

2025

Gereed Ja/Nee

23.850 90.217

650 Ja 17.241 Nee

43.713 826.812

221.977 Ja 42.995 Ja 8.288 Ja

Noodopvang Heinkenszand Eind 2025 zijn de voorbereidingen gestart voor de noodopvang in Heinkenszand. Hier worden 100 asielzoekers opgevangen. Hiermee voldoen wij aan de spreidingswet. De noodopvang gaat in februari 2026 open voor een periode van dertien maanden. Voor de uitvoering ontvangen wij geld van het Rijk via de septembercirculaire 2025. Ook ontvangen wij een vergoeding van het COA. Hierdoor blijven de kosten budgetneutraal. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland

43

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programmadoelstellingen Voor de leefbaarheid is een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte van groot belang. Vanwege de groeiende verkeersintensiteit moeten we maatregelen blijven nemen te zorgen voor de doorstroming en de veiligheid. Hierbij werken we samen met andere wegbeheerders. Het aspect verkeersveiligheid nemen we mee in het onderhoud van de wegen. De aansluitingen van de wegen tussen de gemeente, het waterschap en de provincie zijn gemiddeld goed te noemen. Het aantal knelpunten is overzichtelijk. Passend openbaar vervoer blijft van belang, we houden hierbij rekening met de doelgroepen en de aard en de schaal van de dorpen. 2.1 Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Duurzame veilige inrichting van wegen.

Goed onderhouden en toegankelijke wegen.

Goed functionerende en duurzame openbare verlichting.

Wat gaan we ervoor doen? We richten onze wegen in volgens het principe Duurzaam Veilig. Bij de uitwerking van onze plannen passen we burgerparticipatie toe. We streven ernaar om bewoners zoveel mogelijk bij de planvorming te betrekken. We inspecteren in 2025 al onze wegen op basis van de landelijke normen van Centrum Regelgeving en Onderzoek Wegenbouw (CROW). Wegen die niet aan ons ambitieniveau voldoen, nemen we op in het uitvoeringsprogramma 20252029. Op basis van het uitvoeringsprogramma 20252029 voeren we onderhoud uit aan masten en armaturen. De verouderde armaturen vervangen we door energie-efficiëntere led-armaturen.

44

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? Wij maken gebruik van de participatienota om bewoners te informeren en mee te laten denken bij het aanpassen of aanleggen van wegen.

We inspecteerden de wegen in september. Aan de hand daarvan voerden we klein onderhoud uit. Groot onderhoud hebben we verwerkt in de meerjarenplanning 2026-2030. In het afgelopen jaar voerden we werkzaamheden uit in o.a. de Kerkstraat in Hoedekenskerke en de Stationsstraat in Oudelande. We voerden werkzaamheden uit in o.a. bestemminsplan Platepolder in Heinkenszand en de Stationsstraat in Oudelande.

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een goede samenwerking en visieontwikkeling met de andere wegbeheerders.

Herinrichting Stenevate.

Mobiliteitshub Heinkenszand.

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De visies voor zowel Borsele-West als BorseleWe wachten op een uitspraak van de rechtbank Oost zijn gereed. In het voorjaar van 2025 over de aanleg van de Randweg Hoedekenskerke, realiseren we de Randweg Hoedekenskerke. We voordat we verder kunnen met de zijn nauw betrokken bij de voorbereidingen. gebiedsontsluitingsvisie van het Veerse Meer. Eén Voor de gebiedsontsluitingsvisie Veerse Meer van de uitwerkingen is de beoogde investering en Zuid stelden we de bouwroute voor het herinrichting van het kruispunt Postweg-Nieuwe waterpark Veerse Meer vast. De maatregelen voor Kraaijertsedijk. deze route werken we nu verder uit. Sweco voerde in opdracht van de Provincie een multi criteria analyse uit voor de definitieve ontsluiting van het Veerse Meer zuid gebied. Daarbij leggen we verschillende onderdelen naast elkaar, zodat we betere keuzes kunnen maken. De resultaten van het onderzoek delen we binnenkort met het college en de gemeenteraad. We willen een deel van de Stenevate als Wij maken een ontwerp voor de nieuwe inrichting dertigkilometerzone in richten. Voor de van de Stenevate, op basis van de nieuwe uitvoering monitoren we de nieuwe richtlijnen Gebiedsontsluitingsweg 30km/u. Dit verkeerssituatie door de nieuwbouw van de Lidl ontwerp stemmen we in het tweede kwartaal van en de aansluiting van de Platepolder.

2026 af met de inwoners. De werkzaamheden moeten plaatsvinden in 2026. Dit vanwege de SPV-subsidie die wij hiervoor hebben ontvangen. In de buurt van de afslag van de A58 realiseren we We vroegen de subsidie voor de mobiliteitshub in 2025 een mobiliteitshub. Hier plaatsen we een aan en het conceptplan is af. Binnenkort bushalte en mogelijkheden voor (deel)auto’s en stemmen we de laatste punten af met de (deel)fietsen. Dit project maakt onderdeel uit van Provincie Zeeland. We besteden het project voor de Regio Deal. de bouwvak aan, zodat we het in 2026 kunnen uitvoeren.

45

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De fietsinfrastructuur opschalen.

Op 20 april 2023 is de Intentieverklaring Zeeuws Toekomstbeeld Fiets ondertekend. Hiermee hebben wij verklaard dat we intensiever samen gaan werken om het fietsgebruik in Zeeland te stimuleren. Op dit moment werken we aan een gezamenlijke aanpak rondom het Veerse Meer Zuid-gebied. Hierbij willen we zorgen voor een goede fietsverbinding vanaf Lewedorp richting het Veerse Meer.

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De projectgroep Zeeuws Toekomstbeeld Fiets onderzocht de doorfietsroute Heinkenszand – Goes. Hiervoor maakten we een plan samen met de gemeente Goes, Provincie Zeeland en Waterschap Scheldestromen. Binnenkort leggen we het plan bestuurlijk voor. De fietsverbinding rondom Lewedorp hangt samen met het waterpark Veerse Meer. We nemen binnenkort een besluit over de maatregelen en behandelen daarin ook de fietsmaatregelen. Een schets van het ontwerp ligt klaar en werken we nu verder technisch uit.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Realisatie 2025

Streefwaarde 2025

Ondergrens kwaliteitsniveau wegen

10%

10%

9%

15%

Bovengrens kwaliteitsniveau wegen

89%

88%

87%

60%

Percentage straatverlichting voorzien van led-armaturen

65%

68%

68%

71%

Onder- en bovengrens kwaliteitsniveau wegen We beoordelen de wegen volgens de CROW-methodiek. Binnen de bebouwde kom van de gemeente Borsele streven we ernaar dat minimaal 60% van de verhardingen voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B. We vermijden niveau D. Jaarlijkse inspecties van de wegen vormen de basis voor ons onderhoudsplan dat we aan de gemeenteraad voorleggen om achterstallig onderhoud (niveau D) te voorkomen.

46

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Kwaliteitsniveaus CROW Algemeen

Beeldkwaliteit Technische kwaliteit

A+

Zeer goed

Prachtig

(Zo goed als) nieuw

A

Goed

Goed

Technisch goed in orde

B

Voldoende

Voldoende

Heel en veilig

C

Matig/ Onvoldoende

Sober/ Schraal

D

Slecht

Verloedering

Discomfort, veiligheid komt in geding Kapitaalsvernietiging, functieverlies, aansprakelijkstelling

Percentage straatverlichting voorzien van LED-armaturen Het uiteindelijke doel is om 100% te bereiken. We verwezenlijken dit door middel van een gefaseerde aanpak.

Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving

Herzieningsdatum

Omgevingsplan Zeeland (2018)

Niet van toepassing

Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen

2025 (evaluatie)

Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (2022)

2030

Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen

47

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Verkeer, vervoer en waterstaat Rekening 2024 Lasten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal baten Saldo programma

4.329 4.329

4.400 4.400

4.440 4.440

696 696 3.704

88 88 4.241

88 88 4.312

333 333 4.107

59 0 59

115 0 115

3.097 0 3.097

0 3.284 3.284

-14 0 -14 -73

0 0 0 -115

2.982 0 2.982 -115

0 3.366 3.366 82

3.632

4.126

4.197

4.189

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 8.000 ten opzichte van de begroting.

48

Rekening 2025

4.400 4.400

Mutaties reserves Baten Reserve Verkeer en vervoer Reserve TV 2.1 Verkeer en vervoer Totaal baten reserves Lasten Reserve Verkeer en vervoer Reserve TV 2.1 Verkeer en vervoer Totaal lasten reserves Saldo reserves Totaal saldo programma

Begr. na wijziging 2025

Begroting 2025

Gemeente Borsele

Taakveld 2.1 Verkeer en vervoer € 8.000 voordeel Mutaties Bijzondere elementen Klein onderhoud Openbare verlichting Herstraten voor nuts Ambtelijke inzet Doorbelasting buitendienst Kapitaallasten Overige verschillen Totaal taakveld

Jaarverantwoording 2025

Lasten -74.000 46.000 35.500 268.000 68.000 114.000 -250.000 7.500 215.000

Baten 46.000 81.000 156.000 11.000 -102.000 31.000 223.000

Saldo Voordeel/Nadeel 74.000 Voordeel 45.500 Voordeel -112.000 Nadeel -68.000 Nadeel -103.000 Nadeel 148.000 Voordeel 23.500 Voordeel 8.000 Voordeel

We hebben een voordeel van € 8.000 op dit taakveld en programma. Aan klein onderhoud gaven we € 130.000 minder uit. Daarnaast hebben we hogere baten van € 46.000 omdat sommige werkzaamheden voor derden zijn uitgevoerd. Dit levert een voordeel op van € 175.000, dat aan de reserve is gedoteerd en hier als last is verantwoord. We hebben € 81.000 meer uitgegeven aan het onderhoud aan de lichtmasten en armaturen. Dit wordt gedekt door middel van een onttrekking aan de egalisatiereserve. Op de overige kosten is er een voordeel gerealiseerd van € 45.000. We moesten veel herstraten, vanwege de aansleg van glasvezel door de nutsbedrijven. De lasten zijn hierdoor € 268.000 hoger dan begroot. De baten zijn € 156.000 hoger. De ambtelijke inzet is € 68.000 hoger dan begroot. De doorbelasting van de buitendienst naar dit taakveld is hoger dan begroot. Dit komt onder andere doordat er meer uren zijn verantwoord op wegenbeheer en straatreiniging. Tot slot zijn de kapitaallasten lager dan begroot. Dit komt doordat er investeringen nog niet zijn afgerond, waardoor de afschrijvingstermijn nog niet is gestart. De afschrijvingslasten zijn € 165.000 lager dan begroot, de rentelasten zijn € 85.000 lager dan begroot. We hebben geen rente doorberekend aan de taakvelden. Voor een deel van de kapitaallasten was dekking vanuit de reserve begroot, deze is niet gerealseerd.

Daardoor de baten € 102.000 lager zijn.

49

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Voortgang projecten/investeringen Omschrijving

Beschikbaar gesteld

Raadsbesluit

Restant

Saldo 1-1-2025

Investeringen Herinrichtingsplannen wegen + groen 2024 Herinrichtingsplannen wegen + groen 2025 Herinrichtingsplannen wegen + groen 2026 GGA Borsele Oost: Randweg Hoedekenskerke Herinrichting Stenevate Heinkenszand Ontsluitingsweg Havenweg Nieuwdorp Herinrichting kruising Postweg - Nieuwe Kraaijertsedijk HUB heinkenszand Parkzone Buitenleven 's-Gravenpolder (TIK) Clara`s Pad Heinkenszand (TIK) Schuitweg Waterbergingpark (TIK) Parkeerterrein Havenweg Nieuwdorp Siguitsedijk KWD NOZ 2.3 Gebiedsgerichte aanpak Veerse Meer

25-1-2024 9-1-2025 12-2-2026 7-1-2021 / 29-6-2023 2-2-2023 7-9-2023 2-11-2023 1-9-2025 nvt nvt nvt 7-9-2023

940.000 26.400 2.299.500 392.665 307.248 300.000

Verleend in Besteed in

813.713 -91.572 26.400 1.812.045 199.824 307.248 297.105

2025

980.000

1.500.000 26.400 23.100 41.322 739.750

26.400 23.100 41.322 -

273.096 739.750

2025 413.762 58.941 54.279 8.707 4.508 273.096 312.256 39.698

Gereed Ja/Nee

399.951 Nee 829.487 Nee 26.400 Nee 1.757.766 Nee 199.824 Nee 298.542 Nee 297.105 Nee 1.495.493 Nee 26.400 Nee 23.100 Nee 41.322 Nee - Ja -312.256 Ja 700.052 Nee

Herinrichtingsplannen: We hebben verschillende herinrichtingen afgerond in 2025. Een groot deel van de projecten uit 2025 kunnen we pas uitvoeren in 2026. Bij sommige werken zijn de rioleringswerkzaamheden al afgerond, wat betekent dat de straat gereed is voor het herstraten.

Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Borsele Oost: We wachten op een uitspraak van de Raad van State. Tot het zo ver is, kunnen we niet verder met deze investering.

Herinrichting Stenevate Heinkenszand De werkzaamheden zullen in 2026 plaatsvinden.

Herinrichting kruising Postweg – Nieuwe Kraaijertsedijk Voor de uitvoering van deze herinriching zijn we afhankelijk van de nutsbedrijven. We verwachten dat we in het eerste half jaar van 2027 aan de slag kunnen. 50

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Siguitsedijk Kwadendamme In 2025 waren we genoodzaakt de Siguitsedijk in Kwadendamme aan te pakken. In eerste instantie wilden we hier enkel onderhoud uitvoeren. Door wijziging van de werkzaamheden is dit een volledige herinrichting geworden. Daarom hebben we de kosten overgeboekt van de exploitatie naar een investering. Voor deze investering is geen krediet aangevraagd en wordt dit meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen

51

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Programma Economie Programmadoelstellingen We willen de werkgelegenheid behouden en versterken. We bieden daarvoor een aantrekkelijk ondernemersklimaat. In samenwerking met de Bevelandse gemeenten werken we aan een gezamenlijk beleid op het gebied van economie, recreatie en toerisme. Dat wat Borsele uniek maakt, dragen we graag met gepaste trots uit. 3.1 Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? Bijdragen aan een sterk, duurzaam en veilig opererend haven- en industriecomplex, dat de werkgelegenheid in de regio stimuleert.

Behoud van een sterk energieproductiebedrijf.

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We nemen actief deel (8,33%) in het We namen actief deel (8,33%) in het aandelenkapitaal in North Sea Port door een aandelenkapitaal in North Sea Port door een bestuurlijke en ambtelijke afvaardiging. bestuurlijke en ambtelijke afvaardiging. We We volgen de aandeelhoudersstrategie, waarin vernieuwden de aandeelhoudersstrategie en de aspecten ‘sterk, duurzaam en veilig’ zijn pasten samen met North Sea Port het strategisch geborgd. North Sea Port heeft deze aspecten ondernemingsplan aan. Dit leidde tot ‘Impact uitgewerkt in het strategisch ondernemingsplan 2030’ waarin onder andere extra aandacht is voor ‘Connect 2025’. In 2025 wordt dit plan vernieuwd. de veiligheid en leefbaarheid van onze gemeente. Hierbij gaan we de huidige aandeelhoudersstrategie actualiseren. Via Gemeenschappelijk Bezit Evides Aqua (GBE We namen actief deel (2,644%) in het Aqua) beheren wij onze aandelen in Evides. De aandelenkapitaal van GBE Aqua, en zo indirect dividendopbrengsten zijn in overeenstemming ook in dat van Evides, door bestuurlijke en met het nieuwe dividendbeleid. Voor ZEH wordt ambtelijke afvaardiging. We onderzoeken de in 2025 onderzocht of de huidige kerncentrale mogelijkheid voor een direct langer open kan blijven. Daarnaast worden er aandeelhouderschap in Evides. afspraken gemaakt over de eigendomssituatie.

Een van de uitgangspunten van de Deze moeten in lijn zijn met de herijkte aandeelhoudersstrategie van ZEH is de mogelijke aandeelhoudersstrategie. overname van onze aandelen in EPZ Kerncentrale Borssele door Rijksoverheid. In 2024 startten we met de onderhandelingen en in 2025 ontvingen we een niet-bindend bod van Rijksoverheid.

52

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een goed ondernemersklimaat in de gemeente Borsele.

Een goed ondernemersklimaat in regio De Bevelanden.

Versterking van de leefkwaliteit door de ontwikkelingen op het gebied van de grootschalige energietransitie.

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We bezochten maandelijks bedrijven in onze We bezoeken bedrijven en zijn sparringpartner gemeente. Zo konden we in een aantal gevallen voor hen. Hierdoor horen we direct wat er bij de direct inspelen op vragen die bij ondernemers bedrijven speelt. We organiseren leefden. Daarnaast hielden we goed contact met accountgesprekken met Impuls Zeeland over Impuls Zeeland en Stedin over de economische ontwikkelingen en mogelijke energietransitie, netcongestie (krapte op het net) nieuwe vestigingen. en andere economische ontwikkelingen. We werken samen als vijf Bevelandse gemeenten We werken samen met de vijf Bevelandse gemeenten aan de hand van diverse actielijnen. in het Bestuurlijk Platform De Bevelanden. De In april organiseerden we samen met Zeeland actielijnen ‘Economie’ en ‘Beleving op de Bevelanden’ vormen op economisch vlak de basis Business de ondernemersdag en in november namen we deel aan de Contacta. Daarnaast voor de nauwere regionale samenwerking. Met deze actielijnen versterken we de brede welvaart stelden we de bedrijventerreinprogrammering ‘Regionaal bedrijventerrein De Bevelanden’ vast op de Bevelanden. We herijken het regionale en begonnen we aan de uitwerking hiervan. Met bedrijventerreinprogramma. We geven hier de actielijn ‘beleving’ adverteren we gezamenlijk uitvoering aan en monitoren de behoefte.

in de Badkoerier Walcheren/Bevelanden en doen we mee met de Europese Interregaanvraag (Be)leefbare Schelde. In 2025 werkten we de Borselse Voorwaarden bij. Samen met de regio is een Impact Rapport Kernenergie opgesteld. Dit vormt samen met de Samen met het lokaal impactrapport ‘Lusten en Lasten in Balans’ vormen die de basis om tot een Borselse Voorwaarden de basis om in 2025 te komen tot een Rijk-Regiopakket. In 2025 gaan de Rijk-Regiopakket te komen in 2026. Verder stelden we na een uitgebreid participatietraject projecten uit het programma de Visie op de Sloerandzone vast en begonnen we Gebiedsinvesteringen Netten op Zee in met de uitvoering van de projecten uit het uitvoering. programma Gebiedsinvesteringen Netten op Zee.

53

Gemeente Borsele 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? In regio De Bevelanden voldoende aanbod van kwalitatief goede en toekomstbestendige bedrijvenlocaties.

De bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijk houden voor ondernemers en daarmee ook leegstand tegengaan.

Jaarverantwoording 2025

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We onderzoeken de toekomstbestendigheid van We stelden het ‘Regionaal de bedrijventerreinen in de regio. We geven bedrijventerreinprogramma De Bevelanden’ vast. uitvoering aan het herijkte regionale Hierin is veel aandacht voor de verbetering van bedrijventerreinprogramma en monitoren het. onze bedrijventerreinen. Daarnaast maakten we We gaan aan de slag met de nieuwe provinciale een aantal bedrijfsuitbreidingen mogelijk en informeerden we de raad over de staat van onze behoefteraming voor bedrijventerreinen. bedrijventerreinen. Hierna gingen we aan de slag met een locatieonderzoek voor een nieuw bedrijventerrein in Borsele. We bieden maatwerk bij de uitbreiding van We gingen samen met Impuls Zeeland verder met bedrijfslocaties binnen de kaders van het het bestaande plan van aanpak voor de provinciaal beleid. We stimuleren verduurzaming verduurzaming van de bedrijventerreinen in en revitalisering van de bedrijventerreinen in Heinkenszand. Daarnaast onderzochten we met onze gemeente. We geven uitvoering aan het plan behulp van ZEBRA op Quistenburg de van aanpak voor de verduurzaming van de mogelijkheden voor een energiehub. Op Heinkenszandse bedrijventerreinen. De bedrijventerrein Noordzak gaven we alle bouwgrond (enkel woon-werkkavels) op reguliere kavels uit.

Er zijn alleen nog woonbedrijventerrein Noordzak verkopen we of geven werkkavels beschikbaar. Via het JTF we in erfpacht uit. Via het JTF bieden we ondersteunden we twee financiële en praktische hulp om neveneffecten verduurzamingsprojecten in het Sloegebied. van de verduurzamingsopgaven af te vangen.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Realisatie 2025

Streefwaarde 2025

Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen

9.113

6.024

3.868

2.379

Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen In 2024 verkochten we ongeveer 3050m2 aan bedrijfsgrond. In 2025 verkochten we ongeveer 2156 m2. Op 31-12-2025 waren nog vier woon-werkkavels beschikbaar van in totaal 3868m2.

54

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

3.4 Economische promotie Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? Een robuuste Zeeuwse economie, dus ook voor Wij dragen bij aan het structuurversterkingsfonds We leverden een financiële bijdrage aan het Borsele, met een goede kennisinfrastructuur, ‘Zeeland in Stroomversnelling’ als uitvloeisel van structuurversterkingsfonds ‘Zeeland in versterking in economische sectoren en stevige het rapport Balkenende. In 2025 verdubbelen we Stroomversnelling’ en wezen bedrijven actief op verbindingen tussen ondernemingen, onderwijs onze bijdrage. Dit fonds wordt ingezet voor de openstellingen en informatiemiddag in 2025. en overheid. consortia (dit is een tijdelijk samenwerkingsverband) van ondernemingen, onderwijs en overheden die haalbaarheidsonderzoek doen en demonstratieprojecten opzetten. Het behouden van een sterke landbouwsector die We zijn alert op de behoeften van moderne land- In 2025 stelden we het programmaplan van Zilt bestand is tegen extreme weersomstandigheden en tuinbouw, onder andere door jaarlijks overleg naar Zoet vast. Hiermee willen we de en een bijdrage kan leveren aan de met de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie beschikbaarheid van zoetwater in Borsele (ZLTO). Waar mogelijk bieden we ondersteuning verzekeren. Dit doen we samen met instandhouding van ons landschap. aan duurzame en innovatieve initiatieven, belanghebbenden, zoals Waterschap waaronder de opslag van zoet water.

Voor dit Scheldestromen, ZLTO, Evides, de provincie laatste onderwerp participeren we met andere Zeeland en lokale ondernemers. overheden om de komende jaren een grensoverschrijdende zoetwaterstrategie te ontwikkelen.

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De gemeente Borsele aantrekkelijk houden om te We nemen deel aan de Contacta en aan de We namen actief deel aan de ondernemen, zowel voor bestaande als voor regionale Ondernemersdag. We denken daar Ondernemersvereniging Borsele en startende ondernemers. waar nodig mee met de (startende) ondernemers organiseerden met hen het jaarlijkse en leveren maatwerk. ondernemersontbijt. Daarnaast reikten we een Groene Pluim uit en schonken we aandacht aan de Dag van de Ondernemer.

55

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een passend winkelbestand om onze dorpen leefbaar te houden.

Zorgen voor meer bekendheid voor het Landschapspark Borsele onder de inwoners en gasten, zodat deze als ambassadeur voor ons Landschapspark kunnen optreden.

Het stimuleren van recreatieve ontwikkelingen passend binnen het Landschapspark Borsele om zo het recreatieve product van dit gebied te versterken.

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? De verantwoordelijkheid voor de instandhouding We hielpen een aantal ondernemers met het van winkels ligt vooral bij de consument en de opstarten van ondernemingen aan huis. ondernemer. Daar waar mogelijk faciliteren we Daarnaast gingen we in gesprek met winkeliers ontwikkelingen en bedrijfsmatige activiteiten aan over hoe we genoeg passende winkels in de huis. dorpen kunnen houden. Dit werken we verder uit in de detailhandelsvisie 2026. We ondersteunen financieel en ambtelijk Samen met de Stichting Landschapspark Borsele Stichting Landschapspark Borsele, zodat de gaven we invulling aan het jaarplan. We leverden stichting de lokale recreatieve en toeristische financiële ondersteuning en brachten een promotie uit kan voeren. inspiratiebezoek aan de koppelingsgebieden in Gent. Ook gaven we een toeristische gids uit. Samen met studenten van de Hogeschool Zeeland onderzochten we de mogelijkheden van merchandise. Tot slot organiseerden we weer een dag van het landschapspark. We geven uitvoering aan het toeristisch beleid We startten de aanbesteding voor de wat in samenwerking met Stichting motoriekroute Stelleplas. Daarnaast maakten we Landschapspark Borsele is opgesteld. Waar de verhalen van de Liberation Route op. We mogelijk bieden we maatwerk bij nieuwe bieden in samenwerking met Impuls Zeeland een initiatieven.

We realiseren een motoriekroute ondersteuningsprogramma voor de rondom Stelleplas die mede door de Regio Deal vrijetijdssector aan. Dit programma richt zich op NSPD gefinancierd wordt. Stichting verduurzaming. Landschapsbeheer Zeeland beheert en onderhoudt voor ons het wandel- en fietsnetwerk.

56

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? De rol bepalen van Borsele in de promotie van Zeeland op het gebied van economische versnelling en toerisme.

Toekomstbestendig maken van de eindpuntvoorziening van de Stoomtrein GoesBorsele (SGB) in Hoedekenskerke.

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We nemen deel aan de opgerichte Zeeuwse De Zeeuwse Merkorganisatie is van start onder de Merkorganisatie (ZMO). Deze organisatie is naam Merkorganisatie Zeeland (MOZ). Hiermee opgericht voor de integrale Zeeuwse marketing focussen we ons op wonen, werken en recreëren. (wonen, ondernemen, recreëren en studeren). De In de hele provincie zijn we bezig met het Zeeuwse toeristische marketing is hier onderdeel ontwikkelen van de Visie Bestemming Zeeland van. We geven uitvoering aan de acties die 2030 naar Bestemming Zeeland 2035. Dit is een voortvloeien uit de Visie Bestemming Zeeland tussenstap naar de provinciale ambities van 2030. Zeeland 2050. We werken dit verder uit naar lokale en gemeentelijke kaders. Daarnaast hielpen we actief mee aan het Provinciaal afwegingskader verblijfsrecreatie. Wij hebben een conceptvoorstel voor verkoop Sinds de vaststelling in 2025 van het ‘Kaderplan van de eindpuntvoorziening in Hoedekenskerke maatschappelijke voorzieningen’ zijn meerdere gemaakt en aangeboden aan de SGB. In 2025 locaties voor het dorpshuis van Hoedekenskerke wordt duidelijk of verkoop wel of niet mogelijk is. in beeld gebracht. De verdere uitwerking van dit dossier vraagt om zorgvuldige afwegingen en bepaalt de vervolgstappen in het vervolgproces.

Prestatieindicatoren Indicator

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Realisatie 2025

Streefwaarde 2025

Aantal startende ondernemers

281

223

217

200

Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties

46.054

44.715

46.738

40.000

Groei aantal vestigingen gemeente

107

41

-42

120

Aantal startende ondernemers De groei van het aantal startende ondernemers zorgt voor innovatie en nieuwe werkgelegenheid. Daarnaast geeft het een impuls aan de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economie.

Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties Het aantal betalende bezoekers van de Stoomtrein Goes-Borsele steeg in 2025 licht. Een jaar eerder daalde het aantal georganiseerde reizen nog. 57

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Groei aantal vestigingen gemeente De groei van het aantal vestigingen zorgt voor innovatie en (op termijn) nieuwe werkgelegenheid. In 2025 koelde de zzp-markt af door aangepaste weten regelgeving van Rijksoverheid.

Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving

Herzieningsdatum

Regionaal bedrijventerreinprogramma De Bevelanden (2025)

2027

Detailhandelsvisie gemeente Borsele (2013)

2026

Aandeelhoudersstrategie North Sea Port (2025) en strategisch ondernemingsplan North Sea Port (2025)

2030

Beleidsplan Toerisme en recreatie (2024-2027)

2028

Nota Economisch Beleid (2021)

Niet van toepassing

Nationale Omgevingsvisie (2020)

Niet van toepassing -> Nota Ruimte

Aandeelhoudersstrategie Provinciale Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) (2025)

Niet van toepassing

Aandeelhoudersstrategie Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE Aqua) / Evides (2024-2029)

2029

Strategische agenda De Bevelanden (2021–2026)

2026

Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma North Sea Port NV Economische Impuls Zeeland GBE Aqua B.V. Benelux Groepering Territioriale Samenwerking (BGTS) NSPD Zeeuwse Energie Houdster Maatschappij Stedin Holding N.V.

58

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Economie Rekening 2024 Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie Totaal lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie Totaal baten Saldo programma

Begr. na wijziging 2025

Begroting 2025

Rekening 2025

370 2.119 29 80 2.598

374 370 6 122 872

4.647 4.710 6 201 9.564

328 2.072 13 126 2.540

0 1.969 101 2.070 529

0 301 386 687 185

4.273 2.326 369 6.968 2.596

25 343 371 740 1.800

Mutaties reserves Baten Reserve Economische zaken Reserve Fysieke bedrijfsinfrastructuur (tv 3.2) Reserve TV 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Reserve TV 3.4 Economische promotie Totaal baten reserves Lasten Totaal lasten reserves Saldo reserves

25 161 0 0 186

0 0 0 0 0

79 128 0 0 207

0 0 193 1 194

0 -186

0 0

0 -207

0 -194

Totaal saldo programma

342

185

2.389

1.606

59

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Financiële afwijking: Het programma sluit met een voordelig saldo van € 783.000 ten opzichte van de begroting.

Taakveld 3.1 Economische ontwikkeling € 71.000 voordeel Mutaties Lasten Kapitaallasten -73.000 Lokaal Impact Fonds -4.260.000 Overige verschillen Totaal taakveld -4.333.000

Baten -4.248.000 -4.248.000

Saldo Voordeel/Nadeel 73.000 Voordeel 12.000 Voordeel -14.000 Nadeel 71.000 Voordeel

Er is een voordeel op dit taakveld vanwege NOZ Lokaal Impact fonds, maar dit valt weg tegen het nadeel op taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur. Daarnaast zijn op dit taakveld de kapitaallasten € 73.000 lager dan begroot. Dit voordeel is volledig toe te schrijven aan rente en wordt veroorzaakt doordat vanuit treasury geen rente is toegerekend.

Taakveld 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur € 557.000 voordeel Lasten Realisatie energietransitie -96.000 Ambtelijke inzet -369.000 GELB -560.000 NOZ Programmakosten -613.000 Projectleider Regio Deal -171.000 NOZ verduurzaming bedrijven -455.000 NOZ Starters- en Stimuleringsleningen -665.000 NOZ onderzoek Energiecentrum -372.000 Totaal taakveld -3.301.000

Baten -96.000 -314.000 -671.000 -171.000 -455.000 -665.000 -372.000 -2.744.000

Saldo

Voordeel/Nadeel 369.000 Voordeel 246.000 Voordeel -58.000 Nadeel 557.000 Voordeel

We ontvingen we van het Rijk in 2025 een bijdrage van € 96.000 voor de grensoverschrijdende energietransitieprojecten. Deze gaven we nog niet uit. Het voordeel op het taakveld Fysieke bedrijfsinfrastructuur komt voor een groot deel (€ 246.000) door het project Grootschalige Energietransitie & Leefkwaliteit Borsele. Borsele is in 2022 aangewezen als voorkeurslocatie voor de bouw van twee kerncentrales. Om ons hierop voor te bereiden, vormden we een team met een combinatie van ambtenaren en inhuur. Dit betaalden we met een decentrale uitkering Voorbereiding Kerncentrale. 60

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

De genoemde NOZ-projecten onder dit taakveld zijn budgetneutraal en lichten we toe in de paragraaf projecten. Het nadeel bij de NOZ programmakosten (€ 58.000,-) valt weg tegen het voordeel bij taakvald 3.1 (Lokaal Impact fonds € 12k) en taakveld 5.7 (NOZ koppelingsgebieden € 46k). De NOZ-projecten brengen we over naar de balans. Vanuit de Regiodeal kregen we € 289.000 voor een Projectleider Koppelingsgebieden. Van dit budget gaven we in 2024 € 36.000 uit en in 2025 € 82.000,-. Het bedrag dat overblijft van de SPUK (€ 171.000,-) brachten we over naar de balans.

Taakveld 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen € 8.000 nadeel Geen bijzonderheden.

Taakveld 3.4 Economische promotie € 0 voordeel Mutaties Restantkrediet Beleidsplan Toerisme Totaal taakveld

Lasten -78.000 -78.000

Baten -78.000 -78.000

Saldo -

Voordeel/Nadeel -

Op dit taakveld zijn de kosten voor het Beleidsplan Toerisme € 78.000 lager dan begroot. Ook de onttrekking aan de reserve is lager, en daarmee budgetneutraal.

61

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Voortgang projecten/investeringen Omschrijving

Beschikbaar gesteld

Raadsbesluit

Restant

Saldo 1-1-2025

Projecten Beleidsplan toerisme en recreatie 2024-2027 NOZ Voorbereidingskosten (deel gemeente) NOZ programmakosten NOZ 2.1 Lokaal impact fonds NOZ 3.2 Informatiecentrum Energietransitie NOZ 4.1 Verduurzaming Bedrijven Borsele Regio Deal: Projectleider Realisatie energietransitie Investeringen Regio Deal: Motoriekroute Regio Deal: Koppelingsgebieden Kapitaalstorting 'Transitiefonds Zeeland' Impuls Zeeland

7-12-2023 80.000 4-4-2024 500.000 12-12-2024 / 09-01-2025 / 03-04-2025 1.000.000 3-4-2025 4.285.000 3-4-2025 388.000 3-4-2025 475.000 29-6-2023 252.468 4-7-2025

78.743 338.845 -102.984 -12.052

29-6-2023 29-6-2023 5-6-2025

425.000 3.318.126

62

425.000 4.200.000 300.000

Verleend in Besteed in

252.468

Gereed Ja/Nee

2025

2025

-500.000 1.000.000 4.285.000 388.000 475.000 289.000

1.144 -161.155 122.852 12.803 15.764 20.058 81.012 192.666

77.599 Nee - Ja 774.164 Nee 4.260.145 Nee 372.236 Nee 454.942 Nee 171.456 Nee 96.334 Nee

115.660 300.000

41.535 759.837 300.000

383.465 Nee 2.673.949 Nee - Ja

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Realisatie energietransitie. In 2025 ontvingen wij van het Rijk een bijdrage van € 289.000 voor grensoverschrijdende projecten voor de energietransitie. Hiervan is twee derde doorbetaald aan de gemeenten Vlissingen en Terneuzen. Het resterende bedrag van € 96.000 is bestemd voor gemeente Borsele en is in 2025 nog niet uitgegeven.

Kapitaalstorting 'Transitiefonds Zeeland' Impuls Zeeland Samen met het Rijk en de andere Zeeuwse gemeenten doen we een kapitaalstorting in Impuls Zeeland. Het Transitiefonds Zeeland ondersteunt Zeeuwse mkb-bedrijven bij het verduurzamen van hun bedrijfsvoering binnen de energietransitie. Het fonds is opgericht door de Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten om kleinere bedrijven te helpen investeren in duurzame oplossingen. Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma PZEM NV North Sea Port NV Economische Impuls Zeeland GBE Aqua B.V. BGTS North Sea Port District

63

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Programma Onderwijs Programmadoelstellingen De school is de plaats waar kinderen hun kennis opdoen, waar ze leren omgaan met elkaar, nieuwe uitdagingen aangaan en veiligheid en structuur ervaren. Op lokaal niveau spelen we als overheid een belangrijke rol. We richten ons op de huisvesting van de scholen, de bestrijding van (onderwijs)achterstanden, de ontwikkelingen van brede scholen/Integrale Kindcentra en de schoolbegeleiding. We hebben verder een taak in zaken als leerlingenvervoer en het bestrijden van schooluitval. 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? We waarborgen de continuïteit en het specifieke karakter van het openbaar onderwijs.

Wat gaan we ervoor doen? We houden toezicht op het openbaar onderwijs aan de hand van rapportages van de stichting Omnisscholen. We evalueren de afspraken die zijn gemaakt bij de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs.

64

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We overlegden met Omnis over de jaarcijfers en de uitdagingen waar zij mee te maken hadden. Daarnaast deelden we het jaarverslag 2024 met het college en de raad. In de gesprekken keken we naar 2026 en bespraken we mogelijke ontwikkelingen en gevolgen. Een voorbeeld hiervan is Driewegen, waarbij deze locatie hun BRIN-nummer verliest en voorlopig verder gaat als dislocatie.

Gemeente Borsele 4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Adequate huisvesting voor alle basisscholen in onze gemeente.

Jaarverantwoording 2025

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? In 2025 ronden we het Integraal Huisvestingsplan De multifunctionele accommodatie (MFA) in (IHP) af. Gemeenten zijn verplicht een IHP op te Nieuwdorp is opgeleverd en in gebruik genomen. stellen. Een dergelijk plan helpt de gemeente en Hierin zit een Integraal Kindcentrum (IKC), schoolbesturen om strategische keuzes te maken gymzaal en dorpshuis. en biedt inzicht in de investeringen op de lange termijn. Hierbij wordt ook de De beheercommissies van de brede scholen duurzaamheidsopgave betrokken. Het IHP maakt maakten afspraken over het onderhoud. onderdeel uit van het brede kaderplan maatschappelijke voorzieningen. Deze visie Daarnaast stelden we het Uitvoeringsprogramma vormt de basis voor toekomstige (beleids)keuzes 2026-2030 op om het Integraal Huisvestingsplan met betrekking tot het voorzieningenniveau. Onderwijs gemeente Borsele in te leiden. Deze Ook laten we periodiek keurde de raad in februari 2026 goed. meerjarenonderhoudsplanningen maken ter controle van de onderhoudsstaat van de gebouwen. We maken afspraken in de beheercommissies van de brede scholen over de uitvoering van het onderhoud. Bij de overige schoolgebouwen ligt deze verantwoordelijkheid bij de schoolbesturen.

65

Gemeente Borsele 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Wat willen we bereiken? Een optimale en brede ontwikkeling van ieder kind in Borsele aan de hand van de Lokale Educatieve Agenda.

Verbetering van schoolorganisaties en de kwaliteit van het onderwijs (schoolbegeleiding).

Voorkomen van schoolverzuim, schooluitval en thuiszitten. Een startkwalificatie of behalen van het hoogst mogelijke niveau voor iedere leerling.

Jaarverantwoording 2025

Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We bespreken met de schoolbesturen en de De Overleggroep Lokaal Onderwijsbeleid (OLOB) kinderopvangorganisaties ontwikkelingen op het kwam in 2025 twee keer samen. Tijdens de gebied van het lokaal onderwijs(achterstanden)- vergaderingen maakten we afspraken over beleid en de verbinding tussen onderwijs en zorg. verschillende ontwikkelingen. Zoals de inzet van We maken twee keer per jaar afspraken over de de jeugd- en gezinsondersteuners in het beleidsontwikkeling en de beleidsuitvoering en onderwijs, onderwijs voor nieuwkomers en de leggen waar nodig accenten. noodopvang Heinkenszand. Daarnaast spraken we over het onderzoek naar de vernieuwing of renovatie van het maatschappelijk vastgoed in Lewedorp, waaronder de school. We ondersteunen onze basisscholen nog door In 2025 konden scholen voor de laatste keer een twee schoolbegeleidingsdiensten te subsidiëren: beroep doen op de subsidie voor Bazalt Groep en Driestar Educatief. We werken schoolbegeleidingsdiensten. De meeste scholen met een convenant waarin we afspraken hebben hebben hier gebruik van gemaakt. vastgelegd over de inzet van onze subsidies. We bouwen deze subsidie jaarlijks met 25% af, door een eerdere bezuinigingsopgave. Vanaf 2026 stoppen wij volledig met het subsidiëren van deze schoolbegeleidingsdiensten.

We hebben een gemeenschappelijke regeling We overlegden maandelijks met het RBL over de voor de uitvoering van de taken op grond van de genoemde taken, zodat we op tijd bij konden Leerplichtwet en de Regionale Meld- en sturen als dat nodig was. Daarnaast bespraken Coördinatiefunctie. Het Regionaal Bureau we mogelijke financiële knelpunten. In 2025 Leerlingzaken (RBL) voert deze taken voor ons voerden we een onderzoek uit dat leidde tot uit. We hebben periodiek overleg met het RBL nieuwe regels rondom de geldstromen van het over het te voeren beleid en speerpunten, en over RBL. We verwachten daardoor in 2026 financiële de financiën. We leggen de nadruk zoveel gevolgen voor alle gemeenten die meedoen. mogelijk op preventie en afstemming tussen verschillende betrokken partijen om elke leerling zo efficiënt mogelijk te begeleiden. 66

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

De ontwikkelvertraging die kinderen hebben opgelopen tijdens de coronaperiode bestrijden en terugdringen.

Het Rijk heeft een specifieke uitkering verstrekt om het onderwijs te ondersteunen vanuit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). We hebben een werkgroep NPO samengesteld waarin onderwijs, kinderopvang en gemeente vertegenwoordigd zijn. Via cofinanciering door het onderwijs zetten we onze eigen jeugd- en gezinsondersteuners meer in op de scholen om sneller en accurater te kunnen afstemmen over (mogelijke) zorg over kinderen. De looptijd voor de besteding van de NPO-middelen loopt tot en met schooljaar 2024-2025. We organiseren buitenschoolse activiteiten via In 2025 organiseerden we 147 BONS-activiteiten, BONS. De jeugd- en gezinsondersteuners van het waaraan 1175 kinderen deelnamen. De Centrum voor Jeugd en Gezin zijn onderdeel van samenwerking tussen professionals in de zorgstructuur binnen het basisonderwijs. We kinderopvang, onderwijs en het sociaal domein brengen zorg en hulpbehoeften van kinderen en verloopt daarnaast steeds beter. Ook de inzet van gezinnen samen in kaart en zorgen voor adequate jeugd- en gezinsondersteuners in het ondersteuning (formeel en informeel). Via ons basisonderwijs bleek de afgelopen jaren van onderwijshuisvestingsbeleid brengen we grote meerwaarde.

Het zorgt ervoor dat we samenwerkingspartners zoveel mogelijk onder in hulpvragen eerder signaleren, lokale één gebouw om de samenwerking te samenwerking beter benutten en de druk op vergemakkelijken. gespecialiseerde zorg verminderen. We willen de positie van jeugd- en gezinsondersteuners als preventieve voorziening stevig neerzetten, in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd en gemeentelijk beleid. Hiervoor leveren kinderopvang, onderwijs en gemeente capaciteit.

Bevordering van de samenwerking tussen scholen en andere partijen op het gebied van opvang en zorg om de ontwikkelkansen van kinderen te verbeteren.

67

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We evalueerden de cofinanciering met het onderwijs en stuurden op basis daarvan bij. Dit deden we door een borgingsdocument op te stellen voor de inzet van de jeugd- en gezinsondersteuners in het onderwijs. In dit plan betrokken we ook de kinderopvang.

Gemeente Borsele Wat willen we bereiken?

Jaarverantwoording 2025 Wat gaan we ervoor doen?

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? Het vaststellen van een richtinggevend kaderplan We doen onderzoek naar de kwaliteit versus de We stelden in 2025 het kaderplan voor de toekomst over onze maatschappelijke kwantiteit van onderwijs- en kinderopvang in maatschappelijke voorzieningen vast. Hierin voorzieningen, waaronder school- en onze gemeente. Samen met adviesbureau Sardes staan de overwegingen die we moeten maken bij kinderopvangvoorzieningen. - een autoriteit op onderwijsgebied - zoomen we de keuze voor grootschalige renovatie of in op de lokale situatie. We stellen onszelf de vernieuwen van onderwijsgebouwen, zoals het vraag of het huidige voorzieningenniveau nog leerlingenaantal. Ook zijn we bezig met een korte passend is richting de toekomst en/of welke termijn uitvoeringsprogramma voor het lange kaders we kunnen meewegen om keuzes te termijn Integraal Huisvestingsplan (IHP). In het maken in de toekomst. Naast onafhankelijk IHP leggen we vast hoe we om willen gaan met onderzoek bespreken we de uitkomsten daarvan ons maatschappelijk vastgoed. ook met onze onderwijsbestuurders en voeren we Voor Lewedorp werkten we aan een onderbouwd gesprekken om te komen tot een evenwichtig en voorstel om een locatie aan te wijzen voor het passend voorstel.

Daarnaast voeren we een ontwikkelen van een multifunctionele haalbaarheidsstudie uit voor het maken van een accommodatie (MFA). ontwikkelplan voor maatschappelijke voorzieningen in Lewedorp. Regionale afstemming over het beleid van We voeren overleg via de Regionale Educatieve In 2025 voerden we diverse overleggen om schoolbesturen en gemeenten in de Agenda (REA) op de terreinen: aansluiting ‘nieuwe keuzes’ rondom de REA te maken. Deze Oosterschelderegio. onderwijs en zorg, leerplicht, doorgaande lijn, gaan onder andere over de inzet van een leerlingenvervoer, onderwijshuisvesting en onafhankelijk voorzitter en de vraag welke passend/inclusief onderwijs. Vanwege de onderwijspartijen plaatsnemen in het kernteam. Hervormingsagenda Jeugd gaan we de opzet en Begin 2026 bespreken de wethouders het invulling van de REA evalueren en waar nodig voorstel voor de nieuwe opzet. aanpassen om de juiste partijen en onderwerpen te kunnen verbinden.

68

Gemeente Borsele

Jaarverantwoording 2025

Wat willen we bereiken?

Wat gaan we ervoor doen?

We willen dat kinderen zonder of met een kleinere achterstand in het basisonderwijs starten, Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).

We zorgen voor voldoende en kwalitatief goed voorschools aanbod voor peuters met een (risico op) ontwikkelingsachterstand. Daarnaast stimuleren we een zo groot mogelijke deelname van (doelgroep)kinderen in de leeftijd van twee tot vier jaar. We geven uitvoering aan het vastgestelde beleidsplan Bevelandse Onderwijsachterstanden 2023-2026 en de bijbehorende lokale paragraaf. We zetten in op het vergroten van de zelfstandigheid van deze leerlingen. We enthousiasmeren en ondersteunen hen om met het openbaar vervoer of de fiets naar school te gaan. We zetten hiervoor maatwerk in. Dit doen we in samenwerking met scholen en ouders. We werken samen met het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO), Scalda en het (digi)Taalhuis om de doelgroep te informeren dat ze voor ondersteuning op het gebied van lezen, taal, rekenen en digitale vaardigheden bij het (digi)Taalhuis en de bibliotheek terechtkunnen. We geven vervolg aan de pilot Voorleesexpress zodat een (eventuele) taalachterstand verkleind wordt bij kinderen die opgroeien in laagtaalvaardige en/of meertalige gezinnen.

Leerlingen uit het speciaal onderwijs zelfstandig laten reizen met het openbaar vervoer en/of de fiets.

Aandacht voor laaggeletterden en mensen met minder digitale vaardigheden.

69

Wat hebben we er voor gedaan per 31 december? We stimuleerden ouders van peuters (twee tot vier jaar) om gebruik te maken van één van de erkende opvangvoorzieningen voor de ontwikkeling van het jonge kind.

Jaarlijks kijken we samen met de scholen welke leerlingen zelfstandig kunnen reizen, per fiets of openbaar vervoer. Hierdoor stimuleren we leerlingen zichzelf te ontwikkelen en daardoor zelfstandiger te worden. Samen met het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO), Scalda en het (digi)Taalhuis vertelden we de doelgroep waar zij voor ondersteuning terechtkunnen. We zetten de Voorleesexpress voort om een eventuele taalachterstand te verkleinen bij kinderen die opgroeien in gezinnen met beperkte taalvaardigheid of meertalige gezinnen. Om meer kinderen aan het lezen te krijgen, startten we in de hal van het gemeentehuis een zwerfstation voor kinderboeken.