CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Twence_Elhorst-Vloedbelt_def_incl_bijlage

Raadsvergadering 16 november 2021, gemeente BorneBij agendapunt: Afgeven verklaring van geen bedenkingen realisatie zonnepark op Elhorst Vloedbelt27.367 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

6.3 Bescherming houtopstanden Er worden binnen het plangebied enkele bomen gekapt. Het gaat in deze situatie om bomen van kleine omvang en vallen niet onder de beschermde houtsopstanden. Een nadere toetsing van de houtopstanden is om die reden niet noodzakelijk.

6.4 Natuurnetwerk Nederland Het plangebied en omliggende gebied maakt geen onderdeel uit van het NNN. Met de voorgenomen werkzaamheden worden geen negatieve effecten verwacht op de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN. Van afname van areaal is geen sprake. Tevens worden geen effecten verwacht die de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN significant aantasten. Een toetsing aan het NNN-beleid wordt daarom niet noodzakelijk geacht.

6.5 Geldigheid rapportage Dit rapport gaat in op de effecten van de ontwikkeling zoals beschreven in hoofdstuk 2.2. Wijzigingen of aanpassingen in de ontwikkeling kunnen tot andere conclusies ten aanzien van de effecten op beschermde soorten leiden.

Ontwikkeling zonnepark Elhorst-Vloedbelt, Zenderen | Eelerwoude | 30

Literatuurlijst -

AERIUS Calculator (2020). Datum van raadplegen: 02-04-2020. https://calculator.aerius.nl/calculator/?locale=nl#

-

Eelerwoude. (2015). Quickscan flora en fauna Elhorst-Vloedbelt, Zenderen. Goor: Eelerwoude.

-

De vlinderstichting. (2020, december 4). Grote vos. Opgehaald van De vlinderstichting: https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/overzicht-vlinders/details-vlinder/grote-vos

-

ESRI Nederland (2020, december 4). ESRI.

-

Klaassen, R. H., Schaub, T., Ottens, H. J., Schotman, A. G. M., Snethlage, J., & Mol, G. (2018). Literatuurstudie en formulering richtlijnen voor een ecologische inrichting van zonneparken in de provincies Groningen en Noord-Holland: Eindrapportage. University of Groningen.

-

Ministerie van Economische Zaken (2016). Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen. Ministerie van Economische Zaken, versie 1.3.

-

Nederland, S. V. (2018). Vogelatlas van Nederland: broedvogels, wintervogels en 40 jaar verandering. Sovon.

-

NDFF (2020, december 4). Nationale Databank Flora en Fauna. Opgehaald van NDFF- ecogrid: https://ndffecogrid.nl/

-

Van Aalst, J. (2020, maart 24). Imeris. Opgehaald van www.imeris.nl

-

Zoogdiervereniging.nl. (2020, december 4). Grote bosmuis. Opgehaald van Zoogdiervereniging.nl: https://www.zoogdiervereniging.nl/zoogdiersoorten/grote-bosmuis

Foto’s: Rinze Kroeskop, Eelerwoude Tekening: Landmeetdienst, 2020 Inrichtingsschets: Eelerwoude, 2020

Bijlage 1 Wettelijk kader natuurwetgeving Bescherming van soorten Zorgplicht De Wet natuurbescherming erkent de intrinsieke waarde van in het wild levende planten- en diersoorten, of de soort nu beschermd is of niet (= zorgplicht). Deze zorgplicht houdt in dat eenieder voldoende zorg in acht moet nemen voor de in het wilde levende dieren en planten, alsmede voor hun directe leefomgeving. Overtreding van de zorgplicht is niet strafbaar gesteld, maar kan door toepassing van bestuursdwang wel worden gehandhaafd. Beschermingsregimes Op het onderdeel soortbescherming deelt de Wet natuurbescherming soorten in drie beschermingsregimes in: 1.

Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn Alle vogels cf. artikel Vogelrichtlijn 2. Beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn Soorten uit Bijlage IV Habitatrichtlijn, Bijlage I en II van het Verdrag van Bern en Bijlage II van het Verdrag van Bonn. In de bijlagen van de Verdragen van Bern en Bonn worden ook vogels genoemd 3. 3. Beschermingsregime “andere soorten” Soorten die uit nationaal oogpunt bescherming behoeven. Elk van deze beschermingsregimes heeft zijn eigen verbodsbepalingen en vereisten voor vrijstelling of ontheffing van de verboden. Verbodsbepalingen De Wet natuurbescherming gaat uit van het ‘nee, tenzij-principe’. In de wet worden ten aanzien van de beschermde soorten een aantal verbodsbepalingen genoemd (figuur 1). De verbodsbepalingen zijn gekoppeld aan het beschermingsregime van de soort (resp. Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn of de groep ‘Overige soorten’). Dat betekent dat deze verbodsbepalingen niet overtreden mogen worden, tenzij voor de soort(en): • Een vrijstelling geldt; • Er gewerkt wordt met een goedgekeurde Gedragscode (feitelijk een collectieve ontheffing); • Een ontheffing is verkregen.

3 De brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016 impliceert dat de

bescherming uit de Vogelrichtlijn prevaleert boven de bescherming van vogels uit de verdragen van Bonn en Bern

Figuur 1. Overzicht verbodsbepalingen Wet Natuurbescherming (bron: brochure ‘Soortenbescherming bij ruimtelijke ingrepen’, versie 1.3. Ministerie van EZ, december 2016).

Om af te mogen wijken van de verbodsbepalingen (en deze toch te mogen overtreden) via een ontheffing of een vrijstelling moet aan drie criteria worden voldaan: 1. Er is geen andere bevredigende oplossing voor de handeling (=alternatievenafweging); 2. De afwijking is gebaseerd op een in de wet genoemd belang (b.v. openbare veiligheid of volksgezondheid); 3. De ingreep of handeling mag geen afbreuk doen aan en/of verslechtering betekenen voor de staat van instandhouding van de soort. Als aan (alle) drie deze vereisten voldaan is, kan een ontheffing worden verleend. Voor een aantal handelingen zijn bovendien vrijstellingen mogelijk in de vorm van een provinciale verordening of een (goedgekeurde) gedragscode. Voorgaand figuur geeft een overzicht van de verbodsbepalingen per beschermingsregime. De verbodsbepalingen voor de groep van overige, ‘nationale’ soorten zijn geïnspireerd op de Habitatrichtlijn en op een aantal punten versoepeld. Zo is het opzettelijk verstoren van beschermde soorten (en hun verblijfplaatsen) uit deze groep van overige soorten niet langer verboden. Wel is het nog steeds verboden om vaste verblijfplaatsen van dieren onder dit beschermingsregime opzettelijk te beschadigen of te vernielen.

Voor vogels geldt dat verstoren niet verboden is als de verstoring maar niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de soort (artikel 3.1, lid 4 en lid 5). Het beschadigen van in gebruik zijnde vogelnesten tijdens het broedseizoen blijft verboden, maar het verstoren dus niet meer, tenzij er sprake is van een wezenlijke invloed op de staat van instandhouding van de specifieke soort(en). Het is aan de initiatiefnemer om zich op de hoogte te (laten) stellen, en waar nodig aan te tonen, dat de op zich verstorende activiteit geen bedreiging vormt voor de staat van instandhouding van de betreffende vogelsoort.

Tot slot geldt het opzettelijk doden of vangen en het verbod om vaste verblijfplaatsen of rustplaatsen opzettelijk te vernielen of beschadigen, niet voor bosmuis, huisspitsmuis of veldmuis in of op gebouwen of de daarbij behorende erven of roerende zaken (artikel 3.10 lid 3). Zie kader – Opzettelijkheid. Kader - Opzettelijkheid In de Wet natuurbescherming is bij meer verbodsbepalingen dan onder de Flora en faunawet het opzetvereiste toegevoegd, in lijn met de artikelen van de Habitatrichtlijn en Vogelrichtlijn. In de Flora en faunawet was alleen sprake van het opzetvereiste bij verontrusting (artikel 10). Hierdoor was de Flora en faunawet strenger dan de verbodsbepalingen van de Habitatrichtlijn. Niet-opzettelijke handelingen waarbij de verbodsbepalingen overtreden worden, zijn nu niet langer verboden. Daar is van belang dat het Europees Hof van Justitie in zijn jurisprudentie heeft bepaald dat onder opzet ook voorwaardelijke opzet moet worden begrepen: “Daarvan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat zijn gedragingen schadelijke gevolgen hebben voor een dier of plant….”.

Andere bevredigende oplossing(en) De initiatiefnemer moet aantonen en beargumenteren dat er geen andere bevredigende oplossingen zijn waardoor overtreding van de verbodsbepaling(en) kan worden voorkomen, bijvoorbeeld door planaanpassing of het aanpassen van de uitvoeringsperiode. Het is aan het bevoegd gezag (doorgaans dus de provincie) om de alternatieve oplossingen te beoordelen en hierover te besluiten. De onderbouwing moet gebaseerd zijn op objectieve en controleerbare gegevens. Belangen Voor de soorten die beschermd zijn onder de Vogelrichtlijn en Habitatrichtlijn kan alleen ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de in deze richtlijnen genoemde belangen. Voor de groep van overige, nationaal beschermde soorten wordt uitgegaan van de in de Habitatrichtlijn genoemde belangen, plus een aantal aanvullende belangen. In het Kader - Wettelijk Belang wordt een overzicht gegeven van deze belangen. Staat van instandhouding van de soort Tot slot moeten de effecten van de voorgenomen handeling(en) worden beoordeeld aan de staat van instandhouding (SvI) van de soort. Zie ook kader – Staat van instandhouding. De SvI varieert per soort en per handeling, en is niet vastgelegd in de wet. Een handeling op een zeldzame beschermde soort zal eerder leiden tot een negatief effect op de SvI dan bij een algemene soort.

Belangrijk is ook de trend (aantalsontwikkeling) en de ruimtelijke verspreiding van de soort. Bij de beoordeling moet rekening worden gehouden met cumulatieve (versterkende) effecten, bijvoorbeeld door andere handelingen of ontwikkelingen in de omgeving en met reeds verleende ontheffingen voor dezelfde populaties van deze soort(en). Bij de beoordeling mogen compenserende en mitigerende (verzachtende) maatregelen worden betrokken. Het ecologische toetsingscriterium verschilt per beschermingsregime. Om te beoordelen of aan deze criteria wordt voldaan, moet inzicht worden gegeven in: 1. 2.

De SvI (van de populatie) van de soort (in zijn natuurlijke verspreidingsgebied). Het effect van de handeling of ontwikkeling op de soort.

Kader - Staat van instandhouding •

Beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn: “De maatregelen leiden niet tot verslechtering van de staat van instandhouding van de betreffende soort”.

•

Beschermingsregime soort Habitatrichtlijn: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”.

•

Beschermingsregime Overige soorten: “Er wordt geen afbreuk gedaan aan het streven de populaties van de betrokken soort in hun natuurlijke verspreidingsgebied in een gunstige staat van instandhouding te laten voortbestaan”.

Voorkomen van overtreding verbodsbepalingen In sommige situaties kunnen maatregelen worden getroffen waardoor negatieve effecten en overtreding van de verbodsbepalingen van de Wet natuurbescherming kunnen worden voorkomen. Bijvoorbeeld door de kap van bomen met broedende vogels uit te stellen tot na de broedtijd. Al kan de boom ook een nest bevatten van een vogelsoort waarbij het nest jaarrond beschermd is, waardoor overtreding niet kan worden voorkomen. Het plannen van werkzaamheden buiten de kwetsbare periode(n) van beschermde soorten is een veel toegepaste maatregel. Andere mogelijkheden om overtreding te voorkomen zijn wellicht het aanpassen van de werkvolgorde, gebruik te maken van andere apparatuur of de werkzaamheden te faseren in ruimte en tijd (zoals in het voorbeeld). Vrijstellingen Onder de Wet natuurbescherming is niet altijd een ontheffing nodig bij handelingen die leiden tot overtreding van de verbodsbepalingen in de wet. Dit zijn bijvoorbeeld de provinciale vrijstellingen en de gedragscodes. Ook kan er sprake zijn van een vrijstelling als de handeling is opgenomen in een beheerplan voor een Natura 2000gebied of programma in het kader van een programmatische aanpak. Tot slot kan het Rijk voor handelingen en activiteiten waarvoor zij bevoegd gezag is een vrijstelling geven in de vorm van een Ministeriële Regeling.

Vrijstellingen kunnen alleen gelden voor de verbodsbepalingen en de voorwaarden zoals genoemd bij de verschillende beschermingsregimes. Provinciale verordening Provinciale Staten kunnen vrijstelling van de verbodsbepalingen verlenen. Zo zijn met een provinciale verordening een aantal vooral algemeen voorkomende en beschermde zoogdieren als egel en rosse woelmuis vrijgesteld van de ontheffingsplicht. Door deze mogelijkheid ontstaan echter wel verschillen in de bescherming van soorten tussen de verschillende provincies.

Kader - Wettelijk Belang Voor vogels beschermd onder de Vogelrichtlijn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: •

in het belang van de volksgezondheid of de openbare veiligheid;

•

in het belang van de veiligheid van het luchtverkeer;

•

ter voorkoming van belangrijke schade aan gewassen, vee, bossen, visserij of wateren;

•

ter bescherming van flora en fauna;

•

voor onderzoek en onderwijs, het uitzetten of herinvoeren van soorten, of voor de daarmee samenhangende teelt;

•

om het vangen, onder zich hebben of elke andere wijze van verstandig gebruik van bepaalde vogels in kleine hoeveelheden selectief en onder strikt gecontroleerde omstandigheden toe te staan.

Voor soorten beschermd onder de Habitatrichtlijn, het Verdrag van Bern of het Verdrag van Bonn kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: •

in het belang van de bescherming van wilde flora of fauna, of in het belang van de instandhouding van de natuurlijke habitats;

•

ter voorkoming van ernstige schade aan met name de gewassen, veehouderijen, bossen, visgronden, wateren of andere vormen eigendom;

•

in het belang van volksgezondheid, de openbare veiligheid of andere dwingende redenen van groot openbaar belang, met inbegrip van sociale of economische aard en met inbegrip van voor het milieu wezenlijk gunstige effecten;

•

voor onderzoek en onderwijs, repopulatie of herintroductie van deze soorten, of voor de daartoe benodigde kweek, met inbegrip van kunstmatige vermeerdering van planten, of

•

om onder strikt gecontroleerde omstandigheden mogelijk te maken op selectieve wijze en binnen bepaalde grenzen een beperkt, bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal van bepaalde dieren van de aangewezen soort te vangen, onder zich te hebben, onderscheidenlijk een beperkt bij de ontheffing of vrijstelling vastgesteld aantal planten van de aangewezen soort te plukken of onder zich te hebben.

Voor andere ‘nationaal’ beschermde soorten kan ontheffing of vrijstelling worden verleend op grond van de volgende belangen: •

de belangen die gelden voor soorten van de Habitatrichtlijn zoals hierboven genoemd;

•

in het kader van de ruimtelijke inrichting of ontwikkeling van gebieden, daaronder begrepen het daarop volgende gebruik van het ingerichte of ontwikkelde gebied;

•

ter voorkoming van schade en overlast, met inbegrip van schade aan sportvelden, schietterreinen, industrieterreinen, kazernes of begraafplaatsen;

•

ter beperking van de omvang van de populatie van dieren, in verband met door deze dieren ter plaatse en in het omringende gebied veelvuldig veroorzaakte schade of in verband met de maximale draagkracht van het gebied waarin de dieren zich bevinden;

•

ter voorkoming of bestrijding van onnodig lijden van zieke of gebrekkige dieren;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud in de landbouw of bosbouw;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud aan vaarwegen, watergangen, waterkeringen, waterstaatswerken, oevers, vliegvelden, wegen, spoorwegen of bermen, of in het kader van natuurbeheer;

•

in het kader van bestendig beheer of onderhoud van landschappelijke kwaliteiten van een bepaald gebied;

•

in het algemeen belang van de betreffende soort.

Programmatische aanpak De Wet natuurbescherming biedt de mogelijkheid om een programmatische aanpak toe te passen. Een dergelijk programma kan zowel door het Rijk als door provincies worden opgesteld. Onder de Flora en faunawet is reeds ervaring opgedaan onder de ‘Generieke’ of ‘Gebiedsgerichte aanpak’. Tevens is voor een aantal grootschalige ontwikkelingen en plangebieden een Generieke ontheffing verleend zoals voor de gemeente Tilburg, het Havengebied Rotterdam en Vliegveld Twente. Het biedt de mogelijkheid om door middel van een actieve leefgebiedenbenadering te streven naar een betere verbinding tussen economie en ecologie. Beheerplan Natura 2000-gebied Tot slot zijn handelingen die onderdeel uitmaken van een beheerplan voor een Natura 2000-gebied of een programmatische aanpak (zoals stikstof) vrijgesteld, mits de handelingen zijn getoetst aan de criteria voor afwijking van de soortenbeschermingsregimes.

www.eelerwoude.nl

Bijlage 3 3. Landschappelijke onderbouwing

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt Landschappelijke onderbouwing

Opdrachtgever: Naam: Twence Adres: Boldershoekweg 51 Postcode: 7554 RT Plaats: Hengelo

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer:

201179

Datum:

December 2020

Projectleider:

SijtseJan Roeters

Opgesteld:

Ruth Kuipers en Sijtse Jan Roeters

Gecontroleerd:

Marit Brakels

Status:

Concept

Versie:

1

© 2020 Eelerwoude

Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Afbeelding 1. Zicht vanaf het spoor richting het plangebied

Inhoudsopgave 1.

7

1.1

Aanleiding zonneveld Elhorst-Vloedbelt

7

1.2

Ligging en begrenzing plangebied

7

1.3

Doel van het rapport

7

2.

Programma van eisen en wensen

9

2.1

Landschappelijke inpassing

9

2.2

Technisch

9

2.3

Ontsluiting

9

2.4

Wensen vanuit de omgeving

9

3.

Beleidsanalyse

11

3.1

Provinciaal beleid

11

3.2

Gemeentelijk beleid

13

4.

Landschapsanalyse

17

4.1

Bodem en ondergrond

17

4.2

Historie plangebied

17

4.3

Huidige situatie

19

5.

Landschapsontwerp

21

5.1

Inpassing binnen bestaande structuur

21

5.2

De directe omgeving

21

5.3

Het plangebied

24

6.

Afbeelding 2. Goede landschappelijke inpassing middels inheemse beplanting op grondwallen.

Inleiding

Beheerplan

27

6.1

Beheer van de bestaande landschapselementen

27

6.2

Beheer van de grond onder de zonnepanelen

29

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude |

5

1. Inleiding 1.1 Aanleiding zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Vanuit de maatschappij groeit de vraag naar lokale duurzame opwek van energie. Voor gemeente Borne waar het plangebied in ligt is deze verwoord in de concept Energievisie en het aanbod wat Borne heeft gedaan in het kader van de eerste RES Twente. Twence is indirect in eigendom van de (gemeentelijke) overheden. Zij heeft gronden in gebruik ten behoeve van vuilstort. Daar meervoudig ruimtegebruik hoog wordt gewaardeerd in nagenoeg al het beleid omtrent zonnevelden is het een logische keuze om ook op de locatie Elhorst-Vloedbelt te kijken naar de mogelijkheden voor realisatie van een veldopstelling met zonnepanelen. Zodoende is hier een voorstel uitgekomen om circa 10,5 hectare van het terrein in te zetten voor opwek van energie middels zonnepanelen. Dit rapport vormt de landschappelijke onderbouwing die nodig is voor het doorlopen van de noodzakelijke procedure om te komen tot realisatie.

1.2 Ligging en begrenzing plangebied

Het plangebied voor het zonneveld maakt onderdeel uit van stortplaats Elhorst Vloedbelt van Twence. Het plangebied bestaat uit twee afzonderlijke percelen. Eén ten westen en één ten zuiden van de stortplaats. •

De gronden van het plangebied worden momenteel landbouwkundig gebruikt door een nabijgelegen landbouwer die de gronden pacht.

• Afbeelding 3. Het zuidelijke plangebied (links), ten zuiden van de stortplaats (rechts)

Het zonneveld beslaat circa 10,5 hectare. Het noordelijke deel 5,85 en het zuidelijke deel 4,65 hectare (inclusief beheerpaden).

•

Er is een verschil in intensiteit wat betreft het landgebruik. Het zuidelijke perceel wordt extensiever gebruikt waardoor hier meer pitrus en witbol voorkomt. Het noordelijke veld lijkt een monocultuur van raaigras.

•

Rondom het terrein van Elhorst-Vloedbelt staan al hekken. Extra hekwerk in het kader van het zonneveld is daarmee overbodig.

1.3 Doel van het rapport

Het realiseren van een zonneveld op het beoogde perceel is niet in overeenstemming met het geldende bestemmingsplan. Om het zonneveld toch te kunnen realiseren is een afwijkingsprocedure van het geldende bestemmingsplan noodzakelijk. Ten behoeve van deze procedure, en om een goede landschappelijke inpassing te borgen, is dit voorliggende inrichtingsplan opgesteld. De basis van dit inrichtingsplan is gevormd door: •

Het programma van eisen en wensen;

•

Een beleids- en landschappelijke analyse;

•

Wensen van omwonenden en andere belanghebbenden.

Afbeelding 4. De elzenrij in het zuidelijke plangebied.

6

Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude |

7

2. Programma van eisen en wensen

Ten behoeve van het inrichtingsplan heeft Twence vooraf een aantal eisen en wensen opgesteld waaraan voldaan moet worden. Ook is met de buurt gesproken. Naar aanleiding daarvan zijn ook enkele wensen opgenomen. Voor zover deze betrekking hebben op de landschappelijke inpassing zijn ze hier opgenomen.

2.1 Landschappelijke inpassing •

Het ontwerp moet voldoen aan provinciaal en gemeentelijk beleid.

•

Er moet aandacht gaan naar de landschappelijke invulling van het zonneveld.

•

Het zonneveld wordt met zorg ontwikkeld, met aandacht voor wensen van omwonenden en gebruikers van het gebied;

•

Reflectie van panelen richting de omgeving voorkomen.

•

Het zonneveld levert een (ecologische) bijdrage aan het landschap.

•

Onder de panelen wordt gestreefd naar een volwaardige vegetatielaag.

2.2 Technisch •

De zonnepanelen hebben allen dezelfde donkere kleur. Er wordt één type paneel toegepast.

•

De panelen worden op het zuiden georiënteerd.

•

Het plangebied dient zo effectief mogelijk ingevuld te worden met panelen.

•

De panelen worden maximaal 3.5 meter hoog ten opzichte van het maaiveld.

•

Er worden enkele bouwwerken gerealiseerd waaronder: 1 inkoopstation, enkele transformatoren en omvormers.

2.3 Ontsluiting •

Voor de ontsluiting van het zonneveld wordt mogelijk gebruik gemaakt van de bestaande infrastructuur.

•

Om overal goed bij te kunnen, wordt een graspad rondom vrijgehouden van zonnepanelen

2.4 Wensen vanuit de omgeving

Bewoners zijn op diverse manieren geraadpleegd over de voorgenomen ontwikkeling van het zonneveld. Voor de landschappelijke inpassing komen daaruit de volgende punten: •

Behoud van de bestaande groenelementen op het terrein / de goede landschappelijke inpassing in stand houden.

•

Aanwezige retentiegebieden voor water behouden en waar mogelijk versterken

•

Geen extra hekwerk rondom het zonnepark.

•

Houd het bij de voorgenomen omvang van 10 hectare.

•

Voorkom overlast (zicht, geur, geluid) vanaf het terrein.

•

Zorg voor extensief beheer, bijvoorbeeld door schapenbegrazing.

Afbeelding 5. Volwassen bomen langs de noordwestgrens van het zuidelijke plangebied

8

Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude |

9

3. Beleidsanalyse 3.1 Provinciaal beleid Overijsselse Zonneladder Bij de ontwikkeling van grootschalige zonnevelden is de Overijsselse zonneladder van toepassing. Deze ladder geeft de voorkeursvolgorde aan voor het opwekken van zonne-energie: Trede 1: In bestaand bebouwd gebied op daken, dan wel in bestaand bebouwd gebied op bedrijventerreinen en braakliggende gronden, dan wel in de Groene Omgeving op bestaande bouwvlakken. Trede 2: Combinatie van functies. Trede 3. Aanvullend in de Groene Omgeving, niet zijnde natuur. Het plangebied bestaat bestemmingsplan technisch momenteel uit bedrijventerrein (stortlocatie) en kan derhalve ook gezien worden als braakliggend bedrijventerrein. Zodoende wordt er gedurende de periode dat het plangebied niet voor de stortfunctie wordt ingezet gebruikt voor de realisatie van een tijdelijk zonneveld. Echter gezien het huidig feitelijk gebruik zou ook beargumenteerd kunnen worden dat het plangebied in de Groene Omgeving ligt. Ten behoeve van de ontwikkeling van zonnevelden is door is door de provincie een handreiking opgesteld die een nadere invulling geeft van de omgevingvisie en -verordening.

Handreiking kwaliteitsimpuls zonnevelden provincie Overijssel Afbeelding 6. Zicht vanuit het plagebied langs de beplanting op de opening naar het spoor.

De handreiking van de provincie (april 2020) is opgebouwd uit twee delen. Deel 1 bevat de essentie van het beleid voor de kwaliteitsimpuls samengevat. Deel 2 bevat een toelichting op en achtergrondinformatie bij het beleid. Zo hoog mogelijk op de zonneladder Op trede 2 van de door de provincie gehanteerde zonneladder staan combinaties met gebiedsontwikkeling in de groene omgeving, waarbij zonnevelden aansluiten op andere gebiedsontwikkelingen of een energielandschap vormen. Hier wordt 80% ruimte voor het panelenveld en 20% ruimte voor groen en water voorzien. De plannen voor Elhorst-Vloedbelt kennen naast het zonneveld concrete plannen voor realisatie van een mestverwaardingsinstallatie. Daarnaast wordt groen gas gewonnen uit het afval dat er plekke is gestort. Tot slot is dit alles gevat in een landschap dat natuurlijk en landschappelijk van hoge kwaliteit is. Op het terrein van Elhorst-Vloedbelt was in eerste instantie een groter zonneveld voorzien. Echter doordat tijdens de natuurtoets de aanwezigheid van enkele beschermde soorten in bepaalde gebieden niet uitgesloten kan worden is besloten deze gebieden onaangeroerd te laten en het ecologisch beheer dat al enkele jaren op deze plek wordt gevoerd door te zetten. Dit deel van het terrein beslaat circa 2,5 hectare. Gezien het resterende plangebied van 10,5 hectare wordt ruimschoots voldaan aan de 80% - 20% ‘regel’.

Een zonneveld dat in het bestaande landschap past De initiatiefnemer wordt gevraagd aandacht te hebben voor drie niveaus. Te weten de maat en schaal van het omliggende landschap, de directe omgeving en het zonneveld zelf. Dit met als doel een goede en passende inrichting van het zonneveld waarbij rekening wordt gehouden met belevingskwaliteit, meervoudig ruimtegebruik en bodemkwaliteit en waarbij een kwalitatief goede en bij de locatie passende omranding van het zonneveld wordt gerealiseerd. Een Ons inziens garandeert de keuze van het plangebied bovenstaande uitgangspunten al

Afbeelding 7. De oude eiken op de voormalige houtwal

10 Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 11

grotendeels. Het wordt ingevoegd in de bestaande maat en schaal van het landschap ter plekke. Het terrein is al goed landschappelijk ingepast voor de bestaande functie als stortplaats. Dit vormt een goede omranding die

3.2 Gemeentelijk beleid

het zicht op het plangebied nagenoeg geheel ontneemt. Waar dit niet het geval is, kan dit benut worden om

Samen stapsgewijs naar een CO2-neutraal Borne

informatie over het plangebied te verschaffen. Daarmee vormt het zonneveld tevens een geschikte nevenfunctie

Concept energievisie November 2020

voor het terrein dat de bestemming afvalverwerkingsplaats heeft.

Aan deze eerste Energievisie Borne is de afgelopen twee jaar, in een dynamisch samenspel met het traject voor de RES-Twente, door vele stakeholders gewerkt. Beleidsadviseurs van de gemeente, externe stakeholders

Beperken en compenseren van de effecten op landschap en ecologie

zoals het Waterschap Vechtstromen, woningcorporatie Welbions, Twence, Cogas, Enexis, LTO, de landgoederen

Zoals eerder beschreven is er naar aanleiding van ecologisch onderzoek voor gekozen circa 2,5 hectare van het

Twickel en Weleveld, Stichting Duurzame Initiatieven in Borne (DIBO), de Bundeling Bornse Ondernemers,

oorspronkelijke plangebied niet als zonneveld in gebruik te nemen. Dit vanwege het beperken van de effecten op

Duurzaam Thuis Twente en vooral wijkraden en geïnteresseerde bewoners hebben bijgedragen aan deze visie.

landschap en ecologie. Hiermee blijft een plangebied over van circa 10,5 hectare. Het noordelijke deel hiervan bestaat uit een weiland

Met betrekking tot grootschalige opwek van duurzame energie geeft de gemeente aan dat niet alle elektriciteit

met slechts enkele grassoorten en is van zeer weinig meerwaarde voor de natuur. Het zuidelijke veld kent iets

op eigen grondgebied opgewekt kan worden maar zij wel voornemens is om een flinke bijdrage te leveren aan

meer waarde vanwege het extensievere karakter.

de regionale opgave die in de RES voor Twente is uitgewerkt. Voor Borne betekent dit minimaal 40% duurzame elektriciteit van eigen bodem. Het boegbeeld van duurzame energieopwekking is geconcentreerd rond het

In onderzoek uitgevoerd door CLM wordt de schatting gegeven dat bij een eenzijdige opstelling zoals hier

Energiepark Elhorst-Vloedbelt in Zenderen. Hier wekken we duurzame elektriciteit uit zon en/of wind op en

voorzien de kwaliteit van flora en fauna en bodemleven vergelijkbaar zal zijn met dat van kruidenrijk grasland. Een

slaan deze op. In de bijdrage van Borne voor de RES Twente is het plan voor het zonneveld op Elhorst-Vloedbelt

tweezijdige opstelling zou kunnen leiden tot een verlies aan organisch stof in de bodem van 35%. Nader onderzoek

geschat op 9.8 GWh, circa 10 hectare. Op de kansenkaart zon die voor de gemeente is opgesteld is het plangebied

is nodig om hier meer uitsluitsel over te geven. De verwachting is dus dat realisatie van een zonneveld, met name

dan ook aangeduid als Geschikt gebied (groen).

op het noordelijke deel leidt tot een positief effect op de biodiversiteit en het milieu boven en onder de grond. Naast een aantal geldende algemene voorwaarden stelt de gemeente Borne een aantal aanvullende eisen Met deze twee keuzes / maatregelen is er zo goed als geen negatieve impact op landschap en ecologie en hoeft

met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit en tot maatschappelijke- en financiële participatie. Hier volgen de

deze derhalve ook niet te worden gecompenseerd. De potentieel aanwezige natuurwaarden in de 2,5 hectare

uitgangspunten voor de aanvullende voorwaarden. De uitwerking hiervan is nog niet gereed en volgt in een

die oorspronkelijk onderdeel uitmaakte van het plangebied is een nadeel van het door Twence gevoerde en op

afzonderlijk toetsingskader.

natuurwaarden gerichte beheer. Een voordeel is dat dit plangebied al zeer goed en degelijk landschappelijk is ingepast. Aanvullende voorwaarden ruimtelijke kwaliteit Doordat sprake is van een gebiedsvreemde functie, is een beperkte aanvullende kwaliteitsprestatie bovenop de

Er zullen op basis van verschillende type landschappen inrichtingsprincipes worden uitgewerkt waaraan plannen

basisinspanning nodig om de ruimtelijke kwaliteit in balans te brengen.

moeten voldoen. Deze zijn op het moment van schrijven nog niet uitgewerkt. Wij verwachten wij dat deze aansluiten bij de omgevingsvisie van Overijssel en het Kwaliteitshandboek zonnevelden van de provincie. Voor geschikte gebieden geldt dat een landschappelijke basisinspanning op de vestigingslocatie voldoende is. Dit betekent het goed inpassen van de ontwikkeling in de omgeving, zodat bijvoorbeeld omwonenden en passanten hier geen hinder van ervaren, maar ook dat het Zonneveld een ‘adres’ krijgt zodat duidelijk is wat er op het terrein gebeurt. Maatschappelijke- en financiële participatie Voorafgaand aan de start van een initiatief beschrijft de initiatiefnemer in een participatieplan op welke wijze het participatieproces wordt vormgegeven. Het participatieplan moet minimaal voldoen aan de ‘Gedragscode zon op land’ (2019). De initiatiefnemer legt het participatieplan ter advies voor aan de gemeente en de uitkomsten van het participatieproces worden ambtelijk getoetst aan de criteria die in het toetsingskader komen te staan. Lokaal en coöperatief eigendom Gemeente Borne streeft naar minimaal 50% lokaal en coöperatief eigendom. Aangezien dit geen verdere gevolgen heeft voor de landschappelijke inpassing gaan wij hier niet verder op in.

Afbeelding 8. Concept beleidskaart gemeente Borne 12 Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 13

Landschapsanalyse gemeente Borne Het deelgebied Het Fleer – Elhorst – Vloedbelt wordt in de landschapsanalyse als overwegend open gebied getypeerd. Op het Fleer na komt dit volgens ons in de beleving echter als vrij gesloten gebied over. Rondom Azelo en Elhorst – Vloedbelt is veel opgaande volwassen beplanting aanwezig die het gebied veel karakter geeft. Dit maakt ook dat de draagkracht van het landschap ter plekke voor verstoring door bijvoorbeeld een zonneveld vrij groot is. Met draagkracht wordt hier bedoeld dat realisatie van een zonneveld ter plekke nauwelijks tot geen afbreuk doet aan de beleving van het gebied. In de landschapsanalyse (conceptversie) is het plangebied als basis getypeerd. Onder andere de omheining met het hekwerk, nodig vanwege de functie als stortplaats, wordt niet hoog gewaardeerd. Wat betreft de ontoegankelijkheid is hier weinig aan te veranderen. Echter hoe het oogt kan mogelijk aan worden gepast door het hekwerk waar dit grenst aan openbare wegen te verplaatsen naar de binnenkant van het groenelement.

3.1 Het Fleer - Elhorst - Vloedbeld Het Fleer - Elhorst - Vloedbeld is een gebied dat zich aan de westelijke rand van de gemeente Borne bevindt. Het is een overwegend open gebied met van oudsher natte gronden. Juist omdat het natte gronden waren, was dit minder geschikt gebied voor economische doeleinden en zijn deze pas later ontgonnen voor de landbouw en/of houtproductie. Het gebied wordt doorsneden door de spoorlijnverbinding Borne - Almelo en in het zuiden domineert de A35 het beeld met de snelweg en knooppunt Azelo. In het noorden zit de voormalige stortplaats Elhorst-Vloedbeld. Deze is sinds 2010 buiten gebruik. Momenteel loopt er een vergunningsprocedure voor een mestvergistingsinstallatie. In het gebied Het Fleer loopt een waterverbinding die een koppeling tussen de Doorbraak en de Afbeelding 9. Kaartbeeld waardering deelgebied Het Fleer - Elhorst - Vloedbelt uit de landschapsanalyse gemeente Borne Azelerbeek mogelijk maakt. (bewerkt)

14 Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

Landschapsbeeld in 1900 Landschapsbeeld in 2020 Landschapstypologie In 1900 kenmerkt het gebied zich door natte De woeste gronden zijn ontgonnen tot landbouwHet gebied bestaat grotendeels uit jonge heidewoeste gronden met weinig bewoning en diverse gebied. De bewoning in het ontginningsgebied en broekontginning die onderbroken wordt door boscomplexen. Het wordt minimaal bewoond. Alis toegenomen en het maten- en flierenlandhet maten- en flierenlandschap en door een leen op de hoger gelegen dekzandrug zijn enkele schap is nog vrijwel onbewoond. De groenstrucdekzandgordel die onderdeel is van het oude Kaart en uitflierenlandde landschapsanalyse vandeGemeente Kenmerken voor deelgebied Het Fleer - Elhorst - Vloedbelt ervenAfbeelding gevestigd. In10. het matentuur rondom hooilandjes Borne: is in het matenen hoevenlandschap. schap zijn langgerekte groenstructuren zichtbaar flierenlandschap vrijwel verdwenen. Het areaal robuuste groenstructuur is toegenomen met als die duiden op hooilandjes behorend bij de erven op de dekzandrug. Over het algemeen kenfunctie inpassing van de de grote structuren, merkt het gebied zich door een grote mate van de A35 en de stortplaats. Het gebied kent nog steeds grote mate van openheid. openheid. De spoorverbinding Borne - Almelo is Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 15 gerealiseerd in 1865.

4. Landschapsanalyse 4.1 Bodem en ondergrond •

De ondergrond van het plangebied bestaat uit twee verschillende bodemtypes. Het noordelijke deel bestaat uit een veldpodzolgrond. het zuidelijke deel juist beekdalgrond. Dit uit zich in het veld onder andere in verschil in vochttoestand waarbij de beekdalgrond aanzienlijk natter is.

•

Rondom het plangebied liggen grondwallen en ten westen de stortplaats. Zowel de grondwallen rondom als de stortplaats zijn duidelijk zichtbaar op onderstaande hoogtekaart.

•

Op de grondwallen is in het verleden beplanting aangebracht. Hierdoor wordt het plangebied inmiddels nagenoeg volledig aan het zicht onttrokken. Enkele doorkijkjes tonen de passant wat er op het terrein achter de hekken gebeurt.

4.2 Historie plangebied

Op de historische kaart van 1960 is het rijtje bomen in het noordelijke plangebied al ingetekend. Deze zijn nu nog aanwezig. Landschappelijk en ecologisch is het waardevol deze bomen te behouden, mede gezien de tijdelijkheid van het zonneveld. In 1997 is voor het eerst de stortplaats op de kaart ingetekend. Ook is duidelijk het hekwerk aangegeven. Het bos ten zuidwesten van het plangebied is ondanks alle werkzaamheden intact gebleven.

Afbeelding 11. Historische topografische kaart met de situatie omstreeks 1850

Afbeelding 12. Historische topografische kaart met de situatie omstreeks 1950

Afbeelding 13. Historische topografische kaart met de situatie omstreeks 1980

4.3 Huidige situatie

De foto’s op eerdere pagina’s in dit rapport geven een indruk van de huidige situatie. Hieronder nog een beknopte tekstuele toelichting. Natuur en landschapswaarden In het zuidelijke perceel staan enkele elzen. Deze zijn ook al zichtbaar op de historische kaart. Ze zien er niet heel florissant meer uit. De verwachte levensduur is tevens aanzienlijk kort. Daarom adviseren wij deze bomen te kappen. De eiken op het noordelijke perceel zijn mogelijk even oud maar kunnen gezien hun vitaliteit en de plantsoort nog vele decennia mee. Verbeteren watervasthoudend vermogen Het zuidelijke perceel kent enkele sloten en greppels. Door deze te dempen kan hemelwater langer in het gebied worden vastgehouden. Ook kan dit positief zijn voor de vegetatieontwikkeling op het zonneveld. Beleving vanuit de omgeving Op onderstaande topografische kaart is de plek aangeduid van waar het plangebied kan worden beleefd. Ons advies is om dit aan te grijpen en hier bijvoorbeeld een informatiebord te plaatsen dat leesbaar is vanuit de passerende trein en een informatiebord voor passanten. Zo wordt voor voorbijgangers duidelijk dat ter plekke duurzame energie wordt opgewekt wat een positieve bijdrage kan leveren aan de bewustwording hierover. Afbeelding 14. Historische topografische kaart met de situatie omstreeks 1960, voor ontwikkeling van de stsortplaats

Afbeelding 15. Historische topografische kaart uit 1997 met de eerste vermelding van de stortplaats.

Afbeelding 16. Huidige topografische kaart met aanduiding enige zicht van buitenaf

5. Landschapsontwerp

De provinciale handreiking stelt een opdeling van de onderbouwing voor in drie lagen op basis van schaal. Te weten de schaal van het landschap, de directe omgeving en het zonneveld zelf. Hieronder volgt een toelichting vanuit het landschapsplan op deze drie lagen. Ook in relatie tot participatie zullen enkele zaken spelen, met name richting de directe omgeving. Deze worden in een afzonderlijk document toegelicht.

5.1 Inpassing binnen bestaande structuur

De belangrijkste ‘maatregel’ waarmee het zonneveld wordt ingepast is de situering binnen een bestaand stevig groen raamwerk van grondwallen en inheemse beplanting. Dit maakt dat er wat betreft basisinspanning geen extra maatregelen nodig zijn voor een goede landschappelijke inpassing.

5.2 De directe omgeving

De huidige staat van het landschap wordt al zodanig door Twence onderhouden dat de uitgangssituatie passend is. Wel dient het beheer zodanig te worden uitgevoerd dat een ondoorzichtige vegetatie behouden blijft. Dit betekent dat boomvormers en al te hoge bomen in de randbeplanting met enige regelmaat geknot of op Afbeelding 18. Dwarsprofiel 1 (zie voor de locatie het ontwerp op pagina 22

kniehoogte gesnoeid moeten worden. Zo komt er voldoende licht op de onderbegroeiing waardoor deze vitaal (en ondoorzichtig) blijft. Ook heeft een dergelijke begroeiing een grotere meerwaarde voor de biodiversiteit vanwege de grotere diversiteit aan planten dan een houtwal met alleen maar grote bomen. Nieuwe hekwerken overbodig wel verbetering mogelijk Omdat er al hekken om het gehele terrein van Elhorst Vloedbelt staan hoeven er bij de ontwikkeling van het zonneveld geen nieuwe hekwerken te worden toegevoegd. Dit voorkomt een versnipperende werking voor aanwezige zoogdieren op het terrein. Het huidige hekwerk zoals al aanwezig is zal in het kader van de mestverwaardingsinstallatie worden aangepast. Dit kom het beeld van het terrein naar buiten toe ten goede wat ook afstraalt op het zoneveld. ‘Adres’ van het zonneveld Door aan de zuidkant nabij de spoorwegovergang informatie te verschaffen wat er zich achter het hekwerk afspeelt kan dit voor de buitenwereld ‘het adres’ van het zonneveld worden. Door deze duiding wordt de situatie

Afbeelding 17. Dwarsprofiel 2 (zie voor de locatie het ontwerp op pagina 22)

20 Eelerwoude | Zonneveld Elhorst-Vloedbelt

(met onder ander het hekwerk) beter te duiden waardoor het minder snel als ontoegankelijk wordt ervaren.

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 21

Te behouden eiken

Rondom de zonnepanelen wordt voldoende ruimte vrijgehouden voor onderhoud aan omliggende landschapselementen

Dwarsprofiel 1

Bestaande landschappelijke inpassing middels beplante grondwallen is voldoende om ook het zonneveld goed in te passen

Niet te benutten terrein i.v.m. potentieel aanwezige fauna

Te dempen sloot Te kappen elzen

Dwarsprofiel 2 LEGENDA

Afbeelding 19. Landschapsontwerp Zonneveld Elhorst - Vloedbelt

5.3 Het plangebied

Hogere panelen bieden meer ruimte voor biodiversiteit en beheer

Kap enkele elzen

Om begrazing met schapen eenvoudig toe te kunnen passen dienen de panelen minimaal 1.20 centimeter van

Op enkele elzen in het zuidelijke plangebied na worden geen bomen gekapt. Deze acht elzen zijn niet meer van

het maaiveld te staan. Omdat er nauwelijks tot geen zicht is op het terrein is een maximale hoogte van 3.5

hoge kwaliteit en zullen de duur van het zonneveld niet overleven. Daarom wordt gekozen deze nu te kappen. De

meter boven maaiveld hier niet hinderlijk. Door deze hoge plaatsing kan zonlicht en hemelwater zich beter

eiken in het noordelijke veld zijn nog wel van hoge kwaliteit en qua plantsoort ook in staat om nog decennia na

onder de panelen verspreiden wat beter is voor de begroeiing onder de panelen en het beheer (met schapen en

verloop van de tijdelijke vergunning voor het zonneveld te floreren.

machines) wordt eenvoudiger.

Dempen sloot en vasthouden water

Tweezijdige panelen beter voor de biodiversiteit

De slootjes die in het zuidelijke plangebied liggen worden gedempt. Hierdoor zal het water ter plekke langzamer

In de bestaande zonnevelden is vaak een type paneel toegepast met een ondoorzichtige achterkant. Er zijn

tot afstroming komen. Zo blijft water in het gebied langer behouden.

inmiddels ook panelen op de markt met een doorzichtige achterkant. Hierdoor kan zonlicht dat op de ondergrond weerkaatst ook benut worden voor energie opwekking. De meerkosten zijn inmiddels minimaal waardoor enkele

Transformatoren in gedekte kleuren

ontwikkelaars dit al standaard toepassen. Daarnaast zijn er twee gunstige (bij) effecten van dit type paneel.

Om zo min mogelijk op te vallen worden transformatoren (circa 1 per 2 ha) uitgevoerd in matgroen of antraciet.

De afstand tussen de rijen dient iets groter te zijn, voor een optimaal albedo-effect (weerkaatsing van zonlicht

Hiermee vallen ze weg tegen de bestaande beplanting en grondwallen. De transformatoren worden aan de kant

vanaf de ondergrond). Hierdoor is er ook meer ruimte voor biodiversiteit tussen de rijen met zonnepanelen

van de stortplaats gesitueerd. Hierdoor zijn ze toegankelijk zodat ze in geval van onderhoud of vervanging vanaf

en kan eenvoudiger beheerd worden. Een ander positief effect is dat er meer zonlicht onder de panelen komt

een interne weg uit het zonenveld getild kunnen worden.

waardoor planten er beter groeien. Ons advies is om in ieder geval te onderzoeken of dit met behoud van een goed businessplan mogelijk is.

Afbeelding 20. Referentiebeeld transformatorhuisje in gedekte kleuren

Afbeelding 21. Panoramafoto van het zuidelijke deel van het plangebied.

6. Beheerplan 6.1 Beheer van de bestaande landschapselementen Streefbeeld

Het beheer van de bestaande landschapselementen aan de buitenranden van het plangebied dient er op gericht te zijn een zo zicht dicht mogelijke vegetatie te ontwikkelen. Dit houdt onder andere in dat er niet te veel boomvormers in komen omdat deze niet alleen schaduw kunnen werpen op de zonnepanelen maar ook op de onderliggende heesters. Doordat die hier niet goed tegen kunnen zullen ze slechter groeien en transparanter worden. Door een goede afwisseling van heesters en boomvormers en regelmatig beheer blijft een ondoorzichtige vegetatie behouden. Aanleg zonneveld bij bestaande houtwal Door voorafgaand aan realisatie een boomcontrole (VTA) uit te voeren kan uitgebreid onderhoud na realisatie worden voorkomen. Hierbij worden alle bomen aan op de grens met het zonneveld gecontroleerd op vitaliteit. Het is aan te bevelen de geadviseerde maatregelen voor de komende jaren voor realisatie van het zonneveld uit te voeren. Bijvoorbeeld dood hout verwijderen en bomen te kappen die dicht op elkaar staan. Hierdoor kan weer zonlicht op de onderbegroeiing komen wat resulteert in een beter gesloten vegetatie. Instandhoudingsbeheer • Afbeelding 22. Goed onderhouden houtwal met veel heesters en enkele boomvormers.

De beplanting om de drie jaar inspecteren op vitaliteit en streefbeeld. Als het element niet meer voldoet aan het streefbeeld ingrijpen.

•

Eens in de 3 tot 5 jaar verjongingssnoei uitvoeren. Maximaal 30% van de planten snoeien in de lengterichting van het element zodat de vegetatie gesloten blijft.

•

Als de vegetatie sluit een deel van de planten verwijderen (wijkers) zodat de resterende planten de kans krijgen uit te groeien, te bloeien en zaad te zetten.

•

Onderhoudspaden jaarlijks maaien en het maaisel afvoeren.

•

Vrijgekomen takken in het element verwerken.

Planning

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

A. Snoeien en dunnen van beplanting B. Maaien van kruidenvegetatie Onderhoudsperiode: groen optimaal, blauw optioneel, grijs liever niet

Afbeelding 23. Referentiebeel gesloten vegetatie

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 27

6.2 Beheer van de grond onder de zonnepanelen Streefbeeld

Bloemrijk grasland wordt gekenmerkt door variatie in structuur en een begroeiing die rijk is aan bloeiende planten, insecten zoals vlinders en (wilde) bijen en kleine fauna. Gradiënten zoals in voedselrijkdom, licht schaduw en nat - droog en diversiteit in beheer zorgen voor diverse vegetatietypen. Het aandeel kruiden is ten minste 20%. Naar alle waarschijnlijkheid zal het zonneveld, net als de overige zonnevelden van Twence, beheerd worden middels schapen. Hierbij is het van belang dat het terrein wordt opgedeeld in verschillende vakken die afwisselend begraasd worden. zo is er altijd een deel van de ondergrond waar kruiden in bloei staan en een deel waar begraasd wordt en de verschillende fases er tussenin. Drukbegrazing wordt toegepast van maximaal 2 à 3 weken achtereen en met tussenpozen van minimaal 8 weken. Zo krijgen kruiden de kans te bloeien en zaad te zetten wat een meerwaarde heeft voor de biodiversiteit. Tevens is onderhoud met schapen, mits ze niet worden bijgevoerd, de eenvoudigste methode om de grond onder een zonneveld te verschralen waardoor op termijn een bloemrijker resultaat kan worden verwacht.

Bestaand bloemrijk grasland Waar (bloemrijk) grasland aanwezig is, bijvoorbeeld bij extensieve weides, moet schade aan de vegetatie tijdens de aanleg zo veel mogelijk worden voorkomen door zo weinig mogelijk met zwaar materieel op het terrein te rijden en niet te werken in natte omstandigheden. Gebruik rijplaten (eventueel plaatselijk) op delen waar veel wordt gereden.

Afbeelding 24. Referentiebeeld beheer van het terrein middels schapen

Instandhoudingsbeheer •

De vegetatie maaien en afvoeren volgens onderstaand schema.

•

Er kan selectief extra worden gemaaid waar ongewenste soorten domineren.

•

Maai of begraas niet alles in één keer. Zo bloeit altijd een deel van de vegetatie waardoor langer nectar en stuifmeel voorradig is voor insecten en dekking voor vogels en kleine zoogdieren. Hiertoe minimaal 20-30 % van de vegetatie laten staan.

Planning maaien en afvoeren

jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec

Zeer voedselrijk (voormalige akker) Voedselrijk (voormalige weide) Matig voedselrijk Schraal Onderhoudsperiode: groen optimaal, blauw optioneel, grijs liever niet

Afbeelding 25. Referentiebeeld bloemrijk grasland. Door het plangebied op te delen in verschillende vakken is er altijd een plek waar de kruidachtigen bloeien

Zonneveld Elhorst-Vloedbelt | Eelerwoude | 29

www.eelerwoude.nl

Bijlage 4 4. Gegevens digitale watertoets

datum 15-12-2020 dossiercode 20201215-63-25102 Samenvatting van de watertoets(normale procedure) In dit document vindt u een samenvatting van de door u ingevulde gegevens op de website www.dewatertoets.nl. De toets is uitgevoerd op een ruimtelijke ontwikkeling in het beheergebied van waterschap Vechtstromen. Voor algemene informatie over de watertoets van Vechtstromen kunt u ook terecht op de website van het waterschap www.vechtstromen.nlMocht u specifieke vragen hebben naar aanleiding van deze toets dan kunt u ons bereiken via telefoonnummer 088- 220 3333. U kunt ook een email sturen naar info@vechtstromen.nl. Uit deze toets volgt de normale procedure. Hieronder vindt u een samenvatting van de door u ingevulde gegevens.

_____________________________________________________________________________________________________________________ Gegevens aanvrager: Naam: Rinus Hoogeslag Adres: Koggelaan 21 Postcode: 8017 JN Plaats: Zwolle E-mail: rinus.hoogeslag@rhdhv.com Telefoon: 06 27 399 358 Gegevens gemeente: Naam: Borne E-mail: a.otten@borne.nl Telefoon: 06-40098779

_____________________________________________________________________________________________________________________ Plan gegevens: Naam plan: Zonnepark Twence locatie Elhorst-Vloedbelt Omschrijving van het plan: Zonnepark Twence locatie Elhorst-Vloedbelt Plan adresgegevens: Adres: Almelosestraat 1 Postcode: 7625SC

Plaats: Zenderen Kadastraal:

_____________________________________________________________________________________________________________________ Ingevoerde plangegevens:

_____________________________________________________________________________________________________________________ Geraakte kaartlagen: Heeft u een beperkingsgebied geraakt? ja Het grootste deel van het door u ingetekende plangebied ligt in de gemeente Borne.

_____________________________________________________________________________________________________________________ Toets vragen: 1) Gaat het om een ruimtelijk plan dat uitsluitend een functiewijziging van bestaande bebouwing inhoudt? nee 2) Worden in het plan meer dan 10 wooneenheden gerealiseerd? nee 3) Is er in of rondom het plangebied sprake van wateroverlast of grondwateroverlast? nee 4) Maakt het plan deel uit van een groter plan dat in ontwikkeling is? nee 5) Neemt in het plan het verharde oppervlak van bebouwing en bestrating toe met meer dan 1500 m2? nee 6) Worden er op bedrijfsmatige wijze activiteiten verricht waardoor het verharde oppervlak verontreinigd raakt? nee 7) Betreft het een algehele herziening van een bestemmingsplan? nee 8) Bedraagt het verschil tussen de hoogte van de weg en de bovenzijde van de begane-grondvloer minder dan 30 centimeter? nee 9) Bedraagt het verschil tussen de GHG (Gemiddelde Hoogste Grondwaterstand) en de bovenzijde van de begane-grondvloer minder dan 80 centimeter? nee 10) Wordt op het perceel hemelwater (HWA) en huishoudelijk afvalwater (DWA) verzameld in dezelfde rioolbuis? nee Aanvullende vragen: 11) Het verharde oppervlak neemt toe met circa Afvoerend oppervlak neemt niet toe, hemelwater van panelen kan direct infiltreren onder zonnepark.m2.

12) Hemelwater en huishoudelijk afvalwater wordt afgevoerd via een: - Gemengd stelsel - Gescheiden stelsel (hemelwater wordt geinfiltreerd) ja - Gescheiden stelsel (hemelwater wordt afgevoerd naar oppervlaktewater)

- Gescheiden stelsel (hemelwater wordt afgevoerd naar een hemelwaterriool en verbeterd gescheiden stelsel) 13) Ligt het plan in een intrekgebied van de waterwinning? nee 14) Is er in of grenzend aan het plangebied oppervlaktewater aanwezig? nee 15) Worden er materialen gebruikt waardoor het afstromende hemelwater verontreinigd kan raken? nee 16) Vinden er in het plangebied agrarische activiteiten plaats? nee 17) Gaat er grondwater onttrokken worden binnen het plangebied (tijdelijk of permanent)? nee

_____________________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________________________________________ Verklaring Dit document is een automatisch gegenereerd bestand op basis van de door u ingevulde gegevens. U bent akkoord gegaan met de door u ingevulde gegevens en u heeft verklaard alles naar waarheid te hebben ingevuld. Copyright Digitale watertoets http://www.dewatertoets.nl// Dit document is gegenereerd via de website http://www.dewatertoets.nl//. Het document mag alleen worden gebruikt ten behoeve van het plan, dat in dit document is omschreven. De informatie in dit document is houdbaar tot maximaal 1 jaar, gerekend vanaf de genoemde datum in dit document.

www.dewatertoets.nl

Bijlage 5 5. Reacties omgeving energiepark

Reacties omgeving Energiepark Elhorst-Vloedbelt Verslag van de raadpleging van belanghebbenden

Auteur Datum Kenmerk Status Versie

Armand Dohmen 15 december 2020 20.0005570 Definitief 1.0

 Inhoudsopgave

1

Inleiding

3

2 2.1 2.2 2.3

Proces van consultatie T.a.v. de vergunningprocedure T.a.v. de participatie in het energiepark Respons van de uitvraag

4 4 4 4

3 3.1 3.2 3.3 3.4 3.4.1 3.4.2 3.4.3 3.4.4 3.4.5 3.4.6 3.4.7 3.4.8 3.4.9

Weergave vragen en antwoorden t.a.v. de vergunning Klankbordgroep Vragen / Algemene reacties: Draagvlak Zorg- en aandachtspunten Betrokkenheid van omwonden bij het totstandkoming van het plan Landschap Natuurwaarden /aantasting van leefgebied voor dieren en planten Bebouwen / gebruiken van grond die nu natuur is Landbouwgrond Relatie met andere (mogelijke) projecten Hinder Opbrengst / Duurzaamheid van zonnepanelen Relatie met stortactiviteiten

5 5 5 5 5 5 6 7 7 7 8 8 8 10

4 4.1 4.2

Weergave vragen en antwoorden deelneming in het park Participatie in de opbrengst Andere kansen voor participatie

12 12 12

Bijlage I: uitvraag

13

Bijlage II: Reacties op vergunningdeel (letterlijke, anonieme weergave)

18

Bijlage III: Reacties op participatie deel

21

Kenmerk Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.

Pagina 2 van 22

 1

Inleiding

Er ligt een maatschappelijke opgave om de energieproductie te verduurzamen. Om aan deze opgave tegemoet te komen wil Twence een energiepark ontwikkelen op haar locatie ElhorstVloedbelt in Zenderen. Twence vindt het belangrijk de omgeving te betrekken in de planvorming. In dit project gebeurt dat op 2 manieren:  Enerzijds gaat het om de vergunningprocedure en het zo veel mogelijk voorkomen van eventuele hinder die het zonnepark kan hebben voor de omgeving.  Anderzijds gaat het om het mogelijk financieel deelnemen van de omwonenden in het park of een andere vorm van participatie zodat zij via dit project ook zelf kunnen profiteren van de opbrengsten. In dit document zijn alle reacties verzameld en geordend naar thema’s en onderdelen. Per thema wordt aangeven wat de vraagpunten zijn en op welke manier Twence daar mee omgaat. N.B. In dit stadium is niet gekeken of iemand die een reactie geeft ook een belanghebbende is in de zin van de wet. In de praktijk zijn er ook reacties binnen gekomen van mensen die niet in de invloedsfeer van het energiepark wonen. Dit document wordt toegevoegd aan de vergunningaanvraag voor het projectbesluit om inzichtelijk te maken op welke manier Twence de omgeving betrokken heeft. Alle inspraakreacties zijn verwerkt op een manier die rechtdoet aan de privacyregels uit de AVG.

Kenmerk Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.

Pagina 3 van 22

 2

Proces van consultatie

2.1

T.a.v. de vergunningprocedure

Om de omgeving te betrekken bij de besluiten heeft Twence eerst de klankbordgroep ElhorstVloedbelt geraadpleegd en daarna een digitale ‘inloop’ (platform op website) georganiseerd om belanghebbenden te informeren en te achterhalen waar de zorg- en aandachtspunten liggen. Verder is een brief gestuurd naar alle omwonenden (zie tekening bijlage IV). Naast deze ‘digitale inloop’ zijn contacten geweest met belangengroepen. In hoofdstuk 3 worden alle reacties inhoudelijk behandeld. In bijlage 1 zijn de uitnodiging en de verstrekte informatie bij de digitale inloop opgenomen. Daarnaast zijn er ambtelijk en bestuurlijk gesprekken gevoerd met de gemeente Borne en is afstemming geweest met de Omgevingsdienst. De Omgevingsdienst treedt in dit kader op namens de provincie als het bevoegd gezag. Deze afstemming ging over de procedurele stappen en daarin zijn geen inhoudelijke afspraken gemaakt over de aard van het latere besluit. Na indiening van de aanvraag start het formele vergunningsproces. In dit project moeten zowel de gemeenteraad van Borne en de Gedeputeerde Staten van Overijssel een besluit nemen: de provincie neemt het overkoepelende besluit, maar omdat het hier gaat om een afwijking van het bestemmingsplan moet zij alvorens besluit te kunnen nemen een verklaring van geen bedenkingen (ook wel aangeduid als: VVGB) van de gemeenteraad krijgen.

Op het moment dat de aanvraag wordt ingediend, zal Twence zowel de klankbordgroep als de omwonenden informeren. Richting de Gemeenteraad van Borne is aangeboden om een toelichting te geven op de plannen bij hun behandeling van de benodigde VVGB.

2.2

T.a.v. de participatie in het energiepark

Voor wat betreft de participatie in het energiepark is eveneens een uitvraag gedaan naar de ideeën en wensen van omwonenden. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op deze punten. De daadwerkelijke vormgeving van deze participatie in het park volgt in de realisatiefase. Dit om de doodeenvoudige reden dat er eerst zekerheid moet komen of het energiepark ook opgericht kan worden. Zodra die besluiten zijn genomen wordt deze participatie verder uitgewerkt.

2.3

Respons van de uitvraag

In de uitvraag zijn naast de publicatie in de ‘VOX’ en de ‘Week van Borne’ op de website ‘Borne Boeit’, 121 brieven verzonden aan omwonenden. De website met projectinformatie heeft in de periode 10 november 2020 – 26 november 2020 89 unieke bezoekers gehad. Uiteindelijk zijn 16 reacties binnengekomen.

Kenmerk Fout! Verwijzingsbron niet gevonden.

Pagina 4 van 22

 3 Weergave vragen en antwoorden t.a.v. de vergunning In dit hoofdstuk zijn de reacties geordend naar groepen, thema’s en onderdelen. Per thema wordt aangeven wat de vraagpunten zijn en op welke manier Twence daar mee omgaat. Daarnaast zijn er vragen die niet duidelijk te groeperen zijn. Deze worden individueel behandeld. De individuele reacties zijn, omwille van de transparantie, zo letterlijk mogelijk (in geanonimiseerde vorm) opgenomen in bijlage 2.

3.1

Klankbordgroep

Uit de klankbordgroep zijn een aantal aandachtspunten naar voren gekomen: Behoud van de groenelementen In stand houden van een goede landschappelijke inpassing Voldoende retentiegebieden voor water Geen hekwerk rondom het zonnepark Houd het bij het voorgenomen omvang van circa 10 hectare Voorkomen van overlast (zicht, geur, geluid) Zorg voor extensief beheer, bijvoorbeeld door schapenbegrazing Communiceer via de communicatiekanalen van Zenderen en niet dat Zenderen belangrijke informatie via de gemeente Borne te horen krijgt. Juist vanwege dit laatste punt heeft Twence een uitvraag gedaan via de VOX (lokaal medium in Zenderen) alsmede dat de direct omwonenden binnen een bepaalde straal zijn aangeschreven op basis van de gegevens van het kadaster. Dat betekent concreet dat niet alleen omwonenden vanuit Zenderen en Borne zijn bereikt maar ook inwoners van de gemeente Almelo (waaronder Bornerbroek). De inhoudelijke aandachtspunten worden bij de andere zorgpunten behandeld.

3.2

Vragen / Algemene reacties:

Enkele personen hebben geen mening of zorgen aangegeven, maar alleen vragen ter nadere verduidelijking van het plan en het proces gevraagd. Deze zijn direct, één-op-één beantwoord en worden niet verder behandeld in dit rapport.

3.3

Draagvlak

Uit meerdere reacties blijkt dat er diverse mensen zijn die zeer positief staan tegenover het initiatief. Mede in combinatie met de reacties uit de klankbordgroep ontstaat het beeld dat er draagvlak bestaat voor zo’n ontwikkeling. Omdat het onderzoek geen peiling is kan dit niet getalsmatig worden uitgedrukt. Wel kan objectief worden vastgesteld dat de website door heel wat mensen is bezocht en dat velen niet de behoefte voelen om een reactie te geven. In dit soort type procedures is het gebruikelijk dat juist tegenstanders reageren en niet medestanders. Dat velen geen aanleiding zien om te reageren, ziet Twence dus als een positief teken. Wel moet onderkend worden dat er ook weerstand bestaat. Zie hiervoor de volgende paragrafen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=3deaa32d-2ce0-47e5-9a89-3a09db24dad8