14.1 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Percentage straatverlichting voorzien van led-armaturen Het uiteindelijke doel is om alle straatverlichting van led-armaturen te voorzien. Dat doen we in fases.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Omgevingsplan Zeeland (2018)
Niet van toepassing
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2026 (evaluatie)
Gemeentelijk verkeers- en vervoersplan (2022)
2030
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
31
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Verkeer, vervoer en waterstaat
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2024 Lasten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en Vervoer Totaal baten Saldo programma
2025
2026
2027
2028
2029
4.400 4.400
4.329 4.329
4.576 4.576
4.663 4.663
4.714 4.714
4.755 4.755
696 696
88 88
155 155
142 142
117 117
117 117
3.704
4.241
4.422
4.522
4.597
4.639
59
3.097
149
149
149
149
-14 3.632
2.982 4.126
0 4.272
0 4.372
0 4.448
0 4.489
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig)
Verkeer en vervoer De lasten van het programma stijgen in 2026 ten opzichte van 2025 en zullen de komende jaren blijven stijgen. Dit komt omdat we groot onderhoud activeren. In 2029 verwachten we een afschrijvingslast van € 734.000. Dit is een stijging van € 45.000 ten opzichte van 2025, maar de afschrijvingslast is nog altijd lager dan we voor 2021 aan lasten hadden voor groot onderhoud. De salarislasten in 2026 stijgen met € 50.000 ten opzichte van 2025. De bijdrage die we aan het waterschap betalen voor het onderhoud van de wegen in het buitengebied stijgt met € 83.000. We krijgen daarnaast middelen in het gemeentefonds voor de btw die het waterschap niet terug kan vorderen op het btw-compensatiefonds. Dit bedraagt € 137.000 in 2026, oplopend tot € 147.000 in 2029. De middelen uit het gemeentefonds zullen we aan het waterschap verstrekken. Deze baten vallen onder programma Bestuur en Ondersteuning en de lasten staan op dit programma. De baten stijgen in 2026 ten opzichte van 2025. Vanaf 2027 dalen de baten weer licht. Dit komt door de aanleg van glasvezelkabels en de leges die we hiervoor ontvangen. We verwachten een hoger bedrag in 2026, maar we voorzien een lichte daling op lange termijn.
Mutaties reserves (structureel) Vanaf 2025 onttrekken we structureel € 115.000 aan de reserve voor dekking van de afschrijvingslasten van de Randweg Hoedekenskerke zoals besloten in de kadernota 2025-2028.
32
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Vanaf 2026 onttrekken we structureel € 15.500 aan de reserve voor dekking van de afschrijvingslasten van de ontsluitingsweg Havenweg te Nieuwdorp op basis van het besluit in de raad van 7 september 2023. Tot en met 2046 onttrekken we € 18.750 voor de dekking van de verkeershub te Heinkenszand, op basis van het raadsbesluit van 9 januari 2025. Mutaties reserves (incidenteel) In 2025 zijn er verschillende reservemutaties geweest. We hebben in 2025 € 2.229.500 van het algemeen weerstandsvermogen overgeheveld naar de reserve afschrijving Investeringen maatschappelijk nut voor de randweg Hoedekenskerke. Dit is terug te zien bij de baten en de lasten. Hetzelfde geld voor de overheveling van € 307.248 van het algemeen weerstandsvermogen naar de reserve afschrijving Investeringen maatschappelijk nut voor de aanleg van de ontsluitingsweg voor het parkeerterrein aan de Havenweg in Nieuwdorp. Ook is er een overheveling geweest van € 375.000 van het algemeen weerstandsvermogen naar de reserve afschrijving Investeringen maatschappelijk nut voor de realisatie van een verkeershub in Heinkenszand. Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
33
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Economie Programmadoelstellingen We willen de werkgelegenheid behouden en versterken. We bieden daarvoor een aantrekkelijk ondernemersklimaat. In samenwerking met de Bevelandse gemeenten werken we aan gezamenlijk beleid op het gebied van economie, recreatie en toerisme. Dat wat Borsele uniek maakt, dragen we graag met gepaste trots uit. 3.1 Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? Bijdragen aan een sterk, duurzaam en veilig opererend haven- en industriecomplex, dat de werkgelegenheid in de regio stimuleert.
Behoud van een sterk energieproductiebedrijf.
Een goed ondernemersklimaat in de gemeente Borsele.
Een goed ondernemersklimaat in regio De Bevelanden.
Wat gaan we ervoor doen? We nemen actief deel (8,33%) in het aandelenkapitaal van North Sea Port. We volgen de lijn van de hernieuwde aandeelhoudersstrategie waarin thema’s veiligheid, leefomgeving en duurzaamheid zijn geborgd. North Sea Port heeft deze thema’s verwerkt in een nieuw strategisch ondernemingsplan voor de komende vijf jaar. Samen met North Sea Port en andere aandeelhouders geven we hier invulling aan. In 2026 onderhandelen we met de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) en de Rijksoverheid over een bindende bieding op onze aandelen van ZEH. Dit is in lijn met onze aandeelhoudersstrategie. Daarnaast wordt nog steeds onderzocht of de kerncentrale veilig open kan blijven. In de tussentijd blijft ZEH tot 2033 dividend uitkeren, volgens het dividendbeleid. We bezoeken bedrijven en zijn een sparringpartner voor ondernemers. Ook zijn we aangesloten bij de Ondernemers Vereniging Borsele (OVB). Hierdoor weten we wat er bij de bedrijven speelt. We hebben nauw contact met Impuls Zeeland over economische ontwikkelingen en mogelijke nieuwe vestigingen. Met Dockwize organiseren we een cybersecurityprogramma voor ondernemers. We werken als vijf Bevelandse gemeenten samen in het Bestuurlijk Platform De Bevelanden. De actielijnen ‘Economie’ en ‘Beleving op de Bevelanden’ vormen op economisch vlak de basis voor de nauwere regionale samenwerking.
Met deze actielijnen versterken we de brede welvaart op de Bevelanden. We voeren het herijkte regionale bedrijventerreinenprogramma uit. Met als belangrijke pijlers het zorgen voor voldoende aanbod, het monitoren van de behoefte en het verbeteren van de bedrijventerreinen.
34
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Versterking van de leefkwaliteit door de ontwikkelingen op het gebied van de grootschalige energietransitie.
Een goed lopend Just Transition Fund (JTF) programma.
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? Voldoende aanbod van kwalitatief goede en toekomstbestendige bedrijvenlocaties in regio De Bevelanden.
De bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijk houden voor ondernemers en daarmee ook leegstand tegengaan.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? De Borselse Voorwaarden zijn in 2025 geactualiseerd en vormen samen met het Impact Rapport Kernenergie voor ons de basis om in 2026 te komen tot een Rijk-Regiopakket. Dit pakket bevat maatregelen die de mogelijke overlast van de energieprojecten minimaliseren en de kansen zo goed mogelijk benutten. We bundelen de krachten met het Rijk en de provincie voor een gezamenlijk JTF-programma. Het JTF heeft als doel om regio’s die sterk afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen financiële hulp te bieden bij de energietransitie. Met de JTFgelden willen we voor onze regio (ZeeuwsVlaanderen/Vlissingen-Oost): • De regionale economie versterken. • Investeren in technologie, systemen en infrastructuur. • Zorgen voor een wendbare en weerbare beroepsbevolking. Het JTF-programma loopt tot en met 2027.
Wat gaan we ervoor doen? Bij de uitbreiding van bedrijfslocaties bieden we maatwerk binnen de kaders van het provinciaal beleid en onze omgevingsvisie. Verder onderzoeken we de wenselijkheid en inpasbaarheid van een nieuw bedrijventerrein in de gemeente. We stimuleren verduurzaming en revitalisering van de bedrijventerreinen in onze gemeente. We werken samen met ondernemers aan de tweede fase van het plan van aanpak voor de Heinkenszandse bedrijventerreinen. De bouwgrond (enkel woon-werkkavels) op bedrijventerrein Noordzak verkopen we of geven we in erfpacht uit. Voor het mkb participeren we in het transitiefonds van Impuls Zeeland en hebben we subsidies voor verduurzaming. Daarnaast zijn we op bedrijventerrein Quistenburg begonnen met de realisatie van een energiehub. Samen met betrokken ondernemers werken we in 2026 aan een plan van aanpak en een haalbare business case. Het doel van de energiehub is om doorontwikkeling en verduurzaming mogelijk te maken door samen te werken.
35
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen
9.113
6.024
5.190
2.379
4.050
Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen In 2025 staat er nog één kavel in optie van ongeveer 850m². Voor 2026 is er nog ongeveer 1.150m² in optie en zijn er nog vier woon-werkkavels beschikbaar van in totaal ongeveer 4.050m². 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? Een robuuste Zeeuwse economie, dus ook voor Borsele, met een goede kennisinfrastructuur, versterking in economische sectoren en stevige verbindingen tussen ondernemingen, onderwijs en overheid.
Wat gaan we ervoor doen? We dragen bij aan het structuurversterkingsfonds ‘Zeeland in Stroomversnelling’ dat is ontstaan uit het rapport Balkenende. Dit fonds wordt ingezet voor tijdelijke samenwerkingsverbanden van ondernemingen, onderwijs en overheden die haalbaarheidsonderzoek doen en demonstratieprojecten opzetten. We stimuleren bedrijven in onze gemeente om hier aan mee te doen. Het behouden van een sterke landbouwsector die We voeren regelmatig overleg met bestand is tegen extreme weersomstandigheden en vertegenwoordigers van de agrarische sector, een bijdrage kan leveren aan de instandhouding zodat we op de hoogte blijven van de behoeften in van ons landschap. de moderne land- en tuinbouw. Daarnaast houden we ons bezig met droogte- en verziltingsproblematiek. Zo werken wij mee aan innovatieve en duurzame initiatieven voor zoetwaterberging. Voor dit laatste onderwerp participeren we met andere overheden om de komende jaren een grensoverschrijdende zoetwaterstrategie te ontwikkelen. Ook gaan we ons gemeentelijk programmaplan Van Zilt naar Zoet uitvoeren.
3.4 Economische promotie Wat willen we bereiken? De gemeente Borsele aantrekkelijk houden om te ondernemen, zowel voor bestaande als voor startende ondernemers.
Een passend winkelbestand om onze dorpen leefbaar te houden.
Wat gaan we ervoor doen? We nemen deel aan netwerkevenement Contacta en organiseren een regionale Ondernemersdag. We denken daar waar nodig mee met (startende) ondernemers en leveren maatwerk. Dit doen we onder andere door een cybersecurityprogramma voor het mkb te organiseren en een regioportaal voor de recreatieve sector op te zetten. De verantwoordelijkheid voor de instandhouding van winkels ligt vooral bij de consument en de ondernemer. Daar waar mogelijk faciliteren we ontwikkelingen voor bedrijfsmatige activiteiten aan huis en mobiele ondernemers.
36
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Zorgen voor meer bekendheid voor het Landschapspark Borsele onder de inwoners en gasten, zodat deze als ambassadeur voor ons Landschapspark kunnen optreden. Het stimuleren van recreatieve ontwikkelingen passend binnen het Landschapspark Borsele om zo het recreatieve product van dit gebied te versterken.
De rol bepalen van Borsele in de promotie van Zeeland op het gebied van economische versnelling en toerisme.
Wat gaan we ervoor doen? We ondersteunen Stichting Landschapspark Borsele financieel en ambtelijk, zodat de stichting de lokale recreatieve en toeristische promotie kan uitvoeren. We voeren het toeristisch beleid uit dat in samenwerking met Stichting Landschapspark Borsele is opgesteld. Waar mogelijk bieden we maatwerk bij nieuwe initiatieven. De realisatie van de beweegroute Stelleplas is aanbesteed en wordt in 2026 opgeleverd. De Pluimweide in Hoedekenskerke wordt herontwikkeld als onderdeel van de Gebiedsinvesteringen Netten op Zee. Ook ontwikkelen we een ‘gereedschapskist’ voor recreatieve ondernemers. Stichting Landschapsbeheer Zeeland beheert en onderhoudt het wandel- en fietsnetwerk voor ons. We nemen deel aan de opgerichte Merkorganisatie Zeeland (MOZ). Deze organisatie is opgericht om wonen, ondernemen, recreëren en studeren in Zeeland te promoten. De Zeeuwse toeristische marketing is hier onderdeel van. We herijken Bestemming Zeeland 2030 naar Bestemming Zeeland 2035. Onderdelen hiervan zijn een provinciaal afwegingskader voor accommodaties en een Bevelandse recreatieve kansenkaart.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal startende ondernemers
281
223
200
200
200
Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties
46.054
44.715
40.000
40.000
40.000
Groei aantal vestigingen gemeente
107
41
150
120
100
Aantal startende ondernemers De groei van het aantal ondernemers zorgt voor innovatie en werkgelegenheid. Daarnaast geeft het een impuls aan de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economische dynamiek.
Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties Het aantal betalende bezoekers van attracties die subsidie krijgen is teruggelopen. Dat komt onder andere door het wegvallen van een aantal grote reisorganisaties. Het aantal bezoekers ligt nog wel hoger dan de streefwaarde. Dit is de minimale waarde die we gezond achten voor onze gesubsidieerde attracties. In 2026 benaderen we deze organisaties weer voor diverse bezoeken.
Groei aantal vestigingen gemeente De groei van het aantal bedrijfsvestigingen zorgt voor innovatie en werkgelegenheid. Daarnaast geeft het een impuls aan de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economische dynamiek.
37
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Regionaal bedrijventerreinprogramma De Bevelanden (2025-2030)
2027
Detailhandelsvisie gemeente Borsele (2013)
2026
Aandeelhoudersstrategie North Sea Port (2025) en strategisch ondernemingsplan North Sea Port (2025)
2030
Beleidsplan Toerisme en recreatie (2024-2027)
2028
Nota Economisch Beleid (2021)
Niet van toepassing
Nationale Omgevingsvisie (2020) (gaat ‘Nota Ruimte’ heten)
2026
Omgevingsvisie (2023)
Niet van Toepassing
Zeeuwse Omgevingsverordening Zeeland (2022)
Niet van toepassing
Aandeelhoudersstrategie Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) (2024)
Niet van toepassing
Aandeelhoudersstrategie GBE Aqua voor Evides (2024)
2029
Strategische agenda De Bevelanden (2021–2026)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma North Sea Port NV Economische Impuls Zeeland GBE Aqua B.V. Benelux Groepering Territoriale Samenwerking NSPD Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) Stedin Holding N.V.
38
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Economie
(bedragen x € 1.000) Rekening 2024
Lasten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie
2025
2026
2027
2028
2029
370 2.119 29 80 2.598
4.647 4.875 6 201 9.728
302 508 30 134 974
302 508 30 136 976
302 508 30 136 976
302 508 30 136 976
0 1.969 101 2.070
4.273 1.938 386 6.597
0 301 488 789
0 301 494 795
0 301 494 795
0 301 494 795
529
3.131
185
181
181
181
Baten 0.10 Mutaties reserves
186
707
0
0
0
0
Lasten Totaal saldo programma
342
2.425
185
181
181
181
Totaal lasten Baten 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves
Financiële analyse (meerjarig)
Economische ontwikkeling Op dit taakveld worden structurele bedragen geraamd voor het JTF, het Expat Center Zeeland, Impuls Zeeland en Zeeland in Stroomversnelling. Deze budgetten bedragen respectievelijk € 15.000, € 21.000, € 25.000 en € 48.000. Daarnaast is in 2025 ook de specifieke uitkering (spuk) Netten Op Zee (NOZ) in de begroting opgenomen, met € 4.272.000 voor de oprichting van het Lokaal Impact Fonds.
Fysieke bedrijfsinfrastructuur Op dit taakveld zijn de inkomsten voor een deel van de interne uren van het team grootschalige energietransitie en leefkwaliteit Borsele geraamd voor een bedrag van € 301.000. Het Rijk vergoedt deze kosten. Het structurele karakter vanaf 2026 is onzeker, waardoor wij hier nog geen rekening mee houden in onze meerjarenraming. Dit is afhankelijk van de definitieve besluitvorming vanuit het Rijk. Daarnaast worden in 2025 meerdere budgetten van Netten op Zee geraamd. Zoals Voorbereidingsbudget en Verduurzamen Bedrijven Borsele voor respectievelijk € 897.016 en € 475.000. Deze uitgaven worden volledig vergoed uit de spuk-regeling van het Rijk. Daarom is dit budget neutraal. Ten slotte is op dit taakveld ook het budget opgenomen voor de realisatie van de energietransitie. Hiervoor zijn de middelen al ontvangen via de decembercirculaire van 2024.
39
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Economische promotie Op dit taakveld nemen we de inkomsten op van de toeristenbelasting en forensenbelasting voor een structureel bedrag van respectievelijk € 309.000 en € 178.000. In 2025 is het restantkrediet voor het beleidsplan toerisme en recreatie overgeheveld voor €79.000. De lasten komen om die reden niet terug in de lastenraming vanaf 2026. Verder hebben wij op dit taakveld geen bijzonderheden te melden. Mutaties reserves (structureel) In dit programma zijn er geen structurele dekkingen vanuit de reserves. Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de lasten van 2026 ten opzichte van 2025 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2024. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: • Beleidsplan toerisme en recreatie 2024-2027 (€ 79.000); • Voorbereidingskrediet Gebiedsinvesteringen Netten Op Zee (€ 339.000); • Realisatie energietransitie, decembercirculaire 2024 (€ 289.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
40
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Onderwijs Programmadoelstellingen De school is de plaats waar kinderen hun kennis opdoen, waar ze leren omgaan met elkaar, nieuwe uitdagingen aangaan en veiligheid en structuur ervaren. Op lokaal niveau spelen we als overheid een belangrijke rol. We richten ons op de huisvesting van de scholen, de bestrijding van (onderwijs)achterstanden, de ontwikkelingen van brede scholen/Integrale Kindcentra en de schoolbegeleiding. We hebben verder een taak in zaken als leerlingenvervoer en het bestrijden van schooluitval. 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? We waarborgen de continuïteit en het specifieke karakter van het openbaar onderwijs.
4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Geschikte huisvesting voor alle basisscholen in onze gemeente.
Wat gaan we ervoor doen? We houden financieel toezicht op het openbaar onderwijs aan de hand van rapportages van de stichting Omnisscholen. We evalueren de afspraken die zijn gemaakt bij de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs.
Wat gaan we ervoor doen? We behandelen huisvestingsaanvragen van de schoolbesturen volgens de Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs. We vernieuwen het huidige Integraal Huisvestingsplan (IHP). We maken plannen voor de verduurzaming van de basisscholen. Dat doen we aan de hand van de duurzaamheidsscan die in 2023 voor elk schoolgebouw is gemaakt en het kaderplan maatschappelijke voorzieningen. We starten met het opstellen van een bouwplan voor vervangende nieuwbouw van onder andere de school in Lewedorp. We stellen gezamenlijke meerjarenonderhoudsplanningen op om de staat van de schoolgebouwen te controleren. We maken afspraken in de beheerscommissies van de brede scholen over het onderhoud. Bij de overige schoolgebouwen ligt de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van het onderhoud bij de schoolbesturen. Via de onderhoudsserviceovereenkomsten bieden we scholen hulp bij de uitvoering van kleine onderhoudsklussen.
41
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Wat willen we bereiken? Een optimale en brede ontwikkeling van ieder kind in Borsele aan de hand van de Lokale Educatieve Agenda.
Wat gaan we ervoor doen? We bespreken met de schoolbesturen en de kinderopvangorganisaties ontwikkelingen op het gebied van het lokaal onderwijs(achterstanden)beleid en de verbinding tussen onderwijs en zorg. We maken twee keer per jaar afspraken over de beleidsontwikkeling en de beleidsuitvoering. Waar nodig brengen we focus aan om integratie en kansengelijkheid te bevorderen. Verbetering van schoolorganisaties en de kwaliteit Vanaf 2026 is de schoolbegeleiding volledig van het onderwijs (schoolbegeleiding). afgebouwd. Voorkomen van schoolverzuim, schooluitval en We hebben een gemeenschappelijke regeling voor langdurig thuiszitten. Een diploma behalen van het de taken op grond van de Leerplichtwet en de hoogst mogelijke niveau voor iedere leerling. Regionale Meld- en Coördinatiefunctie. Het Regionaal Bureau Leerlingzaken (RBL) voert deze taken voor ons uit. We overleggen regelmatig over het beleid, speerpunten en de financiën. Samen met RBL en andere partners proberen we verzuim, schooluitval en (langdurig) thuiszitten te voorkomen. Door tekenen die hierop kunnen wijzen vroeg te herkennen en ons in te zetten om jeugdigen gezond en veilig op te laten groeien, een succesvolle schoolcarrière te laten doorlopen en voor te bereiden op de toekomst.
Bevordering van de samenwerking tussen scholen We organiseren buitenschoolse activiteiten via en andere partijen op het gebied van opvang en Borsele Na School (BONS). zorg om de ontwikkelkansen van kinderen te Kinderopvang en scholen brengen samen met verbeteren. Jeugd- en Gezinsondersteuners (CJG) en andere maatschappelijk partners (zoals de GGD) ondersteuningsvragen vroegtijdig in beeld. Dit betekent dat zorgprofessionals onderdeel zijn van de zorgstructuur in de kinderopvang en op school. Waar nodig bieden we laagdrempelige, passende ondersteuning voor het gezin en/of de jeugdige om de ontwikkelkansen van jeugdigen te bevorderen. Invulling geven aan het richtinggevend kaderplan Vanuit het kaderplan maatschappelijke voor de toekomst over onze maatschappelijke voorzieningen voeren we verdiepend onderzoek uit voorzieningen, waaronder school- en naar het realiseren van een multifunctionele kinderopvangvoorzieningen. accommodatie in Lewedorp. Onderdelen hiervan zijn een locatiestudie en een financieringsbehoefte. We komen in 2026 terug bij uw raad om de uitkomsten en verdere planvorming te presenteren.
42
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Regionale afstemming over het beleid van schoolbesturen en gemeenten in de Oosterschelderegio.
We willen dat kinderen zonder of met een kleinere achterstand in het basisonderwijs starten, door middel van Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).
Leerlingen uit het speciaal onderwijs zelfstandig laten reizen met het openbaar vervoer en/of de fiets.
Kostenindicatie en opties in kaart brengen om leerlingenvervoer in te zetten voor nieuwkomers in de leeftijd van 6-12 jaar, binnen de kaders van de verordening leerlingenvervoer.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? In 2026 gaan we de Regionaal Educatieve Agenda (REA) op een andere manier vormgeven. Mede vanuit de Hervormingsagenda Jeugd is de mening dat de verbinding tussen onderwijs en zorg belangrijker is geworden om regionale afspraken over te maken. Eind 2025 verwachten we de nieuwe opzet operationeel te maken aan de hand van de conceptopzet ‘Werkplan REA Oosterschelderegio 2025-2029’. Na vaststelling door het college wordt u als raad ter kennisname geïnformeerd over de nieuwe opzet. We zorgen voor voldoende en kwalitatief goed voorschools aanbod voor peuters met een risico op ontwikkelingsachterstand. Daarnaast stimuleren we een zo groot mogelijke deelname van doelgroepkinderen in de leeftijd van twee tot vier jaar. We geven uitvoering aan het vastgestelde beleidsplan Bevelandse Onderwijsachterstanden 2023-2026 en de bijbehorende lokale paragraaf. In 2026 ontwikkelen we een nieuw onderwijsachterstanden beleidsplan voor de komende beleidsperiode. Dit doen we wederom in samenwerking met de andere vier Bevelandse gemeenten om zo uniform mogelijk afspraken te maken. We zetten in op het vergroten van de zelfstandigheid van deze leerlingen. We enthousiasmeren en ondersteunen hen om met het openbaar vervoer of de fiets naar school te gaan. Hiervoor zetten we maatwerk in. Dit doen we in samenwerking met scholen en ouders.
We gaan onderzoeken hoeveel kinderen we in de leeftijd van 6 tot 12 jaar gemiddeld per jaar kunnen huisvesten. Op basis daarvan kunnen we een kostenindicatie maken wanneer we deze kinderen voor maximaal 1,5 jaar naar de NT2-school in Goes zouden vervoeren. Daarnaast gaan we de opties verkennen om een beleidsregel toe te voegen binnen de kaders van de verordening leerlingenvervoer.
43
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Aandacht voor laaggeletterden en mensen met minder digitale vaardigheden.
Wat gaan we ervoor doen? We werken samen met het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO), Scalda en het (digi)Taalhuis om de doelgroep te informeren dat ze voor ondersteuning op het gebied van lezen, taal, rekenen en digitale vaardigheden bij het (digi)Taalhuis en de bibliotheek terechtkunnen. We gaan door met de Voorleesexpress om een (eventuele) taalachterstand bij kinderen die opgroeien in laagtaalvaardige en/of meertalige gezinnen te verkleinen.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Het aantal indiceringen die afgegeven zijn voor VVE deelname
175
169
85
150
150
Het aantal VVE deelnemers
69
54
55
90
75
Aantal BONS-activiteiten
145
146
130
145
140
Het aantal indiceringen die afgegeven zijn voor VVE-deelname Dit aantal gaat over de verwijsbrieven die tot 1 januari zijn meegegeven aan ouders om hun kinderen te laten instromen in het programma voor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).
Het aantal VVE-deelnemers Dit aantal geeft het werkelijke aantal kinderen weer dat op 1 januari heeft deelnam aan het VVEprogramma. Deze aantallen schommelen voortdurend. Dat komt omdat kinderen op elk moment kunnen instromen. Bijvoorbeeld omdat ze twee jaar geworden zijn of omdat ze tussen hun tweede en vierde jaar pas een achterstand op het gebied van spraak- of taalontwikkeling op lijken te lopen. Daarnaast stromen kinderen uit wanneer ze vier jaar worden en naar school gaan. Dit zijn dan nog steeds VVE-kinderen, maar vanaf dat moment worden zij niet meer bij deze deelname gerekend.
Aantal BONS-activiteiten Dit aantal toont het aantal gerealiseerde activiteiten via Borsele Na School (BONS). Een BONS-activiteit bestaat vaak uit een reeks van twee à drie middagen. We proberen gemiddeld zo’n 140 tot 150 activiteiten per jaar te organiseren. Zo’n vijf tot tien activiteiten gaan niet door, vanwege te weinig aanmeldingen of doordat een aanbieder of begeleider niet meer beschikbaar is. Voor de komende jaren verwachten we grote uitdagingen om het huidige aantal activiteiten te kunnen blijven organiseren. Deels door personeelstekort bij de verschillende aanbieders, maar vooral door de stijging van de kosten per activiteit vanwege de inflatie.
44
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Algemene subsidieverordening (2016)
Niet van toepassing
Integraal Huisvestingsplan (2011)
2026
Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs (2024)
2028
Meerjarenplan Onderwijsachterstandenbeleid (2023-2026)
2026
Meerjarenonderhoudsplanning schoolgebouwen (2019)
2029
Verordening Bekostiging leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024
Niet van toepassing
Beleidsregels Bekostiging Leerlingenvervoer gemeente Borsele 2024
Niet van toepassing
Notitie toezicht openbaar onderwijs ‘Actief op de achtergrond’ (2013)
Niet van toepassing
Actieplan Sociaal Domein (2020-2023) (verlengd t/m 2025)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Stichting Omnisscholen Regionaal Bureau Leerlingzaken
45
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Onderwijs
(bedragen x € 1.000) Rekening 2024
Lasten 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
2025
2026
2027
2028
2029
41 697 1.916 2.654
1 827 2.308 3.137
4 722 1.972 2.698
4 722 1.972 2.698
4 717 1.969 2.690
4 717 1.969 2.690
157 827 984
124 524 648
139 504 643
139 504 643
139 504 643
139 504 643
1.670
2.489
2.055
2.055
2.047
2.047
Baten 0.10 Mutaties reserves
359
269
57
57
57
57
Lasten Totaal saldo programma
1.312
2.220
1.998
1.998
1.990
1.990
Totaal lasten Baten 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves
Financiële analyse (meerjarig)
Openbaar basisonderwijs Bij dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Onderwijshuisvesting De kapitaallasten zijn in 2026 lager dan in 2025. Dit komt door lagere rentelasten (€ 81.000) en lagere afschrijvingslasten (€ 11.000). Voor meer uitleg over de lagere rentelasten verwijzen we naar de paragraaf financiering. De te betalen belastingen zijn vanaf 2026 € 10.000 hoger geraamd. Dit komt door hogere lasten die onderdeel zijn van het Masterplan Nieuwdorp. Aan de batenkant ramen we € 5.000 hogere doorbelasting van kosten. Dit bestaat hoofdzakelijk uit de doorbelasting van energie- en watergebruik van de nieuwe school te Nieuwdorp.
Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidenteel extra budget van in totaal € 143.000 in 2025 voor Onderwijsachterstandenbeleid. Dit bedrag wordt onttrokken aan de reserve Onderwijsbeleid en leerlingzaken. De lasten van ingeleend personeel ramen we in 2025 op € 69.000 en in 2026 op nihil. Ook dit bedrag wordt in 2025 onttrokken aan de reserve Onderwijsbeleid en leerlingzaken.
46
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Vanaf het jaar 2023 is de afbouw van schoolbegeleiding in gang gezet. Hierdoor dalen de lasten in 2026 met € 26.000. De aan dit taakveld toegerekende salarislasten zijn in 2026 € 75.000 lager begroot dan in 2025. Aan de batenkant ramen we de specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid en nemen we de huur mee die we ontvangen vanuit Sportfondsen voor De Zwake. Vanaf 2026 is de specifieke uitkering € 24.000 lager. Mutaties reserves (structureel) Onder de reserves hebben we een structurele onttrekking geraamd van € 57.000 om de kapitaallasten van de school van het Masterplan ’s-Gravenpolder te dekken. Mutaties reserves (incidenteel) Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidentele onttrekking uit de reserve in 2025. De belangrijkste restantkredieten zijn: • Onderwijsachterstandenbeleid (€ 143.000); • Dekking inhuurlasten (€ 69.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
47
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Sport, cultuur en recreatie Programmadoelstellingen Sport, bewegen, cultuur en openbaar groen spelen een belangrijke rol in de leefbaarheid. Daarom streven wij naar een leven lang sport en bewegen voor alle inwoners – jong én oud, met én zonder beperking en met én zonder belemmering. We stimuleren een gezonde leefstijl, ontmoeting, verbinding en participatie. Ook cultuur is van en voor iedereen. Culturele activiteiten zorgen niet alleen voor persoonlijke ontwikkeling en plezier, maar geven ook vorm en inhoud aan de samenleving. Vrijwilligers en verenigingen vormen het cement van onze samenleving. Ontwikkelingen als vergrijzing, ontgroening en individualisering hebben mogelijk invloed op de leefbaarheid. Door de krachten te bundelen staan verenigingen sterker en kunnen zij deze ontwikkelingen beter het hoofd bieden - als het nodig is met ondersteuning van de gemeente. Groen speelt een belangrijke rol voor de leefbaarheid en het welzijn van onze inwoners. De hoofddoelstellingen van het openbaar groen zijn: een goede groenarchitectuur, de beleefbaarheid van het groen verhogen, de biodiversiteit bevorderen en de openbare ruimte klimaatadaptief inrichten. 5.1 Sportbeleid en activering Wat willen we bereiken? Een vitale en gezonde samenleving waarin we een gezonde leefstijl, ontmoeting en participatie stimuleren.
Elke inwoner van Borsele – jong én oud en met én zonder beperking – kan een leven lang plezier beleven aan sport en bewegen.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven uitvoering geven aan het actieplan ‘Meebewegen’ en leggen hierbij nadrukkelijk de koppeling met het Sociaal Domein en de Brede spuk-regeling. Daarnaast zetten we in op de Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG)-aanpak, om onze jeugd en jongeren gezond op te laten opgroeien in een gezonde omgeving. Ook blijven we activiteiten in de twee beweegtuinen aanbieden en zetten we in op Vitale Kernen. Op die manier kunnen we nog beter de kracht van sport en bewegen benutten in relatie tot gezondheid en preventie. We stimuleren inwoners deel te nemen aan sporten beweegactiviteiten. Hierbij hebben we bijzondere aandacht voor kwetsbare inwoners. We herkennen financiële, praktische en sociale drempels om te gaan sporten en bewegen en proberen deze te verlagen of weg te nemen. Samen met de aanbieders maken we ons aanbod voor sport en beweging toegankelijker en inclusiever. In 2026 zijn wij opnieuw gastgemeente van de ZLM Tour. Dit evenement zet onze gemeente op de kaart, draagt bij aan de leefbaarheid en kan een inspiratiebron zijn voor inwoners om ook te gaan sporten/bewegen.
48
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? De sportverenigingen in Borsele vitaal krijgen en houden en daarmee toekomstbestendig maken.
Alle Borselse kinderen voldoen aan de beweegrichtlijnen en verbeteren hun motorische vaardigheden.
Meer kinderen en jongeren in Borsele hebben een gezond gewicht.
5.2 Sportaccommodaties Wat willen we bereiken? Een functionele en duurzame sportinfrastructuur die voor iedereen bereikbaar en toegankelijk is.
Goed onderhouden sportvelden.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? We onderhouden via de verenigingsondersteuner directe contacten met bestuurders van sportverenigingen, waardoor we goed op de hoogte zijn van de ontwikkelingen binnen de verenigingen. Als het nodig of wenselijk is, bieden wij ondersteuning aan. Samen met de sportverenigingen bekijken we hoe zij een grotere maatschappelijke rol kunnen vervullen. Op deze manier kunnen de sportverenigingen bijdragen aan de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van een gezonde leefomgeving. Denk hierbij aan het verantwoord schenken van alcohol, het deels rookvrij maken van de accommodaties en het aanbieden van gezonde opties in de kantine. We voeren, naast de motorische screening (MQscan) ook de leefstijlquiz (LQ-scan) uit bij zoveel mogelijk leerlingen van de Borselse basisscholen. Op basis van deze screenings kunnen we passend advies en ondersteuning voor een kind inzetten. Op die manier voorkomen we mogelijk de inzet van zwaardere en vaak dure zorg op een later moment. We geven uitvoering aan het plan van aanpak JOGG. Dit is een lokale integrale methode gericht op kinderen en jongeren van nul tot en met negentien jaar. We maken de leefomgevingen waar zij vaak komen gezonder. Denk daarbij aan hun thuis, school, buurt, sport, werk en de media die ze gebruiken.
Samen met andere partijen zorgen we ervoor dat het makkelijker wordt om gezonde(re) keuzes te maken.
Wat gaan we ervoor doen? Afhankelijk van de uitkomsten van de haalbaarheidsstudie naar de realisatie van een centraal gelegen multifunctioneel sportcomplex in het westen van de gemeente, bekijken we of dit project in 2026 een vervolg krijgt. Tijdens de zomerstop behandelen we een aantal sportvelden met een zogenaamde ecodress machine. Deze machine maakt het veld gelijk, maakt de toplaag los en belucht de grond. Op deze manier verbetert de water- en luchtcirculatie, waardoor gras goed groeit en onkruid juist niet.
49
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? We zetten ons in voor aantrekkelijk cultuurbeleid Wij verlengen de cultuurnota die in 2022 is voor inwoners en toeristen. vastgesteld met twee jaar. Op basis daarvan werken we aan de hand van vijftien thema’s. We zetten ons bijvoorbeeld in om verbinding te leggen tussen culturele activiteiten en het sociaal domein. Andere thema’s zijn amateurkunst, toneel, dans, theater en muziek. Dit stimuleren we door subsidies te verlenen aan amateurkunstverenigingen en de Jeugdtheaterschool Zeeland. Om in te kunnen spelen op actuele culturele ontwikkelingen en initiatieven stellen wij structureel een extra budget van € 10.000 voor cultuur beschikbaar. Behouden en verrijken van het cultuuraanbod. Samen met het Kenniscentrum Cultuureducatie (KCE) en de scholen, werken we aan een blijvend kwalitatief aanbod en het oprichten van cultuurhubs om de samenwerking tussen KCE, scholen en de gemeente te borgen. In de Culturele Raad zetten inwoners zich in voor behoud en verrijking van het cultuuraanbod in Borsele. De komende jaren willen we met deze vorm van participatie doorgaan. Het ontwikkelen van een culturele broedplaats. Er is vanuit de Regio Deal North Sea Port District (NSPD) stevig geïnvesteerd in een culturele impuls.
Een onderdeel hiervan is het ontwikkelen van een culturele broedplaats bij de Schaapskooi in Nisse. De maatschappelijke transities zijn in Borsele misschien wel zichtbaarder dan waar dan ook in Nederland. Daarom is het concept van de broedplaats gericht op artistiek onderzoek naar een veranderend landschap. Denk aan thema’s als energietransitie, circulair bouwen met lokale materialen, landschapsbeleving, recreatie en de ontwikkeling van het voedsellandschap. Om dit tot een succes te maken willen we de Schaapskooi verbouwen tot een dynamische plek waar kunstenaars, makers en de lokale gemeenschap elkaar kunnen ontmoeten en inspireren.
50
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? We willen kinderen de mogelijkheid geven tot muziekonderwijs.
5.4 Musea Wat willen we bereiken? We stimuleren musea en evenementen met betrekking tot lokale historie.
5.5 Cultureel erfgoed Wat willen we bereiken? Behouden en versterken van cultureel erfgoed.
5.6 Media Wat willen we bereiken? Het bekostigen van de regionale omroep.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? Wij subsidiëren de Muziekschool Zeeland. Er loopt een onderzoek naar de toekomst van het muziekonderwijs in Zeeland. Daarin wordt onder meer onderzocht of het wenselijk is de huidige gemeenschappelijke regeling (GR) om te vormen naar een stichting. We nemen deel aan en subsidiëren het regionale programma Kunst- en Cultuureducatie.
Wat gaan we ervoor doen? Wij verlenen structureel subsidie aan musea op basis van de subsidieregeling musea. Bijvoorbeeld aan Historisch Museum De Bevelanden, het Trekkermuseum en Bevrijdingsmuseum Zeeland. De gemeente Goes wil onderzoeken hoe we museumconcepten toekomstbestendig kunnen maken. We verwachten dat gemeente Borsele gevraagd wordt om hieraan een bijdrage te leveren.
Wat gaan we ervoor doen? We werken samen met bewoners en andere partijen aan het behoud en herstel van het erfgoed. We willen de beschermde dorpsgezichten Nisse en Borssele verduurzamen en zijn daarvoor een plan van aanpak en subsidieverordening aan het schrijven. Ook zijn we dit jaar begonnen met het schrijven van een Erfgoedvisie. De planning is om de visie uiterlijk 1 juni 2026 op te leveren. Daarnaast gaan we verder met het faciliteren van subsidietrajecten en restaureren van erfgoed.
Wat gaan we ervoor doen? Wij bekostigen de aangewezen regionale omroep Streekomroep de Bevelanden samen met de omliggende gemeenten.
51
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een kwalitatief goede bibliotheekfunctie aanbieden Vanuit het Rijk hebben we extra middelen aan alle inwoners. ontvangen voor het bibliotheekwerk. In samenwerking met de bibliotheek werken we aan een plan tot omvorming van de vestiging in Heinkenszand naar een ‘third place’. Dat is de derde plek waar je, na je eigen woning en werkplek, komt om te ontspannen. Een plek waar iedereen zich welkom voelt en waar mensen elkaar ontmoeten. Daarnaast gaan wij in samenwerking met de bibliotheek een plan maken voor de implementatie van de eisen uit de nieuwe Wet Openbare Bibliotheken, zodra deze is vastgesteld. 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Wat willen we bereiken? Een duurzame, klimaatadaptieve en biodiverse openbare ruimte.
Duurzame dorpsbossen.
Goed onderhouden recreatieterreinen.
Het in stand houden van veilige en duurzame speelplekken.
Wat gaan we ervoor doen? We geven in samenwerking met onze inwoners uitvoering aan de vastgestelde vijftien dorpsplannen van het Groenstructuurplan. We gaan verder met het biodiversiteitsbeheer op de omgevormde gazons. We gaan onze dorpsbossen beheren en herplanten, door middel van een nieuwe aanbesteding. De nadruk ligt op duurzaam beheer. Bij de uitvoering houden we de biodiversiteit in de gaten. Als het nodig is sturen we hierop bij. We ontwikkelen het koppelingsgebied ’s-Heerenhoek in het kader van de Regio Deal. Voor 2026 wordt het huidige dorpsbos van Lewedorp uitgebreid met 3 hectare bos. Wij streven naar goed onderhouden recreatieterreinen. Hieronder vallen onder andere Stelleplas, Scheldeoord, de getijdehavens en het hondenlosloopgebied. We zorgen ervoor dat deze aansluiten bij de huidige tijd, de beleving en de wensen van de recreant. We blijven nauw samenwerken met de vijftien speeltuinverenigingen voor de uitvoering van ons speeltuinbeleid.
52
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Veilige en aantrekkelijke speeltuinen voor alle Borselse kinderen
Wat gaan we ervoor doen? In 2026 geven we uitvoering aan onze nieuwe speeltuinregeling ‘Buiten spelen in Borsele’. We blijven hierbij nauw samenwerken met de vijftien speeltuinverenigingen. Ieder half jaar organiseren we een gezamenlijk speeltuinoverleg. We verstrekken daarnaast jaarlijks speeltuinsubsidies, voeren veiligheidsinspecties uit en stemmen de vervanging van toestellen en de aanleg van nieuwe, speelplekken gezamenlijk af. Ook stimuleren en ondersteunen we verenigingen bij de uitvoering van activiteiten in de speeltuin, zoals bij de Nationale Buitenspeeldag.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal m2 klimaatadaptieve verharding
5.410
5.410
5.000
5.500
6.000
Aantal m2 ecologisch groenbeheer
390.390
400.000
400.000
400.000
440.000
Aantal bomen per inwoner
0,51
0,51
0,51
0,51
0,51
Aantal m² klimaatadaptieve verharding Het aantal vierkante meters klimaatadaptieve verharding gaat voornamelijk over grasbetonplaten in parkeervakken. Er is geen algemene norm voor het aantal bomen per inwoner, het aantal m² ecologisch groenbeheer en het aantal m² klimaatadaptieve verharding. Dit hangt af van verschillende factoren, zoals grootte van het gebied, de stedelijke dichtheid, de beschikbare ruimte en de lokale plannen. Meestal wijst een hoger cijfer op een grotere hoeveelheid groen en een meer duurzame leefomgeving. Dit heeft dan ook weer gunstige effecten op de luchtkwaliteit, het klimaat, de uitstraling van de omgeving en het algemene welzijn van de bewoners. Aantal m² ecologisch groenbeheer Het aantal vierkante meters ecologisch groenbeheer is het aantal graslanden en bloemenweiden waarop specifiek beheer plaatsvindt. Hierbij kun je denken aan maaien en afvoeren, of aan begrazing door schapen. Aantal bomen per inwoner Het aantal bomen zegt onder meer iets over hoe klimaatadaptief de bebouwde omgeving is. Bomen leveren een belangrijke bijdrage aan de verkoeling van de omgeving. Een goede mix van boomsoorten draagt ook bij aan het vergroten van de biodiversiteit. Deze indicator is het aantal gemeentelijke bomen dat in het beheersysteem is opgenomen, gedeeld door het aantal inwoners. Bomen in bossen en op particulier eigendom zijn niet meegerekend.
53
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Algemene subsidieverordening (2016)
Niet van toepassing
Plan van Aanpak GALA Borsele (2023-2026)
Niet van toepassing
Convenant bibliotheekwerk Oosterschelde 2024-2027
2027
Actieplan sport, bewegen en gezondheid (2022-2025), Meebewegen
2027
Uitvoeringsplan JOGG (2024-2025)
2027
Speeltuinregeling 2025-2027: Buiten spelen in Borsele
2028
Cultuurnota ‘Beleef cultuur in Borsele’ (2022-2025)
2027
Erfgoednota (2017-2024)
2026
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2026 (evaluatie)
De Zeeuwse Bosvisie (2020)
Niet van toepassing
Landschapsbeleidsplan (1995)
Nader te bepalen
Duurzaamheidsvisie (2018) wordt ‘Omgevingsprogramma Hoe maken we Borsele klimaatbestendig en duurzaam’
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Muziekschool Zeeland Sportfondsen Borsele
54
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Sport, cultuur en recreatie
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2024 Lasten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Totaal lasten Baten 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Totaal baten Saldo programma
2025
2026
2027
2028
2029
378 761
498 1.272
501 612
324 618
289 622
289 622
361 33 292 833
949 34 612 933
365 34 98 970
365 34 98 870
365 34 98 870
365 34 98 870
2.821 5.481
4.688 8.985
3.106 5.686
3.109 5.418
3.121 5.399
3.134 5.412
148 409
188 776
173 102
0 102
0 102
0 102
24 19 59
16 1 37
0 1 38
0 1 38
0 1 38
0 1 38
57 716
1.952 2.969
38 351
38 178
38 178
38 178
4.765
6.016
5.335
5.240
5.221
5.234
2.805
1.365
116
116
116
116
2.402 4.362
0 4.651
0 5.219
0 5.124
0 5.105
0 5.118
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
55
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Financiële analyse (meerjarig)
Sportbeleid en activering Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidenteel extra budget van € 99.000 in 2025 voor het actieplan sport, bewegen en gezondheid. Dit bedrag wordt onttrokken uit de reserve Sportbeleid en leerlingzaken. Voor 2026 en 2027 zijn nog lasten opgenomen van €35.000 voor het Actieplan sport, bewegen en gezondheid. De aan dit taakveld toegerekende salarislasten zijn in 2026 € 15.000 hoger dan in 2025. We hebben een Brede spuk-regeling aangevraagd, waarvan de verschillende onderdelen op dit taakveld terugkomen. De looptijd van de spuk-regeling is vier jaar. De regeling is terug te zien in de bedragen aan de baten- en lastenkant. Het onderdeel leefomgeving zit vanaf 2026 niet meer in de spuk-regeling, dit zorgt voor € 13.000 lagere baten en lasten. Vanaf 2027 is (nog) geen sprake van een Brede spuk-regeling. Onderstaande onderdelen uit de Brede spuk-regeling zijn verantwoord op dit taakveld: Thema 2026 2027 2028 2029 Lokaal Sportakkoord 13.141 Brede Regeling Combinatiefuncties 113.675 Totaal 126.816 -
Sportaccommodaties De lasten in 2026 dalen ten opzichte van 2025. Voor een verklaring hiervan wordt verwezen naar het onderdeel ‘incidentele baten en lasten’ van dit programma. Aan de batenkant nemen we de huurinkomsten op van Sportfondsen voor Stelleplas en de huurinkomsten van derden voor het gebruik van de overige sportaccommodaties.
Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidenteel extra budget van € 550.000 in 2025 voor de Regio Deal culturele broedplaats. De bedragen worden onttrokken uit de reserve Cultureel Erfgoed. Voor de bijdrage aan de muziekschool ramen we vanaf 2026 € 33.000 lagere lasten. De aan dit taakveld toegerekende salarislasten zijn in 2026 € 49.000 hoger in vergelijking met 2025. Cultureel erfgoed In 2025 is een incidenteel budget uit het jaarrekeningresultaat beschikbaar gesteld van € 400.000 voor een gedenkplaquette Slag om de Schelde. Daarnaast is er nog een restantkrediet van € 109.000 doorgeschoven van 2024 naar 2025 voor de Kerkenvisie.
Musea Bij dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Media De bijdrage aan de bibliotheek bedraagt vanaf 2026 structureel € 730.000. Verder zien we voor de jaren 2025 en 2026 de decentralisatie-uitkering voor bibliotheekmiddelen van € 100.000. Op dit taakveld staan de kosten geraamd gedurende 2025 en 2026.
Openbaar groen en (openlucht) recreatie De lasten in 2025 zijn eenmalig hoger vanwege de raming van de Netten op Zee projecten Heggenproject (€ 1.520.000), Akkerranden (€ 87.000) en Uitwerking koppelingsgebied Sloerand (€ 308.000). De raming van de Netten Op Zee-projecten veroorzaken ook de hogere baten in 2025. De uitvoering voor de
56
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
verschillende projecten zorgt ervoor dat we meer uren ramen op dit taakveld (€ 170.000). De raming voor het onderhoud aan de dorpsbossen is verhoogd met € 119.000, volgens het besluit in de kadernota 20262029. Mutaties reserves (structureel) In 2023 hebben we vanuit het algemeen weerstandsvermogen € 2.312.500 toegevoegd aan de reserve Afschrijvingen investeringen maatschappelijk nut. Daarmee dekken we de Regio Deal deelprojecten Koppelingsgebied en Motoriekroute. Vanaf 2024 halen we hier structureel € 105.000 en € 10.265 uit om de kapitaallasten van deze deelprojecten te dekken. Mutaties reserves (incidenteel) Het doorschuiven van de restantkredieten van 2024 naar 2025 zorgt voor een incidentele onttrekking uit de reserve in 2025. De belangrijkste restantkredieten zijn: • Actieplan sport, bewegen en gezondheid (€ 99.000); • Regio Deal Culturele Broedplaats (€ 550.000); • Kerkenvisie (€ 110.000); • Slag om de Schelde gedenkplaquette (400.000); • Slag om de Schelde (€ 21.000); • Coronamiddelen cultuur (€ 36.000). Incidentele baten en lasten Voor het jaar 2026 is onder ‘sportbeleid en activering’ € 50.000 aan lasten geraamd voor de ZLM Tour. Onder ‘sportaccommodaties’ zitten in 2025 baten en lasten vanuit Netten Op Zee (NOZ) die in 2026 niet meer voorkomen.
Dit betreft de volgende onderwerpen: • Padelbanen Heinkenszand € 200.000; • Vissteiger Heinkenszand € 75.000; • Kleedkamers Apollo ’69 's-Gravenpolder € 100.000; • Kleedkamers Luctor Heinkenszand € 300.000. De middelen van de Brede spuk-regeling, zoals opgenomen in de tabel onder ‘sportbeleid en activering’ zijn voor 2026 eenmalig € 126.816.
57
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Sociaal domein Programmadoelstellingen Binnen het sociaal domein streven we naar een hechte gemeenschap, waarin iedereen kan meedoen en voor elkaar zorgen. We hebben ons de afgelopen jaren gericht op vroegtijdige signalering en inzet (voorliggende ondersteuning) om zwaardere zorg zoveel mogelijk te voorkomen (preventie). We willen ervoor zorgen dat mensen mee kunnen doen in de samenleving en zoveel mogelijk een normaal leven kunnen leiden (normalisatie). We zien dat het nodig is om de eigen verantwoordelijkheid van inwoners te stimuleren. Daarnaast willen we een sterke sociale basis mogelijk maken, waar inwoners elkaar kunnen ontmoeten en zorgen voor elkaar. Ook bieden we sociale zekerheid voor degenen die dat nodig hebben. Onze ondersteuning en zorg zijn gericht op de uitgangspunten van positieve gezondheid. Met de nadruk op preventie, normalisatie en samenwerking tussen diverse beleidsgebieden. Daarvoor zullen we anders moeten gaan denken en anders moeten gaan doen.
Dit zijn de belangrijkste veranderingen die we nastreven: • We zetten in op normaliseren; • We maken de omslag van zorg naar positieve gezondheid; • We versterken de inzet en verbinding van informele ondersteuning en formele zorg; • We stimuleren het nemen van eigen verantwoordelijkheid voor de positieve gezondheid van inwoners; • We verschuiven de individuele, zware zorg naar vroegtijdige en collectieve ondersteuning; • We maken zorg en ondersteuning beschikbaar voor de meest kwetsbare inwoners van -9 maanden tot +100 jaar. Ook kostenbeheersing is de komende beleidsperiode een belangrijk onderwerp. 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Wat willen we bereiken? Inwoners nemen zelf verantwoordelijkheid voor de zorg en verbetering van hun gezondheid en welzijn en bereiden zich voor op hun eigen toekomst.
Wat gaan we ervoor doen? We investeren in bewustwordingscampagnes en onderwijs van inwoners. Zodat zij weten wat ingrijpende levensgebeurtenissen zijn en wat ze kunnen doen om de regie over hun eigen toekomst te nemen. Dit doen we door duidelijke en toegankelijke communicatie over beschikbare ondersteuning en voorzieningen. Daarnaast bieden we inwoners de mogelijkheid om via persoonlijk contact informatie en advies te krijgen. Hierbij doen we een beroep op het doenvermogen van alle inwoners.
58
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Inwoners maken onderdeel uit van een hechte, We stimuleren verbinding tussen generaties door vitale gemeenschap waarin generaties voor elkaar jong en oud aan elkaar te koppelen voor praktische zorgen en het normaal is om iets voor elkaar over te hulp en sociale betrokkenheid. We organiseren hebben. samen met lokale organisaties activiteiten en stimuleren initiatieven die vitale gemeenschappen bevorderen. Voorbeelden hiervan zijn buurtprojecten zoals lief & leedstraten, sociale activiteiten en gemengde woonvormen. Mantelzorgers spelen een belangrijke rol in de zorg voor kwetsbare inwoners. Daarom bieden we hun ondersteuning en erkenning. Bijvoorbeeld door middel van praktische hulp en het stimuleren van mantelzorgvriendelijke werkomstandigheden bij werkgevers. We benaderen hulpvragen vanuit de mogelijkheden Hobbels en tegenslagen horen bij het leven. We van de inwoner en de maatschappelijke context. zetten in op eigen kracht en een sterke sociale basis. We benaderen hulpvragen van inwoners altijd vanuit deze overtuiging. Hulpvragen worden door zorgprofessionals niet gemedicaliseerd en geïndividualiseerd. Gemeenschapszorg vormt de basis voor ondersteuning. Dat betekent dat eerst gekeken wordt naar de mogelijkheden binnen het netwerk van inwoners en de gemeenschap.
Borsele vormt een stevige sociale basis waarin We stellen heldere kaders om duurzaam te inwoners, gemeente en partners investeren in domeinoverstijgend samenwerken domeinoverstijgend samenwerken aan lokale tussen beleidsmakers, professionals en inwoners sociaal maatschappelijke opgaven. om de sociale basis te versterken. Samen activeren we inwoners, zodat iedereen de kans krijgt om vanuit eigen interesses en talenten bij te dragen aan een verbonden en inclusieve gemeenschap. We passen participatie toe aan de hand van de advies/participatiestructuur van het sociaal domein en de bijbehorende participatievormen. Centrale voorzieningen zoals dorpshuizen, We stimuleren de aanwezigheid van verenigingen, inloopvoorzieningen en bibliotheken laagdrempelige, toegankelijke centrale vervullen een cruciale maatschappelijke rol als het voorzieningen, zoals dorpshuizen en bibliotheken. kloppende hart van het dorp, waar inwoners We verstrekken subsidies en werken samen met samenkomen. vrijwilligers, verenigingen en professionele maatschappelijke organisaties om activiteiten te organiseren, die bijdragen aan een sterker sociaal netwerk. Daarnaast hebben we in de eerste tranche van ‘Netten op zee’ een fiche opgenomen voor de verduurzaming van onze dorpshuizen. In 2026 staat de voorbereiding gepland van: Kwadendamme, Oudelande, Borssele, ‘s-Heerenhoek, Ovezande.
En de uitvoering van: Nisse, Driewegen, Ellewoutsdijk, Hoedekenskerke.
59
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Mensen met een zorg- en ondersteuningsbehoefte blijven zo lang mogelijk in hun vertrouwde omgeving wonen. Een sterk voorliggend netwerk en aanbod van (preventieve) basisvoorzieningen voor inwoners.
Veilige kinderopvang en peutergroepen waar kwaliteit vooropstaat en kinderen zich kunnen ontwikkelen.
Een gezonde, veilige en kansrijke start van alle kinderen in de eerste 1000 dagen door optimale ondersteuning van (aanstaande) ouders.
We voldoen aan de taakstelling huisvesting statushouders die wij vanuit het Rijk opgelegd krijgen.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? We bieden laagdrempelige toegang tot hulp en ondersteuning dicht bij huis, waar inwoners gebruik van kunnen maken zonder een Wmo- of jeugdhulp indicatie (voorliggende voorzieningen). We versterken waar nodig onze basisvoorzieningen met laagdrempelige ondersteuning, zodat inwoners in de toekomst beter weten hoe ze bepaalde zaken kunnen voorkomen of zelf kunnen oplossen. We investeren daarnaast in een breed netwerk met onze zorgpartners en vrijwilligers, zodat formele en informele zorg in verbinding staan en goed op elkaar aansluiten. We zorgen voor toezicht op alle kinderopvanglocaties (inclusief peutergroepen). Dit doen we in nauwe samenwerking met de GGD. Als het nodig is zetten we passende handhaving in om de kwaliteit te verbeteren. In 2026 werken we met de aangepaste ‘Beleidsregels gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang 2025’. Ook vernieuwen we het onderwijsachterstandenbeleidsplan en stellen we samen met Bazalt Groep en enkele partners een nieuw plan op voor de periode 2026-2029. We werken in de lokale coalitie Kansrijke Start met betrokken zorg- en welzijnsorganisaties in het medisch en sociaal domein aan ondersteuning voor (aanstaande) ouders in de periode voor, tijdens en na de zwangerschap.
We faciliteren multidisciplinair overleg tussen alle partijen en zetten in op vroegsignalering, passend aanbod en deskundigheidsbevordering. De afdeling Werk, Inkomen & Zorg (WIZ) van GR de Bevelanden coördineert de huisvesting van statushouders. Daarvoor werken zij integraal en domeinoverstijgend samen met betrokken partijen, zoals onderwijs, woningcorporaties en sociale werkvoorzieningen. Denk daarbij aan welzijn, inburgering en arbeidsparticipatie. We verwachten dat de taakstelling voor de te huisvesten statushouders verder stijgt in 2026. Met onze samenwerkingspartners laten we deze mensen zo goed mogelijk integreren.
60
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Op basis van de uitgangspunten van de Veranderopgave Inburgering bieden we een passend aanbod aan onze nieuwe inwoners in het kader van het nieuwe inburgeringsstelsel.
Wat gaan we ervoor doen? Namens Borsele en de andere Bevelandse gemeenten verzorgt WIZ de procesregie voor inburgering. WIZ begeleidt mensen gedurende het inburgeringstraject en zet in op uitstroom naar werk. Daarnaast biedt zij budgetcoaching voor het aanleren van financiële vaardigheden en koopt ze taaltrajecten in. We subsidiëren VluchtelingenWerk voor onder meer de maatschappelijke begeleiding van onze statushouders. We zoeken hier nadrukkelijk de koppeling met het lokale welzijnswerk en de netwerken in onze kernen.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Aantal gehuisveste statushouders
39
44
44
49
n.t.b.
Aantal gehuisveste statushouders De huisvestingsopgave vanuit het Rijk voor 2026 is nog niet bekend. Onze streefwaarde is 100% van deze opgave. 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO Wat willen we bereiken? In een vroeg stadium de ondersteuningsvraag en hulpbehoefte in kaart brengen.
Wat gaan we ervoor doen? Inwoners weten beter hoe ze om kunnen gaan met uitdagingen in het dagelijks leven. Voor inwoners waarbij dit niet genoeg is, streven we ernaar dit vroeg te herkennen, zodat we voorkomen dat problemen erger worden. We benutten nog meer de bestaande voorliggende voorzieningen, zoals jeugdgezondheidszorg (JGZ), het algemeen maatschappelijk werk (AMW), de jeugd- en gezinsondersteuners, welzijnswerkers en de inloopvoorzieningen. Zij hebben een belangrijke rol in signalering en het bieden van laagdrempelige, passende ondersteuning. We werken nauw samen met kinderopvangorganisaties en scholen om ondersteuningsvragen vroeg in beeld te brengen, te adviseren en waar nodig (kortdurend) te ondersteunen (zie taakveld 4.3).