14.1 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
61
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Een gebiedsgerichte, domein overstijgende integrale aanpak voor complexe ondersteuningsvragen.
Wat gaan we ervoor doen? Om complexe ondersteuningsvragen beter en efficiënter aan te pakken werken we gebiedsgericht, met een sterke focus op systeemgerichtheid en integrale samenwerking tussen de domeinen Wmo, jeugd en participatie. We benaderen de complexe ondersteuningsvragen integraal en domeinoverstijgend. Onze aanpak (1 Gezin-1 Plan-1 Regisseur) is gericht op het bieden van samenhangende ondersteuning, waarbij hulpvragen in de bredere context van gezin en gemeenschap worden geplaatst. Hiervoor zetten we in op een stevig lokaal team, dat het centrale punt vormt in de ondersteuning van inwoners en nauw samenwerkt met andere partijen en domeinen. De focus ligt op samenwerking tussen hulpvrager, zorgaanbieder, het lokale team en de gemeenschap. Bij vastgelopen complexe situaties maken we ruimte voor maatwerk en creatieve oplossingen. We kijken dan volgens een bepaalde methode, (bijvoorbeeld de doorbraakmethode van het Instituut Publieke Waarden) wat nodig is om een doorbraak te krijgen in een bepaalde casus. Met zo’n methode onderbouwen we waarom er voor een maatwerkoplossing buiten de kaders wordt gekozen.
Passende ondersteuning wordt zo dichtbij als mogelijk ingevuld door het lokale gebiedsteam in samenwerking met aanpalende domeinen zoals welzijn, onderwijs en bestaanszekerheid.
Als standaardoplossingen niet voldoen, kijken we samen met onze kernpartners en de gezinnen naar mogelijkheden buiten de gebaande paden.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal uitgevoerde intakes CJG
265
220
220
280
325
Aantal uitgevoerde intakes CJG Het aantal genoemd in bovenstaande tabel betreft het aantal uitgevoerde intakes door het CJG in het kalenderjaar (lopende casussen niet meegenomen). Dit betekent niet dat er in alle gevallen ook daadwerkelijk jeugdhulp is ingezet. We streven ernaar meer vragen van gezinnen en jeugdigen via ons CJG te laten lopen, zodat we de vraag breed kunnen bekijken en passende zorg of ondersteuning kunnen inzetten als dat nodig is.
62
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
6.3 Inkomensregelingen Wat willen we bereiken? Samen werken aan financiële stabiliteit en een schuldenvrije toekomst.
Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de kadernota ‘Leven zonder geldzorgen’, die is verlengd tot en met 2026. Via WIZ bieden we schulddienstverlening en ondersteunen we inwoners en ondernemers met financiële zorgen. We werken aan het voorkomen van schulden, financiële stabiliteit en bieden inwoners de kans op een stabiele en schuldenvrije toekomst. Dit doen we onder andere door preventieve inzet, vroegtijdige hulpverlening (bijvoorbeeld via de vrijwillige thuisadministratie), laagdrempelige activiteiten (zoals de potjeschecks) en ondersteuning vanuit lokale voorzieningen. We bieden sociale zekerheid aan inwoners die dat nodig hebben. We informeren inwoners over hun rechten en plichten. Iedere inwoner die daar recht op heeft, ontvangt de juiste uitkering of bijzondere bijstand op tijd. We maken ondersteuning en voorzieningen voor kinderen vanaf 0 tot 18 jaar toegankelijk en informeren ouders en netwerkpartners actief over beschikbare hulp en regelingen. Nu kunnen kindregelingen bij verschillende toegangsloketten worden aangevraagd en wordt dezelfde kindregeling soms door meerdere partijen uitgevoerd. In 2026 realiseren we één centraal toegangsloket voor kindregelingen. We bereiken hierdoor meer gezinnen en zorgen dat elk kind mee kan doen.
Voorbeelden van samenwerkingspartners zijn: de bibliotheek, de Kledingbank, de Voedselbank, stichting Babyspullen, stichting Leergeld en zowel het Jeugd- als het Volwassenenfonds Sport & Cultuur.
Sociale zekerheid voor inwoners die dat nodig hebben.
Alle kinderen krijgen gelijke kansen om te leren, spelen en zich te ontwikkelen, ongeacht de financiële situatie van hun ouders.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal aanvragen minimabeleid/declaratiefonds
211
210
210
210
210
Aantal aanvragen minimabeleid/declaratiefonds Dit betreft het aantal toegekende aanvragen vanuit het declaratiefonds. Via het declaratiefonds van GR de Bevelanden kunnen inwoners met een minimuminkomen steun krijgen. Hierdoor kunnen zij een bezoek aan het theater, sport, een lidmaatschap van een vereniging of een dagje uit betalen. We verwachten dat het aantal aanvragen niet zal dalen, door de economische situatie.
63
Gemeente Borsele 6.4 WSW en beschut werk Wat willen we bereiken? Een zo hoog en duurzaam mogelijke arbeidsparticipatie of maatschappelijke participatie van onze inwoners.
Herijking van re-integratievoorzieningen en een samenhangende aanpak voor de Participatiewet.
6.5 Arbeidsparticipatie Wat willen we bereiken? Stabiele arbeidsparticipatie en kansen voor iedereen.
Programmabegroting 2026
Wat gaan we ervoor doen? We zetten ons in om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt actief te laten deelnemen aan de samenleving, door zowel arbeidsparticipatie als maatschappelijke participatie te bevorderen. Dit doen we door beschut werk aan te bieden via De Betho, waar mensen met een beperking onder aangepaste omstandigheden kunnen werken. Daarnaast creëren we duurzame en diverse werkplekken, zowel bij sociaal ontwikkelbedrijven als bij reguliere werkgevers. Om werkgevers hierbij te ondersteunen, maken we gebruik van de handreiking ‘Beschut werk bij reguliere werkgevers’. Deze handreiking biedt praktische hulpmiddelen om inclusieve werkplekken in te richten en draagt bij aan een stabiele en duurzame arbeidsparticipatie. We blijven werken aan het toekomstperspectief van De Betho en onderzoeken welke rol zij kan spelen binnen de re-integratie instrumenten die nodig zijn. Daarbij kijken we hoe we vraag en aanbod beter op elkaar kunnen afstemmen, ook op het gebied van beschut werk. Dit doen we in samenwerking met de andere Bevelandse gemeenten en GR de Bevelanden.
Wat gaan we ervoor doen? We ondersteunen inwoners bij het vinden van betaald werk en vergroten hun maatschappelijke participatie, met nadruk op preventieve ondersteuning en zelfstandigheid. Via het Werkgeversservicepunt verbinden we inwoners en werkgevers voor duurzame banen. Jongeren zonder diploma krijgen via trajecten meer kansen op de arbeidsmarkt, terwijl mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt begeleiding ontvangen via initiatieven zoals het Participatielab bij De Betho. Daarnaast bereiden we ons voor op het wetsvoorstel ‘Breed Offensief’ om mensen met een arbeidsbeperking beter te ondersteunen bij het vinden van passend werk. Onze aanpak is gericht op samenwerking met diverse partners en het bieden van maatwerkoplossingen.
64
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) Wat willen we bereiken? Hulpmiddelen en diensten zijn beschikbaar voor wie dat echt nodig heeft.
Wat gaan we ervoor doen? We stimuleren het gebruik van collectieve hulpmiddelen en diensten, zoals buurtinitiatieven en vrijwilligersnetwerken, voordat individuele Wmo-voorzieningen worden ingezet.
6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) Wat willen we bereiken? Beschikbare maatwerkvoorzieningen voor kwetsbare inwoners.
Wat gaan we er voor doen? Met een preventieve aanpak signaleren we problemen vroeg, zodat we kwetsbare inwoners op tijd kunnen ondersteunen. Op basis van hun behoeften bieden we maatwerkvoorzieningen zoals huishoudelijke hulp, begeleiding en dagbesteding. Door deze persoonlijke aanpak krijgt iedere kwetsbare inwoner de zorg die nodig is in zijn of haar situatie.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal unieke cliënten met indicatie begeleiding
184
184
184
175
166
Aantal unieke cliënten met indicatie dagbesteding
62
62
62
65
67
Aantal unieke cliënten met indicatie huishoudelijke hulp
698
550
550
550
557
Aantal unieke cliënten met indicatie We verwachten een kleine verandering van het aantal unieke cliënten met indicatie begeleiding, dagbesteding en huishoudelijke hulp. 6.751 t/m 6.753 Jeugdhulp ambulant (lokaal, regionaal, landelijk) Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We willen als gemeente kwalitatieve en betaalbare Voor de toekenning van hulp maken we gebruik zorg blijven bieden, die aansluit bij de behoeften van de zorgproducten die door Inkooporganisatie van jeugdigen en gezinnen. Jeugdhulp Zeeland (IJZ) zijn ingekocht. We werken samen met onze partners aan het realiseren van de opgaven. We bieden passende jeugdhulp en houden deze beschikbaar voor jeugdigen en gezinnen die dit het meest nodig hebben. Samen met IJZ, zorgaanbieders en gemeenten bereiden we de nieuwe inkoopstrategie voor 2028 voor. De inkoopstrategie bevat de (her)inrichting van het Zeeuwse jeugdhulplandschap die nodig is om de toekomstige uitdagingen waarvoor Zeeland staat, op te kunnen vangen.
65
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Meer sturing op maatwerkvoorzieningen.
Wat gaan we ervoor doen? Aan de hand van een normatief afwegingskader geven we nog duidelijker aan wat jeugdhulp en Wmo omvatten en wat past binnen het voorliggend veld. We sturen nauwkeuriger op de duur en omvang van indicaties. Bij de inzet van maatwerkvoorzieningen richten we ons op het verminderen van de instroom en het bevorderen van de uitstroom. Ook beperken we de keuzevrijheid voor de duur en het volume van de zorginzet bij de zorgaanbieders. We bouwen verder op de beheersmaatregelen uit de Regiovisie jeugdhulp. Hierbij werken we met dezelfde methodes en instrumenten. Ook gebruiken we een lerende cyclus. Op basis van gegevens die we verzamelen verbeteren we de toegang tot en kwaliteit van jeugdhulp. We nemen hiermee meer regie en geven meer sturing aan de ingezette ondersteuning. Daarnaast beoordelen we ingezette Jeugd-GGZ indicaties bij 3, 6 en 9 maanden om ook in deze situaties beter te sturen op effectiviteit van zorg.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal unieke cliënten met indicatie jeugdhulp
698
748
650
630
700
Aantal unieke cliënten met indicatie jeugdhulp We streven naar een afname van het aantal unieke cliënten met een jeugdhulpindicatie, in vergelijking met de realisatie in 2024. Dit willen we realiseren door vroegtijdige signalering en preventieve inzet vanuit ons CJG.
66
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
6.761 t/m 6.763 Jeugdhulp met verblijf (lokaal, regionaal, landelijk) Wat willen we bereiken? Wat gaan we er voor doen? We willen residentiële zorg zoveel mogelijk Alle inzet is erop gericht om ambulante voorkomen en terugdringen zodat zoveel mogelijk ondersteuning te bieden in en met het gezin zelf. kinderen kunnen opgroeien binnen hun eigen Als de problemen voor het gezin en het netwerk te gezin. groot zijn of de veiligheid in gevaar komt, is pleegzorg de eerst aangewezen vorm van verblijf. Als pleegzorg niet beschikbaar of passend is, dan werken we toe naar kleinschalige residentiële zorg, in bijvoorbeeld een instelling. Dit biedt meer kans op een veilig en positief leefklimaat, maatwerk en onvoorwaardelijk wonen. In de aanloop naar de afbouw van gesloten jeugdhulp gaan we verder met de pilot ‘Kleinschalig verblijf met behandeling’. Hiermee willen we in Zeeland jeugdigen met zeer complexe problemen dichter bij huis ondersteunen in een kleinschalige, zo huiselijk mogelijke omgeving. 6.791 & 6.792 PGB (Wmo & Jeugd) Wat willen we bereiken? Zorg via een persoonsgebonden budget blijft beschikbaar voor inwoners waarvoor ingekochte maatwerkvoorzieningen niet voldoende zijn.
Wat gaan we er voor doen? Wanneer gespecialiseerde zorg nodig is, onderzoeken we samen met de klant welke vorm passend is: een door de gemeente ingekochte maatwerkvoorziening of zorg die een inwoner zelf organiseert via een persoonsgebonden budget. Door zorg via een persoonsgebonden budget beschikbaar te houden kunnen we maatwerk bieden en ervoor zorgen dat de zorg doorloopt.
6.811 & 6.812 Beschermd wonen & Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Inwoners met psychische of psychosociale We ondersteunen kwetsbare inwoners, zodat zij de problemen zo veel mogelijk zorg in de eigen controle houden over hun leven en een omgeving aanbieden. volwaardige plek behouden in de samenleving. We zetten ons in om inwoners met psychische en psychosociale problemen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving te ondersteunen, zodat zij zelfstandig kunnen blijven functioneren en deelnemen aan de samenleving. Voor complexe situaties speelt de wijk-GGD’er, een belangrijke rol bij het bieden van ondersteuning. Daarnaast gaan we samenwerken met ervaringsdeskundigen, die inwoners op een laagdrempelige en krachtige manier kunnen begeleiden in hun herstel. Zij ondersteunen ook in het werk van de wijk-GGD’er.
67
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
6.821 & 6.822 Jeugdbescherming & Jeugdbescherming Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We werken vanuit het programma Vanuit het Consultatie- en Regieteam werken we Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming toe mee aan de uitrol van het Zeeuwse projectplan naar snellere en samenhangende hulp, waarbij ook ‘Toekomstscenario kind -en gezinsbescherming’. ouders meer ondersteuning krijgen. Hierin wordt beschreven hoe de beweging verder vorm krijgt en hoe wordt toegewerkt naar een complete en regionale aanpak op veiligheid in afhankelijkheidsrelaties van -9 maanden tot +100 jaar.
Bij gezinnen met complexe problemen gebruiken verklarende analyse (VA) om de achterliggende oorzaken in beeld brengen en de juiste ondersteuning in te zetten.
Vanuit het verbeterplan ‘Werken aan veiligheid’ gebruiken we het beleidskader voor de melding en de aanpak van kindermishandeling en huiselijk geweld. Hiermee leggen we een actieve verbinding met onze lokale zorg, waardoor onze professionals (ook preventief) beter in staat zijn te handelen in situaties waarin sprake is van kindermishandeling , oudermishandeling of huiselijk geweld. We kijken aan de hand van een VA welke factoren van invloed zijn op de complexe zorgvragen en hoe deze met elkaar samenhangen. De VA wordt altijd in overleg met het gezin en een gedragswetenschapper gemaakt. Alle medewerkers van de toegang en het Consultatie- en Regie Team (CRT) worden hiervoor opgeleid. In de toekomst willen we dit voor de zeer complexe (verblijf-) en veiligheidscasussen standaard zo doen.
6.91 & 6.92 Coördinatie en beleid (Wmo & Jeugd) Wat willen we bereiken? Optimalisatie van de administratieve processen en ondersteuning bij casuïstiek.
Wat gaan we er voor doen? Zowel de GR als de Inkooporganisatie Jeugdhulp blijven het verbeteren en inrichten van het proces voor passende ondersteuning bij complexe problemen, zoals het regionaal expertisecentrum. Om het toezicht op de Wmo 2015 en Jeugdwet te verbeteren en zorgfraude effectiever aan te pakken, gaan we werken met een toezichtskader en een programma voor data-analyse. Dit ondersteunt toezichthouders met een duidelijke structuur en zorgt voor transparantie en effectief toezicht. We zetten de tool ‘BasisBeeld’ in om te werken aan betere samenwerking, actuele informatie en onderbouwde besluitvorming.
68
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Verordening Declaratiefonds (2019)
Niet van toepassing
Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Borsele 2024
Niet van toepassing
Verordening Cliëntenparticipatie (2023)
Niet van toepassing
Beleidsplan schulddienstverlening (2022)
Niet van toepassing
Verordening beschikkingstermijn schuldhulpverlening (2023)
Niet van toepassing
Handhavings- en Afstemmingsverordening Participatiewet, IOAW en IOAZ (2022)
Niet van toepassing
Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Borsele (2024)
Niet van toepassing
Subsidieregeling welzijnsaccommodaties gemeente Borsele (2024)
Niet van toepassing
Actieplan Sociaal Domein (2020-2023) (verlengd t/m 2025)
2025
Beleidsregels Wet maatschappelijke ondersteuning (2024)
Niet van toepassing
Regiovisie Jeugdhulp Zeeland 2023-2028
2029
Regionale Nota Gezondheidsbeleid (2022-2025) (verlengd t/m 2026)
2026
Verordening Jeugdhulp Borsele (2021)
2025
Nadere regels Jeugdhulp Borsele (2021)
2025
Inkoopbeleid Jeugdhulp Zeeland (2020) (verlengd t/m 2025)
2025
Beleidsregels tegemoetkoming Kinderopvang op sociaal medische indicatie gemeente Borsele 2022
Niet van toepassing
Toegangsregeling beschermd wonen en Intensieve begeleiding Thuis 2022
Niet van toepassing
Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Zeeland 2022-2025
2026
Plan van Aanpak GALA Borsele (2023-2026)
Niet van toepassing
Regioplan Zeeland (2023-2026)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma De Betho Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland Gemeenschappelijke regeling de Bevelanden Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio
69
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Sociaal domein
(bedragen x € 1.000) Rekening 2024
Lasten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo) 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.713 Dagbesteding (Wmo) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71c Dagbesteding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.72b Jeugdhulp behandeling 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (Wmo) 6.812 Maatschappelijke - en vrouwenopvang (Wmo) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO)
2025
2026
2027
2028
2029
3.946 2.127
4.746 813
4.990 920
4.913 920
4.909 920
4.909 920
0
829
73
73
73
73
0
871
1.754
1.754
1.715
1.693
0 5.207 1.831 623 1.535 0 0 0 2.400 0 2.048 882
600 5.824 1.881 697 0 1.369 3.132 2.318 0 975 0 0
788 5.833 1.959 714 0 1.370 3.155 2.488 0 1.049 0 0
788 5.833 1.793 714 0 1.370 3.155 2.488 0 1.049 0 0
788 5.833 1.718 714 0 1.370 3.155 2.488 0 1.049 0 0
788 5.833 1.621 714 0 1.370 3.155 2.488 0 1.049 0 0
144
0
0
0
0
0
0 1.360 1.404 628 456 412 213 1.116 2.040 509 204 0 0 0 0 0
165 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 3.324 4.283 169 104 8
172 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.372 4.509 79 104 0
172 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 5.372 4.509 79 104 0
172 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4.969 4.173 73 104 0
172 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4.746 3.987 69 104 0
0
121
32
32
32
32
12
0
0
0
0
0
70
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026 Rekening 2024
6.82b Jeugdreclassering 6.82a Jeugdbescherming 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid Wmo 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd 7.1 Volksgezondheid Totaal lasten
2025
2026
2027
2028
2029
55 404 0 0 0 0 0 29.558
0 0 732 130 208 169 24 33.492
0 0 717 40 206 107 0 36.428
0 0 717 40 206 107 0 36.186
0 0 667 37 206 107 0 35.270
0 0 640 35 206 106 0 34.709
978 75 3.936 59 0 0 153 1
933 0 4.246 0 160 123 0 0
1.130 0 4.246 0 163 123 0 0
1.038 0 4.246 0 163 123 0 0
1.038 0 4.246 0 163 123 0 0
1.038 0 4.246 0 163 123 0 0
Baten 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.711 Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.712 Begeleiding (Wmo) 6.71a Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71b Begeleiding (WMO) 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Totaal baten
97
0
0
0
0
0
41 5.339
0 5.462
0 5.662
0 5.570
0 5.570
0 5.570
Saldo programma
24.219
28.030
30.767
30.615
29.700
29.139
4.717
1.078
27
27
27
27
2.267 21.768
0 26.952
0 30.740
0 30.588
0 29.673
0 29.112
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
71
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Financiële analyse (meerjarig) Vanwege het grote aantal taakvelden en de vele overlap, lichten wij hieronder de belangrijkste verschillen niet per taakveld toe, maar voor het volledige programma.
Samenkracht en burgerparticipatie Op dit taakveld komt een groot deel terug van de Brede spuk-regeling. De meeste bedragen lopen vanaf 2023 tot en met 2026. Niet alle bedragen hebben deze volledige looptijd. Doordat de spuk-regeling loopt tot en met 2026, is er vanaf 2027 een vrijval te zien in zowel de lasten als de baten. Onderstaande onderdelen uit de Brede spuk-regeling zijn verantwoord op dit taakveld: Thema 2026 2027 2028 2029 Terugdringen gezondheidsachterstanden 26.283 Versterken sociale basis 35.482 Mantelzorg 11.828 Welzijn op Recept 17.742 Totaal 91.335 -
Gemeenschappelijke regelingen Binnen het programma Sociaal Domein verantwoorden we ook diverse gemeenschappelijke regelingen. We nemen de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen voor het volledige (reële) bedrag op in onze gemeentelijke begroting. Doordat wij deze begrotingen volgen, vinden er ook verschuivingen plaats binnen verschillende taakvelden. Vanaf 2025 moeten de baten en lasten van het Sociaal Domein op nieuwe taakvelden worden verantwoord. Hierdoor zijn de budgetten verschoven in vergelijking met rekening 2024. De uitgaven van de gemeenschappelijke regelingen betreffen onder meer uitgaven in het kader van de Wmo-maatwerkvoorzieningen (bijvoorbeeld individuele begeleiding en huishoudelijke verzorging) en Zorg in Natura jeugdhulp (bijvoorbeeld geestelijke gezondheidszorg voor jeugd (jeugd-GGZ), ambulante begeleiding en kortdurend verblijf voor 18-). We kopen deze zorg in via onze samenwerkingsverbanden: Wmo via het SWVO en de jeugdhulp via IJZ. De bijdrage aan IJZ is in 2026 geraamd op € 11.240.000. Dit is € 2.129.000 hoger dan in 2025. De hogere lasten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door de stijging van de kostprijs per productcategorie, complexere zorg en cao-verhogingen. De lasten zijn vanaf 2026 voornamelijk verdeeld over de taakvelden 6.22, 6.752, 6.762, 6.763, 6.821 en 6.822. De bijdrage aan het SWVO is in 2026 geraamd op € 8.477.000.
Dit is € 490.000 hoger dan in 2025. Deze is voornamelijk verdeeld over de taakvelden 6.1, 6.23, 6.60, 6.711 tot en met 6.713. De salarislasten die aan programma 6 toegerekend zijn, zijn in 2026 € 215.000 hoger begroot dan in 2025. Het onderdeel WIZ (Werk Inkomen en Zorg) vanuit GR de Bevelanden is verwerkt in de gemeentelijke begroting. Een onderdeel van WIZ is de zogeheten gebundelde uitkering (BUIG). Het onderdeel WIZ komt voornamelijk terug op taakveld 6.3 inkomensregelingen. De uitvoering van de Wet sociale werkvoorziening (WSW) en beschut werk (taakveld 6.4) ligt bij De Betho en is grotendeels budgettair neutraal door de uitkering van het gemeentefonds (taakveld 0.7) die hier tegenover staat.
72
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Mutaties reserves (structureel) Onder de reserve hebben we een structurele onttrekking geraamd van € 27.000 om een deel van de kapitaallasten te dekken van het Masterplan Nieuwdorp. De multifunctionele accommodatie valt onder het taakveld 6.1 samenkracht en burgerparticipatie. Mutaties reserves (incidenteel) Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidentele onttrekking uit de reserve in 2025. De belangrijkste restantkredieten zijn: • Masterplan Nieuwdorp (€ 64.000); • Kaderplan maatschappelijke voorzieningen (9.000); • Dekking inhuur jeugdondersteuner opvoedcentrum (€35.000); • Beleidsplan Sociaal Domein (€ 10.000); • Projectplan Stevige Lokale Teams (€ 810.000); • Innovatiemiddelen CZW (€ 34.000); • Preventiemiddelen Beschermd Wonen (€ 89.000). Incidentele baten en lasten De middelen van de Brede spuk-regeling, zoals opgenomen in de tabel onder ‘samenkracht en burgerparticipatie’, zijn in 2026 eenmalig € 91.335.
73
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Volksgezondheid en milieu Programmadoelstellingen We voeren actief beleid in het kader van de Volksgezondheid. Dit doen we zowel lokaal als via GGD Zeeland. De GGD adviseert gemeenten om de gezondheid en veiligheid te verbeteren en te beschermen in een schone, aantrekkelijke en leefbare omgeving. Deze omgeving heeft groene en veilige openbare ruimtes die uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en ontspannen. Een gezonde leefomgeving bevordert niet alleen de publieke gezondheid, maar zorgt ook voor een gezonde arbeidsbevolking en een gunstig economisch vestigingsklimaat. Dit alles is essentieel voor een vitaal Borsele. De gemeente heeft als taak het rioleringsstelsel te onderhouden, zodat afvalwater, hemelwater en grondwater veilig en gezond worden afgevoerd. Hierbij houden we rekening met klimaatverandering en zoetwaterschaarste. In het kader van circulaire economie komt meer aandacht voor het benutten van afval als grondstof. Voorlichting, afvalcommunicatie en controle op afvalstromen zijn cruciaal in dit proces. Klimaatverandering en duurzaamheid staan bovenaan de agenda. Op lokaal niveau geven de gemeenten hieraan uitvoering door middel van de Regionale Energiestrategie (RES). Doel hiervan is het verminderen van de CO2-uitstoot op een haalbare en betaalbare manier.
We richten ons op mobiliteit, energiebesparing, aardgasvrije woningen, duurzame opwekking van energie en klimaatadaptie bij de energietransitie. Een gezonde bodem en ondergrond zijn belangrijk voor het waarborgen van een duurzame en leefbare omgeving. Een belangrijk actueel onderwerp op het gebied van bodembeleid is het dossier PFAS. 7.1 Volksgezondheid Wat willen we bereiken? Het bevorderen van de algemene gezondheid en gezonde leefomgeving van inwoners.
Wat gaan we ervoor doen? GGD Zeeland geeft namens de dertien Zeeuwse gemeenten uitvoering aan de wettelijke taken op het gebied van preventief gezondheidsbeleid, zoals beschreven in de Wet publieke gezondheid (Wpg). Daarnaast coördineert de GGD de vijf regionale ketenaanpakken uit het Integraal Zorg Akkoord (IZA). De GGD voorziet vanuit beschikbare gezondheidscijfers en onderzoekgegevens de gemeente van onderbouwde inzichten in verschillende volksgezondheidsthema’s, waaronder de gezonde leefomgeving en het verhogen van de vaccinatiegraad. In 2026 voert de GGD de gezondheidsmonitor Jeugd uit. Samen met de GGD vertalen we deze resultaten naar acties. Ook voeren we in 2026 het project ‘zonbescherming Borsele’ samen uit en werken we aan het lokaal hitteplan Borsele.
74
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Het bevorderen van de volksgezondheid vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en het toekomstig Aanvullend Zorg en Welzijnsakkoord (AZWA).
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? We vertalen de nationale doelstellingen uit het GALA, IZA en AZWA (in afrondende fase) naar provinciale, regionale en lokale opgaven en verwerken de landelijke koers in ons nieuwe beleidsplan sociaal domein. Provinciaal geven we uitvoering aan de gemeentelijke IZA-opgaven uit het Regioplan Zeeland en lokaal aan het Plan van Aanpak GALA Borsele 2023-2026. We maken de verbinding tussen onder andere (positieve) gezondheid, preventie (o.a. Rookvrije generatie), zorg, beweging, sport, cultuur en leefomgeving. Met de Brede spuk-regeling behouden we onze uitgangspositie van nieuwe en al gestarte lokale activiteiten binnen het Sportakkoord II en de nieuwe nota sociaal domein.
Het gezamenlijk voorkomen van zorgvragen en het slimmer organiseren van zorg en ondersteuning.
Vanuit de GALA-middelen geven we lokaal uitvoering aan nieuwe en al gestarte lokale activiteiten en interventies, zoals de Ketenaanpak Valpreventie. Dat doen we in samenwerking met diverse (zorg)organisaties. Zo verzorgen fysiotherapeuten het programma Otago voor valpreventie en biedt onze buurtsportcoach In Balans aan. Ook maken we gezamenlijk afspraken om zoveel mogelijk inwoners met een verhoogd valrisico gericht door te verwijzen. Het doel hiervan is om het aantal valongevallen bij thuiswonende inwoners van 65 jaar en ouder te verminderen en daarmee de zorgkosten te verlagen. We zijn actief partner binnen het Regio Deal project ‘Kerngezond Borsele’. Dit is een lokaal samenwerkingsverband tussen het medisch en sociaal domein. Deelnemers werken samen aan het beschikbaar houden van goed afgestemde, betaalbare zorg én een gezonde omgeving voor de professionals die in de zorg werken. De stuurgroep van Kerngezond Borsele bepaalt de focus en richt zich in 2026 op doorontwikkeling naar meer structurele samenwerkingsvormen, op deze manier borgen we de resultaten. Aan de hand van deelprojecten blijven we actuele thema’s op het snijvlak medisch-sociaal domein samen uitvoeren.
75
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal rookvrije sportaccommodaties
7
10
10
12
13
Aantal rookvrije sportaccommodaties We streven er vanuit ons JOGG-uitvoeringsplan naar dat eind 2026 zoveel mogelijk sportlocaties in Borsele rookvrij zijn om zo een ‘rookvrije generatie’ te stimuleren. We verwachten dat we hier de komende periode extra op kunnen inzetten met behulp van onze JOGG-regisseur. 7.2 Riolering Wat willen we bereiken? Doelmatig inzamelen en transport van afvalwater.
Een duurzaam riolerings- en watersysteem.
Wat gaan we ervoor doen? We zorgen voor goed onderhouden rioleringen. In het Gemeentelijk Water- en Rioleringsprogramma (WRP) 2026-2030 (vaststelling in 2026) is slimme scheiding van de afvalwaterstromen en schoon en vuil water een van de actiepunten. We renoveren waar mogelijk de riolering met de kousmethode of voeren we deelreparaties uit. Dit in plaats van een volledige vervanging van de buis. Hierdoor zijn de kosten lager en zijn we sneller klaar. Dit geeft minder overlast. Door de klimaatverandering zijn er meer zettingen in de ondergrond en meer lekkages in de rioolbuizen. Om schade aan de weg te voorkomen repareren we deze zo snel mogelijk. De hoeveelheid rioolvreemd water op de riolering, zoals drainagewater, willen we verminderen tot maximaal 10%. We streven naar 2% minder energieverbruik voor de gemalen en drukrioleringen per jaar. Daarom gaan we de werking van de gemalen verbeteren. Hiervoor renoveren we zowel de gemalen in de dorpen als de drukriolering in het buitengebied. Daarnaast gaan we het energieverbruik beter meten, zodat we kunnen zien waar er veranderingen zijn. De locaties waar we maatregelen nemen worden dan bepaald aan de hand van deze metingen.
76
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Voorkomen van wateroverlast en klimaatadaptatie. Om wateroverlast en droogte te voorkomen voeren we neerslag waar mogelijk direct naar sloten en openbaar groen af. Bij extreme neerslag voeren we regenwater deels bovengronds af. In 2026 leggen we in de Wolphaartsweg in Borssele een infiltratieregenwaterriool aan. In de Deltastraat in Lewedorp, de ’s-Gravenpoldersestraat in Hoedekenskerke, de Plataanweg in Ovezande en de Van Cittersstraat in Heinkenszand leggen we regenwaterriolering aan. In ’s-Gravenpolder beginnen we met het omvormen van de parkzone. Hierdoor kunnen we regenwater beter opvangen en afvoeren. In de Bosseweide in ‘s-Gravenpolder beginnen we met de aanleg van een regenwaterriool. Aan de Schuitweg in ’sGravenpolder starten we met de aanleg van het dorpsbos met waterberging. Voor een deel van de werken is er een bijdrage vanuit Netten op Zee en de tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie. Een klimaatbestendige openbare ruimte met Het waterschap past in 2026 de duiker onder de minder wateroverlast en hittestress. Bernhardweg-Oost in ‘s-Gravenpolder aan om de afvoercapaciteit van regenwater te verbeteren en aan de norm te voldoen. Vasthouden van en het vergroten van de We houden regenwater vast door dit in de beschikbaarheid van zoetwater (Stedelijk ondergrond te infiltreren en in groen en waterplan Borsele).
oppervlaktewater te bergen. Hiermee voorkomen we verdroging en vullen we zoetwaterbellen aan met nieuw zoetwater. Schoon oppervlaktewater, grondwater en een We voeren de maatregelen uit die zijn aangegeven schone waterbodem. in het WRP. Het belangrijkste onderdeel van de gemengde riolering is de riooloverstort. Via de riooloverstort kan verdund afvalwater bij hevige regen wegstromen. De uitstroomconstructies van deze overstorten maken we de komende tijd onderhoudsvrij met betonbestortingen. Zo pakken we gemiddeld 12 overstorten per jaar aan. Dit combineren we met andere werken zoals baggeren en reconstructies, of de aanleg van regenwaterrioleringen. Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering (scheiding afvalwaterstromen, vuil en schoonwater)
33,0%
33,5%
33,0%
34,0%
34,5%
Percentage afgekoppeld regenwater van de gemengde riolering Het afkoppelen van regenwater heeft positieve neveneffecten, zoals een doelmatiger beheer in de afvalwaterketen door minder energieverbruik, schoner oppervlaktewater en een beter
77
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
zuiveringsrendement van de rioolwaterzuiveringsinstallatie. Het uiteindelijke doel is om in 2040 40% van het verhard oppervlak afgekoppeld te hebben van de gemengde riolering. 7.3 Afval Wat willen we bereiken? Behalen van de doelstelling van het uitvoeringsprogramma Van afval naar Grondstof (VANG).
Wat gaan we ervoor doen? Door aandacht te geven aan voorlichting, communicatie en controle willen we verdere stappen zetten om het aantal kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar terug te dringen. In 2026 worden bij appartementencomplexen waar nu ondergronds wordt ingezameld containers geplaatst voor groente, fruit en etensresten. Daarnaast willen we in 2026 stoppen met het inzamelen van afval bij bedrijven, verenigingen en stichtingen, vanwege de VANG-doelstelling en concurrentiebeding. Hiermee vervalt ook het reinigingsrecht. Op dit moment zijn wij een nascheidingsgemeente. Dat betekent dat onze inwoners hun plastic, metaal en drankenkartons niet moeten scheiden, maar wij dit na inzameling doen. Het huidige contract loopt in december 2027 af. We zullen de komende jaren een besluit nemen over hoe we de afvalinzameling vanaf 2028 gaan organiseren. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn de kwaliteit van de dienstverlening, het behalen van de VANG-doelstellingen en de financiële haalbaarheid. Er wordt in de gemeente Goes een Circulair Ambachtscentrum voor de gehele regio gerealiseerd. Voor nu blijft de milieustraat in Nieuwdorp open.
Een toekomstbestendige afvalinzameling organiseren.
Circulair Ambachtscentrum voor regio de Bevelanden.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal kilo's restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling)
209
199
200
193
178
Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal)
69%
72%
73%
73%
73%
Aantal kilo’s restafval per inwoner per jaar (VANG-doelstelling) Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de inzameling van het huishoudelijk afval. De landelijke VANGdoelstelling is 75% afvalscheiding en maximaal 100 kilogram huishoudelijk restafval per inwoner per jaar. Onze streefwaarde wijkt af door bedrijfsafval. Nog te veel bedrijven maken gebruik van de milieustraten. In O.L.A.Z.-verband lopen er onderzoeken naar toegangscontroles op de milieustraten.
Percentage afvalscheiding (% gescheiden afval op totaal) Zie bovenstaande.
78
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
7.4 Milieubeheer Wat willen we bereiken? Realiseren van een verduurzamingsslag om te komen tot een aardgasvrije gebouwde omgeving.
Wat gaan we ervoor doen? We actualiseren de Transitie Visie Warmte (TVW) en noemen dit voortaan het warmteprogramma. Dit is een verplicht programma binnen de omgevingsvisie. Daarnaast gaan we verder met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen (gebiedsgerichte aanpak) in overleg met de woningcorporatie en de netbeheerder. We nemen de ontwikkeling van batterijopslag hierin mee. We werken aan een doelgroepgerichte aanpak voor onder andere monumenten en bedrijven(terreinen). In 2026 ondersteunen we ons beleid met lokale subsidies gericht op advisering en duurzaamheidsmaatregelen vanuit de Gebiedsinvestering Netten Op Zee. We verbeteren onze datatool waardoor we het effect van beleid en subsidies beter kunnen controleren en gerichte acties kunnen ontwikkelen. In Nederland streven we naar een volledig We voeren dit beleid uit. Dit doen we zoveel circulaire economie in 2050. mogelijk in samenwerking met de andere Zeeuwse gemeenten. In 2026 voeren we per deelthema een of meerdere proeven uit. We ontwikkelen een aanpak voor de bestrijding van De bestedingstermijn van deze Rijksgelden is energiearmoede. verlengd van 31-12-2025 naar 31-12-2027. Daarom vervolgen we onze succesvolle aanpak met de andere Bevelandse gemeenten en de woningcorporatie. We blijven ons inzetten om deze kwetsbare doelgroep te ondersteunen.
We ontwikkelen een aanpak binnen het Nationaal We werken samen met de andere Zeeuwse Isolatie Programma om de komende jaren gemeenten aan de uitvoering van het Nationaal woningeigenaren te ondersteunen bij het isoleren Isolatie Programma. Dit is ondergebracht in het van woningen. Zeeuws Isolatie programma en loopt van 2024 tot en met 2028. We richten ons op de energielabels D, E, F en G. Vaststellen van en uitvoering geven aan de Wij werken mee met het opstellen van de nieuwe vernieuwde klimaatadaptatiestrategie Zeeland klimaatadaptatiestrategie Zeeland (KasZ) en de (KasZ) uitvoeringsagenda die daarbij hoort. Ook gaan we meer inzetten op Bevelandse samenwerking. Daarnaast werken we mee aan het uitrollen van de Zeeuwse klimaatatlas. We brengen de duurzaamheidsvisie onder in het We ontwikkelen het omgevingsprogramma ‘Hoe nieuwe omgevingsprogramma ‘Hoe maken we maken we Borsele klimaatbestendig en duurzaam’. Borsele klimaatbestendig en duurzaam?’. Deze bieden we in Q1 2026 aan aan de gemeenteraad. Evaluatie beleid kleine windturbines We gaan het beleid in 2026 beoordelen.
79
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Gedigitaliseerde bodemdossiers toevoegen in ons bodemsysteem Nazca-I.
Wat gaan we ervoor doen? We maken de papieren bodemdossiers digitaal. Het is de bedoeling dat deze digitale dossiers worden ingevoerd in ons bodemsysteem Nazca-I. Wij willen hiervoor opdracht verlenen aan een adviesbureau. Waarschijnlijk zal dit in fases gebeuren en vindt de eerste fase in 2026 plaats.
7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Toegankelijke en goed onderhouden begraafplaatsen.
Wat gaan we ervoor doen? We houden de gemeentelijke begraafplaatsen op orde en geven uitvoering aan het bestaande begraafbeleid. In 2026 wordt een van de ambities uit het groenstructuurplan Borssele uitgevoerd als onderdeel van de Regio Deal. We breiden de begraafcapaciteit op de begraafplaats Borssele uit door de oude grafvelden op te hogen. Hiermee lossen we meteen het hoge grondwaterpeil op deze begraafplaats op.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart (2023)
2032
Nota Duurzaam bodembeleid (2012)
2026
Gemeentelijk Waterplan (2016-2023)
Niet van toepassing
Gemeentelijk Rioleringsplan (2019-2023)
Niet van toepassing
Water- en rioleringsprogramma (2026-2030)
2030
Duurzaamheidsvisie (2018) wordt ‘Omgevingsprogramma Hoe maken we Borsele klimaatbestendig en duurzaam?’
2026
Regionale Energie Strategie 2.0 (2023)
2025
Beheersverordening Begraafplaatsen (2012)
Nader te bepalen
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland Regionale uitvoeringsdienst Zeeland Gemeenschappelijke gezondheidsdienst Zeeland
80
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Volksgezondheid en milieu
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2024 Lasten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
2025
2026
2027
2028
2029
1.621 1.564 2.759 2.462 420 8.826
1.887 1.404 2.803 6.604 386 13.085
1.647 1.346 2.789 2.942 341 9.065
1.556 1.370 2.835 2.969 341 9.072
1.556 1.395 2.834 3.004 340 9.129
1.556 1.410 2.834 3.047 340 9.187
Totaal baten
301 2.220 3.852 1.085 275 7.733
124 2.028 3.904 4.275 334 10.664
91 2.133 3.996 55 338 6.612
0 2.187 4.101 55 338 6.680
0 2.244 4.125 55 338 6.761
0 2.290 4.145 55 338 6.827
Saldo programma
1.093
2.420
2.453
2.391
2.367
2.359
441
1.005
0
0
0
0
33 685
75 1.491
0 2.453
0 2.391
0 2.367
0 2.359
Totaal lasten Baten 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
81
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Financiële analyse (meerjarig)
Volksgezondheid Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een eenmalig extra budget van € 224.000 in 2025 voor Kerngezond Borsele (€ 200.000) en Subsidieregeling AED’s (€ 24.000). Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Volksgezondheid. Op dit taakveld komt het laatste deel terug van de Brede spuk-regeling. De meeste bedragen lopen vanaf 2023 tot en met 2026. Niet alle bedragen hebben deze volledige looptijd. Doordat deze spuk-regeling loopt tot en met 2026 is er vanaf 2027 een vrijval te zien in zowel de lasten als de baten op dit taakveld. Onderstaande onderdelen uit de Brede spuk-regeling zijn verantwoord op dit taakveld: Thema 2026 2027 2028 2029 Kansrijke Start 26.283 Valpreventie 64.394 Totaal 90.677 -
Riolering We ramen in 2026 € 24.000 meer salarislasten op het taakveld Riolering, dit heeft mede te maken met de cao-stijgingen. Op dit taakveld wordt een deel van de bijdrage aan SaBeWa Zeeland geraamd, deze bijdrage stijgt van € 213.700 in 2026 tot € 233.500 in 2029. Dit is aanzienlijk hoger dan in 2025. Dit komt doordat we de verdeling van de bijdrage van Sabewa opnieuw beoordeeld hebben. We verdelen de bijdrage over alle belastingsoorten die Sabewa voor ons heft. We gebruiken hiervoor het aantal aanslagregels per belastingsoort. De kapitaallasten van het taakveld dalen, dit komt doordat we geen rente over de activa doorrekenen. Voor meer informatie over het omslagpercentage verwijzen we naar de paragraaf Financiering. Tot slot is in 2025 is het restantkrediet voor de kansenkaart zoetwater opgenomen voor € 80.000. Dit zorgt voor hogere lasten in 2025. De baten stijgen van 2025 t/m 2029. De stijging wordt veroorzaakt door de stijging van de baten van de rioolheffing. In de berekening hebben we al rekening gehouden met inflatiecorrectie.
Afval De lasten dalen licht in 2026 ten opzichte van 2025. Dit komt door een lagere kapitaallast in 2026 van € 30.000 en de lagere bijdrage aan Sabewa Zeeland van € 5.000. Dit komt doordat we de verdeling van de bijdrage van Sabewa opnieuw beoordeeld hebben. We verdelen de bijdrage over alle belastingsoorten die Sabewa voor ons heft. We gebruiken hiervoor het aantal aanslagregels per belastingsoort. Naast deze lagere lasten zijn er ook hogere lasten voor salaris. Dit komt door meer begrote uren en hogere salarissen vanwege de cao. Vanaf 2026 stijgen de lasten weer. Vanaf 2026 ramen we geen opbrengsten meer voor reinigingsrechten. Dit betekent een daling in de baten van circa € 85.000. De baten vanuit afvalstoffenheffing stijgen ieder jaar. In de berekening van deze stijging hebben we al rekening gehouden met inflatiecorrectie voor de komende jaren.
Milieubeheer Het taakveld Milieubeheer bestaat grotendeels uit eenmalige middelen. Hierdoor zien we een sterke daling in 2026 ten opzichte van 2025 bij zowel de lasten als de baten. Restantkredieten die niet volledig zijn uitgegeven in 2024 zijn bij de resultaatbestemming van de jaarrekening overgeheveld naar 2025. Deze lichten we toe bij de mutaties reserves. Daarnaast hebben we een aantal spuks bijgeraamd tot de werkelijke beschikking. Hieronder vallen de specifieke uitkeringen Aanpak energiearmoede en Lokale Aanpak Isolatie. Voor deze specifieke uitkeringen ramen we de baten en de lasten. Hierdoor zijn de baten
82
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
en lasten in 2025 zo veel hoger dan de andere jaren. In de jaren 2026 tot en met 2029 zien we een lichte stijging van de lasten. Dit wordt veroorzaakt door een stijging van de bijdrage aan de RUD.
Begraafplaatsen en crematoria Binnen het taakveld Begraafplaatsen en crematoria zien we een kleine daling in de lasten. Er zijn minder interne uren geraamd op dit taakveld. Daarnaast zijn er in 2025 kosten begroot voor de evaluatie van het begraafbeleid. Dit zijn eenmalige lasten die in 2026 niet begroot zijn. De baten voor 2026 zijn verhoogd met de inflatiecorrectie van 2,00%. Mutaties reserves (structureel) Er zijn geen structurele mutaties in de reserves binnen dit programma. Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de mutaties reserves in het jaar 2026 ten opzichte van 2025 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2024. De belangrijkste restantkredieten zijn: • Pre-soortenmanagementplan (Duurzaamheid) (€ 60.000); • Asbestsanering (€ 62.000); • Energietransitie (IBP) (€ 74.000); • Toekomstbestendig wonen (IBP) (€ 82.000); • Klimaatadaptie (IBP) (€ 103.000); • Vitaal Platteland (IBP) (€ 108.000); • Duurzaamheidsvisie (IBP) (€ 126.000); • Zoetwaterhuishouding (€ 80.000); • Regio Deal: Kerngezond Borsele (€ 200.000); • Subsidieregeling AED's 2024-2028 (€ 24.000). Incidentele baten en lasten De middelen van de Brede spuk-regeling, zoals opgenomen in de tabel onder ‘volksgezondheid’, hebben een incidenteel karakter. Dit bedraagt voor 2026 € 90.677.
83
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing Programmadoelstellingen Het bevolkingsaantal van de gemeente Borsele blijft volgens de laatste voorspellingen tot 2035 stijgen en de bevolking zal in samenstelling veranderen. Deze groei mogelijk maken vormt de komende jaren één van de belangrijkste uitdagingen. Onze ambitie is dan ook een passend woningaanbod te creëren voor jong en oud, arm en rijk, kleine en grote huishoudens, met of zonder zorg. Daarbij willen we vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Om voor al deze huishoudens aantrekkelijk te zijn, hebben we een woonomgeving nodig die aanspreekt. Het gaat meer om de kwaliteit van wonen. Het gaat niet alleen over bouwen, maar ook over wat we vernieuwen en toevoegen en op welke plek we dat doen. Daarnaast streven we naar een woningvoorraad met een meer duurzaam, robuust en toekomstbestendig karakter. Het bieden van kwaliteit in de woonen leefomgeving is hierdoor nog belangrijker dan in het verleden. Om tot een woon- en leefklimaat te komen dat voorziet in de behoefte op (lange) termijn moeten we een actief beleid voeren. Dit beleid dragen we breed uit in onze woonomgeving en visie op ruimtelijke ordening. Hier is een belangrijke rol weggelegd voor de inwoners van onze gemeente en andere partners, zoals de woningcorporatie, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven.
8.1 Ruimte en leefomgeving Wat willen we bereiken? Uitvoeren omgevingsvisie en omzetten naar STOPTPOD standaard.
Wat gaan we ervoor doen? Op dit moment staat de omgevingsvisie op een eigen website. Om omgevingsdocumenten te publiceren zijn de ‘Standaard voor officiële publicaties’ (STOP) en ‘Toepassingsprofielen omgevingsdocumenten’ (TPOD) ontwikkeld. De Omgevingswet verplicht ons deze te gebruiken. Daarom zetten we de huidige omgevingsvisie in 2026 om naar de STOP-TPOD standaard.
84
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Implementatie Omgevingswet.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? De Omgevingswet heeft een groot effect op de gemeente. De wet brengt extra taken en verantwoordelijkheden en nieuwe rollen met zich mee. Zoals het opstellen van het ambtsgebied dekkend omgevingsplan en het inrichten van het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Het DSO is technisch erg complex en vraagt veel van ons. Daarnaast vragen wijzigingen van het omgevingsplan veel meer om interne afstemming en coördinatie omdat het om één omgevingsplan gaat in plaats van meerdere bestemmingsplannen. Ook moeten we alle kerninstrumenten op elkaar afstemmen in het kader van de beleidscyclus. We werken aan het opstellen van het omgevingsplan voor de kernen, bedrijventerreinen en recreatiegebieden en maken daarvoor toepasbare regels. Daarnaast werken we aan het opstellen van de in de omgevingsvisie benoemde omgevingsprogramma’s en starten we met het inrichten van de beleidscyclus.
85
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Realiseren van een toekomstbestendige woningvoorraad.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? In de nationale woon- en bouwagenda van maart 2022 staat dat er in Nederland tot 2030 900.000 woningen gebouwd moeten worden. Daarvan moet twee derde betaalbaar zijn. Denk aan sociale huurwoningen, middenhuurwoningen en betaalbare koopwoningen. De Provincie Zeeland heeft op basis hiervan prestatieafspraken gemaakt met het Rijk en de Zeeuwse gemeenten over de bouwopgave voor Zeeland (Zeeuwse Woondeal 2023). Als regio De Bevelanden trekken we intensief samen op om de doelstellingen en ambities die in de Woondeal en de Woonzorgvisie zijn vastgelegd te realiseren. Voor wat betreft de sociale huurwoningen maken wij prestatieafspraken met woningcorporatie Beveland Wonen. In 2026 bouwen we samen met Beveland Wonen flexwoningen. Deze zijn voor één- en tweepersoonshuishoudens. De woningen komen in verschillende kernen van onze gemeente. Na de bouw kijken we wat goed gaat en wat beter kan. Op basis daarvan onderzoeken we een tweede ronde.
Bij nieuwe bouwplannen sturen we op voldoende betaalbare woningen. We zorgen ook voor genoeg woningen zonder drempels, geclusterde woningen en zorggeschikte woningen. Dit doen we volgens het Afsprakenkader ouderenhuisvesting Zeeland. Bouwkavels beschikbaar krijgen om te voldoen aan In 2023 heeft de gemeenteraad bepaald welke de afspraken volgens de Zeeuwse Woondeal. woningbouwplannen het belangrijkst zijn om te kunnen voldoen aan de afspraken in de Zeeuwse Woondeal (tot 2030). Op basis van deze prioritering en het Borsels uitvoeringsprogramma met uitvoeringsagenda bij de woonzorgvisie zijn wij bezig met de voorbereidingen van nieuwe woningbouwplannen. Als we kansen zien bij het vrijkomen van panden of locaties, grijpen we deze aan om woningbouw mogelijk te maken. Dit doen we zelf of in samenwerking met de markt. Extra aandacht hebben we hierbij voor het betaalbare segment.
86
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We geven, onder regie van de Rijksoverheid, Wij houden toezicht op de volgende te realiseren uitvoering aan de volgende projecten/werken: projecten: • Net op zee IJmuiden Ver Alpha • De verdere bouw van het converterstation Net op zee IJmuiden Ver Alpha in het • Net op zee Nederwiek 1 Sloegebied en de aanleg van de • Hoogspanningstation omgeving Sloegebied ondergrondse kabels voor dit project. • Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland • De verdere bouw van het converterstation • 380 kV-hoogspanningsverbinding ZeeuwsNet op zee Nederwiek 1 en de aanleg van de Vlaanderen ondergrondse kabels voor dit project. • Nieuwbouw twee kerncentrales • Zeeland Energie Terminal Wij werken aan het opstellen van een ontwerpomgevingsvergunning voor: • de bouw van het Hoogspanningsstation omgeving Sloegebied (locatie Liechtensteinweg). De publicatie van de ontwerpvergunning en die van het ontwerp-projectbesluit van de Rijksoverheid vinden tegelijk plaats in de zomer van 2026. • de ondergrondse aanleg van het Waterstofnetwerk Zuidwest-Nederland. De publicatie van de ontwerpvergunning en het ontwerp-projectbesluit van de Rijksoverheid vindt gelijktijdig plaats in het vierde kwartaal van 2026. Volgens de huidige planning komt de ontwerpvoorkeursbeslissing voor de nieuwbouw van twee kerncentrales na de zomer van 2026 ter inzage.
De vaststelling en publicatie van de definitieve voorkeurslocatie staat gepland voor het eerste kwartaal van 2027.
Actualiseren en uitwerken van de acties uit het Borsels Uitvoeringsprogramma met uitvoeringsagenda (bij de Regionale Woon(zorg)visie De Bevelanden 2024-2028)
In 2026 wordt duidelijk waar de initiatiefnemer en de Rijksoverheid de Zeeland Energy Terminal wil plaatsen. Wij volgen dit proces nauwlettend en reageren hierop als dat nodig is. Zodra we het Borsels Uitvoeringsprogramma met uitvoeringsagenda in 2025 hebben vastgesteld, voeren we de acties uit en werken we het uitvoeringsprogramma jaarlijks bij. Zo zorgen we voor een passende woningvoorraad met aandacht voor de zorgcomponent, klimaatadaptatie en duurzaamheid.
87
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Implementatie Wet versterking regie volkshuisvesting binnen de gemeente Borsele.
Wat gaan we ervoor doen? Naar verwachting gaat de wet op 1 januari 2026 in. Hiermee neemt de overheid de regie op de volkshuisvesting terug. Waarschijnlijk stelt de provincie eind 2025 of begin 2026 een woningbouwregio en woningmarktregio vast. Binnen deze regio’s worden afspraken gemaakt over betaalbaarheid en aandachtsgroepen. In 2026 werken we in regionaal verband en binnen onze organisatie verder aan het opstellen van een (dan verplicht) volkshuisvestingsprogramma en een urgentieregeling/ huisvestingsverordening. Een goede woonomgeving rondom het Sloegebied. De visie op de Sloerandzone is tot stand gekomen na een breed participatietraject. In het vierde kwartaal van 2025 is de visie vastgesteld. Er is een uitvoeringsprogramma gekoppeld aan deze visie. Vanaf 2026 beginnen we met de uitvoering daarvan. 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wat willen we bereiken? Het behouden van een financieel gezond grondbedrijf dat uitvoering geeft aan het actieve grondbeleid van de gemeente.
Wat gaan we ervoor doen? De volgende woningbouwplannen bevinden zich in diverse stadia van voorbereiding of uitvoering: - Heinkenszand (Platepolder) - ’s-Gravenpolder (Schuitweg) - ’s-Heer Abtskerke (Colenshoek III) - Oudelande (Tolhoek II) - Nisse (Zwaakhoek) - ’s-Heerenhoek (Cingelveste) In 2026 werken wij bij de uitgifte van grond met het nieuwe uitgifteprotocol en de grondprijzenbrief die eind 2025 zijn vastgesteld. Deze gaat uit van marktconforme prijzen en wordt jaarlijks herzien.
88
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Beschikbaarheid van een voorraad strategische gronden waardoor we goed kunnen inspelen op de ruimtelijke ambities van de gemeente.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken de markt en bepalen zo waar de kansen liggen voor de strategische aankoop van gronden om in te spelen op de ruimtelijke ambities van de gemeente. De gemeente heeft behoefte aan een strategische voorraad landbouwgrond, zodat we deze kunnen ruilen voor grond die nodig is om bijvoorbeeld woningen te bouwen voor uiteenlopende doelgroepen. Daarnaast ruilen we ook gronden om bijvoorbeeld de groenstructuren rond de dorpen te versterken of de infrastructuur te verbeteren. Hierbij werken wij nauw samen met het Kavelruilbureau Zeeland. Wij zorgen voor een doelmatig beheer van onze voorraad strategische gronden via tijdelijke huur of pacht, totdat de planologische voorbereidingen zijn afgerond en de grond in gebruik kan worden genomen.
8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Vaststellen van en uitvoering geven aan een nieuwe In 2026 geven we uitvoering aan de nieuwe raamovereenkomst prestatieafspraken. raamovereenkomst prestatieafspraken 2025-2028. Deel A van de raamovereenkomst bevat het raamwerk voor afspraken die in samenwerking met Beveland Wonen, de huurdersvereniging en regio De Bevelanden worden gemaakt. Bijvoorbeeld over thema’s als: - Voldoende sociale huurwoningen. - Leefbare wijken en dorpen (fysieke deel). - Duurzaamheid en woningkwaliteit. - Betaalbaarheid & beschikbaarheid. Deel B bevat het raamwerk voor afspraken die met de partijen hierboven en met de zorgpartijen worden opgesteld en vastgesteld op het gebied van: - Wonen en zorg algemeen. - Wonen en zorg voor ouderen. - Een thuis voor iedereen (maatschappelijke leefbaarheid). Op basis van de raamovereenkomst maken wij elke twee jaar prestatieafspraken.
89
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Fatsoenlijke en menselijke huisvesting voor arbeidsmigranten.
Wat gaan we ervoor doen? Op basis van ons integraal Handhavingsuitvoeringsprogramma (iHUP) controleren wij bestaande huisvesting en handhaven wij op illegale situaties. We verbeteren ons beleid en nemen de uitgangspunten van de raadswerkgroep Beeldkwaliteit, over het gedeelte huisvesting van arbeidsmigranten, mee. We willen ervoor zorgen dat de huisvesting voor arbeidsmigranten voldoet en blijft voldoen aan de wettelijke eisen en ons beleid. Waar mogelijk steunen wij nieuwe huisvestingsinitiatieven. Implementatie van de Wet kwaliteitsborging voor We verbeteren de processen en werkinstructies op het bouwen (Wkb). basis van de Wkb als dat nodig is en passen de inrichting van het zaaksysteem hierop aan. Uitvoering geven aan het integraal Wij geven uitvoering aan het iHUP 2025 dat in het Handhavingsuitvoeringsprogramma (iHUP). najaar van 2024 is vastgesteld. Het iHUP maakt inzichtelijk hoe wij de beschikbare capaciteit en middelen inzetten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Op basis van de ervaring die we nu met het uitvoeringsprogramma hebben, is verdere verfijning nodig. Voor 2026 wordt daarom een nieuwe versie opgesteld. Naast het onderdeel Omgevingsrecht worden de beleidsvelden Water, Groen, Milieu en Leefbaarheid behandeld. Het verbinden van deze velden vraagt grote inspanningen en verloopt nog moeizaam.
Wij werken risicogericht en bepalen waar onze inzet het belangrijkste is door middel van een probleemanalyse. Door de verdere afname van capaciteit is het nodig om nog scherpere keuzes te maken. Uitvoering geven aan de Verordening Starterslening We gaan verder met het verstrekken van Startersen Verordening Regeling Particuliere en Stimuleringsleningen (Regeling Particuliere Woningverbetering 1 en 2. Woningverbetering 1 en 2). De Starterslening is nog steeds een goede manier om starters te helpen. Andere financiële regelingen om starters te ondersteunen worden onderzocht. Deze regelingen wegen we in breder Bevelands verband (Notitie Woningmarktinstrumenten), omdat wij met de Bevelandse gemeenten een woningmarkt vormen. In 2026 worden de verordeningen Regeling Particuliere Woningverbetering 1 en 2 bijgewerkt. Actualiseren van het beeldkwaliteitsbeleid. Tijdens het opstellen van het omgevingsplan Borsele werken wij Welstand A (integrale actualisatie en digitalisering) verder uit en nemen wij dat mee in dit plan. Ook het inmiddels vastgestelde Welstand B verwerken wij hierin.
90
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Wij willen voldoen aan de spreidingswet. Daarom nemen wij de taak voor de huisvesting van asielzoekers, alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV’ers), statushouders en Oekraïners op ons. We combineren dit met woningen voor starters en spoedzoekers.
Wat gaan we ervoor doen? Samen met de Provincie (Provinciale Regietafel) en de Zeeuwse gemeenten (Zeeuwse afspraken) maken we een plan van aanpak. We baseren ons ook op de bestuurlijke wensen van Borsele. Zo voldoen we aan de spreidingswet en het verdeelbesluit van de Rijksoverheid.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal woningen naar eigendom (% koop)
74,0%
74,3%
74,3%
73,7%
73,7%
Aantal woningen naar eigendom (% huur)
5,0%
5,1%
5,1%
5,1%
5,1%
Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur)
21,0%
20,6%
20,6%
21,2%
21,2%
Aantal afgegeven startersleningen
4
6
6
12
12
Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering
2
8
8
10
10
Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw)
90
100
100
120
100
Percentage leegstaande woningen