CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Twence_Elhorst-Vloedbelt_def_incl_bijlage

Raadsvergadering 16 november 2021, gemeente BorneBij agendapunt: Afgeven verklaring van geen bedenkingen realisatie zonnepark op Elhorst Vloedbelt27.367 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Uitgangspunten ter voorkoming van beïnvloeding van gasleidingen door nabijgelegen zonneparken (06/01/2020 versie 4).

18 december 2020

BH5681IBRP2012180818

21

Projectgerelateerd

onderdeel uitmaakt van een groter landinrichtingsproject. Ook categorie D22.1 is niet van toepassing, aangezien er productie van elektriciteit, stoom en warm water nodig is, om hieronder te vallen. In dit geval is dus voor zonneparken geen vormvrije m.e.r.-beoordeling nodig. Gelet op de kenmerken van het project (zonnepark) en de aard van de milieueffecten (zeer beperkt), wordt geconcludeerd dat ook anderszins er geen aanleiding is voor het uitvoeren van een m.e.r.beoordeling.

18 december 2020

BH5681IBRP2012180818

22

Projectgerelateerd

5

Uitvoerbaarheid

5.1

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Participatie Twence vindt het belangrijk de omgeving te betrekken in de planvorming. In dit project gebeurt dat op 2 manieren:  Enerzijds gaat het om de vergunningprocedure en het zo veel mogelijk voorkomen van eventuele hinder die het zonnepark kan hebben voor de omgeving.  Anderzijds gaat het om het mogelijk financieel deelnemen van de omwonenden in het park of een andere vorm van participatie zodat zij via dit project ook zelf kunnen profiteren van de opbrengsten. In bijlage 5 zijn alle reacties verzameld en geordend naar thema’s en onderdelen. Per thema is aangeven wat de vraagpunten zijn en op welke manier Twence daar mee omgaat. In bijlage 6 is een notitie opgenomen waarin is omgeschreven hoe Twence de Gedragscode ‘Zon op land’ voor inpassing, vormgeving en beheer van zon op land projecten op fysieke en procesmatige wijze heeft toegepast en welke waarborgen Twence geeft ten aanzien van de financiële participatie. Zienswijzen Op grond van de bepalingen in artikel 1.2.1a van het Besluit ruimtelijke ordening (Bor) en artikel 3.4 van de algemene wet bestuursrecht (Awb), worden burgers en maatschappelijke instanties in de gelegenheid gesteld tijdens de termijn van terinzagelegging een zienswijze in te dienen op het ontwerpbesluit voor de omgevingsvergunning.

5.2

Economische uitvoerbaarheid

Het zonnepark wordt gerealiseerd op de locatie Elhorst-Vloedbelt, die volledig in eigendom is van Twence. Alle met de realisatie van het zonnepark samenhangende maatregelen zullen binnen voornoemde locatie worden uitgevoerd. Er hoeven dan ook geen gronden te worden verworven om de realisatie van het zonnepark mogelijk te maken. Er zijn geen gemeentelijke en provinciale kosten (met uitzondering van de kosten voor het in procedure brengen van de omgevingsvergunning) aan het plan verbonden. De kosten die gemaakt worden voor de procedure kunnen worden gedekt uit de leges. Gelet op de aard (geen gebouw) en omvang van het planvoornemen kan een exploitatieplan achterwege blijven. De uitvoering van het planvoornemen en daarmee samenhangende kosten komen voor rekening van Twence. Initiatiefnemer heeft een overeenkomst “vrijwaring planschade” ondertekend.

18 december 2020

BH5681IBRP2012180818

23

Projectgerelateerd

6

Conclusie

In voorliggende ruimtelijke onderbouwing is de voorgenomen bouw en het gebruik van het zonnepark getoetst aan het ruimtelijk beleid en het beleid en de normstelling ten aanzien van relevante sectorale aspecten. Uit de toetsing blijkt het volgende:  De beoogde ontwikkeling is niet in strijd met het rijks-, provinciaal en gemeentelijk ruimtelijk beleid;  De beoogde ontwikkeling past binnen en sluit aan bij de bestaande ruimtelijke en functionele structuur;  De diverse omgevingsaspecten staan de uitvoering van het project niet in de weg;  Er is sprake van een economisch uitvoerbaar project;  Het project levert een bijdrage aan de ambities met betrekking tot het opwekken van duurzame energie. Over het algemeen kan daarom gesteld worden dat het aanvaardbaar is ten behoeve van het voorgenomen project een omgevingsvergunning als bedoeld in artikel 2.12 eerste lid onder a.3 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht te verlenen.

18 december 2020

BH5681IBRP2012180818

24

Bijlage 1 1. Situatietekening zonnepark

Bijlage 2 2. Quickscan Flora en Fauna

Quickscan flora en fauna Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen

Opdrachtgever: Twence B.V. De heer A. Dohmen Almelosestraat 3 7625 SC Zenderen

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:

201179 18-12-2020 S.J. Roeters R. Kroeskop S.J. Roeters Definitief 1

© 2020 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding ....................................................................................................................................................... 5

2

Huidige situatie en ontwikkeling ................................................................................................................. 6

2.1

Huidige situatie .......................................................................................................................................6

2.2

Voorgenomen ontwikkeling ...................................................................................................................9

3

Natuurwetgeving en -beleid...................................................................................................................... 12

3.1

Inleiding ................................................................................................................................................12

3.2

Bescherming van soorten .....................................................................................................................12

3.3

Bescherming van gebieden ...................................................................................................................12

3.4

Bescherming van houtopstanden .........................................................................................................13

3.5

Natuurnetwerk Nederland ...................................................................................................................14

4

Methode.................................................................................................................................................... 15

4.1

Inleiding ................................................................................................................................................15

4.2

Bureauonderzoek .................................................................................................................................15

4.3

Terreinbezoek .......................................................................................................................................16

5

Beschermde soorten ................................................................................................................................. 17

5.1

Planten..................................................................................................................................................17

5.2

Zoogdieren ............................................................................................................................................18

5.2.1

Vleermuizen .................................................................................................................................18

5.2.2

Overige zoogdieren ......................................................................................................................20

5.3

Vogels ...................................................................................................................................................23

5.4

Reptielen...............................................................................................................................................25

5.5

Amfibieën .............................................................................................................................................25

5.6

Vissen ....................................................................................................................................................26

5.7

Ongewervelden ....................................................................................................................................26

6 6.1

Conclusie ................................................................................................................................................... 29 Beschermde soorten.............................................................................................................................29

6.1.1

Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt ....................................................................29

6.1.2

Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt ..................................................................29

6.1.3

Algemene zorgplicht ....................................................................................................................29

6.2

Bescherming gebieden .........................................................................................................................30

6.3

Bescherming houtopstanden ...............................................................................................................30

6.4

Natuurnetwerk Nederland ...................................................................................................................30

6.5

Geldigheid rapportage ..........................................................................................................................30

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 3

Bijlage 1 Wettelijk kader natuurwetgeving ........................................................................................................... 32

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 4

1 Inleiding Twence B.V. is voornemens om op de locatie Elhorst-Vloedbelt te Zenderen een zonnepark van afgerond 10 hectare te realiseren. In verband met deze voorgenomen ontwikkeling is een toetsing van de plannen aan de natuurwetgeving en het natuurbeleid noodzakelijk. Met deze toetsing moet duidelijk worden hoe de ontwikkeling gerealiseerd kan worden binnen de kaders van de natuurbescherming. Eerste stap in deze toetsing is het uitvoeren van een verkennend onderzoek. Op basis van een bureauonderzoek en een veldbezoek wordt aan de hand van aanwezige terreintypen en toevallige waarnemingen van soorten zo goed mogelijk ingeschat welke beschermde gebieden en plant- en diersoorten aanwezig (kunnen) zijn. Op basis daarvan worden uitspraken gedaan over de (mogelijke) effecten van de voorgenomen ontwikkeling en de eventueel noodzakelijke vervolgstappen. Voorliggende rapportage gaat hier verder op in.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 5

2 Huidige situatie en ontwikkeling 2.1 Huidige situatie Het plangebied (afbeelding 1) ligt op het Elhorst-Vloedbelt terrein te Zenderen. De afvalverwerkinglocatie ligt langs de Almelosestraat tussen Almelo en Zenderen. Aan de noordkant en buiten het plangebied ligt de ecologische verbindingszone en beek De Doorbraak. Ter hoogte van de rijksweg N743 is het rijk voornemens om een rondweg te realiseren. Ecogroen heeft voor deze ontwikkeling de oostkant van Vloedbelt-Zenderen vlakdekkend in kaart gebracht, het gaat hier zowel om beschermde soorten als algemene soorten. Het plangebied en omringend terrein bestaat uit een afwisselend landschap met veel verschillende biotopen als ruigte, struweel, extensief grasland, stukken bos en bomenrijen, boomgroepen en solitaire bomen. Op de locatie waar de panelen worden geplaatst wordt nu voor een groot deel gebruikt door een agrariër. Deze percelen bestaan uit intensieve graslanden. Eelerwoude heeft in 2015 voor de ontwikkeling van deze mestverwerkingsinstallatie een natuurtoets uitgevoerd (Eelerwoude, 2015). Deze natuurtoets is uitgevoerd met de oude flora en faunawet die destijds van kracht was. De bedrijfshal met toebehoren is overigens ook de enige bebouwing in het terrein. Rondom de stortbult loopt de Vloedbeltsweg. Aan de zuidkant, aangrenzend aan de stortbult en aangrenzend aan de Vloedbeltsweg, is een calamiteitenbassin aanwezig.

Deze laagte in het landschap is bedoeld om water op te vangen en dient bij noodsituaties 24 uur bereikbaar te zijn, op deze locatie vinden dan ook geen ontwikkelingen plaats. Het terrein kent op deze locatie hoge natuurwaarden. De rustige ligging zonder recreatie (het terrein is hermetisch afgesloten) maakt dat het voor veel flora en faunasoorten een geschikt gebied is. De afwisseling in landschapselementen, waterelementen en reliëf zorgen voor een mozaïeklandschap met veel verschillende kleine en grote biotopen. Tijdens het veldbezoek zijn opvallende waarnemingen gedaan van verschillende faunasoorten, zo zijn er veel goudvinken, sijzen, spechten en sporen van diverse zoogdieren waargenomen. In afbeelding 2 worden foto’s van het plangebied weergegeven. Deze foto’s zijn genomen tijdens het veldbezoek op vrijdag 13 november 2020.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 6

Afbeelding 1. Ligging plangebied. Boven met topografische kaart (van Aalst, 2020), onder met luchtfoto 2018 (ESRI, 2020).

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 7

Afbeelding 1. Ligging plangebied.

Afbeelding 2. Impressie plangebied, situatie op vrijdag 13 november 2020.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 8

2.2 Voorgenomen ontwikkeling Men is voornemens om op de beoogde locatie een zonnepark te realiseren. In afbeelding 3 wordt een kaart tekening getoond met de percelen. Op perceel 1A en perceel 2 is men voornemens zonnepanelen te plaatsen. Men was ook voornemens om perceel 1B erbij te betrekken, maar gezien het geschikte biotoop op deze locatie, waar naar verwachting veel beschermde fauna aanwezig is, heeft men besloten perceel 1B grotendeels te laten vervallen. De bomenrij (enkele zwarte elzen, groene arcering afbeelding 3) op perceel 2 worden gekapt, verder zal aan de randzone van de percelen enkele (op)snoeiwerkzaamheden plaatsvinden. De eiken op de houtwal op perceel 1A blijven behouden en worden landschappelijk hersteld. In afbeelding 4 wordt een sfeerimpressie van het zonneveld getoond. De sloot aan de zuidkant van het zonnepark (zuidkant perceel 2) wordt gedempt voor een betere water retentie. De panelen worden in een zuidopstelling opgesteld, er zal geen verlichting worden toegepast. Het zonnepark heeft een doorlooptijd van 25 jaar. In afbeelding 5 wordt een voorlopig ontwerp van het zonnepark getoond. Wanneer de werkzaamheden zullen starten, is nog niet geheel bekend.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 9

Afbeelding 3. Tekening met de percelen. Op de percelen 1A en 2 komen de zonnepanelen te liggen (zuid georiënteerd). Perceel 1B is in het kader van de flora en fauna gedeeltelijk komen te vervallen. Bron: Landmeetdienst, 2020 Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 10

Afbeelding 4. Sfeerimpressie zonnepark Elhorst-Vloedbelt.

Afbeelding 5. Inrichtingsschets zonneveld Elhorst-Vloedbelt. Bron: Eelerwoude, 2020 Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 11

3 Natuurwetgeving en -beleid 3.1 Inleiding De Wet natuurbescherming bestaat uit drie onderdelen: de bescherming van soorten, de bescherming van gebieden en de bescherming van houtopstanden. De kern van het natuurbeleid wordt gevormd door het Natuurnetwerk Nederland, dat een samenhangend netwerk vormt van natuurgebieden. De provincies zijn het bevoegd gezag. Alleen in een aantal situaties, zoals bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, is het Rijk het bevoegd gezag. In dit hoofdstuk wordt kort ingegaan op de relevante wetgeving en het natuurbeleid voor het plangebied.

3.2 Bescherming van soorten Het uitgangspunt bij het onderdeel soortenbescherming is dat geen schade mag worden toegebracht aan beschermde dieren of planten. De wet kent een drietal beschermingsregimes; beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn, beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn en beschermingsregime “andere soorten”. Elk beschermingsregime heeft zijn eigen verbodsbepalingen. Voor ieder ruimtelijk plan of ruimtelijke ontwikkeling is het verplicht om te toetsen of deze leidt tot overtreding van de betreffende verbodsbepalingen. Wanneer er sprake is van een overtreding dient er onderzocht te worden of er een vrijstelling geldt. Indien er geen vrijstelling geldt, kan het aanvragen van een ontheffing noodzakelijk zijn. Bijlage 1 gaat verder in op het wettelijk kader bij toetsing aan de Wet natuurbescherming, onderdeel soortenbescherming. Gevolgen plangebied De Wet Natuurbescherming is een nationale Wet. Indien negatieve effecten worden verwacht door activiteiten of ontwikkelingen is een toetsing aan de Wet Natuurbescherming noodzakelijk. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de aanwezigheid van beschermde soorten en welke effecten de voorgenomen ontwikkeling heeft op deze soorten.

3.3 Bescherming van gebieden Met het onderdeel gebiedenbescherming worden binnen de Wet natuurbescherming de Natura 2000-gebieden beschermd. Natura 2000 is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Europa. Natura 2000 bestaat uit gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Voor alle gebieden gelden instandhoudingsdoelstellingen. De kern van de bescherming is dat deze instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar mogen worden gebracht. Activiteiten mogen geen negatieve effecten hebben op de waarden waarvoor het gebied is aangewezen. Voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de beschermde natuur geldt een vergunningplicht. Hierdoor is in Nederland een zorgvuldige afweging gegarandeerd bij projecten die gevolgen kunnen hebben voor natuurgebieden.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 12

Gevolgen plangebied Niet stikstof-gerelateerde effecten: In de directe omgeving van het plangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. Op ruim 10km afstand ligt het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied Lemselermaten. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maken dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of in de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Gezien de afstand tot de Natura 2000-gebieden, de invulling van de tussenliggende gebieden en de voorgenomen werkzaamheden is er geen sprake van mogelijk negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied, zij het door een rechtstreekse invloed, cumulatieve invloed of externe werking. Een toetsing op grond van de Wet natuurbescherming van niet stikstofgerelateerde effecten wordt daarom niet noodzakelijk geacht. Stikstof-gerelateerde effecten De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied dusdanig groot dat een stikstof-gerelateerd effect op het Natura-2000 gebieden onwaarschijnlijk is. Derhalve is een stikstofbeoordeling reeds uitgevoerd. Hieruit werd geconcludeerd dat effecten van stikstof minimaal zijn. Door functieverandering vinden er minder stikstofuitstotende activiteiten plaats. Een AERIUS- berekening is daarom niet aan de orde.

3.4 Bescherming van houtopstanden Het omhakken of rooien van bomen is gelet op de Wet natuurbescherming niet zomaar toegestaan. Dit geldt ook bij het rooien of het verrichten van handelingen die de dood of ernstige beschadiging van bomen tot gevolg hebben. Hieronder valt ook beschadiging door vee. Onder bos wordt verstaan: • alleen bossen die buiten de ‘bebouwde kom Boswet’ liggen; • alle beplantingen van bomen die groter zijn dan 10 are (1.000 m2); • bomen in een rijbeplanting, als de rij uit meer dan 20 bomen bestaat. De gemeente stelt de grenzen van de ‘bebouwde kom Boswet’ bij besluit vast. Deze grenzen kunnen afwijken van de ‘bebouwde kom Verkeerswet’. Het besluit wordt door de provincie goedgekeurd. De grenzen zijn bij de gemeente na te vragen. De bescherming van houtopstanden kent twee belangrijke instrumenten: meldingsplicht en herplantplicht. Een kapmelding is verplicht bij de kap van bomen buiten de bebouwde kom indien kap plaatsvindt in een houtopstand. Veelal geldt een 1 op 1 herplantplicht. Provincies bepalen welke gegevens bij een melding moeten worden aangeleverd. Voor het vellen van een houtopstand in verband met realisatie van een Natura 2000-doel is er geen herplantplicht.

De voorgenomen kap van een houtopstand hoeft niet gemeld te worden als het gaat om: • houtopstanden binnen de bij besluit van de gemeenteraad vastgestelde grenzen van de bebouwde kom: • houtopstanden op erven of in tuinen; • fruitbomen en windschermen om boomgaarden; • naaldbomen, kennelijk bedoeld om te dienen als kerstbomen, indien niet ouder dan twintig jaar; • kweekgoed; • uit populieren of wilgen bestaande: o wegbeplantingen; o beplantingen langs waterwegen, en o eenrijige beplantingen langs landbouwgronden. • het dunnen van een houtopstand; • uit populieren, wilgen, essen of elzen bestaande beplantingen die kennelijk zijn bedoeld voor de productie van houtige biomassa, indien zij: o ten minste eens per tien jaar worden geoogst;

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 13

o

• • •

bestaan uit minstens tienduizend stoven per hectare per beplantingseenheid, zijnde een aaneengesloten beplanting die niet wordt doorsneden door onbeplante stroken breder dan twee meter, en o zijn aangelegd na 1 januari 2013. het vellen van houtopstanden ter uitvoering van een instandhoudingsmaatregel of een passende maatregel; het vellen van houtopstanden voor de aanleg en het onderhoud van brandgangen op natuurterreinen; het vellen van houtopstanden en herbeplanten op een wijze die is beschreven in een goedgekeurde gedragscode.

De provincie kan een kapverbod opleggen. Mag er wel worden gekapt, dan moeten er meestal ook nieuwe bomen worden aangeplant. De provincie kan een ontheffing of vrijstelling verlenen. Dit hangt ervan af of hiervoor een provinciale verordening is opgesteld. Mogelijk is ook een omgevingsvergunning nodig. Het aanvragen van deze vergunning en het indienen van een kapmelding moet apart van elkaar uitgevoerd worden. Gevolgen plangebied Er worden binnen het plangebied enkele bomen gekapt. Het gaat in deze situatie om bomen van kleine omvang en vallen niet onder de beschermde houtsopstanden. Een nadere toetsing van de houtopstanden is om die reden niet noodzakelijk.

3.5 Natuurnetwerk Nederland Het Natuurnetwerk Nederland (NNN) is het Nederlands netwerk van bestaande en nieuw aan te leggen natuurgebieden. In de wet heet dit de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Provincies hebben hiervoor soms een andere benaming. Het netwerk moet natuurgebieden beter met elkaar en met het omringende agrarisch gebied verbinden. Het Natuurnetwerk is de kern van het Nederlandse natuurbeleid. De provincies zijn verantwoordelijk voor de begrenzing en de ontwikkeling van dit natuurnetwerk. In of in de directe nabijheid van het NNN geldt het ‘nee, tenzij’- principe. In principe zijn er geen ontwikkelingen toegestaan als zij de wezenlijke kenmerken of waarden van het gebied aantasten. Wanneer bij een ontwikkeling mogelijke effecten op het NNN denkbaar zijn, is het noodzakelijk een NNNtoetsing uit te voeren. Gevolgen plangebied Het plangebied en de directe omgeving maken geen onderdeel uit van het NNN. Het plangebied ligt op ongeveer 300 meter (noordkant) van begrensd NNN-gebied. Met de voorgenomen werkzaamheden worden geen negatieve effecten verwacht op de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN. Van afname van areaal is geen sprake, tevens worden geen effecten verwacht die de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN significant aantasten. Een toetsing aan het NNN-beleid wordt daarom niet noodzakelijk geacht.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 14

4 Methode 4.1 Inleiding De aanwezige natuurwaarden zijn in beeld gebracht op basis van bestaande inventarisatiegegevens en een verkennend veldbezoek.

4.2 Bureauonderzoek Voor het bureauonderzoek is indien beschikbaar gebruikgemaakt van landelijke, provinciale en regionale verspreidingsinformatie; • de NDFF (Nationale Databank Flora en Fauna) is daarnaast geraadpleegd. De NDFF heeft meer dan honderd miljoen gevalideerde waarnemingen door heel Nederland. Deze database bevat beschermde, zeldzame tot zeer zeldzame en algemeen voorkomende plant- en diersoorten in Nederland. Voor dit plangebied is een breder gebied getrokken dan het huidige plangebied en zijn er gevalideerde waarnemingen uit het gebied opgeroepen tot 10 jaar terug. • de landelijke verspreidingsinformatie uit atlassen, die deels gedateerd is, is gebruikt om na te gaan of nabij het plangebied in het verleden beschermde soorten zijn aangetroffen. Exacte locaties of data van de waarnemingen waren daarbij veelal niet bekend. Deze gegevens hebben vaak betrekking op atlasblokken (5x5 kilometer) en kunnen daardoor betrekking hebben op waarnemingen buiten het plangebied. • de flora- en faunagegevens van Ecogroen zijn geraadpleegd. Ecoloog E. de Weerd heeft in het zomerhalfjaar van 2020 de oostkant van de Vloedbelt vlakdekkend op soorten in kaart gebracht. Deze data heeft Eelerwoude in oktober 2020 ontvangen en is opgeslagen in onze database. • de flora- en faunadatabase van Eelerwoude is eveneens geraadpleegd.

Eelerwoude heeft meerdere onderzoeken in de omgeving Zenderen breed uitgevoerd. De data van deze onderzoeken zijn opgeslagen in deze database.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 15

4.3 Terreinbezoek Op basis van een eenmalig veldbezoek is de geschiktheid van het onderzoeksgebied voor de verwachte soorten en/of soortgroepen beoordeeld. Het veldbezoek is overdag door R. Kroeskop uitgevoerd, ecologisch adviseur bij Eelerwoude (zie kader). Bij het veldbezoek was ook landschapsontwerper S.J. Roeters aanwezig om een impressie van het gebied te krijgen en om samen conclusies te trekken in het kader van landschap en beschermde flora en fauna. Het veldbezoek is uitgevoerd op 13 november bij 10°C, zonnig weer en windkracht 1 Bft. Het gaat hier om een deskundigenoordeel op basis van de fysieke gesteldheid van het terrein (biotopenonderzoek). Daarnaast zijn de aangetroffen belangwekkende soorten genoteerd. Kader – Ecologisch deskundige De veldmedewerkers van Eelerwoude beschikken over een uitgebreide ervaring met de betreffende soortgroepen en voldoen aan de criteria van ‘ecologisch deskundige’. Met een ecologisch deskundige wordt bedoeld een persoon die voor de situatie en soorten ten aanzien waarvan hij of zij gevraagd is te adviseren en/of te begeleiden, aantoonbare ervaring en kennis heeft op het gebied van soortspecifieke ecologie. De ervaring en kennis dienen te zijn opgedaan doordat de deskundige:

-

op HBO- dan wel universitair niveau een opleiding heeft genoten met als zwaartepunt (Nederlandse) ecologie; en/of

-

op MBO-niveau een opleiding heeft afgerond met als zwaartepunt de Wet natuurbescherming, soortenherkenning en zorgvuldig handelen ten opzichte van die soorten; en/of

-

als ecoloog werkzaam is voor een ecologisch adviesbureau, zoals bijvoorbeeld een bureau welke is aangesloten bij het Netwerk Groene Bureaus; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenbescherming en is aangesloten bij en werkzaam voor de daarvoor in Nederland bestaande organisaties (zoals bijvoorbeeld Zoogdiervereniging, RAVON, Stichting Das en Boom, Vogelbescherming Nederland, Vlinderstichting, Natuurhistorisch Genootschap, KNNV, NJN, IVN EIS Nederland, FLORON, SOVON, STONE, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, De Landschappen en Stichting Beheer Natuur en Landelijk Gebied; en/of

-

zich aantoonbaar actief inzet op het gebied van de soortenmonitoring en/of -bescherming.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 16

5 Beschermde soorten Dit hoofdstuk beschrijft de tijdens het veldbezoek waargenomen soorten, al dan niet aangevuld met gegevens uit de literatuur en andere informatiebronnen. Vervolgens worden eventuele effecten beschreven als gevolg van de voorgenomen ontwikkeling.

5.1 Planten Voorkomen en functie Er zijn tijdens het veldbezoek geen beschermde plantensoorten aangetroffen, gezien de omvang van de projectlocatie is dit ook niet met zekerheid vast te stellen. De plantensoorten die zijn aangetroffen tijdens het veldbezoek zijn plantensoorten van de schrale, matig tot voedselrijke omstandigheden. Op de agrarische percelen zijn plantensoorten waargenomen als witbol, paardenbloem, zuring en Engels raaigras. Deze soorten indiceren een hogere voedselrijkdom. Ter hoogte van de tijdelijke zandbulten met opgebracht schraal zand zijn plantensoorten waargenomen van de schralere en drogere omstandigheden. Het gaat om de soorten brem, gaspeldoorn, wouw, vuilboom en grove den. Centraal in de stortbult waren ook exoten aanwezig. Het gaat om guldenroede, Japanse duizendknoop en de acacia. De grote hoeveelheden Japanse duizendknoop is wel een aandachtspunt als men de grond en de opslag verwijdert en elders verplaatst. Op de nattere delen van het terrein zijn vochtminnende soorten waargenomen, het gaat om zwarte els en schietwilg. Genoemde biotopen vallen nu door perceel 1B af en vallen buiten de voorgenomen ontwikkelingen van het zonnepark. Op basis van een biotopenanalyse en de verspreiding van beschermde plantensoorten is het plangebied beoordeeld op de aanwezigheid van deze soorten.

Gelet op de aanwezige terreintypen, het beheer (intensief grasland) en de functie van het plangebied is het niet waarschijnlijk dat binnen het plangebied beschermde plantensoorten voorkomen. Het plangebied ligt ver buiten het verspreidingsgebied van beschermde plantensoorten (FLORON, 2020). De NDFF data laten ook geen gegevens zien van beschermde plantensoorten in de afgelopen 10 jaar zien (NDFF, 2020). Effecten en ontheffing In het plangebied zijn geen beschermde plantensoorten aanwezig. Deze worden op basis van verspreiding en beschikbare gegevens uitgesloten, waardoor geen sprake is van negatieve effecten op beschermde planten. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde flora niet noodzakelijk.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 17

5.2 Zoogdieren 5.2.1 Vleermuizen Voorkomen en functie In het plangebied is tijdens het dagbezoek beoordeeld of de locatie geschikt is voor vleermuizen. Hierbij is onderscheid gemaakt in: verblijfplaats, vliegroute en foerageergebied. In het plangebied kunnen de volgende vleermuissoorten voorkomen: gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, rosse vleermuis, laatvlieger, watervleermuis, gewone grootoorvleermuis en mogelijk ook meervleermuis. Ecogroen heeft in het zomerhalfjaar van 2020 diverse waarnemingen gedaan van gewone dwergvleermuis (Edwin de Weerd, 2020). Verblijfplaats Vleermuizen maken gedurende het jaar gebruik van een netwerk van vaste rust- en verblijfplaatsen (zie kader Vleermuisverblijfplaatsen). Deze verblijfplaatsen kunnen de volgende functies hebben: • kraamverblijfplaats; • zomerverblijfplaats; • paar- en/of baltsverblijfplaats; • winterverblijfplaats. Kader - Vleermuisverblijfplaatsen Onder de vleermuizen zijn gebouw bewonende en/of boom bewonende soorten aanwezig. Gewone dwergvleermuis en laatvlieger zijn hoofdzakelijk gebouw bewonend. Rosse vleermuis is voornamelijk boom bewonende en gewone grootoorvleermuis en ruige dwergvleermuis bewonen zowel bomen als gebouwen. Voorbeelden van verblijfplaatsen in gebouwen zijn ruimtes in spouwmuren en achter boeiboorden en gevelbetimmering.

Holten en spleten in bomen en ruimtes achter loszittend schors zijn voorbeelden van verblijfplaatsen in bomen. Vanuit de verschillende functies van de verblijfplaats worden weer andere eisen gesteld aan bijvoorbeeld het klimaat, de toegankelijkheid en de expositie van het verblijf ten opzichte van de zon. Als kraamverblijfplaats worden meestal gebouwen en/of bomen uitgekozen waarbinnen een constant klimaat heerst. Bij gebouwen zijn dit voornamelijk woningen met een spouwmuur of een geïsoleerd dak. Sommige vleermuizen hebben aan een opening van 1-2 cm voldoende om naar binnen te kruipen. Bij bomen gaat het meestal om dikke, oude bomen met een dikke restwand.

In het plangebied zijn geen gebouwen aanwezig die in potentie geschikt zijn voor gebouwbewonende vleermuizen. Verblijfplaatsen van gebouwbewonende vleermuizen zijn om die reden dan ook niet aanwezig. Binnen het plangebied zijn bomen aanwezig welke vanwege de omvang en grootte ongeschikt zijn als verblijfplaats voor vleermuizen. Het gaat om de bomenrij met de zwarte elzen op perceel 2. Deze bomen zijn ongeveer 20 jaar oud. Er zijn geen zichtbare holten en spleten in deze bomen aanwezig.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 18

Foerageergebied en vliegroutes Het plangebied is zeer geschikt als foerageergebied voor vleermuizen. Het plangebied is afgelegen en ligt in een donkere omgeving. Rondom het plangebied zijn veel lijnvormige landschapselementen aanwezig zoals een elzenbroekbos, beek met beekbegeleidende beplanting, stroken bos, ruigte en een houtwal (perceel 1A). De omringende omgeving wordt door verschillende vleermuizen gebruikt om te foerageren. De lijnvormige elementen op het terrein en rondom het plangebied worden waarschijnlijk door de vleermuizen gebruikt als vliegroute. De elzenrij daarentegen staat midden in het open veld en betreft enkele bomen. Deze elzenrij vangt veel wind en de weersinvloeden spelen hier een grote rol. Daarmee wordt geconcludeerd dat de te kappen elzenrij niet fungeert als vliegroute. Effecten en ontheffing Alle vleermuissoorten zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming met beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn. Het opzettelijk verstoren, vangen en doden van individuen van beschermde soorten, alsmede het beschadigen of vernielen van vaste verblijfplaatsen, inclusief de functionele leefomgeving, is verboden vanuit de Wet natuurbescherming. De functionaliteit van de verblijfplaatsen van vleermuizen dienen te allen tijde gegarandeerd te blijven (zie ook kader - Foerageergebieden en vliegroutes). In het plangebied zijn geen gebouwen aanwezig.

Negatieve effecten op gebouwbewonende vleermuizen worden hiermee uitgesloten. De te kappen elzen bevatten geen holten of spleten waar boombewonende vleermuizen kunnen verblijven. Een negatief effect op verblijfplaatsen van boombewonende vleermuizen worden hiermee uitgesloten. Met betrekking tot het foerageergebied en de vliegroutes van de vleermuizen zal de herinrichting van het terrein geen effect hebben op de functionaliteit van het gebied. Ook na de realisatie van het zonnepark blijft het gebied voor de vleermuizen voorhanden. Van lichtverstoring is ook geen sprake, in deze toetsing gaan we er van uit dat er geen extra verlichting wordt toegepast. Het is wel van belang dat de werkzaamheden overdag worden uitgevoerd en dat eventuele bouwverlichting niet in de nachtelijke uren onnodig blijft branden. Veel vleermuissoorten zijn gevoelig voor verstoring van licht. Indien men toch besluit verlichting toe te passen/ aan te brengen of de werkzaamheden niet overdag kunnen te kunnen uitvoeren, is een ontheffing Wet natuurbescherming voor vleermuizen noodzakelijk. Conclusie: mits men geen verlichting toepast in het gebied is een ontheffing in het kader van de Wet natuurbescherming voor vleermuizen niet noodzakelijk.

Kader - Foerageergebieden en vliegroutes Foerageergebieden en vliegroutes van vleermuizen zijn beschermd indien bij het verdwijnen ook een verblijfplaats ongeschikt wordt. Bijvoorbeeld door het onderbreken van een vliegroute wordt een foerageergebied onbereikbaar, waardoor de vleermuizen onvoldoende voedsel kunnen vinden. Bij het verdwijnen van foerageergebieden of vliegroutes wordt derhalve onderzocht of er voldoende bereikbare alternatieven zijn. Vleermuizen maken gebruik van lijnvormige landschapselementen zoals bomenrijen en singels om zich langs te verplaatsen. Een aaneengesloten kronendak heeft hierbij de voorkeur. Van vleermuizen is bekend dat onderbrekingen in de lijnstructuur maximaal 100 tot 200 meter mogen bedragen (kleinere en langzaam vliegende soorten 50 meter). Wanneer de onderbrekingen groter zijn dan deze afstand kunnen sommige soorten deze afstand niet overbruggen en zullen ze uitwijken naar alternatieve vliegroutes en foerageergebieden.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 19

5.2.2 Overige zoogdieren Voorkomen en functie Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt Op basis van het aanwezige biotoop, sporen, literatuurgegevens en expertise zijn onder andere de volgende algemeen voorkomende zoogdieren binnen het plangebied aanwezig of te verwachten: ree, haas, konijn en diverse algemene muizen. Deze soorten kunnen het plangebied gebruiken als (onderdeel van hun) leef- en foerageergebied. Daarnaast maken een aantal van het plangebied gebruik als migratieroute. Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Veldspitsmuis In Noordoost Twente is het leefgebied bekend voor de landelijk vrij zeldzame en strikt beschermde veldspitsmuis (NDFF, 2020). Het bekende verspreidingsgebied van deze soort ligt ten noordoosten in de buurt van Elhorst-Vloedbelt (NDFF, 2020). De veldspitsmuis is een bijzonder kritische soort en stelt hoge eisen aan zijn of haar biotoop. Randen van houtwallen of bossen (voorkeur loofhout) met voldoende kale grond en pollen met gras zijn ideale biotopen voor de soort. De kale grond die met voorkeur door de zon wordt beschenen trekken insecten aan die een belangrijke voedselbron vormen voor de veldspitsmuis.

Aan de randzone van het plangebied en het overige terrein van Elhorst-Vloedbelt komt veel geschikt habitat voor in de vorm van een kleinschalig landschap met oude houtwallen, bomenrijen langs zandpaden, ruigten, struweel en kruidenrijke akkers voor. De intensieve agrarische percelen waar de zonnepanelen worden geplaatst zijn niet geschikt voor veldspitsmuis, omdat deze te intensief zijn (geen insecten en geen voedsel). Grote bosmuis In het zomerhalfjaar van 2020 heeft een veldecoloog van Ecogroen een waarneming gedaan van de zeer zeldzame en strikt beschermde soort grote bosmuis (E. de Weerd, 2020). Deze enkele waarneming is gedaan aan de noordoostkant van perceel 2, in de ruigte van de grote stortbult. De grote bosmuis komt voor in allerlei soorten biotopen, mits er enige dekking is zoals lage begroeiing of verspreid liggende stenen. Zo komt hij voor in bosranden met weinig ondergroei, niet te nat rietland, parken, braakliggend land, duinen, heide en tuinen. De grote bosmuis heeft een voorkeur voor oude open eiken- en beukenbossen, met een uitgebreide struiklaag en weinig ondergroei (Zoogdiervereniging.nl, 2020). In de Alpen komt de soort voor op hellingen met stenen, dit verklaard ook de waarneming op de helling van de stortbult op Elhorst-Vloedbelt.

In natte terreinen, dichte grazige vegetatie of open weilanden (waar ook in deze situatie de panelen worden geplaatst) komt de grote bosmuis niet voor (Zoogdiervereniging.nl, 2020). Kleine marterachtigen (bunzing, wezel en hermelijn) Kijkend naar de directe omgeving van het plangebied zijn er in de omgeving veel geschikt biotopen aanwezig voor de kleine marterachtigen. Op basis van deze biotopen is het aannemelijk dat de soorten hermelijn, wezel en bunzing voorkomen in en rondom het plangebied. De agrarische percelen waar de zonnepanelen worden geplaatst, kunnen door kleine marterachtigen worden gebruikt om zich te verplaatsen naar omringende gebieden. Verblijfplaatsen van deze soorten worden op de percelen niet verwacht en zijn ten tijde van het veldbezoek ook niet vastgesteld. Mogelijke verblijfplaatsen van deze soorten zijn aanwezig in de stortbulten en in de landschapselementen rondom. Door het behoud van perceel 1b waar veel verschillende biotopen aanwezig zijn blijft het leefgebied voor de genoemde soorten intact.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 20

Steenmarter De steenmarter is een algemene soort in Overijssel en kan het plangebied gebruiken om zich naar omringende gebieden te verplaatsen. Steenmarters hebben hun verblijfplaatsen niet per se in gebouwen. Er zijn enkele waarnemingen bekend van steenmarters die in bomen verblijven. Gelet op de aanwezigheid van veel geschikt leefgebied op het terrein is het aannemelijk dat de steenmarter hier voorkomt. De agrarische percelen waar de zonnepanelen worden geplaatst zijn niet geschikt als verblijfplaats voor de steenmarter, dit terrein is te intensief en bovendien zijn er ook geen dekkingsmogelijkheden op dit terrein. De steenmarter gebruikt de percelen wel om zich tussen de omringende gebieden te verplaatsen. Egel Egel is een zeer algemeen voorkomende soort in Overijssel, de soort komt veel voor in dorpskernen en randen van de stedelijke omgeving. Tuinen, bosranden, struweel en loofbos, liefst met ondergroei, zijn goede leefgebieden voor deze soort. Gezien de ligging van en de omgeving van het plangebied in een afwisselend landschap kan egel hier voorkomen. Door de aanwezigheid van grote oppervlakten groen is het aannemelijk dat egel het plangebied gebruikt om zich tussen de gebieden te verplaatsen. Verblijfplaatsen van egel worden op de intensieve graslanden niet verwacht, hier is geen dekking aanwezig.

Potentiële verblijfplaatsen van de egel liggen buiten het plangebied en met name in de ruigte van het gehele terrein Elhorst-Vloedbelt. Das Het terrein Elhorst-Vloedbelt biedt potentie voor de das. Tijdens het veldbezoek zijn er rond de stortbult (ter hoogte van perceel 1b) geen burchten of sporen van das aangetroffen. Ook vanuit recente verspreidingsgegevens (o.a. de NDFF-data) zijn er geen waarnemingen bekend van das in de directe omgeving van het plangebied. De das komt in en rondom het plangebied niet voor. Eekhoorn De beschermde soort eekhoorn is in het zomerhalfjaar van 2020 op diverse plekken waargenomen (E. de Weerd, 2020). Verblijfplaatsen in de te kappen bomen (elzen) ontbreken van deze soort. Er zijn tijdens het veldbezoek geen bladnesten van eekhoorn aangetroffen. Mogelijk dat voor eekhoorn het plangebied wel onderdeel uitmaakt als leefgebied, zoals foerageergebied, maar dit betreft echter geen essentieel leefgebied gezien de ligging in een groene en bosrijke omgeving.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 21

Effecten en ontheffing Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt De ingreep zal naar verwachting leiden tot een zeer beperkt verlies van leefgebied van de genoemde (algemeen) voorkomende zoogdieren met het beschermingsregime “andere soorten”. Voor deze beschermde soorten is bij een ruimtelijke inrichting door de provincie Overijssel een vrijstelling van de ontheffingsplicht opgesteld. Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Voor bovenstaande soorten, de soorten met een bescherming als, veldspitsmuis, grote bosmuis, bunzing, wezel, hermelijn, steenmarter, egel, das en eekhoorn geldt dat negatieve effecten zijn uit te sluiten. Voor veel soorten zijn de agrarische percelen ongeschikt als leefgebied. Verblijfplaatsen en essentieel leefgebied zijn ter plaatse van het te realiseren zonnepark (agrarische percelen) niet aangetroffen en worden voor de genoemde soorten ook niet verwacht. Mogelijk maakt het plangebied wel onderdeel uit van het leefgebied van de betreffende soorten. De landschappelijke elementen rondom het plangebied (bossingels, bospassage en watergangen) blijven behouden. Rondom het zonnepark wordt geen hekwerk geplaatst, omdat het huidige terrein momenteel al is omsloten door hekwerk. Grondgebonden zoogdieren kunnen gebruik blijven maken van de percelen.

Een negatief effect op de genoemde beschermde grondgebonden zoogdieren wordt daarmee uitgesloten. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor grondgebonden zoogdieren niet noodzakelijk.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 22

5.3 Vogels Voorkomen en functie Alle vogels zijn als soort beschermd in de Wet natuurbescherming. Onderscheid wordt gemaakt tussen vogels met jaarrond beschermde nesten, vogels met jaarrond beschermde functionele leefomgeving en overige (broed)vogels. Onder de vogels met jaarrond beschermde nesten vallen onder andere soorten die hun nesten ook buiten het broedseizoen gebruiken, soorten die elk jaar op dezelfde plaats broeden en daarin zeer honkvast zijn en soorten die steeds van het zelfde nest gebruik maken en niet of nauwelijks zelf een nest kunnen bouwen. Onder de vogels met jaarrond beschermde leefomgeving vallen soorten die weliswaar vaak terugkeren naar de plaats die zij het jaar daarvoor hebben gebruikt of de directe omgeving daarvan, maar die wel over voldoende flexibiliteit beschikken om, als de broedplaats verloren is gegaan, zich elders te vestigen. Jaarrond beschermde nesten De soorten waarvan het nest jaarrond beschermd is komen de soorten buizerd, ransuil, sperwer, torenvalk, boerenzwaluw, bosuil, havik, ooievaar, steenuil, wespendief en zwarte specht voor. Tijdens het veldbezoek is een buizerd en een roepende zwarte specht aangetroffen. In het zomerhalfjaar van 2020 heeft de ecoloog van Ecogroen diverse waarnemingen gedaan van de bovengenoemde soorten. In de directe omgeving van ElhorstVloedbelt zijn dan ook diverse nestplaatsen van jaarrondsoorten bekend.

Een andere jaarrondsoort die voorkomt in de directe omgeving van het plangebied is de oehoe. De exacte nestlocatie van deze soort is onbekend. De oehoe laat een voorzichtige positieve trend zien in oost Nederland, volgens de vogelatlas van Nederland zijn er momenteel 16-23 broedparen aanwezig (Sovon, 2018), dit zijn er in werkelijkheid waarschijnlijk nog meer, omdat veel van de broedsels verborgen blijven om de soort te beschermen. Kijkend naar het landschap op het terrein Elhorst-Vloedbelt is het biotoop dan ook voor de oehoe geschikt. De stortbulten en de verschillende hoogteverschillen maakt dat het biotoop geschikt is voor de soort om te broeden. Buiten Nederland broeden oehoes in gebergten en hellingen. Als een oehoe zich eenmaal heeft gevestigd, is de soort zeer honkvast (Sovon, 2018). Verblijfplaatsen van vogelsoorten, of aanwijzingen (braakballen of uitwerpselen) hiertoe, die jaarrond van vaste rust- en verblijfplaatsen gebruikmaken zijn op de agrarische percelen niet aangetroffen. Een buizerd kan een horst hebben in de te kappen elzen. Deze elzen zijn in het veld nader bekeken en er zijn ten tijde van het veldbezoek geen horsten van de buizerd aangetroffen, deze zijn dan ook in de te kappen elzen niet aanwezig.

Op de agrarische percelen worden verblijfplaatsen van andere jaarrondsoorten niet verwacht (geen bebouwing en geen geschikt bomen) en negatieve effecten hierop worden uitgesloten. Voor de zwarte specht geldt dat negatieve effecten zijn uit te sluiten. In de te kappen elzen zijn geen spechtgaten of aanwijzingen van een verblijfplaats voor zwarte specht aangetroffen. Bovendien leeft de zwarte specht in Nederland in uitgestrekte naaldbossen maar ook in beukenlanen of gemengde bossen met naald- en loofhout. Op de agrarische percelen zijn geen bomen of bos aanwezig die door de zwarte specht kunnen worden gebruikt als broedgebied. Veel waarnemingen van de zwarte specht hebben betrekking op het omringende bosgebied van het terrein. De agrarische percelen worden wel door enkele jaarrondsoorten gebruikt om te jagen, zoals de buizerd, torenvalk, havik en ransuil. Genoemde soorten jagen veel op akkers en open graslanden. De andere jaarrondsoorten, zoals de oehoe en wespendief halen voedsel uit de ruigten, bossen en randen van cultuurlandschap. Deze soorten halen hun voedsel doorgaans niet in het agrarisch grasland.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 23

Jaarrond beschermde functionele leefomgeving In deze situatie zijn enkele vogelsoorten aangetroffen dan wel te verwachten waarvan de functionele leefomgeving jaarrond beschermd is. Het gaat om soorten als zwarte roodstaart, koolmees, pimpelmees, boomklever, boomkruiper etc. Veel van deze soorten zijn tijdens het veldbezoek aangetroffen rondom de bossen en de ruigten. Op de agrarische percelen worden deze soorten minder verwacht, uiteraard kunnen ze wel van de percelen gebruik maken om te foerageren. Overige (broed)vogels De aangetroffen vogels binnen en direct rondom het plangebied vallen onder de algemene broedvogels van bossen, struwelen en cultuurlandschap. Tijdens het veldbezoek zijn diverse waarnemingen gedaan van goudvink, sijs, zanglijster, houtduif, merel, putter en staartmees. In de randzone, buiten het plangebied, zijn diverse nesten van broedvogels aangetroffen. Effecten en ontheffing Vogels met jaarrond beschermde nesten Van een aantal vogelsoorten zijn de nesten het hele jaar door beschermd. Ook de functionele leefomgeving is daarbij beschermd. Bij de aantasting van de nestlocatie en/of de functionele leefomgeving is een ontheffing Wet natuurbescherming noodzakelijk.

Nesten van vogels met jaarrond beschermde nesten zijn niet aangetroffen en zijn op de agrarische percelen ook niet aanwezig, negatieve effecten op jaarrond beschermde nesten worden daarmee uitgesloten. De agrarische percelen worden wel door enkele jaarrondsoorten gebruikt om voedsel te zoeken of om te foerageren. Uit een literatuurstudie van de universiteit Groningen en Wageningen blijkt dat roofvogelsoorten als buizerd en torenvalken regelmatig zonneparken gebruiken om te foerageren (Klaassen et al, 2018). Het gaat dan wel om zonneparken met voldoende tussenruimte tussen de panelen en met een opstelling die in één richting georiënteerd staat (bijvoorbeeld een zuidopstelling). Uit deze literatuurstudie blijkt een zonnepark niet direct een negatief effect te hebben op het foerageergebied van de genoemde jaarrondsoorten. Vogels met jaarrond beschermde functionele leefomgeving Nestplaatsen van vogels waarvan de functionele leefomgeving van is beschermd, worden op de agrarische percelen niet verwacht. Compenserende maatregelen of het aanvragen van een ontheffing is om deze redenen dan ook niet aan de orde. Overige (broed)vogels Alle vogelsoorten in Nederland zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming.

Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, alsook op het wegnemen van nesten van vogels. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de verstoring niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. Door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen uit te voeren kan in veel situaties worden voorkomen dat gehandeld wordt in strijd met deze verbodsbepaling. De periode van 1 maart tot 15 juli wordt over het algemeen beschouwd als broedseizoen 1. Werkzaamheden binnen het broedseizoen zijn mogelijk indien is vastgesteld dat er met deze werkzaamheden geen nesten van broedvogels worden verstoord. Voor de Wet natuurbescherming zijn echter alle bewoonde vogelnesten beschermd, ongeacht het tijdstip van het jaar en ongeacht de zeldzaamheid van de soort. Conclusie: bij de werkzaamheden dient rekening gehouden te worden met (in gebruik zijnde) nesten van vogels. 1 In het kader van de Wet natuurbescherming wordt voor het broedseizoen geen standaardperiode gehanteerd. Van belang

is of een broedgeval verstoord wordt, ongeacht de datum. Globaal gaat het echter om de periode van 1 maart tot 15 juli.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 24

5.4 Reptielen Voorkomen en functie Beschermde reptielen, zoals ringslang, gladde slang, levendbarende hagedis en hazelworm, zijn gebonden aan specifieke terreinen. In het plangebied ontbreekt dergelijk geschikt biotoop zoals heideterreinen, goed ontwikkelde waterlopen en venranden. De percelen van het zonnepark bestaan uit intensief agrarische percelen. Er zijn ook geen verspreidingsgegevens bekend van reptielen in en rondom het plangebied (NDFF, 2020). Effecten en ontheffing Op basis van het ongeschikt biotoop (agrarische percelen) kunnen beschermde reptielen worden uitgesloten. Negatieve effecten op reptielen zijn dan ook niet aanwezig. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor reptielen niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor reptielen niet noodzakelijk.

5.5 Amfibieën Voorkomen en functie Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt Een aantal soorten zoals bruine kikker, bastaardkikker, gewone pad en kleine watersalamander kunnen het plangebied gebruiken als landbiotoop. In het plangebied zelf zijn geen waterelementen zoals poelen aanwezig. Wel loopt er aan de zuidkant van perceel 2 een sloot. Deze sloot kan door deze amfibiesoorten worden gebruikt als voortplantingswater. Daarnaast gebruiken deze amfibieën de percelen als landbiotoop. Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Beschermde soorten amfibieën waarvoor geen vrijstelling geldt, zoals kamsalamander, rugstreeppad of poelkikker worden niet verwacht in het plangebied vanwege het ontbreken van geschikte voortplantingswateren en landbiotoop. Zo ontbreken waterelementen in het plangebied. Er zijn ook geen verspreidingsgegevens bekend van beschermde amfibieën rondom het plangebied (NDFF, 2020). Effecten en ontheffing Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt De ingreep zal naar verwachting leiden tot een zeer beperkt verlies van leefgebied van de genoemde (algemeen) voorkomende amfibieën met het beschermingsregime “andere soorten”. Voor deze beschermde soorten is bij een ruimtelijke inrichting door de provincie Overijssel een vrijstelling van de ontheffingsplicht opgesteld.

Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Beschermde amfibieën waarvoor geen vrijstelling geldt, kunnen op basis van de aanwezige biotoop worden uitgesloten, waardoor er geen sprake is van negatieve effecten. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor amfibieën niet aan de orde.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 25

Met het dempen van de watergang dient men één richting op te werken, om eventuele amfibieën de kans te geven om te kunnen ontsnappen (zorgplicht). Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor amfibieën niet noodzakelijk.

5.6 Vissen Voorkomen en functie Binnen het plangebied zijn geen watervoerende elementen (sloten, poelen, enzovoort) aanwezig. Derhalve ontbreekt geschikt leefgebied voor vissen en zijn deze dan ook niet aanwezig. Effecten en ontheffing Beschermde vissen zijn niet in het plangebied aanwezig. Er worden dan ook geen effecten op beschermde vissen verwacht. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming voor vissen is niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde vissen niet noodzakelijk.

5.7 Ongewervelden Voorkomen en functie Van de groep ongewervelden (dagvlinders, libellen, kevers, kreeftachtigen en weekdieren) worden beschermde soorten als gevlekte witsnuitlibel en platte schijfhoorn niet verwacht. Dit door het ontbreken van geschikt habitat dat onder andere bestaat uit heideterreinen en venranden. Aan de zuidoostkant, buiten het plangebied, is een waarneming bekend van de zeldzame en beschermde dagvlindersoort grote vos (afbeelding 6) (NDFF, 2020). Deze waarneming is gedaan in het zomerhalfjaar van 2020. De grote vos neemt als soort in Nederland steeds meer toe, de afgelopen jaren is de soort nog bijna algemener geworden dan zijn familiegenoot kleine vos. De soort leeft in vochtige, open bossen, bosranden, boomgaarden en plekken met vrijstaande bomen. Waardplanten van de grote vos zijn iepen, zoete kers en sommige wilgensoorten (De vlinderstichting, 2020). Elhorst-Vloedbelt bevat veel van deze bovengenoemde biotopen, het is dan ook niet verassend dat de soort hier voorkomt.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 26

Afbeelding 6. Grote vos. Foto: Rinze Kroeskop, 2020

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 27

Effecten en ontheffing In het plangebied is de beschermde soort grote vos aanwezig. Geschikt biotoop voor de soort is aanwezig in de omgeving van het plangebied. De agrarische percelen zijn voor de grote vos ongeschikt als voortplantingsbiotoop, derhalve is de waardplant van deze soort niet aanwezig. Door extensivering van de graslandpercelen met de komst van een zonnepark nemen bloeiende kruiden mogelijk toe, hetgeen een positief effect heeft op de nectarvoorziening van de grote vos. Om die reden is er geen sprake van negatieve effecten op beschermde ongewervelden. Nader onderzoek of een ontheffing Wet natuurbescherming is voor ongewervelden niet aan de orde. Conclusie: nader onderzoek of het aanvragen van een ontheffing is in het kader van de Wet natuurbescherming voor beschermde ongewervelden niet noodzakelijk.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 28

6 Conclusie 6.1 Beschermde soorten 6.1.1 Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt De ontwikkeling zal naar verwachting leiden tot een zeer beperkt verlies van leefgebied van een aantal beschermde soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. Het betreft soorten als ree, haas, konijn en diverse algemene muizensoorten. De ingreep heeft geen invloed op de gunstige staat van instandhouding van deze soorten omdat er sprake is van een tijdelijke, en plaatselijke verstoring, er voldoende leefgebied aanwezig blijft en het relatief algemene soorten betreft. Daarnaast blijft het plangebied ook na de ontwikkelingen beschikbaar voor deze soorten.

6.1.2 Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Met de volgende soorten en/of soortgroepen dient rekening te worden gehouden. Vleermuizen In het plangebied mag geen extra verlichting worden toegepast. Ook dienen de werkzaamheden overdag uitgevoerd te worden. Eventuele bouwverlichting mag niet in de nachtelijke uren blijven branden. Mocht er toch verstoring plaatsvinden door verlichting, dan is een ontheffing Wet natuurbescherming voor vleermuizen noodzakelijk. Broedvogels Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, als ook op het wegnemen van nesten van vogels. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. In veel situaties kan dit voorkomen worden door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen2 uit te voeren.

6.1.3 Algemene zorgplicht Zorgplicht In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht neemt voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook niet-beschermde soorten, en hun directe leefomgeving. Dit is een algemene verantwoordelijkheid die voor iedereen geldt. Het betekent bijvoorbeeld dat er niet onnodig dieren en planten worden gedood, wanneer er redelijkerwijs een andere oplossing voor is, bijvoorbeeld de dieren te verplaatsen naar een ander gebied. Amfibieën Met het dempen van de watergang dient men één richting op te werken, om eventuele amfibieën de kans te geven om te kunnen ontsnappen (zorgplicht).

2 In het kader van de Wet natuurbescherming wordt voor het broedseizoen geen standaardperiode gehanteerd. Van belang

is of een broedgeval verstoord wordt, ongeacht de datum. Globaal gaat het echter om de periode van 1 maart tot 15 juli.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 29

6.2 Bescherming gebieden In de directe omgeving van het plangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Een toetsing op grond van de Wet natuurbescherming wordt daarom niet noodzakelijk geacht. De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied dusdanig groot dat een stikstof-gerelateerd effect op het Natura-2000 gebieden onwaarschijnlijk is. Derhalve is een stikstofbeoordeling reeds uitgevoerd. Hieruit werd geconcludeerd dat effecten van stikstof minimaal zijn. Door functieverandering vinden er minder stikstofuitstotende activiteiten plaats. Een AERIUS- berekening is daarom niet aan de orde.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=3deaa32d-2ce0-47e5-9a89-3a09db24dad8