15.1 Programmabegroting en meerjarenraming 2024-2026
Tekst van het document
Rijksprogramma Circulaire Economie, om beleid te ontwikkelen op dit gebied. We ontwikkelen een aanpak voor de bestrijding van We benutten de Rijksgelden die we hiervoor energiearmoede. ontvangen hebben. We ontwikkelen een aanpak in samenwerking met andere Bevelandse gemeenten en voeren deze in 2023 uit. We ontwikkelen een aanpak binnen het Nationaal We dienen een aanvraag in bij het Nationaal Isolatie Programma om de komende jaren Isolatieprogramma om de Rijksmiddelen te woningeigenaren te ondersteunen bij het isoleren ontvangen. van woningen.
61
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart (2010)
2023
Nota Duurzaam bodembeleid (2012)
2023
Woonvisie Borsele ‘groeien in kwaliteit’ (2015-2019)
Nader te bepalen
Gemeentelijk Waterplan (2016-2023)
2023
Gemeentelijk Rioleringsplan (2019-2024)
2023
Duurzaamheidsvisie (2018)
2023
Dorpsvernieuwing 2.0 (2014)
Nader te bepalen
Structuurvisie Borsele 2015-2020 (2014)
Nader te bepalen
Regionale Energie Strategie 1.0 (2021)
2023
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) Regionale uitvoeringsdienst Zeeland (RUD)
62
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Milieu
(bedragen x € 1.000) Rekening 2021
Lasten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer
2022
2023
2024
2025
2026
1.330 2.601 1.237 5.168
1.629 2.599 2.344 6.572
1.104 2.605 1.061 4.771
1.166 2.632 1.079 4.877
1.183 2.624 1.094 4.902
1.235 2.596 1.114 4.945
Totaal baten
1.929 3.435 132 5.496
2.029 3.215 333 5.576
1.888 3.437 54 5.378
2.006 3.528 54 5.587
2.106 3.611 54 5.770
2.156 3.651 54 5.860
Saldo programma
-328
996
-607
-710
-868
-914
263
1.096
39
39
39
39
0 -591
0 -100
0 -645
1.500 752
2.750 1.843
0 -953
Totaal lasten Baten 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Riolering Conform de herstelbegroting 2021-2024 en de kadernota 2022-2025 is rekening gehouden met de stijging van het rioolrecht. De doelstelling is om in 2025 kostendekkende tarieven te hanteren. De stijging is terug te zien in de baten. Voor de kostendekkendheidsberekening verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen. Verder zien we aan de lastenkant een stijging als gevolg van investeringen. Ten slotte zien we in de laatste jaarschijf (2026) zowel de lasten als de baten stijgen met € 50.000. Deze is afkomstig uit de kadernota 2023-2026 en is het gevolg van het omzetten van voorzieningen naar investeringen. In het begin levert het activeren een groter voordeel op en gedurende de jaren slaat dit om naar een nadeel waardoor we rekening moeten houden met deze lasten. Aangezien we naar kostendekkende tarieven willen toegroeien kunnen we de baten van de rioolheffing verhogen met hetzelfde bedrag. Afval Conform de herstelbegroting 2021-2024 en de kadernota 2022-2025 is rekening gehouden met de stijging van de afvalstoffenheffing. De doelstelling is om in 2025 kostendekkende tarieven te hanteren. De stijging is terug te zien in de baten. Voor de kostendekkendheidsberekening verwijzen wij naar de paragraaf Lokale Heffingen. Aan de lastenkant ontstaat een daling vanaf 2024 door de vrijval van kapitaallasten.
63
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Milieubeheer De lasten stijgen marginaal in de jaren doordat de bijdrage aan de Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) Zeeland stijgt. De baten zijn meerjarig hetzelfde. Het verschil in baten ten opzichte van 2022 wordt verklaard door de specifieke uitkering van de Regeling Reductie Energiegebruik Woningen (RREW) van € 280.000. Reserves De afschrijvingslasten van investeringen en maatregelen tegen wateroverlast ten gevolge van de klimaatverandering dekken we door onttrekkingen aan de egalisatiereserve investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut voor structureel € 39.000. Het verschil in de lasten van 2023 ten opzichte van 2022 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2021. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste restantkredieten in dit programma zijn: ▪ IBP-middelen (€ 698.000); ▪ Asbestsanering (€ 91.000); ▪ RREW (€ 280.000). Incidentele baten en lasten We willen een reserve Duurzaamheid vormen. In 2024 en in 2025 storten we respectievelijk € 1.500.000 en € 2.750.000 in deze reserve.
64
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programma Ruimtelijke ontwikkeling Programmadoelstellingen Het bevolkingsaantal van de gemeente Borsele blijft volgens de laatste prognoses tot 2035 stijgen en zal in samenstelling veranderen. Het passend faciliteren van deze groei vormt de komende jaren één van de belangrijkste uitdagingen. Onze ambitie is dan ook een passend woningaanbod te creëren voor jong en oud, arm en rijk, kleine en grote huishoudens, met of zonder zorg, waarbij vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Om voor al deze huishoudens aantrekkelijk te zijn, hebben we een woonomgeving nodig die aanspreekt. Het gaat meer om de kwaliteit van wonen: het gaat niet alleen over bouwen, maar ook over wat we vernieuwen en toevoegen en op welke plek. Daarnaast streven we naar een woningvoorraad met een meer duurzaam, robuust en toekomstbestendig karakter. Het bieden van kwaliteit in de woon- en leefomgeving is hierdoor nog belangrijker dan in het verleden. Om tot een passend woon- en leefklimaat te komen - dat voorziet in de behoefte op (lange)termijn - zullen we actief beleid moeten voeren. Dit beleid dragen we breed uit in onze woonomgeving en visie op ruimtelijke ordening. Hier is een cruciale rol weggelegd voor de inwoners van onze gemeente alsmede voor onze andere partners: woningcorporatie, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven.
8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? Opstellen omgevingsvisie.
Wat gaan we ervoor doen? De structuurvisie Borsele 2015-2020 had een looptijd tot en met 2020. Op 1 januari 2023 treedt de Omgevingswet in werking. Op basis van deze wet zijn wij verplicht een omgevingsvisie op te stellen. De planning is erop gericht om de Omgevingsvisie door de gemeenteraad te laten vaststellen in het eerste kwartaal van 2023, maar in ieder geval na inwerkingtreding van de Omgevingswet. Tegengaan van verpaupering van bebouwing in het Het ruimtelijk beleid voorziet in ruime buitengebied. mogelijkheden tot herbestemming van bedrijfsgebouwen en biedt ruimte voor het toevoegen van economische nevenactiviteiten aan bestaande bedrijfsactiviteiten. Het vaststellen van nieuwe regionale In de nationale woon- en bouwagenda van maart woningmarktafspraken de Bevelanden. 2022 is bepaald dat er in Nederland tot 2030 900.000 woningen gebouwd moeten worden waarvan twee derde betaalbaar. De provincie Zeeland maakt op basis hiervan prestatieafspraken met het Rijk over de bouwopgave voor Zeeland (de zogenaamde Zeeuwse woondeal). In 2023 maken wij met de gemeenten in de Bevelanden een doorvertaling van deze prestatieafspraken in nieuwe regionale woningmarktafspraken.
65
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Bouwrijpe grond beschikbaar krijgen om te voldoen aan de nieuwe regionale woningmarktafspraken de Bevelanden.
Wat gaan we ervoor doen? We stellen een planning/prioritering op voor de planologische voorbereiding van potentiële bouwlocaties om te kunnen voldoen aan de bouwopgave voor Borsele tot 2030. Deze vloeit voort uit de Zeeuwse woondeal en de regionale woningmarktafspraken de Bevelanden. Woningbouwprojecten worden volgens deze planning opgepakt. Zuid-West 380 kV west, 150 kV kabel, Net op zee Op het grondgebied van de gemeente Borsele zijn IJmuiden Ver Alpha, Net op zee Nederwiek 1, de werkzaamheden tot aanleg van Zuid-West 380kV Hoogspanningstation omgeving Sloegebied 380kV- afgerond. Na ingebruikname van deze nieuwe hoogspanningsverbinding Zeeuws-Vlaanderen. verbinding moet de bestaande 380 kV-verbinding nog worden gesloopt. Wij houden toezicht op deze sloop. Ook heeft TenneT een aanvraag ingediend voor de aanleg van de 150 kV kabel van Ellewoutsdijk naar Goes. Tevens verwachten wij dat er in 2023 (planologische) procedures gevoerd gaan worden door het Ministerie van EZK voor het realiseren van de verbinding Net op zee IJmuiden Ver Alpha, voor het realiseren van de verbinding Net op zee Nederwiek 1, voor de realisatie van een nieuw 380kV hoogspanningsstation omgeving Sloegebied en voor een 380 kV hoogspanningsverbinding naar ZeeuwsVlaanderen. Het is zaak dat wij deze procedures nauwlettend volgen/in deze procedures meegenomen worden en daar waar nodig hierop reageren.
Het opstellen van een regionale woonvisie en We starten een woonbehoeftenonderzoek: welke Borselse uitvoeringsagenda. type woningen voor welke doelgroepen, ook in relatie tot zorg. Met deze informatie actualiseren we de Regionale Woonvisie en werken we aan een uitvoeringsagenda voor de gemeente Borsele.
66
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een goede woonomgeving rondom het Sloegebied. Sloerandbeleid algemeen: bijdragen leveren aan de leefbaarheid van (de dorpen in) de Sloerandzone, onder andere door inzet van de Sloerandreserve voor in dat gebied wenselijke voorzieningen. Groenproject ’t Sloe: ontwikkeling van ongeveer 200 hectare multifunctioneel bos in een zoekgebied van ongeveer 280 hectare. Indien er zich meer gelegenheid tot verwerving aandient, zetten wij deze mogelijkheid in. We gaan het Sloerandbeleid en Groenproject ’t Sloe herzien en borgen binnen het plan dat wordt ontwikkeld voor de bovenwettelijke compensatie van de ontwikkelingen rondom het Sloegebied. Hierin nemen we samen met de provincie Zeeland de leiding en werken we nauw samen met andere organisaties, met als doel de leefomgeving te versterken. Beschikbaarheid van een duurzame Positieve insteek op het idee van North Sea Port tot parkeergelegenheid voor vrachtwagens. de ontwikkeling van een Central Gate met innovatieve faciliteiten voor vrachtwagens en chauffeurs. North Sea Port heeft een locatieonderzoek uitgevoerd naar locaties die hiervoor mogelijk geschikt zijn. Met Central Gate wordt bedoeld: de centrale toegang tot terminals in het Sloegebied en als veilige rust- en overnachtingsplaats voor vrachtwagenchauffeurs.
8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan het bestaande raamwerk prestatieafspraken.
Fatsoenlijke en humane huisvesting voor arbeidsmigranten.
Wat gaan we ervoor doen? In 2020 hebben we regionale raamwerkafspraken gemaakt met woningcorporatie Beveland Wonen en de vier andere Bevelandse gemeenten. Deze afspraken gelden van 2020-2023. In 2023 maken we nieuwe raamwerkafspraken voor de aansluitende periode. Op basis van deze afspraken worden er jaarlijks regionale prestatieafspraken gemaakt. Per jaar evalueren we deze. We geven uitvoering aan die afspraken over: leefbaarheid, beschikbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid, wonen en zorg. We zien toe op de naleving van het (regionale) beleid. Controle van bestaande huisvesting en handhaving op illegale situaties is één van de speerpunten van ons Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Borsele 2021 (HUP). Met onze inspanning willen we realiseren dat de huisvesting voor arbeidsmigranten voldoet aan de eisen van het regionale beleid. Waar mogelijk faciliteren wij nieuwe huisvestingsinitiatieven.
67
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Implementatie van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb).
Wat gaan we ervoor doen? De Wkb treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 stapsgewijs in werking. Het doel van de wet is het verbeteren van het bouwtoezicht en de bouwkwaliteit. Het bouwtoezicht wordt uitgevoerd door de private sector. Daarnaast wordt de aansprakelijkheid van particuliere en professionele opdrachtgevers uitgebreid. De handhaving op overtredingen blijft een verantwoordelijkheid van de gemeente. Wij zijn op dit moment bezig om onze werkprocessen aan te passen op de Wkb, de legesverordening op te stellen en we maken onderlinge werkafspraken over de gewenste werkwijze. Uitvoering geven aan het Op 12 juli 2021 is het nieuwe HUP 2021 vastgesteld. Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Het HUP maakt inzichtelijk hoe wij de beschikbare Borsele 2021 (HUP). capaciteit en middelen inzetten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij geven uitvoering aan het HUP 2021. In de loop van 2023 stellen we een nieuwe integrale HUP op, waarin ook aandacht besteed wordt aan openbare orde en veiligheid/handhaving. Uitvoering van de starterslening gemeente Borsele/ Vanuit de revolverende fondsen zijn er nog leningen particuliere woningverbetering. middelen beschikbaar voor het verstrekken van leningen. Een revolverend fonds is een fonds waaruit budget wordt toegekend aan derden, waarbij de inkomsten weer worden aangewend om opnieuw te worden ingezet.
De geldverstrekking vindt plaats in de vorm van een lening. Geactualiseerd beeldkwaliteitsbeleid voor de korte Voor de lange termijn actualiseren van het beleid en lange termijn. en onderdeel laten uitmaken van het vast te stellen omgevingsplan (2026 gereed). Voor de korte termijn herijken we een aantal actuele kwesties (2023). Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Aantal woningen naar eigendom (% koop)
74,0%
74,5%
70,6%
74,0%
74,0%
Aantal woningen naar eigendom (% huur)
5,0%
4,9%
5,2%
5,0%
5,0%
Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur)
21,0%
20,6%
20,2%
21,0%
21,0%
Percentage leegstaande woningen
4,0%
4,0%
4,0%
4,0%
4,0%
Aantal afgegeven startersleningen
8
4
10
8
4
Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering
4
2
6
4
2
Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw)
87
n.n.b.
93
80
90
68
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Aantal woningen naar eigendom (% koop, huur en sociale huur) Met deze indicator monitoren we onze doelstelling om een passend woningaanbod te creëren voor jong en oud, arm en rijk, kleine en grote huishoudens, met of zonder zorg, waarbij vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Percentage leegstaande woningen Langdurige leegstand kan leiden tot verloedering, verval en onveiligheid. We streven naar een leegstand van maximaal 6%. Aantal afgegeven startersleningen Het doel van de startersleningen is om starters aan de onderkant van de markt te stimuleren, waardoor doorstroming op de koopmarkt ontstaat en de koopmarkt een impuls krijgt. Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering Met de afgegeven leningen particuliere woningverbetering krijgen we een beeld van de inzet van de gemeente bij de verbetering van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast kunnen we dit beeld gebruiken bij (her)formulering van beleid op het gebied van duurzaamheidsmaatregelen.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Landschapsbeleidsplan (1995)
Niet van toepassing
Nationale Omgevingsvisie (2020)
Niet van toepassing
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (2012)
Niet van toepassing
Subsidieverordening duurzaam bouwen op bedrijfsterreinen Borsele (2014)
Niet van toepassing
Agenda Wonen in De Bevelanden 2025 (2020)
Niet van toepassing
Regionale Woonvisie De Bevelanden (2019-2023)
2023
Planninglijst woningbouw (2016)
2023
Sloerandbeleid (1994)
2023
Visie Groenproject ’t Sloe (2000)
Niet van toepassing
Projectenatlas (2017)
Niet van toepassing
Beeldkwaliteitsnota Borsele (2013)
Integreren in Omgevingsplan Borsele
Beeldkwaliteitsnota Borsele geïntegreerd in Omgevingsplan Buitengebied (2018)
Niet van toepassing
Zeeuwse Omgevingsvisie (2021)
Niet van toepassing
Zeeuwse Omgevingsverordening Zeeland (2022)
Niet van toepassing
Dorpsvernieuwing 2.0: Beleidsnota aanpak aandachtslocaties (2016)
Niet van toepassing
Structuurvisie Borsele 2015-2020 (2014)
2023
Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Borsele 2021 (HUP)
2023
Regionale afspraken huisvesting arbeidsmigranten De Bevelanden (2020)
2030
69
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Omschrijving
Herzieningsdatum
Beleidsnota Huisvesting arbeidsmigranten (2016)
Niet van toepassing
Verordeningen Regeling Particuliere Woningverbetering gemeente Borsele 1 en 2 (2017)
Niet van toepassing
Verordening Starterslening gemeente Borsele (2017)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
70
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Ruimtelijke ontwikkeling
(bedragen x € 1.000) Rekening 2021
Lasten 5.5 Cultureel erfgoed 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.3 Wonen en bouwen Totaal lasten Baten 5.5 Cultureel erfgoed 8.1 Ruimte en leefomgeving 8.3 Wonen en bouwen Totaal baten Saldo programma
2022
2023
2024
2025
2026
0 603 1.387 1.990
679 1.774 1.351 3.804
0 509 1.061 1.570
0 423 1.061 1.484
0 423 1.061 1.484
0 423 1.061 1.484
0 331 993 1.325
1 160 326 487
0 160 176 336
0 160 176 336
0 160 176 336
0 160 176 336
665
3.317
1.234
1.148
1.148
1.148
274
2.226
0
0
0
0
55 446
0 1.091
0 1.234
0 1.148
0 1.148
0 1.148
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Cultureel erfgoed De lasten die in 2022 zijn opgenomen betreffen de restantkredieten voor Dorpsvernieuwing en het budget voor cultureel erfgoed. Vanaf 2023 zijn de budgetten Dorpsvernieuwing opgenomen onder het taakveld wonen en bouwen en de budgetten van cultureel erfgoed zijn verantwoord op het programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport. Ruimte en leefomgeving In 2023 houden we nog rekening met de incidentele kosten van het inhuren van een trainee Ruimtelijke Ontwikkeling voor een bedrag van € 85.000. Wonen en bouwen Met ingang van 2021 is de uitvoering veranderd van de taken in het kader van Bouwen, Reclame, Inritten, Kappen en Slopen (BRIKS) van provinciale inrichtingen. Deze gaan over van de gemeenten naar de Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond (DCMR). Dit geldt ook voor de taken die vallen onder het Besluit Risico Zware Ongevallen (BRZO) plusbedrijven en Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) (niet-BRZObedrijven). Verder treedt naar verwachting in 2023 de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking. Op basis van landelijk onderzoek hebben we geschat dat de vermindering van de legesinkomsten hoger
71
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
is dan de baten door het wegvallen van de werkzaamheden. De legesopbrengsten dalen vanaf 2023 aanzienlijk, wat leidt tot een structureel nadeel van ongeveer € 150.000. Reserves Vanaf 2022 zijn geen mutaties voorzien. De belangrijkste reservemutaties ter dekking van projecten in 2022 zijn: ▪ Dorpsvernieuwing (€ 501.000); ▪ Inhuur op het gebied van omgevingsvergunningen (€ 215.000); ▪ Het omgevingsplan, de omgevingsvisie, woonvisie en het opleidingstraject omgevingswet (€ 465.000); ▪ De investering in het Sloebos (€ 977.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
72
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Algemene dekkingsmiddelen Programmadoelstellingen Hier lichten we de baten en lasten van de gemeente toe die niet direct aan een programma zijn toe te rekenen. Het gaat hierbij om gemeentelijke belastinginkomsten die niet direct aan een prestatie zijn verbonden, de algemene en overige uitkeringen uit het gemeentefonds, ontvangen dividenden, de financieringsfunctie en onvoorzien. Met dit programma willen we de gemeentefinanciën gezond en op orde houden, nu en in de toekomst. Dit realiseren we door gedegen financieel beleid te voeren waarin de baten en lasten in evenwicht zijn. In dit programma staan geen beleidsmatige onderdelen, maar de dekkingsmiddelen waarmee we de uitgaven in de beleidsprogramma’s voor het grootste deel betalen. 0.5 Treasury Wat willen we bereiken? Benodigde financieringsmiddelen aantrekken tegen zo laag mogelijke kosten en risico’s.
Wat gaan we ervoor doen? We monitoren de geld- en kapitaalmarkt. Ook kijken we naar onze financieringsbehoefte. Afhankelijk hiervan zullen we zo goedkoop mogelijk lenen.
0.61 OZB woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB). We willen hiermee voorkomen dat waardestijging tot een hogere aanslag leidt voor onze inwoners. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Woonlasten eigenaar-bewoner éénpersoonshuishouden
€ 660
€ 670
€ 670
€ 700
€ 786
Woonlasten eigenaar-bewoner meerpersoonshuishouden
€ 784
€ 795
€ 795
€ 835
€ 925
0.62 OZB niet-woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Wat gaan we ervoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB). We willen hiermee voorkomen dat waardestijging tot een hogere aanslag leidt voor de bedrijven. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
73
Gemeente Borsele 0.64 Belastingen overig Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2023
Wat gaan we ervoor doen? Sinds 2022 leggen we geen precarioheffing meer op. De compensatie voor het aandeel in de betaalde precariobelasting van Evides is daarmee vervallen. Het bedrag van Enduris over vorige jaren is gereserveerd in afwachting van de gerechtelijke uitspraak.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Het zo reëel mogelijk ramen van de algemene De raming van de algemene uitkering en de uitkering en de decentralisatie uitkeringen uit het decentralisatie uitkeringen stemmen we af op de Gemeentefonds. circulaires van het Ministerie van BZK. In deze begroting is de meicirculaire 2022 verwerkt. 0.8 Overige baten en lasten Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik maken van de werkplaats en het breed inzetten van het personeel.
0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) Wat willen we bereiken? Een rechtvaardige belastingdruk voor die situaties waarbij de gemeente als ‘ondernemer’ optreedt.
Wat gaan we ervoor doen? We streven naar een optimale bezetting van de werkplaats. Verder zetten we personeel efficiënt in voor projecten met andere gemeenten.
Wat gaan we ervoor doen? We dienen aangiften in conform de fiscale regelgeving.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een evenwichtige en reëel structureel sluitende We houden de ramingen actueel door tussentijdse meerjarenbegroting. begrotingswijzigingen en rapportages.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Belastingverordeningen (2022)
2022
Financiële verordening (2021)
2024
Controleverordening (2011)
2023
Treasurystatuut (2022)
2026
Garantiebeleid (2022)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland (SaBeWa)
74
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021 Lasten 0.5 Treasury 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (Vpb) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal lasten
2022
2023
2024
2025
2026
435 321 521 251 266
440 135 0 1.766 21
490 136 240 1.206 22
551 136 0 1.014 22
593 136 0 619 22
657 136 0 269 22
2.421 4.216
676 3.038
-33 2.061
-33 1.690
-33 1.337
-33 1.050
547 2.929 5.048 655
524 2.925 5.450 137
660 3.150 5.546 141
666 3.200 5.786 141
731 3.200 5.936 141
714 3.274 6.073 141
Totaal baten
34.132 426 38 43.775
34.589 152 31 43.808
38.350 156 33 48.036
39.607 156 33 49.588
40.127 156 33 50.323
36.747 156 33 47.137
Saldo programma
-39.559
-40.770
-45.975
-47.899
-48.986
-46.086
1.013
576
205
80
80
80
1.703 -38.868
0 -41.346
0 -46.180
0 -47.979
0 -49.066
0 -46.166
Baten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 3.4 Economische promotie
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Treasury De rentelasten van onze langlopende leningen dalen door de reguliere aflossing. Als we kijken naar onze financieringsbehoefte en de rentelasten op eventueel kortlopende leningen stijgen deze aanzienlijk. Dit komt onder andere door nieuwe investeringen en een stijging van het rentepercentage waar we rekening mee houden. De stijging van de baten is het gevolg van het geraamde dividend van Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE) AQUA B.V. wat oploopt tot € 200.000 in 2026. De baten worden negatief beïnvloed door de lagere rentebate als gevolg van de aflossing op de verstrekte lening aan de gemeente Kapelle.
75
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Onroerendezaakbelastingen In deze begroting houden we voor 2023 rekening met een stijging van de belastingen door de compensatie voor loon- en prijsstijgingen van 2,7%. Verder zit er vanaf 2024 een structurele verhoging van 2% in conform de Kadernota 2022-2025 en een extra verhoging van 3% vanaf 2026, die in het financiële beeld is genoemd om de begroting sluitend te maken. Belastingen overig De baten bestaan uit de opbrengst van de hondenbelasting. Verder stijgen de lasten in 2023 met € 240.000 ten opzichte van 2022 door een teruggave van de belastingopbrengsten. De toelichting wordt vermeld in het financiële beeld. Algemene uitkering gemeentefonds De raming is gebaseerd op de meicirculaire 2022 zoals die is uitgebracht door het Ministerie van BZK. In 2026 (ravijnjaar) is een forse daling te zien. Dit is in het financiële beeld toegelicht. Verder is rekening gehouden met 100% van de compensatie voor de hogere lasten van de jeugdzorg. Een definitief besluit is hierover nog niet genomen. Voor 2023 is al wel bekend dat de gemeente Borsele hiervoor € 1.537.000 ontvangt. Over de structurele bijdrage moet het kabinet nog besluiten. Algemeen wordt aangenomen dat het Rijk het gemeentefonds structureel verhoogt. De provincies zullen in hun rol als toezichthouder gemeenten toestaan 100% van de aanvullende bijdrage te ramen. In deze gemeentebegroting is hiermee ook rekening gehouden.
Deze bijdrage is onder de baten bij de algemene uitkering geraamd en voor een deel (€ 450.000) ingezet om de taakstelling sociaal domein te verlagen. Het overzicht van de taakstelling sociaal domein is terug te vinden in de paragraaf Bezuinigingen. Overige baten en lasten Onder de lasten zijn de kosten van werk voor derden verantwoord. Verder staat onderstaande stelpost Jeugdzorg gereserveerd op onvoorzien. We hebben onderstaande stelpost (€ 1.345.000 in 2024 aflopend naar € 390.000 in 2026) voor 100% geraamd als bate in de algemene uitkering zoals hierboven omschreven. Van het totale bedrag per jaar halen we € 450.000 af om de taakstelling te verlagen. In 2026 moeten we er nog € 60.000 afhalen, omdat we hier te kort komen. Zoals in het financiële beeld geschetst halen we dit van het totale saldo van de begroting af. Er blijft zodoende nog een bedrag over in de jaren 2023 – 2025. Dat reserveren we voorlopig op onvoorzien. Dit doen we omdat we nog niet zeker weten of we de structurele jeugdzorg middelen ook daadwerkelijk gaan ontvangen en de taakstelling sociaal domein voor een bedrag van € 450.000 open blijft staan in de begroting. Deze taakstelling is nog steeds een risico in de begroting. Tot nu toe is alleen het bedrag in 2023 van € 1.537.000 definitief toegekend in de meicirculaire 2022.
Jeugdzorg Jeugdzorg stelpost (100%) Jeugdzorg - meicirculaire 2022 Stelpost jeugdzorg halveren Openstaand bedrag onvoorzien
€ € € €
2023 € 1.537.000 € -450.000 € 1.087.000 €
2024 1.345.000 € € -450.000 € 895.000 €
2025 800.000 € € -450.000 € 350.000 €
Vennootschapsbelasting (Vpb) Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. De vennootschapsbelasting voor grondexploitaties verrekenen we met de reserve grondexploitaties. Economische promotie Dit betreft de opbrengst van de woonforensenbelasting.
76
2026 390.000 -390.000 -
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Reserves Bij de mutaties van de reserves is een structurele onttrekking geraamd van € 80.000 als dekking voor de kapitaallasten van het gemeentehuis. Verder is in 2023 nog een onttrekking geraamd uit de reserve Precariobelasting van € 125.000 conform de kadernota 2022-2025. Deze onttrekking was in 2022 € 250.000. Naast deze onttrekking hebben we ook nog het restantkrediet (€ 250.000) van het investeringsfonds geraamd in 2022. Dit verklaart het verschil ten opzichte van 2023. Incidentele baten en lasten In de kadernota 2022-2025 is voor de jaren 2022 en 2023 besloten de reserve precariobelasting vrij te laten vallen op het programma Algemene Dekkingsmiddelen. Dit was noodzakelijk om een sluitende begroting 2022-2025 te presenteren. Voor 2022 is een bedrag van € 250.000 en voor 2023 is een bedrag van € 125.000 opgenomen.
77
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Bedrijfsvoering Programmadoelstellingen Bij dit programmaonderdeel geven we een toelichting op de overhead bij de gemeente. Binnen dit programma nemen we alle kosten mee die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Denk hierbij aan: administratieve ondersteuning, informatievoorziening en ondersteuning, huisvestingskosten en kosten leidinggevenden. Hierdoor ontstaat een beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het behalen van haar doelstellingen binnen de beleidsprogramma’s. Het BBV van de Rijksoverheid schrijft voor dat provincies en gemeenten de lasten van de overhead in een apart overzicht in de begroting presenteren. Het uitgangspunt is dat we op eenvoudige wijze meer inzicht geven in de totale kosten van de overhead. Door het hanteren van een eenduidige systematiek kan een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. 0.4 Overhead Wat willen we bereiken? Verbetering van zowel onze interne als externe dienstverlening en communicatie.
Een geactualiseerde zoekvraag gestuurde website.
Meepratende en meedenkende inwoners.
Een effectief en digitaal informatiebeheer inclusief duurzame toegankelijkheid van informatie.
Een toekomstbestendige en stabiele informatievoorziening.
Wat gaan we ervoor doen? We gaan starten met een nieuw uitvoeringsprogramma dat is opgesteld vanuit de dienstverlenings- en communicatievisie. In het uitvoeringsprogramma zijn concrete plannen voor verbetering van zowel de interne als de externe dienstverlening en communicatie opgenomen. We blijven onze nieuwe website optimaliseren door actief het zoekgedrag te monitoren. We passen het aanbod op de website periodiek aan op het zoekgedrag van onze bezoekers en houden de website (digitaal) toegankelijk voor een brede doelgroep. Via het inwonerspanel willen we tenminste drie enquêtes uitzetten per jaar. De resultaten uit het inwonerspanel zijn van invloed op de beleidskeuzes en worden door ons met de inwoners gedeeld. In 2023 wordt de participatienota vastgesteld en implementeren we deze in onze organisatie. We werken aan een effectief en digitaal informatiebeheer. Hierbij staat het ontwikkelen en het vergroten van kennis en vaardigheden centraal. Waar nodig werken we samen met andere Zeeuwse overheden. We geven uitvoering aan de iVisie en de speerpunten die daarin zijn opgenomen. Deze iVisie is een gezamenlijk product dat de vijf Bevelandse gemeenten en ICT GR de Bevelanden opstelden.
78
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Vaardige medewerkers op het gebied van iBewustzijn.
Wat gaan we ervoor doen? We verhogen het bewustzijn op informatiebeveiliging en privacy door aandacht te schenken aan het onderwerp bij indiensttreding (bijvoorbeeld e-learning) en door verschillende communicatieactiviteiten voor alle medewerkers te organiseren. Dit doen we op basis van het communicatieplan informatieveiligheid 2022-2025. Met behulp van de strategische personeelsplanning ‘SPP’ (een hulpmiddel om op een effectieve en gerichte manier te sturen op de optimale bezetting van de organisatie/een team) anticiperen we tijdig op toekomstige personeelsvraagstukken. We werken volgens het vastgestelde integriteitsprotocol. We brengen dit onderwerp structureel onder de aandacht van medewerkers en bestuurders. We geven aandacht aan invulling en naleving van onze kernwaarden. Wij geven in 2023 een vervolg aan ons beleid op het gebied van duurzame inzetbaarheid (Borsele-fit). Naast de strategische personeelsplanning (SPP) geven wij invulling aan vitaliteitsbeleid. Wij maken gebruik van een deskundige ten behoeve van een integraal subsidieadvies. Door initiatieven aan elkaar te koppelen, vergroten we de kans op subsidie.
Een organisatie in stand houden die adequaat en flexibel inspeelt op nieuwe trends en ontwikkelingen.
Integere, betrouwbare, klantgerichte en flexibele bestuurders en medewerkers.
Duurzame inzetbaarheid.
Verwerven van subsidies.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Personeelskosten per fte
€ 62.150
€ 68.000
€ 68.000
€ 70.000
€ 73.500
Het aantal afgeronde 213a-onderzoeken per jaar
1
2
2
2
2
Personeelskosten per fte De personeelskosten per fte bedragen de totale salarislasten, gedeeld door de formatie van de organisatie exclusief de gemeenteraad en het college. De toename in de streefwaarde van 2022 en 2023 is het gevolg van CAO-stijgingen. Het aantal afgeronde 213a-onderzoeken per jaar Het college verricht periodiek onderzoek (artikel 213a Gemeentewet) naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het door haar gevoerde beleid. De raad stelt bij de verordening regels hierover op. Onder doelmatigheid verstaan we de mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten gerealiseerd worden met een zo beperkt mogelijke inzet van middelen. Onder doeltreffendheid verstaan we de mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten van het beleid daadwerkelijk worden behaald.
79
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Niet van toepassing
Financiële verordening (2021)
2024
Dienstverlenings- en communicatievisie (2022)
2026
Privacybeleid en Privacyreglement (2022)
2026
Gemeentelijk informatiebeveiligingsbeleid (2020)
2026
Informatiebeveiligingsrichtlijn, informatiebeveiligingsplan en informatiebeveiligingshandboek BRP en waardedocumenten (2022)
2023
Strategische visie op de ambtelijke organisatie (2021)
2025
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Gemeenschappelijke regeling De Bevelanden
80
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bedrijfsvoering
(bedragen x € 1.000) Rekening 2021
Lasten 0.4 Overhead Totaal lasten Baten 0.4 Overhead Totaal baten Saldo programma
2022
2023
2024
2025
2026
7.641 7.641
7.821 7.821
9.144 9.144
9.304 9.304
9.452 9.452
9.469 9.469
639 639
158 158
171 171
171 171
171 171
171 171
7.003
7.662
8.972
9.132
9.281
9.298
284
1.415
0
0
0
0
63 6.782
800 7.048
0 8.972
0 9.132
0 9.281
0 9.298
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) De lasten stijgen aanzienlijk de komende jaren. Dit komt doordat we een aantal stelposten hebben geraamd op het taakveld overhead. De stelpost salarislasten uit de Kadernota 2023-2026 om toekomstige autonome ontwikkelingen op te vangen is hier geraamd. Verder hebben we rekening gehouden met de cao-stijging die er in 2023 aan komt. Ten slotte is de stelpost van de Strategische Personeelsplanning uit het financiële beeld hier geraamd. De stelposten lopen op van totaal € 950.000 in 2023 tot € 1.300.000 in 2026. Dit verklaart het verschil in de meerjarenraming. Naast deze stelposten hebben we ook het opleidingsbudget verhoogd met € 50.000 en houden we rekening met de invoering van reiskostenvergoeding woon-werk voor ons personeel (€ 175.000). Reserves We benoemen hieronder de belangrijkste mutaties in de reserves in 2022: ▪ Storting in egalisatiereserve gebouwen (€ 800.000) in verband met investeringen in gebouwen in het kader van de energietransitie. Dit is aan de baten- en lastenkant van de reserves. ▪ Werkplekconcept (€ 120.000); ▪ Studiekosten (€ 150.000); ▪ Jubileum Borsele 50 jaar (€ 10.000); ▪ iBurgerzaken en GT-connect (€ 36.500); ▪ RIE gemeentehuis (€ 20.000).
81
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Overhead In onderstaande tabel is een gespecificeerd overzicht weergegeven van alle activiteiten, verdeeld in de verschillende onderdelen van de overhead. Volgens het BBV is overhead: “het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead behoren alle functies die dit doel dienen.” De bedoeling achter dit overzicht is inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie. In onderstaande overzichten hebben we de stelposten die hiervoor genoemd zijn van € 950.000 niet meegenomen. De reden hiervoor is dat deze stelpost nog verdeeld gaat worden over verschillende programma’s. Als we deze mee zouden nemen, geeft dit een vertekend beeld in de berekening van het overheadpercentage. Verschillende labels overheadkosten: Leidinggevenden primair proces (Hiërarchisch) Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie P&O/HRM Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC) Juridische zaken Informatievoorziening en automatisering (ICT) Facilitaire zaken en Huisvesting Totale lasten en baten per label overheadkosten exclusief mutatie reserve:
Bedrag lasten: Bedrag baten: Saldo lasten/baten % € 1.945.362 € 100.000 € 1.845.362 23,0% € 848.175 € 25.000 € 823.175 10,3% € 1.565.219 € 1.565.219 19,5% € 712.100 € 712.100 8,9% € 348.972 € 9.243 € 339.729 4,2% € 941.633 € 941.633 11,7% € 1.832.126 € 37.059 € 1.795.067 22,4% € 8.193.587 € 171.302 € 8.022.285 100%
Saldo lasten/baten overhead € 2.000.000 € 1.500.000 € 1.000.000 € 500.000 €0
Percentage overhead: Indicator BBV Voor het berekenen van het percentage overhead passen we twee systematieken toe. In het BBV wordt een verplichte indicator voorgeschreven die de verhouding tussen de lasten van overhead en de totale gemeentelijke begroting weergeeft. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van de totale begroting Totale lasten begroting Saldo programma Bedrijfsvoering exclusief reserves
63.896.565 8.022.285
Percentage overhead van de directe loonkosten
12,6%
82
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Percentage toerekening overhead aan belastingen en leges Voor de berekening van de kostendekkendheid van de belastingen en leges is het noodzakelijk de lasten van de bedrijfsvoering/overhead toe te rekenen. Deze lasten rekenen we toe door een opslag op de salarislasten van de medewerkers te zetten die hieraan werken. Hiermee benaderen we het systeem van vóór de invoering van het BBV, waar de overhead een opslag in het uurtarief van de medewerkers was. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van directe loonkosten Totale loonsom Raad en commissies College van burgemeester en wethouders loonkosten programma bedrijfsvoering Directe personeelslasten
13.300.000 -302.000 -567.000 -3.436.631 8.994.369
Saldo programma Bedrijfsvoering inclusief reserves
8.022.285
percentage overhead van de directe loonkosten
89,2%
Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
83
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Financieel overzicht programma's Totaaloverzicht programma's 2023
Lasten
Baten
Saldo
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid
5.442
310
-5.132
Programma Verkeer en openbare ruimte
6.083
411
-5.672
Programma Lokale economie
2.955
2.079
-876
Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport
6.783
1.083
-5.700
Programma Werk en inkomen
7.058
4.871
-2.187
Programma Zorg
18.029
786
-17.243
Programma Milieu
4.771
5.378
607
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
1.570
336
-1.234
Algemene dekkingsmiddelen
2.061
48.036
45.975
Bedrijfsvoering
9.144
171
-8.972
Exploitatiesaldo
63.897
63.462
-435
0
444
444
63.897
63.906
10
Meerjarenoverzicht saldi programma's
2024
2025
2026
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid
-5.114
-5.160
-5.184
Programma Verkeer en openbare ruimte
-5.943
-6.007
-6.047
-863
-595
-595
Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport
-5.539
-5.587
-5.524
Programma Werk en inkomen
-2.184
-2.181
-2.191
Programma Zorg
-17.248
-17.220
-17.219
Programma Milieu
710
868
914
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
-1.148
-1.148
-1.148
Algemene dekkingsmiddelen
47.899
48.986
46.086
Bedrijfsvoering
-9.132
-9.281
-9.298
Exploitatiesaldo
1.437
2.676
-205
Resultaatbestemming
-1.191
-2.472
228
246
204
24
Resultaatbestemming Totaal
Programma Lokale economie
Totaal
84
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Totale begroting Jaarrekening - Salarissen en sociale lasten - Belastingen - Grond - Duurzame goederen - Pachten - Sociale uitkeringen in natura - Ingeleend personeel - Overige goederen en diensten - Sociale uitkeringen in geld - Subsidies - Inkomensoverdrachten - Rijk - Inkomensoverdrachten gemeenten - Inkomensoverdrachten gemeenschappelijke regelingen - Inkomensoverdrachten waterschappen - Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen - Inkomensoverdrachten onverdeeld - Kapitaaloverdrachten - overige instellingen en personen - Kapitaaloverdrachten onverdeeld - Rente - Financiële transacties - Mutaties reserves - Mutaties voorzieningen - Afschrijvingen - Toegerekende reële en bespaarde rente - Overige verrekeningen Uitgaven
Begrotingen
Meerjarenraming
2021 12.362.006 476.843 22.899 865.112 1.488 2.346.860 764.088 13.976.297 3.548.428 3.415.926 102.656
2022 12.176.000 316.305 0 3.132.738 0 1.667.000 669.572 14.892.101 3.790.895 501.545 1.650.060
2023 13.307.000 279.286 0 2.258.315 0 1.700.000 391.053 9.823.558 3.733.600 15.405 1.634.200
2024 13.307.000 279.286 0 2.258.315 0 1.700.000 317.109 9.917.683 3.733.600 15.405 1.633.200
2025 13.307.000 279.286 0 2.258.315 0 1.700.000 277.109 9.967.544 3.733.600 15.405 1.642.200
2026 13.307.000 279.286 0 2.258.315 0 1.700.000 277.109 9.943.515 3.733.600 15.405 1.637.200
0
290.101
596.554
589.054
584.054
584.054
19.407.959
20.128.945
20.407.536
20.431.216
20.481.216
20.526.216
1.280.218
1.290.000
1.328.000
1.341.000
1.341.000
1.341.000
1.104.363
2.361.527
2.162.455
2.136.780
2.111.105
2.085.225
0
1.841.080
2.724.439
2.439.358
2.194.358
1.894.358
73.019
80.000
82.160
82.160
82.160
82.160
0 375.601 0 7.895.202 430.973 1.583.100
37.200 416.688 801.888 4.312.374 65.000 1.798.359
37.200 468.856 68.000 0 66.755 2.178.427
37.200 532.525 35.500 1.500.000 66.755 2.294.077
37.200 577.200 132.500 2.750.000 66.755 2.322.000
37.200 643.750 132.500 0 66.755 2.314.548
405.493 0 70.438.530
392.200 44.000 72.655.578
479.766 154.000 63.896.565
477.000 154.000 65.278.223
468.000 154.000 66.482.007
457.500 154.000 63.470.696
85
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Jaarrekening - Belastingen op producenten - Belastingen op huishoudens - Grond - Duurzame goederen - Pachten - Eigen bijdragen en verhaal sociale uitkeringen in natura - Uitgeleend personeel - Huren - Leges en andere rechten - Overige goederen en diensten - Inkomensoverdrachten - Rijk - Inkomensoverdrachten gemeenten - Inkomensoverdrachten gemeenschappelijke regelingen - Inkomensoverdrachten provincies - Inkomensoverdrachten - overige instellingen en personen - Rente - Dividenden en winsten - Financiële transacties - Mutaties reserves - Mutaties voorzieningen - Toegerekende reële en bespaarde rente - Overige verrekeningen Inkomsten Saldo in EURO
Begrotingen
Meerjarenraming
2021 7.976.400 1.988.288 3.516.684 4.615 714.028
2022 8.375.000 2.082.000 5.306 1.240.528 195.100
2023 8.696.000 1.955.000 5.449 0 195.100
2024 8.986.000 2.073.000 5.449 0 195.100
2025 9.136.000 2.439.000 5.449 0 195.100
2026 9.346.000 2.489.000 5.449 0 195.100
18.792 180.974 529.623 5.059.293 5.228.903 40.221.690
33.000 39.500 566.184 4.261.629 1.396.251 40.630.860
33.000 64.500 597.122 4.289.629 1.462.302 43.538.092
33.000 57.000 597.122 4.380.629 1.462.302 44.794.169
33.000 57.000 597.122 4.463.629 1.462.302 45.323.410
33.000 57.000 597.122 4.503.629 1.462.302 41.898.010
0
122.602
122.602
122.602
122.602
122.602
5.400
13.012
0
0
0
0
0
154.276
0
0
0
0
341.405 48.650 71.232 0 3.815.979 203.951
10.000 41.900 90.000 1.040.000 10.666.230 0
10.000 35.500 145.000 450.000 444.425 0
10.000 29.000 160.000 450.000 309.425 0
10.000 22.600 240.000 450.000 278.425 0
10.000 16.620 240.000 450.000 228.425 0
512.624 0 70.438.530 0
392.200 1.300.000 72.655.578 0
479.766 1.382.651 63.906.138 -9.573
477.087 1.382.651 65.524.536 -246.313
468.000 1.382.651 66.686.290 -204.283
457.500 1.382.651 63.494.410 -23.714
86
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
PARAGRAFEN
87
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Iedere inwoner van de gemeente Borsele is verplicht lokale heffingen te betalen die op hem/haar betrekking hebben. Het doel van deze heffingen is het genereren van inkomsten die we gebruiken ter dekking van de uitgaven door de gemeente Borsele. In onze gemeente kennen we verschillende belastingen en heffingen die via verordeningen door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De lokale belastingdruk bestaat uit de onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en de rioolheffing en berekenen we op basis van een driepersoonshuishouden met een koopwoning van € 300.000 (Bron Coelo). We hielden voorheen rekening met een woningwaarde van € 200.000, maar door de stijgende woningprijzen hebben we deze waarde bijgesteld. De lastendruk wordt vergeleken met een vergelijkbare gemeente in de regio. Wij hebben hiervoor de gemeente Reimerswaal gekozen. De gegevens komen uit de lokale lasten calculator van Coelo.
Lastendruk 2022
Borsele Reimerswaal stijging t.o.v. stijging t.o.v. Lastensoort Bedrag (in €) vorig jaar (in %) Bedrag (in €) vorig jaar (in %) Onroerendezaakbelasting 358 5,1% 292 0,9% Afvalstoffenheffing 362 4,3% 370 1,4% Rioolheffing 217 10,8% 278 12,2% Totaal 937 6,0% 940 4,2% Sinds 1 januari 2013 voert SaBeWa voor de gemeente Borsele de werkzaamheden uit met betrekking tot de uitvoering Wet WOZ en de heffing en invordering van de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolrecht, woonforensenbelasting, hondenbelasting en precariobelasting. Vanaf 2017 moeten we de kostendekkendheid van de belastingen en leges aantonen. Dit doen we in deze paragraaf. Wij maken geen gebruik van kruissubsidiëring tussen verschillende belastingen en leges. De lasten van de overhead berekenen we middels een omslagpercentage over de directe loonkosten. In het programma Bedrijfsvoering is de berekening opgenomen. Deze bedraagt voor 2023 89,2%. Verder loopt momenteel nog het onderzoek om te kijken naar de mogelijkheden om riool- en afvalstoffenheffing op een andere manier te heffen. Hier betrekken we de werkgroep begroting voortdurend bij. Daarnaast loopt er via de SAZ+ een Zeeuwsbreed onderzoek om de mogelijkheden van een eenduidige afrekensystematiek te verkennen.
Kwijtscheldingsbeleid De gemeente hanteert het uitgangspunt dat alle inwoners met een inkomen op maximaal 100% van de bijstandsnorm, in aanmerking moeten kunnen komen voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, tenzij sprake is van een vermogen dat groter is dan het wettelijke normbedrag. De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid vindt in gezamenlijkheid plaats door SaBeWa. Voor 2023 is voor een bedrag van € 82.160 aan kwijtschelding begroot. In het kader van de berekening van kostendekkende tarieven is in de raadsvergadering van 8 juli 2021 besloten om deze kosten voor 80% toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing en voor 20% aan het rioolrecht.
88
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Opbrengstramingen belastingen en heffingen In deze begroting stellen wij u voor de belastingen met 2,7% te laten stijgen om de geldontwaarding (inflatie) te compenseren. Verder is in de begroting rekening gehouden met een extra stijging van de afvalstoffenheffing en het rioolrecht om in 2025 te komen tot een kostendekking van 100%. In onderstaand overzicht geven we de geraamde opbrengsten van de gemeentelijke belastingen voor 2022 en volgende jaren weer. Omschrijving Begroting 2022 Begroting 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Onroerendezaakbelastingen 8.525.000 8.696.000 8.986.000 9.136.000 9.346.000 Forensenbelasting 30.500 32.500 32.500 32.500 32.500 Hondenbelasting 137.000 141.000 141.000 141.000 141.000 Afvalstoffenheffing 3.092.000 3.264.000 3.352.000 3.432.000 3.472.000 Reinigingsrechten 74.000 80.000 83.000 86.000 86.000 Lijkbezorgingsrechten 325.000 325.000 325.000 325.000 325.000 Rioolheffing 1.915.000 1.782.000 1.900.000 2.000.000 2.050.000 Totale belastingopbrengst 14.098.500 14.320.500 14.819.500 15.152.500 15.452.500
Toelichting per belastingsoort en heffing Onroerendezaakbelastingen De OZB-tarieven stijgen of dalen mee met de waardeontwikkeling, waarbij het uitgangspunt is dat de opbrengsten in 2023 tenminste gelijk zijn aan die van 2022. Naast deze correctie is rekening gehouden met een stijging van de opbrengsten met een inflatiecorrectie van 2,7%. De onroerendezaakbelastingen bestaan uit drie soorten belastingen: de eigenarenbelasting woningen, de eigenarenbelasting nietwoningen en de gebruikersbelasting niet-woningen. Het tarief bedraagt een vast heffingspercentage van de WOZ-waarde. Sinds enkele jaren bepalen we deze waarde jaarlijks per 1 januari van het voorafgaande jaar opnieuw conform de Wet WOZ. Sinds 2022 waarderen we alle woningen op basis van gebruiksoppervlakte in plaats van m3. Woonforensenbelasting De woonforensenbelasting heffen we van personen die niet binnen de gemeente Borsele wonen maar wel een woning of recreatiewoning voor zichzelf ter beschikking houden (de zogenaamde 2e woningbezitter). De heffing betreft, afhankelijk van de WOZ-waarde, een vast bedrag per woning. Hondenbelasting Bij de hondenbelasting maken we qua tarief onderscheid in een tarief voor het houden van één hond, twee of meerdere honden en een zogenaamd kenneltarief (honden die gehouden worden in geregistreerde kennels).
Wij stellen voor het tarief voor 2023 te laten stijgen met 2,7% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. We leggen het afschaffen van de hondenbelasting in 2023 aan de raad ter besluitvorming voor. Precariobelasting Vanaf 2022 is het niet meer toegestaan om precariobelasting op kabels en leidingen te heffen.
89
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een vergoeding voor de kosten van het ophalen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen. De directe lasten van het taakveld afvalverwerking verhogen we met 40% van de lasten voor het straatvegen en 80% van de kwijtschelding. Dit conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. De totale belastingopbrengst mag de totale lasten niet overschrijden en maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor 2023 stijgen de tarieven met 2,7% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. Verder stijgt de afvalstoffenheffing conform de herstelbegroting 2021-2024 ook met 2,8% vanaf 2022 om in 2025 te komen tot een kostendekking van 100%. De kostendekkendheid bedraagt voor 2023 96,4%. Dit is een stijging ten opzichte van 2022 (89,8%). Dit is het gevolg van de hiervoor genoemde maatregelen. Afvalstoffenheffing Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten afvalstoffenheffing Straatvegen Kwijtschelding Toe te rekenen lasten
2.530.078 89,2% 339.901 406.391 746.292 3.276.370 40% 136.000 80% 65.728 201.728
Opbrengst verkoop afval
-92.600
Netto lasten afvalstoffenheffing
3.385.498
Baten - Afvalstoffenheffing
3.264.000
Dekkingspercentage
96,4%
Reinigingsrechten Reinigingsrechten heffen we voor het ophalen van afvalstoffen (uitgezonderd autowrakken) van bedrijven en instellingen die door hun aard, omvang of hoeveelheid niet periodiek worden ingezameld. Net als de afvalstoffenheffing houden we voor 2023 rekening met een stijging van de tarieven om in 2025 te komen tot een kostendekking van 100%. De kostendekkendheid bedraagt voor 2023 96,2%.
Reinigingsrechten Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten reinigingsrechten
63.991 89,2%
8.715 10.420 19.136 83.126
Baten - Reinigingsrechten
80.000
Dekkingspercentage
96,2%
90
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Lijkbezorgingsrechten Deze rechten heffen we voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. De kostendekkendheid bedraagt voor 2023 53,3%. Dit is een daling ten opzichte van vorig jaar. De voornaamste reden is een stijging in het aantal arbeidsuren. Het onderhouden van de begraafplaatsen wordt steeds intensiever. Dit zorgt voor meer uren voor ons eigen personeel, maar ook voor meer ingehuurde krachten. In het raadsvoorstel van 7 december 2017 is een meerjarig beeld geschetst met betrekking tot de kostendekkendheid. Hierin bleek al dat het uitgangspunt van 70% kostendekkendheid niet meer haalbaar is. Afgelopen jaren bleek bij de realisatie in de jaarrekening dat het dekkingspercentage uiteindelijk meeviel. Dit komt omdat er nog steeds veel grafverlengingen plaatsvinden. Grafverlengingen zijn een te onzekere factor, zeker in de toekomst, om structureel rekening mee te houden in de begroting.
Lijkbezorging Directe lasten taakveld overhead Indirecte lasten Totale lasten lijkbezorging
403.548 89,2% 209.874 209.874 613.422
Baten - Lijkbezorging
327.116
Dekkingspercentage
53,3%
91
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Rioolheffing Voor de kosten van de gemeentelijke riolering en het bestrijden van wateroverlast heffen we rioolheffing. De directe lasten van het taakveld riolering verhogen we met 60% voor het straatvegen en 20% voor de kwijtschelding. Dit conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. De totale belastingopbrengst mag de totale lasten niet overschrijden en maximaal 100% kostendekkend zijn. Door het activeren van de vervangingsinvesteringen zijn we sneller naar kostendekkendheid gegroeid. Vanaf 2023 worden deze investeringen geactiveerd en worden daarom niet meer tot de directe lasten gerekend. Hierdoor dalen de directe lasten de eerste jaren fors ten opzichte van 2022. De reden hiervoor is dat de kapitaallasten een looptijd van 20 jaar hebben. In de eerste jaren zijn deze lasten laag en gedurende de periode lopen deze fors op. In 2022 bedroegen de directe lasten € 1.600.000 en in 2023 € 1.166.000. Een verschil van een kleine € 500.000. We bekijken de mogelijkheden om tot een gemiddelde tariefstelling te komen.
Rioolheffing Directe lasten taakveld Overhead Btw Indirecte lasten Totale lasten rioolheffing Straatvegen Kwijtschelding Toe te rekenen lasten
1.166.594 89,2% 252.486 148.399 400.885 1.567.479 60% 204.000 20% 16.432 220.432
Netto lasten rioolheffing
1.787.911
Baten - Rioolheffing
1.782.000
Dekkingspercentage
99,7%
Leges Voor het verstrekken van een vergunning of document heffen we leges. Er zijn verschillende soorten leges, die we op verschillende posten en programma’s in de begroting verantwoorden. Zo boeken we de leges voor het afgeven van een paspoort of rijbewijs onder het programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid terwijl de leges voor het afgeven van een Omgevingsvergunning onder het programma Ruimtelijke Ontwikkeling vallen. Voor 2023 stijgen de tarieven met 2,7% voor de compensatie van de inflatie. We hebben een onderzoeksbureau onderzoek laten doen naar de kostendekkendheid van onze leges. In onderstaand overzicht zijn de resultaten weergegeven. Overige leges 2023 Uren (in €) Overhead Overige kosten Totale kosten Opbrengsten Kostendekkendheid Burgerlijke Stand 35.000 31.220 1.541 67.761 31.600 47% Reisdocumenten 45.000 40.140 2.157 87.297 64.000 73% Rijbewijzen 42.000 37.464 14.378 93.842 92.000 98% Basisregistratie Personen 2.500 2.230 7.939 12.669 9.000 71% Omgevingsvergunningen 160.000 142.720 26.582 329.302 176.425 54% Bestemmingswijzigingen 80.000 71.360 10.734 162.094 160.000 99% Horeca, evenementen en overige 30.000 26.760 47.795 104.555 10.691 10% Totaal 394.500 351.894 111.126 857.520 543.716 63%
92
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen bevat ten minste: ▪ Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; ▪ Een inventarisatie van de risico’s; ▪ Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s; ▪ De kengetallen financiële positie; ▪ Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Op deze begrippen gaan we hieronder kort in. Daarna werken we uit wat dit betekent voor onze gemeente. Het weerstandsvermogen bestaat volgens het BBV uit: ▪ De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; ▪ Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed op kunnen vangen. Het saldo van de weerstandscapaciteit minus de risico’s dient positief te zijn. We maken een onderscheid tussen statisch en dynamisch weerstandsvermogen. Voor de berekening hiervan hanteren we respectievelijk de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit.
Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat we de begroting en het beleid aan moeten passen. Deze middelen bestaan uit bijvoorbeeld de algemene reserve, stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit verstaan we de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we de middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. Risico’s vangen we in de regel op binnen de incidentele weerstandscapaciteit. De gevolgen van verreweg de meeste risico’s zijn éénmalig. Bestanddeel
Incidentele Structurele weerstandscapaciteit weerstandscapaciteit Algemeen weerstandsvermogen X Post onvoorziene uitgaven X Begrotingsruimte / structureel onvoorzien X Stille reserves X Onbenutte belastingcapaciteit X Kostenreductie / efficiency maatregelen X
Met de vaststelling van het beleid voor de weerstandscapaciteit is bepaald dat de ratio weerstandsvermogen (dit is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit) minimaal 2,0 dient te zijn.
93
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Risico’s Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een bepaald gevolg. De risico’s die van belang zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn afgedekt en die een financieel gevolg kunnen hebben. Doen deze risico’s zich voor, dan vangen we ze op vanuit het weerstandsvermogen. Reguliere risico’s, dat wil zeggen: risico’s die zich regelmatig voordoen en die goed meetbaar zijn, zijn niet van belang voor het weerstandsvermogen. Daarvoor kunnen we immers verzekeringen afsluiten of voorzieningen vormen. Voor de begroting 2022 werden de risico’s nog in een Excel bestand bijgehouden, waarbij de gevolgen van de risico’s werden uitgedrukt in een geldbedrag. De kans dat een risico zich voordeed werd uitgedrukt in een percentage en met de formule K*G (kans in % x gevolg in €) is per risico het uiteindelijke financiële risico bepaald. Vanaf het begrotingsjaar 2023 maken wij voor het bepalen van de risico’s voor het eerst gebruik van NARIS (NAR Risicomanagement informatiesysteem). Deze risicomanagementsoftware wordt gebruikt voor registratie, analyse en rapportage over het risicoprofiel van de gemeente Borsele. Het ondersteunt risicomanagement en faciliteert hiermee integraal risicomanagement. De software zorgt voor eenzelfde manier van omgaan met de risico’s.
Het analyseren en beoordelen van risico’s in een (financieel of nietfinancieel) gevolg en de kans van optreden gebeurt met dezelfde klasse-indelingen. Hierdoor worden de risico’s gelijk behandeld en zijn daarmee vergelijkbaar. De nieuwe berekeningssystematiek is anders. Er wordt nu gebruik gemaakt van de Monte Carlo methode. Dat wil zeggen dat de risico’s door middel van een simulatie van 100.000 trekkingen worden bepaald. Een trekking wordt statistisch bepaald en kan een minimaal risico maar ook een maximaal risico zijn binnen de klasse indeling. Hierdoor kan het risico (of het gemiddelde risico) lager uitvallen dan bij de oude berekeningssystematiek. Daarnaast hanteren wij een zekerheidspercentage van 90%, omdat alle risico’s zich nooit gelijktijdig voordoen. Bij de oude berekeningssystematiek was dit 100%. In totaal kent Borsele 46 risico’s. Het absolute risicobedrag bedraagt afgerond € 6,7 miljoen. De hiervoor benodigde weerstandscapaciteit bedraagt bij een zekerheidspercentage van 90% € 1,5 miljoen. In vergelijking met 2022 is dit afgerond € 1,1 miljoen lager.