11.1 Programmabegroting met de meerjarenraming 2023 - 2025
Tekst van het document
64
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Beschikbaarheid van een duurzame parkeergelegenheid voor vrachtwagens.
Programmabegroting 2022 Wat gaan we daarvoor doen? Positieve insteek inzake het idee van North Sea Port tot de ontwikkeling van een Central Gate met innovatieve faciliteiten voor vrachtwagens en chauffeurs. Met Central Gate wordt bedoeld: de centrale toegang tot terminals in het Sloegebied, en als veilige rust- en overnachtingsplaats voor vrachtwagenchauffeurs.
8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Uitvoering geven aan het bestaande raamwerk prestatieafspraken.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2020 hebben we regionale raamwerkafspraken gemaakt met woningcorporatie Beveland Wonen en de vijf Bevelandse gemeenten. Deze afspraken gelden van 2020-2023. Op basis van deze nieuwe afspraken worden er jaarlijks regionale prestatieafspraken gemaakt. Per jaar evalueren we deze. We geven uitvoering aan die afspraken aangaande: leefbaarheid, beschikbaarheid, kwaliteit, duurzaamheid, wonen en zorg. Fatsoenlijke en humane huisvesting voor We zien toe op de naleving van het (regionale) arbeidsmigranten. beleid. Waar mogelijk bieden wij maatwerk bij nieuwe huisvestingsinitiatieven. Implementatie van de Wet kwaliteitsborging voor De Wkb treedt naar verwachting vanaf 1 juli het bouwen (Wkb). 2022 stapsgewijs in werking. Het beoogde doel van de wet is het verbeteren van de bouwkwaliteit. Het bouwtoezicht wordt uitgevoerd door de private sector. De handhaving op overtredingen blijft een verantwoordelijkheid van de gemeente. Dit betekent een verandering voor onze werkprocessen, werkvoorraad en legesinkomsten. Wij dragen zorg voor de implementatie van de Wkb in onze gemeentelijke organisatie. Uitvoering geven aan het Op 12 juli 2021 is het nieuwe HUP 2021 vastgesteld. Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Het HUP maakt inzichtelijk hoe wij de beschikbare Borsele 2021 (HUP).
capaciteit en middelen inzetten op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Wij geven uitvoering aan het HUP 2021. In de loop van 2022 stellen we een nieuwe integrale HUP op waarin ook aandacht besteed wordt aan openbare orde en veiligheid. Uitvoering van de starterslening gemeente Borsele/ Vanuit de revolverende fondsen zijn er nog leningen particuliere woningverbetering. middelen beschikbaar voor het verstrekken van leningen. Een revolverend fonds is een fonds waaruit budget wordt toegekend aan derden, zonder dat dit beperkt is tot een boekjaar. De geldverstrekking vindt veelal plaats in de vorm van een lening.
65
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2020 2021 2022
Aantal woningen naar eigendom (% koop)
70,8%
74%
70,5%
70,6%
74%
Aantal woningen naar eigendom (% huur)
4,9%
5%
5,0%
5,2%
5%
Aantal woningen naar eigendom (% sociale huur)
20,1%
21%
20,5%
20,2%
21%
Percentage leegstaande woningen
4,2%
4%
4,0%
4,0%
4%
Aantal afgegeven startersleningen
16
8
10
10
8
Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering
2
4
6
6
4
Aantal nieuwbouwwoningen (start bouw)
51
87
75
93
80
Aantal woningen naar eigendom (% koop, huur en sociale huur) Met deze indicator monitoren we onze doelstelling om een passend woningaanbod te creëren voor jong en oud, arm en rijk, kleine en grote huishoudens, met of zonder zorg, waarbij vraag en aanbod zo goed mogelijk op elkaar aansluiten. Percentage leegstaande woningen Langdurige leegstand kan leiden tot verloedering, verval en onveiligheid. We streven naar een leegstand van maximaal 6%. Aantal afgegeven startersleningen Het doel van de startersleningen is om starters aan de onderkant van de markt te stimuleren waardoor doorstroming op de koopmarkt ontstaat en de koopmarkt een impuls krijgt. Aantal afgegeven leningen particuliere woningverbetering Met de afgegeven leningen particuliere woningverbetering krijgen we een beeld van de inzet van de gemeente bij de verbetering van de bestaande woningvoorraad. Daarnaast kunnen we dit beeld gebruiken bij (her)formulering van beleid op het gebied van duurzaamheidsmaatregelen.
66
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Landschapsbeleidsplan (1995)
Niet van toepassing
Nationale Omgevingsvisie (2020)
Niet van toepassing
Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (2012)
Niet van toepassing
Subsidieverordening duurzaam bouwen op bedrijfsterreinen Borsele (2014)
Niet van toepassing
Agenda Wonen in De Bevelanden 2025 (2020)
Niet van toepassing
Regionale Woonvisie De Bevelanden (2019-2023)
2023
Planninglijst woningbouw (2016)
2022
Sloerandbeleid (1994)
2022
Visie Groenproject ’t Sloe (2000)
Niet van toepassing
Projectenatlas (2017)
Niet van toepassing
Beeldkwaliteitsnota Borsele (2013)
Integreren in Omgevingsplan Borsele
Beeldkwaliteitsnota Borsele geïntegreerd in Omgevingsplan Buitengebied (2018)
Niet van toepassing
Omgevingsplan Zeeland (2018)
Niet van toepassing
Omgevingsverordening Zeeland (2018)
Niet van toepassing
Monumentenverordening (2014)
Niet van toepassing
Subsidieverordening Monumenten en Dorpsvernieuwing (2014)
Niet van toepassing
Dorpsvernieuwing 2.0: Beleidsnota aanpak aandachtslocaties (2016)
Niet van toepassing
Structuurvisie Borsele 2015-2020 (2014)
2022
Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Borsele 2021 (HUP)
2022
Regionale afspraken huisvesting arbeidsmigranten De Bevelanden (2020)
2030
Beleidsnota Huisvesting arbeidsmigranten (2016)
Niet van toepassing
Verordeningen Regeling Particuliere Woningverbetering gemeente Borsele 1 en 2 (2017)
Niet van toepassing
Verordening Starterslening gemeente Borsele (2017)
Niet van toepassing
Erfgoedverordening Borsele (2017)
Niet van toepassing
Regionale woonvisie de Bevelanden 2019-2023
2023
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
67
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Wat mag het kosten? Baten en lasten Ruimtelijke ontwikkeling
(bedragen x € 1.000) Rekening 2020
Lasten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen
2021
2022
2023
2024
2025
453 1.978 2.431
1.648 1.836 3.485
475 1.062 1.537
475 1.062 1.537
475 1.062 1.537
475 1.062 1.537
Totaal baten
178 991 1.169
160 623 783
160 327 487
160 327 487
160 327 487
160 327 487
Saldo programma
1.262
2.702
1.050
1.050
1.050
1.050
250
2.050
0
0
0
0
25 1.037
0 652
0 1.050
0 1.050
0 1.050
0 1.050
Totaal lasten Baten 8.1 Ruimtelijke ordening 8.3 Wonen en bouwen
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Verschillen ten opzichte van vorige begroting Ruimtelijke ordening en Wonen en bouwen Het hoge bedrag in 2021 wordt veroorzaakt door eenmalige (restant)kredieten en compenseren we uit de mutaties reserves (baten). De belangrijkste kredieten zijn: ▪ Dorpsvernieuwing (€ 501.000). ▪ Inhuur op het gebied van omgevingsvergunningen en daaraan gerelateerde juridische ondersteuning en ondersteuning op het gebied van de legesverordening voor een totaalbedrag van € 213.000. ▪ Het omgevingsplan, de omgevingsvisie en het opleidingstraject omgevingswet (€ 288.000). ▪ De kerkenvisie (€ 50.000). ▪ De investering in het Sloebos (€ 977.000). Met ingang van 2021 is de uitvoering veranderd van de taken in het kader van Bouwen, Reclame, Inritten, Kappen en Slopen (BRIKS) van provinciale inrichtingen. Deze gaat over van de gemeenten naar de Dienst Centraal Milieubeheer Rijnmond (DCMR). Dit geldt ook voor de taken die vallen onder het Besluit Risico Zware Ongevallen (BRZO) plusbedrijven en Regionale Uitvoeringsdienst Zeeland (RUD) (niet BRZObedrijven). Verder treedt in 2021 de Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) in werking.
68
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Op basis van landelijk onderzoek hebben we geschat dat de vermindering van de legesinkomsten hoger is dan de baten door het wegvallen van de werkzaamheden. Dit heeft tot gevolg dat de leges aanzienlijk dalen en met € 296.000 zijn afgeraamd. Reserves Vanaf 2022 zijn geen mutaties voorzien. De belangrijkste mutaties van 2021 zijn hierboven beschreven. Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
69
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Programma Algemene dekkingsmiddelen Programmadoelstellingen Hier lichten we de baten en lasten van de gemeente toe die niet direct aan een programma zijn toe te rekenen. Het gaat hierbij om gemeentelijke belastinginkomsten die niet direct aan een prestatie zijn verbonden, de algemene en overige uitkeringen uit het gemeentefonds, ontvangen dividenden, de financieringsfunctie en onvoorzien. Met dit programma wil de gemeente de gemeentefinanciën gezond en op orde houden, nu en in de toekomst. Dit realiseert de gemeente door gedegen financieel beleid te voeren waarin de baten en lasten in evenwicht zijn. In dit programma staan geen beleidsmatige onderdelen maar de dekkingsmiddelen waarmee we de uitgaven in de beleidsprogramma’s voor het grootste deel betalen. 0.5 Treasury Wat willen we bereiken? Benodigde financieringsmiddelen aantrekken tegen zo laag mogelijke kosten en risico’s.
Wat gaan we daarvoor doen? We monitoren de geld- en kapitaalmarkt. Ook kijken we naar onze financieringsbehoefte. Afhankelijk hiervan zullen we zo goedkoop mogelijk lenen.
0.61 OZB woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Wat gaan we daarvoor doen? WOZ is de afkorting van Waardering Onroerende Zaken. De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het tarief van de Onroerendezaakbelasting (OZB). Dit heeft een budgettair neutraal effect op de begroting. Afwijkingen zijn mogelijk als gevolg van areaaluitbreidingen. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2020 2021 2022
Woonlasten eigenaar-bewoner éénpersoonshuishouden
€ 615
€ 660
€ 660
€ 670
€ 700
Woonlasten eigenaar-bewoner meerpersoonshuishouden
€ 736
€ 784
€ 784
€ 795
€ 835
0.62 OZB niet-woningen Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Wat gaan we daarvoor doen? De mutaties in de WOZ-waarden compenseren we door het bijstellen van het OZB-tarief. Dit heeft een budgettair neutraal effect op de begroting. Afwijkingen zijn mogelijk als gevolg van areaaluitbreidingen. Om de stijging van de lasten als gevolg van prijsstijgingen te kunnen opvangen, passen we de tarieven voor inflatie aan.
70
Gemeente Borsele 0.64 Belastingen overig Wat willen we bereiken? Het zo reëel mogelijk ramen van de opbrengsten.
Programmabegroting 2022
Wat gaan we daarvoor doen? Vanaf 2022 leggen we geen precarioheffing meer op. De compensatie voor het aandeel in de betaalde precariobelasting van Evides komt daarmee te vervallen. Het bedrag van Enduris over vorige jaren is gereserveerd in afwachting van de gerechtelijke uitspraak.
0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Het zo reëel mogelijk ramen van de algemene De raming van de algemene uitkering en de uitkering en de decentralisatie uitkeringen uit het decentralisatie uitkeringen stemmen we af op de Gemeentefonds. circulaires van het ministerie van BZK. In deze begroting is de meicirculaire 2021 verwerkt. 0.8 Overige baten en lasten Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik maken van de werkplaats en het breed inzetten van het personeel.
0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Wat willen we bereiken? Een rechtvaardige belastingdruk voor die situaties waarbij de gemeente als ‘ondernemer’ optreedt.
Wat gaan we daarvoor doen? We streven naar een optimale bezetting van de werkplaats door het benutten van de overcapaciteit. Verder zetten we personeel efficiënt in voor projecten met andere gemeenten.
Wat gaan we daarvoor doen? We dienen aangiften in conform de fiscale regelgeving.
0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Een evenwichtige en reëel structureel sluitende We houden de ramingen actueel door tussentijdse meerjarenbegroting. begrotingswijzigingen en rapportages.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Belastingverordeningen (2021)
December 2021
Financiële verordening (2018)
2021
Controleverordening (2011)
2021
Treasurystatuut (2014)
2022
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Samenwerkingsverband Belastingen en Waardebepaling Zeeland (SaBeWa)
71
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Wat mag het kosten? Baten en lasten Algemene dekkingsmiddelen
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2020 Lasten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 3.4 Economische promotie
2021
2022
2023
2024
2025
459 0 158 516
465 0 195 522
440 0 135 0
497 0 130 0
444 0 130 0
391 0 130 0
0 238 52
50 500 21
0 1.825 21
0 1.116 21
0 1.128 21
0 1.440 21
620 0 2.042
9 0 1.761
-32 0 2.389
-32 0 1.732
-32 0 1.691
-32 0 1.950
538 2.865 5.320 646
577 2.880 5.460 657
524 2.925 5.600 137
562 2.925 5.732 137
551 2.975 5.972 137
606 3.000 6.122 137
30.705 161 0
33.211 374 0
33.269 376 0
32.599 376 0
32.345 376 0
32.358 376 0
Totaal baten
0 28 40.262
-353 31 42.837
0 31 42.862
0 32 42.363
0 32 42.387
0 32 42.631
Saldo programma
-38.219
-41.075
-40.473
-40.631
-40.696
-40.681
308
921
327
205
80
80
456 -38.071
0 -41.996
0 -40.800
0 -40.836
0 -40.776
0 -40.761
Totaal lasten Baten 0.5 Treasury 0.61 OZB woningen 0.62 OZB niet-woningen 0.64 Belastingen overig 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen Gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten 3.4 Economische promotie
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
72
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Verschillen ten opzichte van vorige begroting Treasury De rentelasten dalen door de reguliere aflossing van onze langlopende leningen en nog niet in volle omvang genomen investeringen. Vanaf 2023 zullen deze weer stijgen als de investeringen zijn uitgevoerd. De stijging van de baten is het gevolg van het geraamde dividend van Gemeenschappelijk Bezit Evides (GBE) AQUA B.V. (Enduris) wat oploopt tot € 200.000 in 2025. De baten worden negatief beïnvloed door de lagere rentebate als gevolg van de aflossing op de verstrekte lening aan de gemeente Kapelle. Onroerendezaakbelastingen In deze begroting houden we voor 2022 rekening met een stijging door de compensatie voor loon- en prijsstijgingen van 1,5%. Verder is conform de Kadernota 2022-2025 vanaf 2024 een extra verhoging geraamd met 2%. Daarnaast hebben we een extra opbrengst door verschillende ontwikkelingen in het Sloegebied omtrent extra objecten. Belastingen overig De baten bestaan uit de opbrengst van de precariorechten en de hondenbelasting. De precariorechten op kabels en leidingen mogen wij vanaf 2022 niet meer heffen. Onder de lasten is de terugbetaling van de precariorechten aan de inwoners van de gemeente Borsele daarmee ook vervallen. Algemene uitkering gemeentefonds De raming is gebaseerd op de meicirculaire 2021 zoals die is uitgebracht door het ministerie van BZK.
Verder is rekening gehouden met 75% van de compensatie voor de hogere lasten van de jeugdzorg. Een definitief besluit is hierover nog niet genomen. Voor 2022 is al wel bekend dat de gemeente Borsele hiervoor € 1.470.000 ontvangt. Dit is bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen door het Rijk. Deze is ook genoemd in de Kadernota 2021-2024. Over de structurele bijdrage moet een nieuw kabinet nog besluiten. Algemeen wordt aangenomen dat het Rijk het gemeentefonds structureel verhoogd. De provincies zullen in hun rol als toezichthouder (naar verwachting) gemeenten toestaan 75% van de aanvullende bijdrage te ramen. In deze gemeentebegroting is hiermee ook rekening gehouden. Deze bijdrage is onder de lasten bij onvoorzien en zoveel mogelijk budgettair neutraal geraamd. Om tot een sluitend meerjarenperspectief te kunnen komen was het noodzakelijk om voor de jaren 2023 en 2024 een beroep te doen op bovengenoemde middelen voor een bedrag van € 350.000 in 2023 en € 250.000 in 2024. De korting van € 409.000 op het gemeentefonds in de meicirculaire voor het woonplaatsbeginsel is budgettair verwerkt door de taakstelling in het sociaal domein met dit bedrag te verhogen. We nemen aan dat we deze korting compenseren door lagere facturen van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland.
Overige baten en lasten In 2021 is onder de lasten de eenmalige afrekening van het investeringsfonds van € 283.000 en de kosten van werken voor derden verantwoord. In de begroting 2022 is geen afrekening van het investeringsfonds geraamd. Wel is hier vanaf 2022 de aanvullende vergoeding voor de jeugdzorg geraamd. In de begroting 2022 verantwoorden we hier ook de lasten en baten van gedetacheerd personeel en de extra middelen uit het gemeentefonds zoals onderstaand is weergegeven.
73
Gemeente Borsele Gemeentefonds Wet open overheid meicirculaire 2021 Jeugdzorg stelpost (75%) Correctie i.v.m. saldo begroting 2022 Totaal gereserveerde middelen
Programmabegroting 2022
€ € € €
2022 100.000 1.470.000 1.570.000
€ € € €
2023 111.000 1.100.000 -350.000 861.000
€ € € €
2024 123.000 1.000.000 -250.000 873.000
€ € € €
2025 135.000 900.000 1.035.000
Vennootschapsbelasting (Vpb) Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. De vennootschapsbelasting voor grondexploitaties verrekenen we met de reserve grondexploitaties. Economische promotie Dit betreft de opbrengst van de woonforensenbelasting. Incidentele baten en lasten In de jaren 2023 en 2024 doen we een eenmalig beroep op de extra middelen ter compensatie van de hogere lasten bij de gemeenten voor de jeugdzorg. Met een beroep van € 350.000 in 2023 en € 250.000 in 2024 op deze middelen komen we tot een structureel sluitend meerjarenperspectief. Verder is in de begroting, conform de kadernota 2022-2025, voor de jaren 2022 en 2023 een beroep gedaan op de reserve precariobelasting. Dit is voor 2022 een bedrag van € 250.000 en voor 2023 een bedrag van € 125.000.
74
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Programma Bedrijfsvoering Programmadoelstellingen Bij dit programmaonderdeel geven we een toelichting op de overhead bij de gemeente. Binnen dit programma nemen we alle kosten mee die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. Denk hierbij aan: administratieve ondersteuning, informatievoorziening en ondersteuning, huisvestingskosten en kosten leidinggevenden. Hierdoor ontstaat een beter inzicht in de directe kosten die de gemeente maakt voor het leveren van haar producten en het behalen van haar doelstellingen binnen de beleidsprogramma’s. Het BBV van de Rijksoverheid schrijft voor dat provincies en gemeenten de lasten van de overhead in een apart overzicht in de begroting presenteren. Het uitgangspunt is dat we op eenvoudige wijze meer inzicht geven in de totale kosten van de overhead. Door het hanteren van een eenduidige systematiek kan een betere vergelijking met andere gemeenten worden gemaakt. 0.4 Overhead Wat willen we bereiken? Verbetering van zowel onze interne als externe dienstverlening en communicatie.
Een geactualiseerde zoekvraag gestuurde website.
Meepratende en meedenkende inwoners.
Een effectief en digitaal informatiebeheer inclusief duurzame toegankelijkheid van informatie.
Vaardige medewerkers op het gebied van iBewustzijn.
Wat gaan we daarvoor doen? In 2021 zijn we gestart met de nieuwe dienstverlenings- en communicatievisie. Hieruit volgt een uitvoeringsprogramma waarmee we in 2022 kunnen starten. In dit uitvoeringsprogramma benoemen we concrete plannen voor verbetering van zowel de interne als de externe dienstverlening en communicatie. In 2021 lanceerden we onze nieuwe website waar de gebruiker centraal staat. De website is zo ingericht dat de bezoeker snel en eenvoudig kan vinden wat hij zoekt. We blijven deze website optimaliseren door actief het zoekgedrag te monitoren. We passen het aanbod op de website periodiek aan op het zoekgedrag van onze bezoekers en houden de website (digitaal) toegankelijk voor een brede doelgroep. Via het inwonerspanel willen we tenminste drie enquêtes uitzetten in 2022. De resultaten uit het inwonerspanel zijn van invloed op de beleidskeuzes en worden door ons met de inwoners gedeeld. In 2022 implementeren we de participatienota in onze organisatie. We werken aan een effectief en digitaal informatiebeheer. Hierbij staat het ontwikkelen en het vergroten van kennis en vaardigheden centraal. Waar nodig werken we samen met andere Zeeuwse overheden.
We verhogen het bewustzijn op informatiebeveiliging en privacy door aandacht te schenken aan het onderwerp bij indiensttreding (bijvoorbeeld e-learning) en door verschillende communicatieactiviteiten voor alle medewerkers te organiseren.
75
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Wat willen we bereiken? Een organisatie in stand houden die adequaat en flexibel inspeelt op nieuwe trends en ontwikkelingen.
Wat gaan we daarvoor doen? Met behulp van de SPP (een hulpmiddel om op een effectieve en gerichte manier te sturen op de optimale bezetting van de organisatie/een team) voorkomen we knelpunten op het gebied van personele bezetting en inzet of lossen deze op. We werken volgens het in 2020 vastgestelde integriteitsprotocol. We brengen dit onderwerp structureel onder de aandacht van medewerkers en bestuurders. We geven aandacht aan invulling en naleving van onze kernwaarden.
Integere, betrouwbare, klantgerichte en flexibele bestuurders en medewerkers.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2019
Realisatie 2020
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2020 2021 2022
Personeelskosten per fte
€ 63.500
€ 62.150
€ 64.500
€ 68.000
€ 70.000
Het aantal afgeronde 213a-onderzoeken per jaar
0
1
2
2
2
Personeelskosten per fte De personeelskosten per fte bedragen de totale salarislasten gedeeld door de formatie van de organisatie exclusief de gemeenteraad en het college. Het aantal afgeronde 213a-onderzoeken per jaar Het college verricht periodiek onderzoek (artikel 213a Gemeentewet) naar de doelmatigheid en de doeltreffendheid van het door haar gevoerde beleid. De raad stelt bij de verordening regels hierover op. Onder doelmatigheid verstaan we de mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten gerealiseerd worden met een zo beperkt mogelijke inzet van middelen. Onder doeltreffendheid verstaan we de mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten van het beleid daadwerkelijk worden behaald.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Besluit Begroting en Verantwoording (BBV)
Niet van toepassing
Financiële verordening (2018)
2021
Dienstverleningsvisie (2013)
2022
Communicatievisie (2015)
2022
Gemeentelijk informatiebeveiligingsbeleid (2020)
2022
Informatiebeveiligingsrichtlijn, informatiebeveiligingsplan en informatiebeveiligingshandboek BRP en waardedocumenten (2020)
2022
Strategische visie op de ambtelijke organisatie (2021)
2025
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Gemeenschappelijke regeling de Bevelanden
76
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bedrijfsvoering
(bedragen x € 1.000) Rekening 2020
Lasten 0.4 Overhead Totaal lasten
2022
2023
2024
2025
6.967 6.967
7.602 7.602
7.072 7.072
7.008 7.008
7.033 7.033
7.032 7.032
139 139
207 207
145 145
145 145
145 145
145 145
6.828
7.395
6.926
6.862
6.887
6.887
361
611
60
0
0
0
82 6.549
0 6.784
0 6.866
0 6.862
0 6.887
0 6.887
Baten 0.4 Overhead Totaal baten Saldo programma
2021
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Verschillen ten opzichte van vorige begroting In overeenstemming met de programmabegroting 2020-2023 houden we rekening met tijdelijke lasten die het nieuwe organisatiemodel met zich meebrengt. De lasten dekken we uit het algemeen weerstandsvermogen en bedragen € 60.000 in 2022, het laatste jaar. Verder is ook een daling van de baten te zien. Deze daling wordt veroorzaakt door minder huurinkomsten vanuit GR de Bevelanden voor het verhuren van onze ruimtes in het gemeentehuis. De GR is gevestigd in het stadskantoor in Goes. De afdeling WIZ gaat decentraal werken en zal gebruik gaan maken van enkele werkplekken in het gemeentehuis. Verder onderzoeken we de mogelijkheid om extra inkomsten te genereren door het verhuren van leegstaande ruimtes in het gemeentehuis. Het verschil van de lasten ten opzichte van 2021 wordt veroorzaakt door eenmalige restantkredieten. Deze kredieten dekken we grotendeels uit de reserves, zoals e-depot archief, geografische diensten, reservering initiële kosten vervanging ICT-pakketten, dienstverlening- en communicatievisie en het krediet voor het werkplekconcept. Overhead In onderstaande tabel is een gespecificeerd overzicht weergegeven van alle activiteiten, verdeeld in de verschillende onderdelen van de overhead. Volgens het BBV is overhead: “het geheel van functies gericht op de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.
Tot de overhead behoren alle functies die dit doel dienen.” De bedoeling achter dit overzicht is inzicht te geven in de totale kosten van de overhead voor de hele organisatie.
77
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Verschillende labels overheadkosten: Leidinggevenden primair proces (Hiërarchisch) Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie P&O/HRM Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC) Juridische zaken Informatievoorziening en automatisering (ICT) Facilitaire zaken en Huisvesting Totale lasten en baten per label overheadkosten exclusief mutatie reserve:
Bedrag lasten: Bedrag baten: Saldo lasten/baten € 1.644.649 € 100.000 € 1.544.649 € 1.009.587 € € 1.009.587 € 903.767 € € 903.767 € 311.610 € € 311.610 € 166.000 € 9.000 € 157.000 € 1.294.486 € € 1.294.486 € 1.741.404 € 36.181 € 1.705.223 € 7.071.503 € 145.181 € 6.926.322
Saldo lasten/baten overhead
Leidinggevenden primair proces (Hiërarchisch) Financiën, toezicht en controle op de eigen organisatie
22,3%
24,6%
P&O/HRM 14,6% 18,7%
Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC)
4,5%
Juridische zaken
13,0%
Informatievoorziening en automatisering (ICT)
2,3%
Facilitaire zaken en Huisvesting
Percentage overhead: Indicator BBV Voor het berekenen van het percentage overhead passen we twee systematieken toe. In het BBV wordt een verplichte indicator voorgeschreven die de verhouding tussen de lasten van overhead en de totale gemeentelijke begroting weergeeft. Deze berekening is als volgt: Berekening % overhead van de totale begroting Totale lasten begroting Saldo programma Bedrijfsvoering exclusief reserves
59.342.012 6.926.322
Percentage overhead van de directe loonkosten
11,7%
Percentage toerekening overhead aan belastingen en leges Voor de berekening van de kostendekkendheid van de belastingen en leges is het noodzakelijk de lasten van de bedrijfsvoering/overhead toe te rekenen. Deze lasten rekenen we toe door een opslag op de salarislasten van de medewerkers te pakken die hieraan werken. Hiermee benaderen we het systeem van vóór de invoering van het BBV, waar de overhead een opslag in het uurtarief van de medewerkers was. Deze berekening is als volgt:
78
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Berekening % overhead van directe loonkosten Totale loonsom Raad en -comm. College van burgemeester en wethouders loonkosten programma bedrijfsvoering Directe personeelslasten
12.350.000 -300.000 -550.000 -3.326.882 8.173.118
Saldo programma Bedrijfsvoering inclusief reserves
6.866.322
Percentage overhead van de directe loonkosten
84,0%
Incidentele baten en lasten De tijdelijke lasten die het nieuwe organisatiemodel met zich meebrengt, bedragen € 60.000 (2022). Deze lasten worden gedekt uit het algemeen weerstandsvermogen.
79
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Financieel overzicht programma's Totaaloverzicht programma's 2022
Lasten
Baten
Saldo
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid
4.686
310
-4.375
Programma Verkeer en openbare ruimte
5.407
401
-5.005
Programma Lokale economie
2.493
1.980
-514
Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport
6.510
963
-5.547
Programma Werk en inkomen
7.031
4.893
-2.138
Programma Zorg
16.920
1.471
-15.450
Programma Milieu
5.297
5.270
-27
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
1.537
487
-1.050
Programma Algemene dekkingsmiddelen
2.389
42.862
40.473
Programma Bedrijfsvoering
7.072
145
-6.926
Exploitatiesaldo
59.342
58.782
-560
0
679
679
59.342
59.461
119
Meerjarenoverzicht saldi programma's
2023
2024
2025
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid
-4.374
-4.408
-4.427
Programma Verkeer en openbare ruimte
-5.165
-5.358
-5.371
-514
-504
-279
Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport
-5.720
-5.606
-5.541
Programma Werk en inkomen
-2.141
-2.139
-2.136
Programma Zorg
-15.415
-15.349
-15.244
Programma Milieu
215
417
621
Programma Ruimtelijke ontwikkeling
-1.050
-1.050
-1.050
Programma Algemene dekkingsmiddelen
40.631
40.696
40.681
Programma Bedrijfsvoering
-6.862
-6.887
-6.887
Exploitatiesaldo
-396
-188
366
Resultaatbestemming
444
259
228
Totaal
48
71
595
Resultaatbestemming Totaal
Programma Lokale economie
80
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
PARAGRAFEN
81
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Paragraaf Lokale heffingen Algemeen Iedere inwoner van de gemeente Borsele is verplicht lokale heffingen te betalen die op hem/ haar betrekking hebben. Het doel van deze heffingen is het genereren van inkomsten die we gebruiken ter dekking van de uitgaven door de gemeente Borsele. In onze gemeente kennen we een negental verschillende belastingen en heffingen die via verordeningen door de gemeenteraad zijn vastgesteld. De lokale belastingdruk bestaat uit de onroerendezaakbelasting (OZB), afvalstoffenheffing en de rioolheffing en berekenen we op basis van een standaard-gezin met een twee-onder-een-kapwoning van € 200.000. Sinds 1 januari 2013 voert SaBeWa voor de gemeente Borsele de werkzaamheden uit met betrekking tot de uitvoering Wet WOZ en de heffing en invordering van de onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing, rioolrecht, woonforensenbelasting, hondenbelasting en precariobelasting. Vanaf 2017 moeten we de kostendekkendheid van de belastingen en leges aantonen. Dit doen we in deze paragraaf. De lasten van de overhead berekenen we middels een omslagpercentage over de directe loonkosten. In het programma Bedrijfsvoering is de berekening opgenomen. Deze bedraagt voor 2022 84,0%. Verder loopt momenteel nog het onderzoek om te kijken naar de mogelijkheden om riool- en afvalstoffenheffing op een andere manier te heffen.
Hier betrekken we de werkgroep begroting voortdurend bij. Kwijtscheldingsbeleid De gemeente hanteert het uitgangspunt dat alle inwoners met een inkomen op maximaal 100% van de bijstandsnorm, in aanmerking moeten kunnen komen voor kwijtschelding van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing, tenzij sprake is van een vermogen dat groter is dan het wettelijke normbedrag. De uitvoering van het kwijtscheldingsbeleid vindt in gezamenlijkheid plaats door SaBeWa. Voor 2022 is voor een bedrag van € 80.000 aan kwijtschelding begroot. In het kader van de berekening van kostendekkende tarieven is in de raadsvergadering van 8 juli 2021 besloten om deze kosten voor 80% toe te rekenen aan de afvalstoffenheffing en voor 20% aan het rioolrecht. Opbrengstramingen belastingen en heffingen In deze begroting stellen wij u voor de belastingen met 1,5% te laten stijgen om de geldontwaarding (inflatie) te compenseren. Verder is in de begroting rekening gehouden met een extra stijging van de afvalstoffenheffing en het rioolrecht om in 2025 te komen tot een kostendekking van 100%. In onderstaand overzicht geven we de geraamde opbrengsten van de gemeentelijke belastingen voor 2022 en volgende jaren weer. Omschrijving: Onroerendezaakbelastingen Forensenbelasting Hondenbelasting Afvalstoffenheffing Reinigingsrechten Lijkbezorgingsrechten Rioolheffing Totale belastingopbrengst
Begroting 2021 € 8.340.000 € 30.000 € 135.000 € 2.965.000 € 70.500 € 323.500 € 1.762.000 € 13.626.000
Begroting 2022 € 8.525.000 € 30.500 € 137.000 € 3.092.000 € 74.000 € 325.000 € 1.915.000 € 14.098.500
82
Begroting 2023 € 8.657.000 € 30.500 € 137.000 € 3.179.000 € 77.000 € 325.000 € 2.070.000 € 14.475.500
Begroting 2024 € 8.947.000 € 30.500 € 137.000 € 3.267.000 € 80.000 € 325.000 € 2.192.000 € 14.978.500
Begroting 2025 € 9.122.000 € 30.500 € 137.000 € 3.347.000 € 83.000 € 325.000 € 2.292.000 € 15.336.500
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Toelichting per belastingsoort en heffing Onroerendezaakbelastingen De OZB-tarieven stijgen of dalen mee met de waardeontwikkeling, waarbij het uitgangspunt is dat de opbrengsten in 2022 gelijk zijn aan die van 2021. Naast deze correctie is rekening gehouden met een stijging van de opbrengsten met een inflatiecorrectie van 1,5%. De onroerendezaakbelastingen bestaan uit drie soorten belastingen: de eigenarenbelasting woningen, de eigenarenbelasting niet-woningen en de gebruikersbelasting niet-woningen. Het tarief bedraagt een vast heffingspercentage van de WOZwaarde. Sinds enkele jaren bepalen we deze waarde jaarlijks per 1 januari van het voorafgaande jaar opnieuw conform de Wet WOZ. Vanaf 2022 waarderen we alle woningen op basis van gebruiksoppervlakte in plaats van m3. Woonforensenbelasting De woonforensenbelasting heffen we van personen die niet binnen de gemeente Borsele wonen maar wel een woning of recreatiewoning voor zichzelf ter beschikking houden (de zogenaamde 2e woningbezitter). De heffing betreft, afhankelijk van de WOZ-waarde, een vast bedrag per woning. Wij stellen voor het tarief voor 2022 te laten stijgen met 1,5% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen.
Hondenbelasting Bij de hondenbelasting maken we qua tarief onderscheid in een tarief voor het houden van één hond, twee of meerdere honden en een zogenaamd kenneltarief (honden die gehouden worden in geregistreerde kennels). Wij stellen voor het tarief voor 2022 te laten stijgen met 1,5% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. Precariobelasting Vanaf 2022 is het niet meer toegestaan om precariobelasting op kabels en leidingen te heffen.
83
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is een vergoeding voor de kosten van het ophalen en verwerken van huishoudelijke afvalstoffen. De directe lasten van het taakveld afvalverwerking verhogen we met 40% van de lasten voor het straatvegen en 80% van de kwijtschelding. Dit conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. De totale belastingopbrengst mag de totale lasten niet overschrijden en maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor 2022 stijgen de tarieven met 1,5% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. Verder stijgt de afvalstoffenheffing conform de herstelbegroting 2021-2024 ook met 2,8% vanaf 2022. De kostendekkendheid bedraagt voor 2022 89,8%. Dit is een daling ten opzichte van 2021 (95,3%). Dit komt door de toerekening van de kosten voor straatreiniging en kwijtschelding.
Afvalstoffenheffing Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten afvalstoffenheffing Toe te rekenen lasten: Straatvegen Kwijtschelding
2.480.448 84,0% 375.694 394.316 770.010 3.250.458
40% 80%
150.000 64.000
Opbrengst verkoop afval
-22.784
Netto lasten afvalstoffenheffing
3.441.674
Baten - Afvalstoffenheffing
3.092.000
Dekkingspercentage
89,8%
Reinigingsrechten Reinigingsrechten heffen we voor het ophalen van afvalstoffen (uitgezonderd autowrakken) van bedrijven en instellingen die door hun aard, omvang of hoeveelheid niet periodiek worden ingezameld. Net als de afvalstoffenheffing houden we voor 2022 rekening met een stijging van de tarieven om in 2025 termijn te komen tot een kostendekking van 100%. De kostendekkendheid bedraagt voor 2022 88,9%.
Reinigingsrechten Directe lasten taakveld overhead btw Indirecte lasten Totale lasten reinigingsrechten
63.991 84,0%
9.392 9.858 19.250 83.241
Baten - Reinigingsrechten
74.000
Dekkingspercentage
88,9%
84
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Lijkbezorgingsrechten Deze rechten heffen we voor het gebruik van de begraafplaatsen en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaatsen. Voor de lijkbezorgingsrechten was de beleidslijn om vanaf 2020 een kostendekkendheid te realiseren van 70%. De kostendekkendheid bedraagt voor 2022 66,9%. Lijkbezorging Directe lasten taakveld overhead Indirecte lasten Totale lasten lijkbezorging
350.337 84,0% 138.369 138.369 488.706
Baten - Lijkbezorging
327.060
Dekkingspercentage
66,9%
Rioolheffing Voor de kosten van de gemeentelijke riolering en het bestrijden van wateroverlast heffen we rioolheffing. De directe lasten van het taakveld riolering verhogen we met 60% voor het straatvegen en 20% voor de kwijtschelding. Dit conform het raadsbesluit van 8 juli 2021 en de hierover geldende jurisprudentie. De totale belastingopbrengst mag de totale lasten niet overschrijden en maximaal 100% kostendekkend zijn. Voor 2022 stijgen de tarieven met 1,5% om de gevolgen van inflatie op te kunnen vangen. Verder stijgt het rioolrecht conform de herstelbegroting 2021-2024 met 7,2% vanaf. Vanaf 2013 is de gebruikersbelasting volledig afhankelijk van het waterverbruik. De kostendekkendheid bedraagt voor 2022 86,2%. Dit is een daling ten opzichte van 2021 (87,0%). Dit komt door de toerekening van de kosten voor straatreiniging en kwijtschelding.
Rioolheffing Directe lasten taakveld Overhead Btw Indirecte lasten Totale lasten rioolheffing Toe te rekenen lasten: Straatvegen Kwijtschelding
1.606.719 84,0% 242.157 244.310 486.466 2.093.186
60% 225.000 20% 16.000 241.000
Vergoeding kolkenzuiger en huisaansluitingen
-113.863
Netto lasten rioolheffing
2.220.323
Baten - Rioolheffing
1.915.000
Dekkingspercentage
86,2%
85
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Leges Voor het verstrekken van een vergunning of document heffen we leges. Er zijn verschillende soorten leges, die we op verschillende posten en programma’s in de begroting verantwoorden. Zo boeken we de leges voor het afgeven van een paspoort of rijbewijs onder het programma Bestuur, terwijl de leges voor het afgeven van een Omgevingsvergunning onder het programma Ruimtelijke Ontwikkeling vallen. Voor 2022 stijgen de tarieven met 1,5% voor de compensatie van de inflatie. In onderstaand overzicht zijn de resultaten van het onderzoeksbureau met betrekking tot de kostendekkendheid van de gemeentelijke leges weergegeven. Overige leges 2022 Burgerlijke stand Reisdocumenten Rijbewijzen Basisregistratie personen Omgevingsvergunningen Bestemmingswijzigingen Horeca, evenementen en overige
Uren Overhead Overige kosten Totale kosten Opbrengsten Kostendekkendheid € 32.276 € 27.112 € 6.200 € 65.588 € 36.300 55% € 43.875 € 36.855 € 41.500 € 122.230 € 104.000 85% € 42.188 € 35.438 € 47.000 € 124.625 € 125.000 100% € 2.510 € 2.108 € 21.230 € 25.848 € 22.500 87% € 159.812 € 134.242 € 107.083 € 401.136 € 325.750 81% € 80.752 € 67.832 € 5.583 € 154.167 € 160.000 104% € 28.285 € 23.760 € € 52.045 € 10.691 21% 389.697 327.346 228.596 945.639 784.241 83%
86
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen De paragraaf weerstandsvermogen bevat ten minste: ▪ Een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; ▪ Een inventarisatie van de risico’s; ▪ Het beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s; ▪ De kengetallen financiële positie; ▪ Een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Op deze begrippen gaan we hieronder kort in. Daarna werken we uit wat dit betekent voor onze gemeente. Het weerstandsvermogen bestaat volgens het BBV uit: ▪ De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken; ▪ Alle risico’s waarvoor geen maatregelen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot de financiële positie. Het weerstandsvermogen is voldoende als we financiële tegenvallers goed op kunnen vangen. Het saldo van de weerstandscapaciteit minus de risico’s dient positief te zijn. We maken een onderscheid tussen statisch en dynamisch weerstandsvermogen. Voor de berekening hiervan hanteren we respectievelijk de incidentele en de structurele weerstandscapaciteit.
Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt om niet-begrote kosten, die onverwacht en substantieel zijn, te dekken zonder dat we de begroting en het beleid aan moeten passen. Deze middelen bestaan uit bijvoorbeeld de algemene reserve, stille reserves en de onbenutte belastingcapaciteit. Onder incidentele weerstandscapaciteit verstaan we de capaciteit die de gemeente heeft om eenmalige tegenvallers op te vangen. Onder structurele weerstandscapaciteit verstaan we de middelen die permanent inzetbaar zijn om tegenvallers op te vangen. Risico’s vangen we in de regel op binnen de incidentele weerstandscapaciteit. De gevolgen van verreweg de meeste risico’s zijn éénmalig. Bestanddeel Algemeen weerstandsvermogen Post onvoorziene uitgaven Begrotingsruimte / structureel onvoorzien Stille reserves Onbenutte belastingcapaciteit Kostenreductie / efficiency maatregelen
Incidentele weerstandscapaciteit X X
Structurele weerstandscapaciteit
X X X X
Met de vaststelling in 2007 van het beleid voor de weerstandscapaciteit is bepaald dat de ratio weerstandsvermogen (dit is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit) minimaal 1,0 dient te zijn.
87
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Risico’s Een risico is een kans op het optreden van een gebeurtenis met een bepaald gevolg. De risico’s die van belang zijn voor het weerstandsvermogen zijn die risico’s die niet op een andere manier zijn afgedekt en die een financieel gevolg kunnen hebben. Doen deze risico’s zich voor, dan vangen we ze op vanuit het weerstandsvermogen. Reguliere risico’s, dat wil zeggen: risico’s die zich regelmatig voordoen en die goed meetbaar zijn, zijn niet van belang voor het weerstandsvermogen. Daarvoor kunnen we immers verzekeringen afsluiten of voorzieningen vormen. Van de risico’s die overblijven, zijn de gevolgen uitgedrukt in een geldbedrag. De kans dat de risico’s zich voordoen is uitgedrukt in een percentage. Met de formule K x G (kans in % x gevolg in €) is per risico het uiteindelijke risicobedrag bepaald. Deze vormen samen de benodigde weerstandscapaciteit. Deze risicoinventarisatie actualiseren we jaarlijks. Het opvangen van incidentele risico’s is te realiseren door het aanhouden van een reserve. Echter: het opvangen van structurele risico’s is lastiger. Namelijk: voor hoeveel jaren tellen we deze risico’s mee? Wij gaan hierbij uit van twee jaar. Binnen deze termijn is er voldoende tijd om aanvullende maatregelen te nemen om de structurele risico’s die werkelijkheid worden, het hoofd te bieden.
Daardoor is het totaalbedrag bekend dat we op dit moment vanuit het weerstandsvermogen moeten afdekken. In de volgende berekeningen is rekening gehouden met dit berekende bedrag. De belangrijkste risico’s (> € 15.000) lichten we hierna toe. Uit het overzicht blijkt dat bijna 93% van het risicobedrag veroorzaakt wordt door 30% van de risico’s. Omschrijving risico
Categorie Categorie Bedrag Incidenteel Structureel Kans De gemeente Borsele heeft een belang van 8,33% 10% > 500.000 1.000.000 in North Sea Port SE. Als er in de toekomst verliezen worden geleden kan de situatie ontstaan dat het eigen vermogen ontoereikend wordt. In dat geval kunnen garanties ingeroepen worden. De gemeente Borsele staat, als één van de vier Nederlandse garanten voor 16,67% garant voor aangegane leningen. Het garantieplafond stond in 2020 op € 505 miljoen. Dit bedrag omvat het garantieplafond van € 440 miljoen voor North Sea Port N.V. en € 65 miljoen voor Warm Co2. Voor de gemeente Borsele betekent dit dat er een bedrag van € 84,17 miljoen opgevraagd kan worden. Als garanties worden ingeroepen heeft North Sea Port SE in het kader van de fusie een vrijwaring verleend aan de garanten voor de situatie dat de garanten door de geldgevers worden aangesproken onder de garanties. Op dit moment zijn deze risico's niet aan de orde en wordt niet verwacht dat deze risico's zich zullen voordoen. In een in 2020 uitgevoerde marktconsultatie wordt bevestigd dat de risico's voor de garanten zeer beperkt zijn.
88
Gemeente Borsele Omschrijving risico Boetes en/of schadeclaims als gevolg van onvoldoende maatregelen ter bescherming van (persoons)gegevens. Tekorten (10% eigen risico) op openeinderegeling WWB door economische recessie. Door niet te voldoen aan de subsidie-eisen wordt de geraamde subsidie (deels) misgelopen. Aanpassingen gedurende de uitvoering van het project tasten de financiële beheersbaarheid aan. Groot onderhoud schoolgebouwen is een taak van schoolbesturen, gemeente blijft eigenaar van de gebouwen. Aanvullende uitkering WIZ ad 10%. Er wordt niet uitgekeerd. Fouten bij het verlenen van een omgevingsvergunning: schadeclaims. De tarieven wordt vastgesteld op voorlopige WOZ-waarden. Door interne en externe oorzaken bij SaBeWa wijzigt de definitieve WOZ-waarde van het areaal, wat een afwijking geeft ten opzichte van de geraamde belastingopbrengsten. Niet voldoen aan wettelijke verplichtingen door Omnisscholen. Het uittreden van een participant/ontwikkelaar in masterplannen is van invloed op de financiële exploitatie en looptijd van het plan. Financiële fraude. De aannemer gaat tijdens de uitvoering van het project failliet of levert een wanprestatie. Doordat regelgeving ongeldig wordt (verklaard) kan dit ertoe leiden dat een omgevingsvergunning niet kan worden afgegeven. Hardware-storing met verlies van hardware en data. Langdurige storing, reconstructie noodzakelijk.
Tekorten op openeinderegeling Jeugdwet door toename aantal aanvragen voor specialistische jeugdzorg. Subtotaal (16) stuks Overige risico's (38) stuks (Netto) Risicobedrag Vermeerdering structurele risico’s (factor 2) Totaal (54) stuks
Programmabegroting 2022 Categorie Categorie Bedrag Incidenteel Structureel Kans 30% > 500.000 300.000
50% 100.000 – 250.000
125.000
70% 100.000 – 250.000
105.000
70% 100.000 – 250.000
70.000
10% 250.000 – 500.000
50.000
50% 25.000 – 100.000
50.000
10% 250.000 – 500.000
37.500
70% 25.000 – 100.000
35.000
30% 25.000 – 100.000
30.000
10% 100.000 – 250.000
25.000
10% 100.000 – 250.000 10% 100.000 – 250.000
25.000 25.000
10% 100.000 – 250.000
25.000
10% 100.000 – 250.000
15.000
50% 100.000 – 1.500.000
375.000
2.167.500 147.800 2.315.300
89
125.000 32.000 157.000 157.000 2.629.300
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Verdeling risico’s naar bedrag en kans:
25.000 – 100.000 100.000 – 250.000 250.000 – 500.000 > 500.000 Totaal
10% 7
30% 1
50% 1 1
1 1 8
2
1 3
70% Totaal 2 11 1 2 1 2 3 16
Niet te kwantificeren risico’s Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb): Deze wet treedt in 2022 in werking. Er zullen taken komen te vervallen waarvoor we leges ontvangen. De omvang hiervan is nog onduidelijk en is niet in de meerjarenraming verwerkt. Coronavirus De uitbraak van het coronavirus eind februari 2020 heeft grote impact op de Nederlandse samenleving en ook op onze gemeente. Bij het nemen van maatregelen stond en staat nog steeds de gezondheid van onze inwoners en medewerkers voorop. Vanaf het begin van de crisis hebben wij zowel bestuurlijk als ambtelijk een belangrijke rol in de crisisorganisatie van de VRZ. De financiële gevolgen van de coronacrisis zullen ook in 2022 nog niet voorbij zijn. Te denken valt hierbij aan: 1 Participatiewet/BUIG. De werkloosheid neemt toe. Dit heeft nu al geleid tot meer verzoeken om een bijstandsuitkering. Het aantal verzoeken neemt verder toe. Dit leidt tot hogere lasten die wij (nog) niet geraamd hebben. 2 Sociaal domein. Enerzijds zien we nu dat de zorg afneemt. Anderzijds verwachten we een toename van uitgestelde zorg. Ook de baten dalen. Een voorbeeld hiervan is dat de abonnementstarieven over april en mei niet geïnd worden door het Centraal Administratie Kantoor (CAK). 3 Schuldhulpverlening. Inwoners verliezen hun baan en de inkomensachteruitgang kan leiden tot meer schuldenproblematiek met hogere lasten als gevolg.
4 Bijzondere bijstand. Meer inwoners in de bijstand (zie 1) leidt ook tot meer mensen die een beroep doen op de bijzondere bijstand. Dit leidt weer tot hogere lasten. 5 Gemeentefonds. Dit is de belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. De effecten van de coronacrisis op de algemene uitkering uit het fonds zijn niet te voorspellen. 6 Eigen inkomsten. Het is mogelijk, dat wij door onder andere faillissementen minder belastingen ontvangen. Ten slotte verwachten we dat inkomensachteruitgang van inwoners leidt tot meer kwijtscheldingen van belastingen waardoor de opbrengst minder wordt. 8 Verbonden partijen. De crisis heeft ook gevolgen voor onze gemeenschappelijke regelingen en andere samenwerkingsverbanden. Ook die brengen de (financiële) gevolgen in beeld. Wij noemen als voorbeeld de Veiligheidsregio Zeeland en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland.
90
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
9 Gesubsidieerde instellingen. Wij verwachten verzoeken om extra financiële steun van verenigingen, stichtingen en andere organisaties die subsidie van ons ontvangen. Naast mogelijk meer subsidies vallen ook subsidies (gedeeltelijk) weg, omdat bijvoorbeeld gesubsidieerde activiteiten niet doorgaan. 10 Gewaarborgde geldleningen. Mogelijk doen organisaties wegens financiële problemen een beroep op de garantie die wij verleend hebben. 11 Bedrijfsvoering. Onder andere het faciliteren van thuiswerken en het digitaal vergaderen brengt lasten met zich mee. Ook is er meer personele capaciteit nodig voor het uitvoeren van maatregelen, vervanging bij ziekte en het opnemen van verlof na de crisis. Wij hanteren vooralsnog de volgende uitgangspunten: 1 Het rijk vergoedt een groot deel van de hogere lasten en gederfde baten. 2 De hogere lasten dekken we waar mogelijk met bestaande budgetten. 3 De financiële effecten die overblijven, komen ten laste van het begrotingsresultaat. Bij het opmaken van de begroting hebben wij onvoldoende informatie om op basis van het bovenstaande voor onze gemeente een financiële risicoberekening te maken. Wij blijven de landelijke ontwikkelingen en de (financiële) impact voor onze gemeente op de voet volgen. Wij informeren de gemeenteraad via de producten uit de planning- en controlcyclus en op andere momenten als dat nodig is.
Benodigde weerstandscapaciteit De totaal benodigde weerstandscapaciteit komt uit op € 2.629.300. Voor de bepaling van de aanwezige weerstandscapaciteit komen in aanmerking: Algemeen weerstandsvermogen Stille reserves (53 hectare verpachte landbouwgrond) Totaal komt de aanwezige weerstandscapaciteit uit op
€ 3.313.890 € 2.400.000 € 5.713.890
Uitgaande van de risico-inventarisatie, komt de ratio weerstandsvermogen uit op 2,17. We voldoen hiermee aan de eis dat het weerstandsvermogen (beschikbare weerstandscapaciteit afgezet tegen de benodigde) minimaal 1,0 moet zijn.
91
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
In onderstaande grafiek wordt het verloop van de ratio weerstandsvermogen weergegeven door de jaren heen.
Ratio Weerstandsvermogen 12,00
10,70
10,00 8,00
6,60
6,56 6,00
3,36
4,00 2,00
2,63
2,17
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
1,00
2017
2018
2019
2020
2021
2022
0,00
Ratio weerstandsvermogen
Minimaal ratio weerstandsvermogen
Beleid betreffende de weerstandscapaciteit en de risico’s Het beleid is sinds 2007 als volgt geformuleerd: ▪ De ratio weerstandsvermogen is vastgesteld op 1,0 met de kwalificatie voldoende. ▪ De nota ‘weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Borsele’ wordt elke vier jaar geactualiseerd. ▪ Het risicomanagement binnen de gemeentelijke organisatie implementeren we op de wijze zoals in de nota ‘weerstandsvermogen en risicomanagement gemeente Borsele’ is aangegeven. ▪ In nota’s aan het college en voorstellen aan de raad werken we met een rubriek risico’s, waarin we aandacht schenken aan de identificatie, analyse, beoordeling en beheersing van risico’s. ▪ In de begroting en jaarrekening nemen we een paragraaf weerstandsvermogen op, waarin we ingaan op de ontwikkeling van risico’s. In 2022 gaan we het risicobeheer opnieuw beoordelen en actualiseren. Beleidsmatige opties voor risicobeheersing Het is niet voldoende de risico’s in beeld te brengen en te waarderen. Voor elk risico moet ook besloten worden hoe we er mee omgaan.
Daarvoor is er een keuze uit verschillende maatregelen: ▪ Vermijden: aanpassen van werkprocessen of van beleid waardoor risico’s zoveel mogelijk worden vermeden; ▪ Verminderen: aanpakken of wegnemen van de oorzaak van het risico; ▪ Afdekken: instellen van een voorziening of een budget in de begroting of afsluiten van een verzekering; ▪ Overdragen: het beleid dat een risico met zich meebrengt uit laten voeren door een andere partij die ook de risico’s overneemt; ▪ Accepteren: als een risico niet kan worden vermeden, verminderd, afgedekt of overgedragen, wordt het geaccepteerd. Bij het berekenen van de weerstandscapaciteit zal dan met dit risico rekening moeten worden gehouden. Dit betekent niet dat verder geen maatregelen genomen moeten worden. Uiteraard blijft het van belang om het risico zo klein mogelijk te houden.
92
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Om een beeld te schetsen van de ontwikkeling van de risico’s, zowel in aantallen als in bedragen, is het navolgende overzicht opgenomen.
Grote risico's Overige risico's Totaal
Jaarrekening 2019 Jaarrekening 2020 Begroting 2021 Begroting 2022 Aantal Bedrag Aantal Bedrag Aantal Bedrag Aantal Bedrag 15 € 2.042.500 15 € 2.042.500 14 € 2.017.500 16 € 2.417.500 39 € 204.300 39 € 204.300 38 € 201.800 38 € 211.800 54 € 2.246.800 54 € 2.246.800 52 € 2.219.300 54 € 2.629.300
Kengetallen financiële positie Om de financiële positie in beeld te brengen stellen we jaarlijks een overzicht van de exploitatie in baten en lasten (de begroting en jaarrekening) en een balans op. Voor een goed oordeel over de financiële positie gebruiken we aanvullende kengetallen, zodat bijvoorbeeld een beeld kan worden geschetst in welke mate we de schuldpositie kunnen dragen. De schuldpositie brengt risico’s met zich mee. Netto schuldquote De netto-schuld weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van een gemeente ten opzichte van de eigen middelen. Onze netto-schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. De schuldquote blijft ruim onder het landelijk gemiddelde. In het verleden was deze zeer laag. Door de investeringen en het noodzakelijk aangaan van leningen wordt de ratio iets gunstiger ten opzichte van vorig jaar. Kengetal Netto schuldquote
Landelijk gemiddelde 2020 70%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 37% 13% 45% 37% 38% 41% 38%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Om inzicht te verkrijgen in hoeverre sprake is van zogenaamd doorlenen wordt de netto-schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op deze manier brengen we duidelijk in beeld wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor onze schuldenlast. Bij de financiële vaste activa horen ook de verstrekte geldleningen. Kengetal Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Landelijk gemiddelde 2020 62%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 28% 5% 37% 30% 32% 35% 32%
Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Bij deze ratio wordt het eigen vermogen uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen van de gemeente bestaat uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten (resultaat jaarrekening). Doordat het eigen vermogen daalt en het balanstotaal als gevolg van leningen stijgt, daalt onze solvabiliteitsratio. Kengetal Solvabiliteitsratio
Landelijk gemiddelde 2020 62%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 46% 54% 26% 36% 35% 32% 33%
Kengetal grondexploitatie De afgelopen jaren is gebleken dat grondexploitatie een forse impact kan hebben op de financiële positie van gemeenten. De boekwaarde van de voorraden grond is van belang omdat deze waarde moet worden terugverdiend bij de verkoop. Het kengetal van de grondexploitatie geeft aan wat de verhouding is van de gronden in vergelijking met de baten van de begroting. Veel grondexploitaties bevinden zich in een
93
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
vergevorderd stadium van hun levenscyclus. De meeste grondverkopen zijn gerealiseerd. Dat leidt tot een lage boekwaarde en dus een zeer beperkt risico. In onderstaande tabel geven we onze positie weer. Kengetal Grondexploitatie
Landelijk gemiddelde 2020 9%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 3% -2% 3% 3% 3% 3% 3%
Structurele exploitatieruimte Een begroting waarvan de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten is meer flexibel dan een begroting waarbij de structurele baten en lasten in evenwicht zijn. De overzichten van de geraamde incidentele baten en lasten en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves maken onderdeel uit van het overzicht van baten en lasten in de begroting. Deze gegevens nemen we ook op in de jaarstukken. Op basis hiervan berekenen we het saldo van de structurele baten en lasten. In principe stellen we een begroting op waarin de baten en lasten structureel in evenwicht zijn en is de exploitatieruimte zeer beperkt. Kengetal Structurele exploitatieruimte
Landelijk gemiddelde 2020 1%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 1% 0% 0% 1% 0% 1% 2%
Belastingcapaciteit: woonlasten meerpersoonshuishouden De totale woonlasten bestaan uit de OZB, de rioolheffing en afvalstoffenheffing. De belastingcapaciteit van de gemeente berekenen we door de totale woonlasten van een meerpersoonshuishouden te vergelijken met een landelijk gemiddelde. Het kengetal zetten we af tegen het landelijk gemiddelde van vorig jaar (t-1). Door stijging van de tarieven vanaf 2022 en de vergelijking met 2021 ontstaat een percentage boven de 100 % Kengetal Belastingcapaciteit
Landelijk gemiddelde 2020 100%
Begroting jaarverslag Begroting Begroting Begroting Begroting Begroting 2020 2020 2021 2022 2023 2024 2025 103% 103% 103% 105% 105% 105% 105%
De kengetallen geven deels de situatie weer waarin we verkeren en waar we naar toe werken. We streven via bezuinigingen en bepekte belastingverhoging naar een begroting waarin de baten en lasten tenminste in evenwicht zijn. Daarnaast steven we naar een stabiel (solvabel) eigen vermogen. Dit is een strategie voor de langere termijn.
94
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Kengetallen alleen zeggen nog niet veel: het gaat enerzijds om de onderlinge relatie tussen kengetallen (en andere variabelen) en anderzijds om de ontwikkeling in de tijd die de kengetallen laten zien. In onderstaande afbeelding worden de kengetallen nog verder toegelicht.
95
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2022
Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen In deze paragraaf gaan wij in op het beleidskader en de daaruit voortvloeiende financiële consequenties met betrekking tot de 'grotere' kapitaalgoederen van de gemeente. Hierbij kan gedacht worden aan de kosten van aanleg en instandhouding van wegen, riolering, water, groen en gebouwen. De instandhoudingskosten behoren hun weerslag te vinden in onderhoudsplannen. Voor rioleringen, gebouwen, water en openbare ruimte zijn die door de gemeenteraad vastgesteld. Onderhoudskosten maken een substantieel deel van de uitgaven uit. Tegelijkertijd kunnen zij ook voorzien worden van het etiket 'beheer' of 'uitvoering'. Zij lenen er zich daarom niet direct voor om te worden opgenomen in een van de programma's. Daar wordt immers toch meer aandacht besteed aan tot een visie terug te leiden doelstellingen en de concrete richtingen waarin de uitwerkingen moeten worden gevonden. Echter, een groot deel van het 'vermogen' van onze gemeente ligt in de grond of op het openbaar gebied. Een zorgvuldig beheer hiervan is dan ook van wezenlijk belang. Een tweede, wellicht nog belangrijker, aspect is dat de kwaliteit van het openbaar gebied door de inwoners vaak het meest intensief beleefd wordt.