14.1 Programmabegroting 2026-2029
Tekst van het document
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programmabegroting 2026-2029
1
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden wij u de programmabegroting 2026 aan, inclusief de meerjarenraming voor 2027-2029. Bij het opstellen van deze begroting hebben we de uitgangspunten uit de kadernota 2026-2029 als leidraad gebruikt. Deze begroting geeft inzicht in onze financiële plannen voor het komende jaar, met aandacht voor de toekomst en de belangen van onze samenleving. We bieden u een begroting aan waarin de eerste jaarschijf sluitend is, door gebruik te maken van ons eigen vermogen als dekkingsmiddel. Onze vermogenspositie is sterk en positief. Deze positie weerspiegelt de financiële gezondheid van onze gemeente. We beschikken over ruim voldoende eigen vermogen, waardoor we in staat zijn om eventuele financiële risico’s op te vangen. Dit geeft vertrouwen en biedt een stevige basis voor de toekomst. In deze programmabegroting hebben we weinig nieuw beleid opgenomen. Dat is logisch – het is het laatste jaar van deze bestuursperiode. Dan is het gebruikelijk om zaken netjes af te ronden en geen grote nieuwe koerswijzigingen meer te maken. We kunnen wel het huidige beleid en de diverse projecten die voortkomen uit de Regiodeal, de Netten op Zee-middelen en ons algemeen weerstandsvermogen blijven uitvoeren. Europa, het Rijk en de provincie leveren bij de uitkeringen en subsidies geen structurele middelen mee.
Maar veel van deze projecten brengen op termijn wel onderhoudskosten met zich mee. Daarom is het van belang om kritisch te blijven op onze uitgaven. We blijven ons inzetten om de kwaliteit van onze dienstverlening te waarborgen, terwijl we tegelijkertijd werken aan het versterken van onze financiële positie. We indexeren de beschikbare budgetten met 2% om de stijgende kosten op te vangen. Na 2032 stopt de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) met het uitkeren van dividend, het is belangrijk dat we hier in de toekomst niet meer afhankelijk van zijn. In maart vinden de nieuwe gemeenteraadsverkiezingen plaats, waarmee deze begroting de laatste van dit college is. In deze laatste periode blijven wij aandacht besteden aan de thema’s uit uw bestuursprogramma. Er is ook geld beschikbaar voor het bestuursprogamma van de nieuwe raadsperiode. Wij hopen u met deze begroting een helder inzicht te bieden in de financiële positie van de gemeente Borsele. Namens het college van burgemeester en wethouders, Arno Witkam, Wethouder Financiën
2
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Inhoudsopgave Voorwoord .................................................................................................................................................... 2 Het financiële beeld ...................................................................................................................................... 4 Programma’s .................................................................................................................................................... 7 Programma Bestuur en ondersteuning .......................................................................................................
8 Programma Veiligheid .................................................................................................................................23 Programma Verkeer, vervoer en waterstaat...............................................................................................29 Programma Economie .................................................................................................................................34 Programma Onderwijs ................................................................................................................................41 Programma Sport, cultuur en recreatie ......................................................................................................48 Programma Sociaal domein ........................................................................................................................58 Programma Volksgezondheid en milieu .....................................................................................................74 Programma Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ..................................................84 Financieel overzicht programma's .............................................................................................................96 Totale begroting
..........................................................................................................................................97 Paragrafen........................................................................................................................................................99 Paragraaf Lokale heffingen .......................................................................................................................100 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................105 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ..................................................................................................114 Paragraaf Financiering ..............................................................................................................................121 Paragraaf Bedrijfsvoering ..........................................................................................................................125 Paragraaf Wet Open Overheid ...................................................................................................................129 Paragraaf Projecten ...................................................................................................................................130 Paragraaf Grondbeleid
..............................................................................................................................134 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................137 Bijlagen ..........................................................................................................................................................159 Toelichting financiële positie ....................................................................................................................160 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................................163 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................................................................................164 Overzicht subsidies ....................................................................................................................................166 Berekening algemene uitkering Gemeentefonds .....................................................................................167 Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................................................169 Afkortingenlijst
..........................................................................................................................................171
3
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Het financiële beeld Voor het samenstellen van deze begroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: ▪ De kadernota 2026-2029. ▪ Het uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ 2022-2026. ▪ De ontwikkeling uit het gemeentefonds, geactualiseerd tot en met de septembercirculaire 2025. ▪ De structurele mutaties voor de meerjarenraming tot en met de vijfde wijziging van de begroting 2025. In de tabel hieronder geven we een overzicht van de relevante ontwikkelingen die effect hebben op het saldo, na de vastgestelde kadernota 2026-2029 van 3 juli 2025. Het saldo van de kadernota is het vertrekpunt. Een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen staat onder de tabel. Inleiding
2026
2027
2028
2029
-1.213.650
-981.850
-801.850
243.650
Gemeenschappelijke regelingen Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ) Muziekschool Zeeland (MZ) Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ)
130.000 33.000 29.000
130.000 33.000 29.000
33.000 29.000
33.000 29.000
Gemeentefonds Gemeentefonds algemeen (meicirculaire) Gemeentefonds algemeen (septembercirculaire)
267.400 -117.900
227.200 -222.000
238.800 -262.400
164.100 -319.100
-1.578.200 487.200 -75.700 115.000 248.500 165.000 9.350 1.550.000
-1.445.000 509.500 -75.700 170.000 190.500 120.000 -4.650 -
-1.355.300 530.900 -75.700 65.000 127.500 149.000 -2.950 -
-1.301.700 357.000 -75.700 104.700 127.500 215.000 38.550 -
49.000 -1.320.000 -1.325.000
-384.000
Saldo kadernota 2026-2029
Mutaties algemeen Salarisbegroting Kapitaallasten Reinigingsrechten Treasury Leges (ANG) Tariefegalisatievoorzieningen (TEV) Overige aanpassingen Inzet surplus algemene reserve Eindsaldo Begroting 2026-2029
Gemeenschappelijke regelingen De begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen voor 2026 zijn verwerkt in deze begroting. De bijdragen zijn zo reëel mogelijk geraamd. Vanuit de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland is er een bericht gekomen dat de verdeelsleutel onjuist is. Deze wijziging was te laat om te verwerken in onze kadernota. Dit levert ons een voordeel op van € 130.000 voor de jaren 2026 en 2027. Dit voordeel nemen we nu mee. Daarnaast corrigeren wij de ramingen voor de Muziekschool Zeeland en OLAZ, wat resulteert in een structureel voordeel van respectievelijk € 33.000 en € 29.000. Gemeentefonds De septembercirculaire 2025 geldt als uitgangspunt voor de begroting. De algemene, budgettaire effecten van de meicirculaire hebben we in de kadernota al meegenomen. Het deel dat we daarbij niet hebben meegenomen is de loon- en prijscompensatie. Dit zetten we doorgaans in om onze eigen
4
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
budgetten te verhogen met een inflatiecorrectie en eventuele tegenvallers tussen het moment van de kadernota en de begroting op te vangen. In de kadernota is besloten onze eigen budgetten te indexeren met 2%. Het resterende voordeel in de meicirculaire, wat nog niet is meegenomen bij de kadernota, loopt in de jaren af van € 267.400 in 2026 naar € 164.100 in 2029. De septembercirculaire heeft een nadeel wat oploopt van € 117.900 in 2026 tot € 319.100 in 2029. In de analyse van de septembercirculaire is meer toelichting opgenomen. Mutaties algemeen De belangrijkste en grootste mutaties lichten we hieronder toe. Salarisbegroting De nieuwe Cao Gemeenten is per 1 april 2025 ingegaan. De lonen stijgen in vijf stappen tussen april 2025 en maart 2027. In de kadernota hebben we middelen gereserveerd voor de salarislasten van 2026. Bij de kadernota is er een rekenfout gemaakt bij de cao-wijziging. Dit levert een nadeel op van € 310.000. Daarnaast zijn in de begroting 2025 de salarislasten te laag geraamd voor circa € 700.000. Dit werkt door naar de salarisbegroting 2026 met betrekking tot de salarissen, periodieken en indexeringen. Samen met de eerdergenoemde aanpassing levert dit in totaal een structureel nadeel op van € 1.578.200 in 2026 aflopend tot € 1.301.700 in 2029. We hebben het verschil met 2025 geanalyseerd en onze werkwijze aangepast.
Vanaf 2026 zijn we meer in control over de salarisbegroting. Kapitaallasten In de kadernota zijn lagere kapitaallasten voorzien. Het voordeel is in werkelijkheid groter dan ingeschat. Een grote verandering is het besluit om investeringen vanaf € 50.000 af te schrijven in plaats van vanaf € 25.000. Van een aantal de komende jaren aan te schaffen voertuigen ligt de aanschafprijs tussen de € 25.000 en € 50.000. Deze aankopen worden niet geactiveerd. Hierdoor dalen de kapitaallasten. Daarnaast werken we vanaf 2026 met een restwaarde voor verschillende activa. Dit levert ook een voordeel op. In totaal bedraagt het voordeel € 487.000 in 2026, € 509.000 in 2027, € 531.000 in 2028 en € 357.000 in 2029. Reinigingsrechten Reinigingsrechten worden geheven voor het ophalen van afvalstoffen (uitgezonderd autowrakken) van bedrijven en instellingen die door hun aard, omvang of hoeveelheid niet periodiek worden ingezameld. Per 1 januari 2026 heffen we deze belasting niet meer. Dat betekent dat de inkomsten van € 84.700 wegvallen. Daartegenover staat een verlaging van de kosten van € 9.000. Het is nog onduidelijk of het stoppen met het reinigingsrecht op termijn tot verdere besparingen leidt. Treasury Door hoge jaarrekeningsaldi, dividenden en specifieke uitkeringen hebben we een hoog banksaldo. We hoeven daarom geen tot weinig kasgeldleningen aan te trekken de komende jaren.
De grote hoeveelheid liquide middelen (geld in kas) zorgt ook voor hoge rentebaten vanuit de Rijksschatkist. We hebben de renteramingen aangepast op basis van onze financieringsbehoefte. Het voordeel bedraagt € 115.000 in 2026, € 170.000 in 2027, € 65.000 in 2028 en € 104.700 in 2029. Leges (ANG) Een extern bureau doet jaarlijks onderzoek naar de legesverordening en de bijbehorende opbrengsten. We hebben de hogere baten als gevolg van de paspoort piek structureel doorgevoerd. Vorig jaar hebben we dit alleen voor 2025 gedaan omdat we niet zeker waren over de aantallen in de komende jaren. We hebben ook een beter inzicht in de bouwleges onder de Omgevingswet. Deze raming is verhoogd. Het voordeel bedraagt € 249.000 in 2026, € 191.000 in 2027, € 128.000 in 2028 en € 128.000 in 2029.
5
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Tariefegalisatievoorzieningen Er is een voordeel in alle jaren als gevolg van de tariefegalisatievoorzieningen rioolheffing en afvalstoffenheffing. Dit betekent dat we meer uit de voorzieningen halen om de kosten te dekken dan voorheen. Een van de redenen hiervoor is het stoppen met reinigingsrechten. Doordat we hiermee stoppen valt er een opbrengst weg en moeten we alle kosten van de afvalinzameling dekken met de afvalstoffenheffing. De tweede reden is dat er meer salarislasten begroot worden op zowel rioolheffing als afvalstoffenheffing. Dit heeft te maken met de cao-stijgingen. Overige aanpassingen Tussen het moment van de kadernota en de begroting hebben er nog diverse kleine financiële aanpassingen plaatsgevonden. Vanwege de beperkte impact lichten we deze niet allemaal toe. Bij deze kleine aanpassingen kunt u bijvoorbeeld denken aan een bijstelling van de raming voor uitkeringen van het Rijk, een verhoging van de bijdrage aan het Bestuurlijk Platform De Bevelanden, het neutraal maken van geïndexeerde specifieke uitkeringen (spuks) en het ramen van de verhuuropbrengst van het voormalige Vrijwilligershuis. Inzet surplus algemene reserve Vanwege de hoge jaarlijkse resultaten in de jaarrekening en de sterke positie van het eigen vermogen mogen gemeenten vanaf 2025 incidentele middelen ramen als structureel dekkingsmiddel.
Het inzetten van het eigen vermogen als dekkingsmiddel is in overeenstemming met de toezichthouder. In de kadernota hebben we dit nog niet ingezet als dekkingsmiddel maar bij de begroting zetten we dit wel in. In de jaarschijf 2026 zetten we € 1.550.000 in als dekkingsmiddel. Hiervoor onttrekken we dit bedrag aan de algemene reserve.
6
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma’s
7
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Bestuur en ondersteuning Programmadoelstellingen De gemeente richt zich op een goede en complete dienstverlening en richt zich op goede dienstverlening aan inwoners. We passen onze werkwijze aan en vernieuwen de manier waarop we bestuur en participatie vormgeven. Zo betrekken we inwoners actief bij de politiek en bij ons beleid. Het college van burgemeester en wethouders en de gemeentelijke organisatie doen dit door in gesprek te gaan met inwoners, bedrijven en organisaties. Dorpsraden, de kinderburgemeester, het uitdaagrecht (Right to Challenge), het participatieplatform ‘Praat mee Borsele’ en inwonersinitiatieven spelen hierbij een grote rol. Onze wethouders vervullen de rol van dorpswethouder: ieder is verantwoordelijk voor vijf dorpen. We zetten in op gastvrijheid en een efficiënte digitale én fysieke dienstverlening. Ook investeren we blijvend in onze medewerkers, want zij zijn het gezicht van de gemeente. Een goed leef- en woonklimaat stopt niet bij de gemeentegrenzen. Daarom werken we actief samen met partners in de regio en over de grens. Dit doen we onder andere binnen North Sea Port District, Platform de Bevelanden, Mainport Zeeland/West-Brabant en met uitvoeringsorganisaties zoals de Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD), de Veiligheidsregio Zeeland (VRZ) en de GGD Zeeland. Een gezonde financiële positie is voor ons belangrijk.
We geven duidelijk inzicht in de inkomsten en uitgaven die niet direct aan programma’s zijn gekoppeld. Met betrouwbaar financieel beleid houden we onze balans in evenwicht. Dit programma belicht de financiële aspecten en laat ook de overheadkosten zien voor sturing en ondersteuning van medewerkers. Zo wordt helder welke directe kosten nodig zijn om de doelen in onze beleidsprogramma’s te realiseren. 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken? De raad vindt het van groot belang een goede binding met de inwoners van de gemeente te hebben en te weten wat er bij hen leeft. Om zijn rol als volksvertegenwoordiger te vervullen zal de raad meer contact met de samenleving zoeken.
Wat gaan we ervoor doen? De raad zoekt actief contact met de samenleving. Door middel van bijvoorbeeld werkbezoeken en bijeenkomsten met inwoners. De raad werkt met een lange termijnagenda. Zo kan de raad beter sturen op de thema’s die belangrijk zijn en meer grip houden op de eigen agenda. Alle raadsvergaderingen zijn live te volgen via de website. Dit maakt de bijeenkomsten toegankelijker voor iedereen. We houden minimaal één keer per jaar overleg met de dorpsraden. Dit overleg gebruiken we om tot betere en efficiëntere samenwerking met de dorpsraden te komen. De personele unie is een onafhankelijke rekenkamer die onderzoek doet naar de doelmatigheid, doeltreffendheid en rechtmatigheid van het gevoerde bestuur. We werken hierin samen met de gemeenten Goes, Noord-Beveland, Reimerswaal en Tholen. Het presidium fungeert als klankbordgroep en kan suggesties meegeven voor onderzoeken.
Samenwerking dorpsraden.
Verordening rekenkamer Borsele.
8
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? We willen het politieke bewustzijn van jeugdigen (basisschoolleeftijd) aanwakkeren en de betrokkenheid tussen gemeente en kinderen vergroten.
Wat gaan we ervoor doen? Ieder jaar installeren we een kinderburgemeester die een jaar lang actief is. De kinderburgemeester gaat aan de slag met één of meerdere zelf uitgekozen thema’s en doet mee met verschillende activiteiten in de gemeente. Op deze manier versterken we de betrokkenheid tussen kinderen en de gemeente. Daarnaast zetten we het spel Democracity in om basisschoolleerlingen meer te leren over hoe de gemeente werkt. In de participatienota schetsen we op welke manier we onze inwoners betrekken bij het beleid en de uitvoering van gemeentelijke taken. Ook het uitdaagrecht (Right to Challenge) maakt hier onderdeel van uit. We zetten het digitale participatieplatform www.praatmee.borsele.nl in, zodat inwoners ideeën kunnen aandragen voor projecten vanuit de gemeente. Vanuit de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) North Sea Port District (NSPD) richten we ons mede op Europese subsidieverwerving en pakken we onderwerpen op die de landsgrenzen overstijgen. Zoals: de zoetwaterproblematiek, de energietransitie, wonen, natuur, infrastructuur en mobiliteit. We voeren de uitvoeringsagenda uit, in samenwerking met andere gemeenten, provincies en rijksoverheden. De samenwerking richt zich op vier thema’s: 1. Wonen: We zorgen samen voor genoeg betaalbare en passende woningen, nu en in de toekomst.
Ook werken we aan sterke dorpen en buurten, met goede voorzieningen dichtbij. 2. Werken: We stimuleren een gezonde en toekomstbestendige economie. Dat doen we door ruimte te bieden aan ondernemers, in te zetten op innovatie en werkgelegenheid. 3. Beleven: De Bevelanden zijn aantrekkelijk om in te wonen én te bezoeken. We versterken de leefbaarheid, cultuur, recreatie en natuur. Iedereen moet kunnen meedoen en zich thuis voelen. 4. Duurzaamheid: Samen maken we werk van de energietransitie, klimaatadaptatie en het beschermen van onze leefomgeving. Zo maken we onze regio klaar voor de toekomst.
Duidelijkheid over de koers die we op willen met (burger)participatie.
Een goed leef- en woonklimaat in de grensregio Vlaanderen en Zeeland en verwerving van (Europese) subsidies.
Verbreding regionale samenwerking Platform De Bevelanden.
9
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Een efficiëntere en doelmatige samenwerking tussen de GGD, VRZ en de RUD.
Wat gaan we ervoor doen? Op 5 juni 2025 gaf de gemeenteraad zijn mening over de samenwerking tussen de GGD en de VRZ. In het eerste kwartaal van 2026 ronden we dit traject af. Dan is er één gemeenschappelijke regeling. Ondertussen voegen we de bedrijfsvoeringstaken samen. Ook werken we aan gezamenlijke huisvesting. In de toekomst kan de Omgevingsdienst Zeeland aansluiten bij één of meer onderdelen. Uitvoering van het bestuursprogramma ‘Schakelen In het bestuursprogramma heeft de gemeenteraad met raad en daad’. twaalf thema’s benoemd die in de periode van 2022 tot 2026 extra aandacht verdienen. In 2026 evalueren we de behaalde resultaten, onder andere op de thema’s ‘leefbaarheid’ (kaderplan maatschappelijke voorzieningen), ‘zoetwaterhuishouding’ en ‘beeldkwaliteit’. Na de verkiezingen in maart 2026 start een nieuwe raad en een nieuw college. Voor 2026-2030 maken zij een bestuursprogramma. 0.2 Burgerzaken Wat willen we bereiken? Voortdurende verbetering van onze dienstverlening.
Optimaliseren (digitale) dienstverlening.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven werken aan onze ambities. Zo zijn we vergevorderd met een integrale visie op het gastheerschap. Samen met de projectgroep Flexibel Werken en een extern architectenbureau zijn ontwerpen gemaakt voor de verbouwing van de publieke ruimtes. Ook de rollen en taken van de allround medewerkers en gastvrouwen/-heren worden opnieuw bekeken. Steeds meer inwoners regelen hun zaken digitaal. Met iBurgerzaken bieden we veilige, efficiënte en gebruiksvriendelijke modules voor de best mogelijke dienstverlening. Tegelijk blijven we oog houden voor mensen die hulp nodig hebben bij digitale processen.
10
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Verdere ontwikkeling en vernieuwing van het verkiezingsproces.
Accuraat en proactief inspelen op maatschappelijke en wettelijke ontwikkelingen.
0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik van gebouwen en gronden en het afstoten van gebouwen en gronden die niet (meer) nodig zijn voor gemeentelijke taken.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? De overheid werkt continu aan een beter, efficiënter en toegankelijker verkiezingsproces. Gemeenten richten zich op thema’s zoals het verbeteren van stembureaus, het vernieuwen van stemprocedures en het beoordelen van proeven met nieuwe stembiljetten. Wij volgen wetgeving en innovaties op de voet. Daarbij richten we ons vooral op betrouwbaarheid, transparantie en samenwerking tussen teams zoals burgerzaken, buitendienst en communicatie. In 2026 organiseren we de gemeenteraadsverkiezing, met vooraf een debatavond en achteraf een uitslagenavond. Omdat we een hoge opkomst verwachten doen we meer beroep op vrijwilligers. Ook zetten we sociale media en andere kanalen actief in om het belang van de verkiezing te benadrukken. Dit vraagt extra inzet, tijd en middelen van onze medewerkers. De gemeente wil de kwaliteit van de Basisregistratie Personen (BRP) blijven verbeteren. Onder andere door nieuwe document- en gezichtsscanners te gebruiken om identiteitsfraude tegen te gaan. Tegelijkertijd nemen de uitdagingen toe doordat internationale rechten die burgers hebben steeds complexer worden. Daarnaast vragen onverwachte situaties, zoals de tijdelijke noodopvang in Heinkenszand, om extra inzet van tijd en middelen.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven gronden verhuren, ver(erf)pachten, ruilen of verkopen. Waar mogelijk zetten we strategische gronden (vrij van pacht) in. Bijvoorbeeld via het Kavelruilbureau Zeeland.
11
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
0.4 Overhead Wat willen we bereiken? Verbetering van zowel onze interne als externe dienstverlening en communicatie.
Wat gaan we ervoor doen? In 2026 herzien we onze visies op dienstverlening en communicatie. We willen telefonisch goed bereikbaar zijn voor onze inwoners en ons gastheerschap versterken. Daarnaast blijven we inzetten op helder en eenvoudig taalgebruik en interne communicatie. We profileren onszelf als aantrekkelijke werkgever en zetten nieuwe media in om onze inwoners nog beter te bereiken. Belangrijke thema’s waar we meer over willen communiceren zijn het sociaal domein, duurzaamheid(subsidies), de energietransitie, wonen, klimaatadaptatie en de gemeenteraadsverkiezingen. Een geactualiseerde, zoekvraag gestuurde website. We blijven onze website verbeteren door het zoekgedrag bij te houden. We passen het aanbod op de website regelmatig aan op het zoekgedrag van onze bezoekers en houden de websites actueel en (digitaal) toegankelijk voor een brede doelgroep. De websites van Borsele Beweegt en Bons krijgen dezelfde leverancier als die van de gemeentelijke website en het Welzijnshuis. Meepratende en meedenkende inwoners. We blijven het digitale participatieplatform www.praatmee.borsele.nl inzetten. Hier kunnen inwoners op een makkelijke manier hun ideeën delen voor projecten vanuit de gemeente. Ook het inwonerspanel blijven we in 2026 inzetten. Een effectief en digitaal informatiebeheer inclusief We werken aan een effectief en digitaal duurzame toegankelijkheid van informatie.
informatiebeheer. Hierbij staat het ontwikkelen en het vergroten van kennis en vaardigheden centraal. Waar nodig werken we samen met andere Zeeuwse overheden. Een toekomstbestendige en stabiele We geven verder uitvoering aan de iVisie en de informatievoorziening. speerpunten die daarin zijn opgenomen. Daarbij werken we samen met de Bevelandse gemeenten. Vaardige medewerkers op het gebied van We zorgen dat onze medewerkers weten hoe en iBewustzijn. waarom ze in informatie binnen de gemeente moeten beveiligen. Dat doen we door aandacht aan het onderwerp te besteden bij de indiensttreding (bijvoorbeeld via e-learning) en door verschillende communicatieactiviteiten voor alle medewerkers te organiseren. Hierbij volgen we het lopende communicatieplan informatieveiligheid. Ook het beveiligingsbewustzijn van onze medewerkers krijgt de aandacht die het verdient.
12
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een organisatie in stand houden die adequaat en flexibel inspeelt op nieuwe trends en ontwikkelingen.
Integere, betrouwbare, klantgerichte en flexibele bestuurders en medewerkers.
Duurzame inzetbaarheid.
Verwerven van subsidies.
Professionaliseren van de inkoop- en aanbestedingsfunctie.
0.5 Treasury Wat willen we bereiken? Benodigde financieringsmiddelen aantrekken tegen zo laag mogelijke kosten en risico’s.
0.61 OZB woningen & 0.62 OZB niet-woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen/inschatten van de opbrengsten.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? We werken met een strategische personeelsplanning (SPP) die we koppelen aan de planning- en controlcyclus. Hierdoor stemmen we de in-, door- en uitstroom van personeel af op veranderingen in de vraag naar arbeid in de organisatie. Dit doen we op zo’n manier dat we de taken die nodig zijn om de doelstellingen van de organisatie te behalen kunnen blijven uitvoeren. Binnen onze organisatie bieden we opleidingsprogramma’s aan op relevante thema’s. Daarnaast werken we volgens het vastgestelde integriteitsprotocol en geven we aandacht aan de naleving van onze kernwaarden. In 2026 herzien we ons beleid op het gebied van duurzame inzetbaarheid (Bfit). Hierbij nemen we de resultaten van de ‘inzetbaarheidsscan’ die we in 2025 uitvoerden als uitgangspunt. Thema’s die doorlopend onder de aandacht blijven, zijn vitaliteit, SPP en talentmanagement. Door initiatieven aan elkaar te koppelen, vergroten we de kans op het verkrijgen van subsidies. We maken gebruik van een deskundige voor een integraal subsidieadvies. We gaan door met de samenwerking met het Inkoopbureau Karel (voorheen West-Brabant). Het inkoopbureau richt zich op het begeleiden en adviseren van inkooptrajecten, aanbestedingen en contractmanagement.
Wat gaan we ervoor doen? We volgen de geld- en kapitaalmarkt en kijken kritisch naar onze financieringsbehoefte. Afhankelijk hiervan zullen we zo goedkoop mogelijk lenen.
Wat gaan we ervoor doen? De veranderingen in de WOZ-waarden (Waardering Onroerende Zaken) compenseren we door het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB) bij te stellen. We willen hiermee voorkomen dat waardestijgingen tot een hogere aanslag leiden voor onze inwoners. Om de stijging van de lasten op te vangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
13
Gemeente Borsele 0.64 Belastingen overig Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2026
Wat gaan we ervoor doen? Sinds 2022 leggen we geen precarioheffing meer op. De compensatie voor het aandeel in de betaalde precariobelasting van Evides is daarmee vervallen. Het bedrag van Enduris over de vorige jaren is gereserveerd. Hiervoor wachten we nog op een uitspraak van de rechter.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Het zo reëel mogelijk ramen van de algemene De raming/inschatting van de algemene uitkering uitkering en de decentralisatie uitkeringen uit het en de decentralisatie uitkeringen stemmen we af Gemeentefonds. op de circulaires van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). In deze begroting is de meicirculaire 2025 verwerkt. 0.8 Overige baten en lasten Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik maken van de werkplaats en het breed inzetten van het personeel.
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Wat willen we bereiken? Een rechtvaardige belastingdruk voor die situaties waarbij de gemeente als ‘ondernemer’ optreedt.
Wat gaan we ervoor doen? We streven naar een optimale bezetting van de werkplaats. Verder zetten we personeel efficiënt in voor projecten met andere gemeenten.
Wat gaan we ervoor doen? We dienen aangiften in volgens de regels van de belastingdienst en streven naar het optimaliseren van onze fiscale positie.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een evenwichtige en reëel structureel sluitende We houden de ramingen actueel door tussentijdse meerjarenbegroting. begrotingswijzigingen en rapportages.
14
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ (2022-2026)
2026
Besturings- en managementfilosofie Borsele (2023)
2026
Participatienota (2023)
2027
Besluit begroting en verantwoording (BBV)
Niet van toepassing
Financiële verordening (2025)
2026
Dienstverlenings- en communicatievisie (2023)
2026
Informatiebeveiligingsrichtlijn, informatiebeveiligingsplan en informatiebeveiligingshandboek Basisregistratie Personen (BRP) en waardedocumenten (2024-2026)
2027
Strategische visie op de ambtelijke organisatie (2023)
2026
Belastingverordeningen (2025)
2026
Controleverordening (2024)
2025
Treasurystatuut (2022)
2026
Garantiebeleid (2022)
2026
iVisie (2023)
2027
Privacybeleid Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) (2023)
2027
Addendum privacybeleid Wet politiegegevens (Wpg) (2023)
2027
Strategisch Informatiebeveiligingsbeleid (2022)
2026
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma BNG Bank N.V. Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland Gemeenschappelijke regeling De Bevelanden Platform De Bevelanden
15
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bestuur en ondersteuning
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2024 Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.62 OZB niet-woningen 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal lasten
2025
2026
2027
2028
2029
2.172 998 221 11.379 304 254 211 141
5.135 1.073 554 14.091 1.162 155 343 30
2.326 1.142 386 13.049 340 140 132 31
2.319 1.115 379 12.897 350 147 132 31
2.319 1.062 379 12.468 391 154 192 31
2.319 1.062 379 12.511 377 153 192 31
10.092 25.772
2.197 24.740
0 17.546
0 17.370
0 16.996
0 17.025
471 525 229 938 14.124 3.377 6.687 -1
12 661 161 203 2.876 3.356 6.715 0
12 589 196 353 2.803 3.668 7.422 0
12 517 196 353 2.800 3.668 7.522 0
12 426 196 353 2.694 3.668 7.522 0
12 426 196 353 2.719 3.668 7.522 0
Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Totaal baten
47.117 168
51.571 96
50.941 98
50.665 98
49.768 98
50.231 98
0 73.634
0 65.650
1.550 67.631
0 65.830
0 64.736
0 65.224
Saldo programma
-47.862
-40.910
-50.085
-48.460
-47.740
-48.199
1.580
5.602
172
176
82
82
16.963 -32.479
41 -46.471
0 -50.257
0 -48.636
0 -47.822
0 -48.281
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
16
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Financiële analyse (meerjarig)
Bestuur Binnen het taakveld 0.1 Bestuur dragen we € 90.000 bij aan het initiatief van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) voor de zogeheten Gezamenlijk Gemeentelijke Uitvoering (GGU). Verder dragen we bij aan het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO). Daarnaast hebben wij in de vorige begroting een structurele stelpost van € 500.000 geraamd voor het Uitvoeringsprogramma ‘Schakelen met Raad en Daad’ 2022-2026. Sinds 2024 is hier al een aantal keer beroep op gedaan waardoor deze stelpost is teruggelopen tot € 303.000. Verdeeld over iVisie (€ 100.000), Rekenkamerfunctie (€ 30.000), Woningbouw B beleidsmedewerker Volkshuisvesting (€ 85.000) en Beleidsondersteuner Klimaatadaptatie (€ 88.000). Voor de bestuursperiode 2026-2030 zal ook een nieuw bestuursprogramma worden opgesteld. Vanaf 2026 reserveren we hiervoor structureel € 500.000. Tot slot staat op dit taakveld het fonds voor de opvang van ontheemden en statushouders van € 3.400.000 geraamd, zoals besloten bij de resultaatbestemming jaarrekening 2024. Dit is zichtbaar in het vergelijkende jaar 2025.
Burgerzaken Op dit taakveld ramen we de opbrengsten van de leges van burgerzaken. Leges zijn de kosten die inwoners aan de gemeente betalen voor officiële documenten, zoals een paspoort, identiteitskaart of rijbewijs. In 2026 zijn de begrote opbrengsten van deze leges lager dan in 2025. Dit komt door de ‘paspoortpiek’ in 2024 en 2025. In 2014 is de geldigheidsduur van een paspoort en identiteitsbewijs aangepast van vijf naar tien jaar. Veel inwoners hebben in 2014 of 2015 een identiteitsbewijs of paspoort aangevraagd en hebben inmiddels een nieuw document ontvangen. Dit zorgt voor een daling in de baten voor 2026 ten opzichte van 2025. De lasten stijgen als gevolg van het toevoegen van een functioneel applicatiebeheerder bij burgerzaken. Daarnaast verschuiven de toegerekende salarislasten van taakveld overhead naar burgerzaken.
Beheer overige gebouwen en gronden Op dit taakveld dalen de lasten met € 93.000 door een verschuiving van de toegerekende salarislasten en afwijkende rentelasten. Hiervoor verwijzen wij naar de paragraaf Financiering. Verder wordt er in 2025 een juridisch medewerker voor grondzaken ingehuurd. Hiertegenover staat een onttrekking uit de reserve dus dit verloopt budgettair neutraal. Verder zijn er geen bijzonderheden te vermelden op dit taakveld.
Overhead Door de toename van het personeel binnen onze organisatie is er ook meer vraag voor ondersteuning. Daarom is het management aangepast en zijn er twee nieuwe domeinen gevormd. Hiervoor zijn ook twee nieuwe domeinmanagers aangenomen. Verder is het domein bedrijfsvoering uitgebreid. De uitbreiding van personeel zorgt voor € 597.000 aan hogere salarislasten. Door de toename van personeel stijgen ook de indirecte lasten van de organisatie. Vanaf 2026 zijn alle budgetten geïndexeerd en hiermee verwachten we dat we de stijgende kosten voor het grootste deel kunnen opvangen. Zoals in de kadernota 2026-2029 is opgenomen, nemen we structurele posten op voor bijvoorbeeld juridische zaken, de implementatie en het onderhoud van het subsidievolgsysteem en de licentiekosten voor een AI-tool. Deze posten begroten we vanaf 2026 met respectievelijk € 50.000,
17
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
€ 25.000 en € 10.000. Door de nieuwe aanbestede accountantsdienst stijgen de structurele lasten hiervan ook met € 10.000. Op dit taakveld dalen de rentelasten met € 50.000. Hiervoor verwijzen wij naar de paragraaf Financiering. Naast de genoemde aanpassingen, stijgen de lasten de komende jaren aanzienlijk door een aantal stelposten. Zo is er een structurele stelpost opgenomen om toekomstige autonome ontwikkelingen op te vangen. In 2025 verwerkten we de aanpassing aan de organisatiestructuur. Hiervoor is een structurele stelpost van € 468.000 opgenomen. Verder houden we rekening met een cao-stijging van € 500.000. Vanaf 2026 is de cao-stijging verwerkt over de verschillende taakvelden van de teams in plaats van overhead. Voor een gedetailleerd overzicht van de lasten met betrekking tot de overhead verwijzen wij u naar de laatste pagina in deze financiële analyse.
Treasury De rentelasten zijn in 2026 een stuk lager dan in 2025. Dit komt doordat we veel liquide middelen (geld) hebben. We hoeven daarom geen tot weinig kasgeldleningen aan te trekken de komende jaren. Omdat de precieze financieringsbehoefte in de toekomst onzeker is, nemen we in de jaren 2027 tot en met 2029 iets hogere rentelasten op. Hierdoor stijgt de structurele last op dit taakveld. Het voordeel in 2026 ten opzichte van 2025 bedraagt € 750.000. De financieringsbehoefte is voor 2026 erg laag. Daarom hebben we het omslagpercentage voor 2026 bepaald op 0%. Dit heeft als gevolg dat er op dit taakveld een nadeel van ongeveer € 700.000 ontstaat. Dit wordt vereffend met het voordeel dat op alle andere taakvelden ontstaat door lagere rentelasten. Voor meer uitleg over de financieringsbehoefte verwijzen we u naar de paragraaf Financiering. De grote hoeveelheid liquide middelen zorgt ook voor hoge rentebaten. Het grootste deel van onze liquide middelen houden we namelijk aan in de Rijksschatkist. Hierover betaalt het Rijk een vergoeding (rente). Deze inkomsten zijn in 2026 ongeveer gelijk aan 2025, maar ze lopen wel terug omdat we verwachten dat ons banksaldo de komende jaren zal dalen. Vanaf 2025 ramen we het dividend van € 1.325.000 van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH) in onze begroting.
De toezichthouder Provincie Zeeland heeft bepaald dat de Zeeuwse gemeenten nu een groter deel van het verwachte dividend mogen ramen. We verhogen daarom de raming met € 658.000 vanaf 2026.
Onroerendezaakbelastingen We verhogen de baten van de OZB op verschillende manieren in 2026. In de kadernota 2026-2029 is besloten alle belastingopbrengsten met 2% te verhogen. Daarnaast is er de afgelopen jaren ook besloten om de OZB te verhogen met: • 3% vanaf 2026 in de Begroting 2023-2026; • 5% vanaf 2026 in de Begroting 2024-2027. Dit verklaart de structurele stijging aan de batenkant bij de woningen en de niet-woningen. De lasten op het taakveld OZB niet-woningen betreft de bijdrage aan Sabewa Zeeland. Deze daalt van € 155.000 in 2026 naar € 140.300 in 2026. Dit komt doordat we de verdeling van de bijdrage van Sabewa opnieuw beoordeeld hebben. We verdelen de bijdrage over alle belastingsoorten die Sabewa voor ons heft. We gebruiken hiervoor het aantal aanslagregels per belastingsoort. Voor de OZB betekent dit een lichte daling. De bijdrage neemt de komende jaren wel toe volgens de begroting van Sabewa Zeeland.
18
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Belastingen overig Over dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden.
Algemene uitkering gemeentefonds De raming voor 2025 en verder is gebaseerd op de septembercirculaire 2025, uitgebracht door het ministerie van BZK. Normaliter baseren we de begroting op de meicirculaire, maar dit jaar hadden we genoeg tijd om ook de septembercirculaire te verwerken. De meicirculaire was meerjarig positief. Dit werd voornamelijk veroorzaakt door de verwachte groei van het bruto binnenlands product (bbp) de komende jaren. De septembercirculaire is positief in 2025 en negatief vanaf 2026 ten opzichte van de meicirculaire. Het positieve effect in 2025 wordt veroorzaakt door drie grote mutaties. Allereerst een voorschot voor de ruimte onder het bcf-plafond van € 500.000. Als tweede worden we in 2025 gecompenseerd voor de tekorten in de jeugdzorg in de jaren 2023 en 2024. De compensatie bedraagt € 870.000. Als derde is de specifieke uitkering voorbereiden bouw kerncentrales omgezet naar een decentralisatie uitkering van € 2.290.000. Het totale effect van de septembercirculaire in 2025 is € 3.466.912. Het meerjarig nadelige effect komt doordat de voorspellingen van het bbp meerjarig iets naar beneden zijn bijgesteld.
Overige baten en lasten Ten opzichte van 2025 is er een flinke daling te zien. Dit komt door de overheveling van het restantkrediet Investeringsfonds (€ 236.000). Dit zorgt voor een eenmalige hogere last in 2025. In 2028 zien we een stijging van de lasten van € 60.000. Dit is een stelpost voor het vrijvallen van de kapitaallasten van het gemeentehuis. Deze kapitaallast bedraagt tot en met 2027 € 360.000, maar in de kadernota 2025-2028 is besloten om € 300.000 ten gunste te laten komen van het begrotingssaldo.
Vennootschapsbelasting (Vpb) Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. De vennootschapsbelasting voor grondexploitaties verrekenen we met de reserve grondexploitaties.
Mutaties reserves (structureel) Om de kapitaallasten van het gemeentehuis te dekken hebben we een structurele onttrekking geraamd van € 90.000 in 2026 en € 94.000 in 2027 uit de reserve herwaardering activa. Tijdens de raadsvergadering van 4 juli 2024 is er besloten twee investeringen te dekken uit reserves. De eerste investering betreft de aanpassingen aan de raads- en trouwboerderij (zoals besloten in de resultaatbestemming van de jaarrekening 2023). Daarvoor onttrekken we jaarlijks € 32.700 aan de reserve. De tweede investering betreft de aanpassingen in het gemeentehuis in het kader van het project ‘Flexibel werken’ (zoals besloten in de kadernota). Hiervoor onttrekken we jaarlijks € 35.000 aan de reserves. Ten slotte dekken we ook de rente van de Platepolder structureel. Dit bedraagt € 14.200 per jaar.
Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil in de lasten van 2026 ten opzichte van 2025 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2024 en overheveling van budgetten vanuit de programmarapportage 2024. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: • Fonds Oekraïne/Statushouders (€ 3.400.000); • Fonds personele knelpunten (€ 350.000); • Fonds Overhead GELB (€ 500.000); • Cao-effect 2025 (€500.000); • Aanpassing organisatiestructuur (€ 468.000); • Inhuur extern personeel (€ 324.000);
19
Gemeente Borsele • • • • • • •
Programmabegroting 2026
Investeringsfonds (€ 236.351); Borsele projecten B2030 (€ 20.726); Wet Open Overheid (Woo) (€ 43.400); Werkplekconcept (flexibel werken) (€ 68.093); E-depot archief (€ 43.000); Restantkrediet informatiebeheer op orde (€ 21.236); Dienstverleningsvisie/communicatievisie (€ 13.188).
Incidentele baten en lasten Voor de implementatie van de Wet Open Overheid is in 2026 een budget van € 56.100 beschikbaar.
20
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Overhead In onderstaande tabel staat een gespecificeerd overzicht van alle activiteiten, verdeeld in de verschillende onderdelen van de overhead. Volgens het BBV is overhead: “Het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Tot de overhead behoren alle functies die dit doel dienen.” De bedoeling van dit overzicht is inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie. Verschillende labels overheadkosten: Leidinggevenden + overhead productieve teams Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie P&O/HRM Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC) Juridische zaken Informatievoorziening en automatisering (ICT) Facilitaire zaken en Huisvesting Totale lasten en baten per label overheadkosten:
Bedrag lasten: € 3.818.814 € 1.183.029 € 2.443.610 € 1.251.378 € 194.123 € 2.445.866 € 1.760.751 € 13.097.571
21
Bedrag baten: Saldo lasten/baten € 136.000 € 3.682.814 € € 1.183.029 € € 2.443.610 € 25.500 € 1.225.878 € € 194.123 € 700 € 2.445.166 € 190.700 € 1.570.051 € 352.900 € 12.744.671
% 28,9% 9,3% 19,2% 9,6% 1,5% 19,2% 12,3% 100%
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Percentage overhead: Indicator BBV Voor het berekenen van het percentage overhead passen we twee methodes toe. In het BBV wordt een verplichte indicator voorgeschreven die de verhouding tussen de lasten van overhead en de totale gemeentelijke begroting weergeeft. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van de totale begroting Totale lasten begroting Saldo taakveld overhead exclusief reserves
86.506.692 12.744.671
Percentage overhead van de totale begroting
14,7%
Percentage toerekening overhead aan belastingen en leges Voor de berekening van de kostendekkendheid van de belastingen en leges is het nodig om de lasten van de bedrijfsvoering/overhead toe te rekenen. Deze lasten rekenen we toe door een opslag op de salarislasten van de medewerkers te zetten die hieraan werken. Hiermee benaderen we het systeem van vóór de invoering van het BBV, waarbij de overhead een opslag in het uurtarief van de medewerkers was. Deze berekening is als volgt:
Berekening % overhead van directe loonkosten Totale loonsom Raad en commissies College van burgemeester en wethouders Loonkosten taakveld overhead Directe personeelslasten
19.971.000 -350.000 -678.000 -6.175.129 12.767.871
Saldo taakveld overhead inclusief reserves
12.744.671
Percentage overhead van de directe loonkosten
22
99,8%
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Veiligheid Programmadoelstellingen Voor de inwoners van Borsele willen we een woon-, leef- en werkklimaat waar het veilig is en iedereen zich veilig voelt. Het handhaven van de openbare orde en het borgen van de veiligheid in Borsele is een belangrijke basisvoorwaarde voor het functioneren van onze samenleving. Onze programma’s dragen bij aan het creëren van deze veilige omgeving. Samenwerking met netwerkpartners staat hierin centraal. 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige Veiligheidsregio.
Op peil houden van de brandweerzorg.
Wat gaan we ervoor doen? De gemeenteraad heeft positieve zienswijzen uitgebracht over de programmabegroting 2026 en het voorstel om één gemeenschappelijke regeling op te richten voor Veiligheidsregio Zeeland en Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland . We nemen samen met de betrokken partners een actieve rol aan om dit proces tot een succes te brengen. De uitdagingen op financieel vlak zijn er nog steeds. Het algemeen bestuur zal een profiel vaststellen waarop wij wensen dat de Veiligheidsregio acteert. Nieuw beleid en nieuwe ambities zullen getoetst worden om de financiële haalbaarheid te onderzoeken. We ondersteunen de Veiligheidsregio bij het opstarten van een lobbytraject richting het Rijk, om extra financiële middelen te werven voor bovenregionale taken, zoals het nucleaire dossier. Brandweervrijwilligers verzorgen in Zeeland voor een groot deel de huidige brandweerzorg. Demografische en maatschappelijke ontwikkelingen maken het moeilijk om de huidige brandweerzorg op peil te houden. Om die reden is de VRZ in 2025 gestart met een proef voor brandweer-assistenten op laag bezette posten in Zeeland. Deze proef wordt eind 2026 geëvalueerd.
23
Gemeente Borsele 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? We starten met de voorbereiding op een nieuwe beleidscyclus voor het Integrale Veiligheidsbeleid 2027-2030.
Programmabegroting 2026
Wat gaan we ervoor doen? In 2026 vinden er verschillende onderzoeken plaats om de belangrijkste punten voor ons Zeeuwse Integrale Veiligheidsbeleid vast te stellen. Zo vinden er gesprekken plaats tussen betrokken partners en voeren we kwantitatief onderzoek uit met verschillende datamonitors en enquêtes. Tot de nieuwe beleidsnota is vastgesteld, werken we verder aan de volgende vastgestelde thema’s: 1. Ondermijning 2. Zorg en veiligheid 3. Jeugd en veiligheid 4. Veilige en duurzame leefomgeving 5. Digitale criminaliteit
Een veilige en leefbare woon/leefomgeving.
Dit doen we op basis van een uitvoeringsplan voor de regio Oosterscheldebekken. De Basisteamdriehoek Oosterscheldebekken monitort en stelt bij. We hebben een goed en actueel lokaal juridisch kader. Hieronder vallen onder andere de Algemene Plaatselijke verordening (APV) en de Verordening Fysieke Leefomgeving (VFL). We werken risicogericht en handhaven op basis van een integraal handhavings- en uitvoeringsplan (iHUP). Dit stelt ons in staat om de beperkte menskracht en middelen te verdelen en effectief in te zetten. Daarbij zijn we een volwaardig partner in de samenwerking met andere toezichtpartners, de politie en omliggende gemeentes.
24
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een weerbare samenleving en organisatie.
Aanpak ondermijnende criminaliteit.
De gemeente is een volwaardige partner op het gebied van veiligheid, toezicht en handhaving in het havengebied.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? Het is belangrijk dat we ons voorbereiden op ontwikkelingen in de internationale veiligheidssituatie. Dit doen we onder andere door de samenleving weerbaar te maken op alle lagen en niveaus. Samen met andere maatschappelijke partners zoals de Veiligheidsregio, scholen en andere overheden, proberen we de gevolgen van grote rampen en crises te beperken. We denken na over het treffen van maatregelen om de impact zo klein mogelijk te houden. In 2026 zullen we participeren in verschillende projecten op dit thema. Ook werken we aan het weerbaar maken van de eigen organisatie. Dat doen we door het agressieteam verder te ontwikkelen, aan de initiatieven vanuit de Zeeuwse Norm Weerbare Overheid mee te doen en aan onze bestuursrechtelijke instrumenten te werken. Ook organiseren we trainingen voor medewerkers. In 2026 komt er een nieuwe norm, die de ambities nog duidelijker en concreter maakt. Samen met onze partners bouwen we verder aan de aanpak van ondermijnende criminaliteit. Zo gaan we in Zeeland in 2026 verder met het thema vastgoed, waarbij we proberen onbetrouwbare vastgoedhandelaren aan te pakken. Ook blijven we bewustwording creëren met campagnes en trainingen voor ons personeel.
Het intergemeentelijk haventeam (van de gemeentes Borsele, Moerdijk, Terneuzen en Vlissingen) is volledig bemenst en ingericht en gaat aan de slag met het versterken van veiligheid in de havens vanuit onze bevoegdheden en verantwoordelijkheden. Verder blijven we actief in het mainportprogramma en alle projecten die hieruit voortvloeien. Voorbeelden hiervan zijn de aanleg van het hekwerk in de Bijleveldhaven en de uitbreiding van het slimme cameranetwerk.
25
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Professionaliseren samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid.
Aanpak jeugdoverlast.
Programmabegroting 2026 Wat gaan we ervoor doen? De toepassing van de wet- en regelgeving op het gebied van zorg en veiligheid wordt steeds complexer. Daarom werken we aan een aanpak waarin samenhang is en de verschillende domeinen nauw samenwerken. Hiervoor rollen we in een Zeeuws samenwerkingsverband zeven projecten uit. Voorbeelden hiervan zijn de oprichting van een Regionaal Interventie Team (RIT) en het inrichten van een nieuwe governance We werken samen met scholen om de overlast van jeugd op schoolpleinen tegen te gaan. Hierbij focussen we ons op het verminderen van schade aan eigendommen van de scholen en de gemeente. Om te onderzoeken of cameratoezicht werkt, doen we een proef op schoolpleinen waar de afgelopen jaren veel schade is aangericht. Ook zetten we extra handhavingscapaciteit in.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Mainportprogramma Zeehavens Zeeland West-Brabant (2023–2030)
2030
Nota Integrale Veiligheid (2023-2026)
2026
Regionaal crisisplan (2022-2025)
2026
Maatwerk in brandweerzorg (2015)
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland
26
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat mag het kosten? Baten en lasten Veiligheid
(bedragen x € 1.000) Rekening 2024
Lasten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie
2025
2026
2027
2028
2029
2.217 4.175 2 6.394
2.338 1.365 0 3.704
2.328 1.414 0 3.742
2.321 1.401 0 3.721
2.403 1.399 0 3.802
2.437 1.398 0 3.835
9 5.926 5.935
0 454 454
0 20 20
0 20 20
0 20 20
0 20 20
459
3.249
3.723
3.702
3.783
3.816
Baten 0.10 Mutaties reserves
62
181
0
0
0
0
Lasten Totaal saldo programma
397
3.069
3.723
3.702
3.783
3.816
Totaal lasten Baten 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo programma Mutaties reserves
Financiële analyse (meerjarig)
Crisisbeheersing en brandweer De bijdrage aan de VRZ stijgt in 2026 met € 57.000 ten opzichte van 2025. Dit heeft te maken met de uitvoering van het meerjarig investeringsplan van de VRZ. De rentelasten dalen met € 43.000. Voor meer toelichting over de omslagrente verwijzen wij naar de paragraaf financiering.
Openbare orde en veiligheid Op de begroting ontbreekt € 434.000 aan baten en lasten ten opzichte van 2025. Dat komt omdat we de kosten voor de inhuurkrachten voor de opvang van Oekraïners nog niet weten. Deze hebben we daarom ook niet kunnen opnemen. In 2025 begrootten we die kosten op € 434.000. Hier zetten we hetzelfde bedrag aan inkomsten tegenover, waardoor we weer op € 0 uitkwamen. De lasten in 2026 stijgen met € 489.000, door het verschuiven van de salarislasten van taakveld 8.3 wonen en bouwen naar die van openbare orde en veiligheid.
27
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Mutaties reserves (incidenteel) Het verschil aan de batenkant van de reserves in het jaar 2026 ten opzichte van 2025 wordt onder andere veroorzaakt door het restantkrediet van € 24.500 voor het Aanwijzen vernietigingslocatie voor ontplofbare oorlogsresten. Dit is in 2025 volledig gerealiseerd en komt niet terug in 2026. Daarnaast heeft de mutatie betrekking op de inhuur van een juridisch medewerker (€ 98.800). Voor 2026 is dit niet meer opgenomen als restantkrediet maar opgenomen in de reguliere personeelsbegroting. Ten slotte is de bijdrage spreidingswet (€ 32.249) in 2025 gebruikt voor de noodopvang Heinkenszand. Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
28
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programmadoelstellingen Een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte is erg belangrijk voor de leefbaarheid. De drukte op de weg neemt toe. Daarom moeten we maatregelen blijven nemen om te zorgen voor doorstroming en veiligheid. Dit doen we samen met andere wegbeheerders. We nemen de verkeersveiligheid mee in het onderhoud van de wegen. De aansluitingen van de wegen tussen de gemeente, het waterschap en de provincie zijn gemiddeld goed. Het aantal knelpunten is overzichtelijk. Passend openbaar vervoer blijft van belang. We houden hierbij rekening met de doelgroepen en de eigenschappen en de grootte van de dorpen. 2.1 Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Duurzame veilige inrichting van wegen.
Wat gaan we ervoor doen? We richten onze wegen in volgens het principe Duurzaam Veilig. We streven ernaar om bewoners zoveel mogelijk te betrekken bij het maken en uitwerken van onze plannen. We onderzoeken de inrichting en de verkeerssituatie op en rondom het Van der Biltplein en Stengeplein in Heinkenszand. Daarnaast maken we plannen voor de herinrichting van de Eendvogelstraat in Heinkenszand en de Provincialeweg in ‘s-Gravenpolder. Goed onderhouden en toegankelijke wegen. We inspecteren in 2026 al onze wegen op basis van de landelijke normen van Centrum Regelgeving en Onderzoek Wegenbouw (CROW). Wegen die niet aan ons ambitieniveau voldoen, nemen we op in het uitvoeringsprogramma 2026-2030. Goed functionerende en duurzame openbare Op basis van het uitvoeringsprogramma 2026-2030 verlichting. voeren we onderhoud uit aan masten en armaturen, zoals de behuizing. De verouderde armaturen vervangen we door energie-efficiëntere led-armaturen. Voor 2026 staat de vervanging van 175 armaturen gepland. Een goede samenwerking en visieontwikkeling met De visies voor zowel Borsele-West als Borsele-Oost de andere wegbeheerders. zijn gereed. Wij hopen in 2026 de Randweg in Hoedekenskerke te realiseren. Wanneer de uitvoering precies start, is afhankelijk van de lopende beroepsprocedures. We zijn nauw betrokken bij de totstandkoming van de gebiedsontsluitingsvisie van het Veerse Meer.
Een van de uitwerkingen is de herinrichting van het kruispunt Postweg-Nieuwe Kraaijertsedijk in Lewedorp. Dit werk voeren wij in 2026 uit met behulp van middelen vanuit Netten op Zee.
29
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Wat willen we bereiken? Herinrichting Stenevate.
Wat gaan we ervoor doen? Wij willen de 30-kilometer zone van de Stenevate in Heinkenszand herinrichten als Gebiedsontsluitingsweg. Dit betekent dat dit een voorrangsweg wordt waar je 30 kilometer per uur mag rijden. De reden hiervoor is dat de weg te druk wordt voor de huidige inrichting. Door de herinrichting willen wij de verkeersveiligheid verbeteren. Vlak bij de afslag van de A58 realiseren we in 2026 een mobiliteitshub. We voorzien in een bushalte en mogelijkheden voor (deel)mobiliteit. In welke vorm er deelmobiliteit komt is nog niet bekend. Momenteel is er een provinciale werkgroep die dit verder onderzoekt. Zij kijken naar de haalbaarheid van deelmobiliteit op deze locatie. Dit project maakt onderdeel uit van de Regio Deal. Hiervoor zijn in 2025 middelen beschikbaar gesteld. Op 20 april 2023 hebben we de Intentieverklaring Zeeuws Toekomstbeeld Fiets ondertekend. Hiermee hebben wij verklaard dat we intensiever gaan samenwerken om het fietsgebruik in Zeeland te stimuleren. Op dit moment zijn we bezig met een gezamenlijke aanpak rondom het Veerse Meer Zuid-gebied. In 2026 realiseren we een goede fietsverbinding vanaf Lewedorp richting het Veerse Meer. Daarnaast verbeteren we de fietsverbinding Heinkenszand – Goes.
Mobiliteitshub Heinkenszand.
De fietsinfrastructuur opschalen.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2024 2025 2026
Ondergrens kwaliteitsniveau wegen
10%
10%
15%
15%
15%
Bovengrens kwaliteitsniveau wegen
89%
88%
60%
60%
60%
Percentage straatverlichting voorzien van led-armaturen
65%
68%
70%
71%
73%
Onder- en bovengrens kwaliteitsniveau wegen We beoordelen de wegen volgens de CROW-methodiek. Binnen de bebouwde kom van de gemeente Borsele streven we ernaar dat minimaal 60% van de verhardingen voldoet aan beeldkwaliteitsniveau B en maximaal 15% op niveau D. Jaarlijkse inspecties van de wegen vormen de basis voor ons onderhoudsplan dat we aan de gemeenteraad voorleggen om achterstallig onderhoud (niveau D) te voorkomen.
30
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2026
Kwaliteitsniveaus CROW Algemeen
Beeldkwaliteit Technische kwaliteit
A+
Zeer goed
Prachtig
(Zo goed als) nieuw
A
Goed
Goed
Technisch goed in orde
B
Voldoende
Voldoende
Heel en veilig
C
Matig/ Onvoldoende
Sober/ Schraal
D
Slecht
Verloedering
Discomfort, veiligheid komt in geding Kapitaalsvernietiging, functieverlies, aansprakelijkstelling