Ruimtelijke onderbouwing zonnepark Twence_Elhorst-Vloedbelt_def_incl_bijlage
Tekst van het document
RAPPORT Ruimtelijke onderbouwing Zonnepark Twence locatie Elhorst-Vloedbelt Klant:
Twence B.V.
Referentie: BH5681IBRP2012180818 Status:
1.0/Definitief
Datum:
18 december 2020
Projectgerelateerd
HASKONINGDHV NEDERLAND B.V.
Koggelaan 21 8017 JN ZWOLLE Industry & Buildings Trade register number: 56515154 +31 88 348 65 00 T info@rhdhv.com E royalhaskoningdhv.com W
Titel document: Ruimtelijke onderbouwing Ondertitel: Referentie: BH5681IBRP2012180818 Status: 1.0/Definitief Datum: 18 december 2020 Projectnaam: Zonnepark Twence locatie Elhorst-Vloedbelt Projectnummer: BH5681 Auteur(s): Dion Glastra; Rinus Hoogeslag Opgesteld door: Dion Glastra Gecontroleerd door: Rinus Hoogeslag Datum: 18 december 2020
RH
Goedgekeurd door: Rinus Hoogeslag Datum: 18 december 2020
RH
Classificatie Projectgerelateerd
Behoudens andersluidende afspraken met de Opdrachtgever, mag niets uit dit document worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt of worden gebruikt voor een ander doel dan waarvoor het document is vervaardigd. HaskoningDHV Nederland B.V. aanvaardt geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid voor dit document, anders dan jegens de Opdrachtgever.Let op: dit document bevat persoonsgegevens van medewerkers van HaskoningDHV Nederland B.V. en dient voor publicatie of anderszins openbaar maken te worden geanonimiseerd. 18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
i
Projectgerelateerd
Inhoud 1
Inleiding
1
1.1
Aanleiding
1
1.2
Ligging plangebied
1
1.3
Procedure
2
1.4
Afstemming met andere procedures
2
1.5
Leeswijzer
2
2
Planbeschrijving
3
2.1
Huidige situatie
3
2.2
Toekomstige situatie
3
2.3
Geldend planologisch kader
5
3
Beleidskader
6
3.1
Rijksbeleid
6
3.2
Provinciaal en regionaal beleid
7
3.3
Gemeentelijk beleid
11
3.4
Conclusies
13
4
Milieu- en omgevingsaspecten
14
4.1
Natuur
14
4.2
Landschappelijke inpassing
15
4.3
Bedrijven en milieuzonering
17
4.4
Reflectie en duisternis
18
4.5
Geluid
19
4.6
Water
19
4.7
Bodem
19
4.8
Archeologie
20
4.9
Veiligheid
20
4.10
Luchtkwaliteit
20
4.11
Kabels en leidingen
21
4.12
Milieueffectrapportage
21
5
Uitvoerbaarheid
23
5.1
Maatschappelijke uitvoerbaarheid
23
5.2
Economische uitvoerbaarheid
23
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
ii
Projectgerelateerd
6
Conclusie
24
Bijlagen 1.
Situatietekening zonnepark
2.
Quickscan Flora en Fauna
3.
Landschappelijke onderbouwing
4.
Gegevens digitale watertoets
5.
Reacties omgeving energiepark
6.
Participatie omgeving en toepassing ‘Gedragscode zon op land’
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
iii
Projectgerelateerd
1
Inleiding
1.1
Aanleiding
Twence Holding B.V. (hierna: Twence) is een afvalverwerkend bedrijf, gevestigd te Hengelo (Overijssel). Naast de hoofdvestiging in Hengelo heeft Twence ook een locatie in Zenderen (gemeente Borne, eveneens in de provincie Overijssel). Twence is van plan om op deze locatie een zonnepark te gaan realiseren op een vuilstortplaats, gelegen ten zuiden van de Almelosestraat en de Vloedbeltweg (ten westen van Zenderen). Het zonnepark waar deze rapportage betrekking op heeft, zal een oppervlakte hebben van circa 10,5 hectare. Het geschatte vermogen van dit zonnepark bedraagt circa 10 MWp. De ontwikkeling van een zonnepark levert daarmee een belangrijke bijdrage aan de ambitie van de provincie Overijssel om in 2023 20% van het energieverbruik duurzaam op te wekken. De ontwikkeling van een zonnepark is niet mogelijk binnen het geldende planologische kader, in dit geval het provinciaal inpassingsplan (PIP) ‘locatie Elhorst-Vloedbelt’1. Er wordt daarom een omgevingsvergunning aangevraagd voor het handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening conform artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 3 van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Ten behoeve van deze aanvraag omgevingsvergunning dient een ruimtelijke onderbouwing te worden opgesteld. Daarin voorziet deze rapportage.
1.2
Ligging plangebied
Het plangebied is gelegen ten westen van Zenderen, aan de Almelosestraat en de Vloedbeltsweg in de gemeente Borne. De locatie waar het zonnepark wordt gerealiseerd heeft een oppervlak van circa 10,5 hectare. Het gaat om de kadastrale percelen: gemeentecode BNE-00, sectie F, nummers 388, 389, 890, 891, 1352, 1358, 1572, 1590, 1591, 1673, 1735, 1736, 1818, 1819, 1822, 1824 en 1827. Ten noorden en ten oosten van deze percelen bevindt zich nog een in bedrijf zijnde vuilstortlocatie. Deze locatie behoort niet tot het plangebied. Hiernaast is de ligging van het plangebied weergegeven.
Figuur 1.1: Ligging plangebied (rood kader)
1
Provinciaal Inpassingsplan (PIP) locatie Elhorst-Vloedbelt, vastgesteld op 27 februari 2019
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
1
Projectgerelateerd
1.3
Procedure
Aanvragen om afwijking van een bestemmingsplan worden aangemerkt als een aanvraag om een omgevingsvergunning (ook wel projectomgevingsvergunning genoemd). Bij omgevingsvergunningen wordt onderscheid gemaakt tussen een ‘reguliere’ en een ‘uitgebreide’ procedure. Omdat in dit geval wordt afgeweken van het geldende inpassingsplan en de ontwikkeling niet past binnen de “kruimelgevallen” zoals deze in het Besluit omgevingsrecht (artikel 4 van Bijlage II) zijn opgenomen, bestaat er geen mogelijkheid om de omgevingsvergunning te verlenen met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 2 van de Wabo. Daarnaast kent het inpassingsplan geen binnenplanse afwijkingsbevoegdheden. Er bestaat daarom geen mogelijkheid om de omgevingsvergunning te verlenen met toepassing van artikel 2.12, eerste lid, sub a, onder 1 van de Wabo. Dit betekent dat medewerking door het bevoegd gezag alleen kan worden verleend met toepassing van artikel 2.12, eerste lid sub a, onder 3 van de Wabo. Hiervoor geldt de uitgebreide procedure, zoals beschreven in paragraaf 3.3 van de Wabo. Ten behoeve van deze procedure is een ruimtelijke onderbouwing noodzakelijk; het onderhavige document voorziet hierin.
1.4
Afstemming met andere procedures
Naast de onderhavige procedure voor het ‘handelen in strijd met regels ruimtelijke ordening’ wordt voor de aanleg van het zonnepark ook een omgevingsvergunning aangevraagd voor het onderdeel ‘bouwen’ en ‘milieuneutraal veranderen’. Hiervoor wordt één omgevingsvergunning aangevraagd, waarvoor de uitgebreide procedure van toepassing is en waarvoor de provincie Overijssel bevoegd gezag is. Daarnaast is onderzocht of voor de aanleg van een zonnepark ook vergunningen nodig zijn in het kader van de Waterwet en de Wet natuurbescherming. Dit is voor het zonnepark niet het geval. Dit is nader onderbouwd in hoofdstuk 4 van deze ruimtelijke onderbouwing. Verder zullen enkele bomen worden gekapt. Het gaat in deze situatie om bomen van kleine omvang en vallen niet onder de beschermde houtsopstanden. Voor deze activiteit is daarom geen vergunning benodigd.
1.5
Leeswijzer
Na dit inleidende hoofdstuk volgt een beknopte omschrijving van de huidige en toekomstige situatie. Daarna komen de relevante beleidskaders op rijks-, provinciaal- en gemeentelijk niveau aan bod. In hoofdstuk 4 wordt ingegaan op de relevante milieu- en omgevingsaspecten. Vervolgens komt in hoofdstuk 5 de uitvoerbaarheid (financieel en maatschappelijk) aan bod. In hoofdstuk 6 wordt ten slotte geconcludeerd of afwijken van het inpassingsplan aanvaardbaar is.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
2
Projectgerelateerd
2
Planbeschrijving
2.1
Huidige situatie
Kenmerken van het gebied Het plangebied wordt aan de noordkant begrensd door de Vloedbeltsweg. Ten noorden van het plangebied ligt een locatie waar Twence een mestverwerkingsinstallatie wil realiseren. Op dit moment heeft Twence een stortplaats in exploitatie op de locatie Elhorst-Vloedbelt. In afbeelding 2.1 is een schetsmatige weergave te zien van de stortplaats (zowel het rode gedeelte als het licht gele gedeelte maken onderdeel uit van de stortplaats). Op afbeelding 2.1 is goed te zien dat het lichtgele gedeelte is opgedeeld in compartimenten. Bij de compartimenten 1 tot en met 4 (bovenste vlakken lichtgele gedeelte) is een onderafdichting aangebracht. Compartiment 4B-1 (onderste vlak in licht gele gedeelte) is aangelegd, maar is op het moment van schrijven nog leeg. Het rode gedeelte van de stortplaats beschikt nog niet over onderafdichting, dit is ook de locatie waar het zonnepark is voorzien. Figuur 2.1: Gebied zonder onderafdichting (rood).
Het gebied rondom het plangebied kent een overwegend agrarisch gebruik, afgewisseld met kleine oppervlakten bosschages en houtopstanden. De vuilstortplaats is grotendeels door een wal, bosschages en houtopstanden afgeschermd. Het zicht vanuit de openbare ruimte en vanaf de wegen op de vuilstortplaats is daardoor zeer beperkt.
2.2
Toekomstige situatie
Ambities Twence Samen meer kunnen bereiken met slimme oplossingen voor duurzaamheid en energie. Dat is de basis van waaruit Twence is opgericht door veertien Twentse gemeenten. Met een gezamenlijke visie op afvalwerking heeft de organisatie zich sinds 1986 ontwikkeld tot boegbeeld en inspirator op het gebied van de circulaire economie in Oost-Nederland. Sinds 2017 levert Twence ook zonne-energie. Twence wil geschikte, beschikbare percelen gebruiken voor het opwekken van duurzame energie uit zonlicht. Dat past binnen het streven om meer energie uit hernieuwbare bronnen te halen. Daarom bouwt Twence op haar grondgebied zonneparken om te voorzien in de (duurzame) energiebehoefte van haar aandeelhouders.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
3
Projectgerelateerd
Het plan Het plan waar deze ruimtelijke onderbouwing betrekking op heeft, is de realisatie van een zonnepark op de vuilstortlocatie Elhorst-Vloedbelt. Een groot gedeelte van deze stortlocatie is nog niet ingericht als stortlocatie en de verwachting is dat dit de komende jaren ook niet zal gebeuren. Om dit terrein nuttig toe te kunnen passen wil Twence hier een zonnepark realiseren. De bestemming stortplaats verdwijnt niet, maar met de aanvraag wordt verzocht om gedurende 25 jaar dat deel ven het terrein op een andere manier te gebruiken. Oftewel zolang het zonnepark er ligt zal er niet gestort worden. Nadat het zonnepark aan het einde van zijn levensduur is, moet een nieuwe afweging worden gemaakt. In onderstaande impressie is weergegeven welke delen binnen het plangebied ontwikkeld zullen worden tot zonnepark. Naar aanleiding van ecologisch onderzoek is er voor gekozen circa 2,5 hectare van het oorspronkelijke plangebied niet als zonneveld in gebruik te nemen. Dit vanwege het beperken van de effecten op landschap en ecologie. Hiermee blijft een gebied over van circa 10,5 hectare voor de opstelling van zonnepanelen. De sloot in het zuidelijk deel wordt gedempt en ook hierboven kunnen zonnepanelen worden geplaatst.
Te dempen sloot
Figuur 2.2: Impressie ligging van het zonnepark (binnen rode contour, gele gebieden worden ontzien).
In bijlage 1 is een situatietekening opgenomen waaruit blijkt op welk gebied onderhavige ruimtelijke onderbouwing betrekking heeft. De exacte opstelling van de stellages ligt nog niet vast en ook de situering van de transformators, omvormers en een te realiseren inkoopstation liggen nog niet vast. In het bouwdeel van de omgevingsvergunning is meer informatie gegeven over de beoogde bouwwerken.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
4
Projectgerelateerd
2.3
Geldend planologisch kader
Het zonnepark is geprojecteerd op een locatie waarvoor het provinciaal inpassingsplan ‘Locatie ElhorstVloedbelt’ van kracht is. Dit inpassingsplan is vastgesteld op 27 februari 2019. Het gebied waarin het zonnepark wordt gerealiseerd heeft in dit plan de bestemming ‘Bedrijf – Afvalverwerkingsplaats’. De ontwikkeling van een zonnepark is niet passend binnen de geldende planregels, aangezien het gebruik voor een zonnepark niet passend is binnen het beoogde gebruik zoals omschreven in artikel 3.1. Er wordt daarom een omgevingsvergunning aangevraagd voor het handelen in strijd met de regels ruimtelijke, op grond van art. 2.12, lid 1 onder a, sub 3 Wabo.
Figuur 2.3: Geldende bestemmingen ter plaatse van het plangebied zoals vastgesteld in het geldende inpassingsplan ‘Locatie ElhorstVloedbelt’. De gele lijn betreft het plangebied
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
5
Projectgerelateerd
3
Beleidskader
3.1
Rijksbeleid
De rol van de rijksoverheid in het ruimtelijke beleid voor nationale elektriciteitsvoorziening is gelegen in het zorgen voor voldoende ruimte voor een adequate infrastructuur. Energiezekerheid is een belangrijke voorwaarde voor een gunstige economische situatie. De verdere integratie van de Europese energiemarkt maakt dat er een steeds groter beroep op internationale verbindingen wordt gedaan en hoogspanningsverbindingen mogelijk om uitbreiding vragen. Het Rijk wijst daarbij de tracés van hoogspanningsverbindingen (vanaf 220 kV) en locaties voor de opwekking van elektriciteit (vanaf 500 MW) aan en zorgt voor de inpassing hiervan. Het project valt hier niet onder, aangezien de totale capaciteit op circa 10 MWp is vastgesteld. In de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) heeft het Rijk een langetermijnvisie gegeven op de toekomstige ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie betreft één van de vier prioriteiten die gesteld zijn in de NOVI. Hierbij is ook een voorkeursvolgorde uitgewerkt voor zon-PV. De afwegingprincipes van de NOVI leiden tot een voorkeur voor zonnepanelen op daken en gevels van gebouwen. Het inpassen op daken en gevels draagt niet alleen bij aan het combineren van functies.
Omdat hier al sprake is van bebouwing, zal het introduceren van zonnepanelen op deze plekken doorgaans minder invloed hebben op de kenmerken of identiteit van een gebied. Vanuit diezelfde principes hebben daarna onbenutte terreinen in bebouwd gebied de voorkeur. Om aan de gestelde energiedoelen te voldoen, kan blijken dat ook locaties in het landelijk gebied nodig zijn. Ook in dat geval gaat de voorkeur uit naar het zoeken van slimme functiecombinaties. Hoewel natuur- en landbouwgebieden daarbij niet volledig worden uitgesloten, ligt de voorkeur bij gronden met een andere primaire functie dan landbouw of natuur, zoals waterzuiveringsinstallaties, vuilnisbelten, binnenwateren of areaal in beheer van het Rijk (zoals Rijkswaterstaat, ProRail, Staatsbosbeheer), waaronder waar mogelijk bermen van spoor- en autowegen. Voorliggend plan heeft betrekking op de ontwikkeling van een zonnepark op een stortplaats (vuilnisbelt) waarmee duurzame energie wordt opgewekt. Het project is daarmee passend in de voorkeursvolgorde die het Rijk heeft uitgewerkt in de NOVI. Besluit algemene regels ruimtelijke ordening De borging van de rijksbelangen heeft in juridische zin plaatsgevonden in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (Barro). In het Barro zijn de verschillende nationale belangen vastgelegd die doorwerking moeten krijgen bij lagere overheden.
Het gaat om de volgende nationale belangen: rijksvaarwegen, project Mainportontwikkeling Rotterdam, kustfundament, grote rivieren, Waddenzee en waddengebied, defensie, Ecologische Hoofdstructuur, erfgoederen van universele waarden, hoofdwegen en hoofdspoorwegen, elektriciteitsvoorziening, buisleidingen van nationaal belang voor vervoer van gevaarlijke stoffen, primaire waterkeringen buiten het kustfundament en het IJsselmeer-gebied. Het onderhavige project heeft geen betrekking op de voornoemde rijksbelangen. Het project is in overeenstemming met het rijksbeleid, zoals opgenomen in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening. Ladder voor duurzame verstedelijking De ladder voor duurzame verstedelijking is per 1 oktober 2012 als motiveringseis in het Besluit ruimtelijke ordening opgenomen. Daarin staat dat pas als herstructurering of transformatie van bestaand stedelijk gebied onvoldoende ruimte biedt om aan de ruimtevraag van het plan te voldoen, er sprake kan zijn van een nieuwe stedelijke ontwikkeling. Het begrip “stedelijke ontwikkeling” is daarbij als volgt gedefinieerd:
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
6
Projectgerelateerd
“ruimtelijke ontwikkeling van een bedrijventerrein of zeehaventerrein, of van kantoren, detailhandel, woningbouwlocaties of andere stedelijke voorzieningen.” Afweging Een zonnepark betreft geen stedelijke functie in de zin van de ladder voor duurzame verstedelijking, zoals hiervoor genoemd. De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 23 januari 2019 (ECLI:NL:RVS:2019:178) bevestigt dat functies die niet onder begripsbepaling zijn genoemd en ook niet in de handreiking zijn genoemd, niet als verstedelijking worden aangemerkt. De ladder van duurzame verstedelijking is op dit project niet van toepassing. Energieakkoord voor duurzame groei In het energieakkoord is de basis gelegd voor een breed gedragen, robuust en toekomstbestendig energie- en klimaatbeleid. Het energieakkoord biedt een perspectief met afspraken voor de korte en middellange termijn. Hiervoor zijn de volgende hoofddoelen geformuleerd: een besparing van energieverbruik met gemiddeld 1,5%; 100 PJ energiebesparing in 2020; een toename van het aandeel duurzame energie naar 14% van het totale jaarverbruik in Nederland in 2020 met een doorgroei naar 16% in 2023; het creëren van ten minste 15.000 voltijdsbanen binnen de duurzame energiesector. Deze doelen zijn uitgewerkt in verschillende pijlers.
Voor de ontwikkeling van het zonnepark zijn vooral pijler 2 'Opschalen hernieuwbare energieopwekking' en pijler 3 'Stimuleren van decentrale duurzame energie (DDE)' van belang. In het energieakkoord wordt uitgegaan van een opwekking van 186 PJ energie uit hernieuwbare energiebronnen. Om te komen tot deze energieopwekking zijn verschillende vormen van energieopwekking nodig: wind, biomassa en zon. Het onderhavige project levert daarom een belangrijke bijdrage aan de doelstelling van het Rijk om te komen tot een aandeel van 16% van duurzaam opgewekte energie in het totale Nederlandse energieverbruik in 2023.
3.2
Provinciaal en regionaal beleid
De provincie Overijssel heeft als doel dat in 2050 alle energie duurzaam wordt opgewekt. Er is een groeiende interesse in duurzame manieren van energieopwekking, zo worden er energiecoöperaties opgericht en groeit het aantal particulieren met zon op het dak. Deze initiatieven zullen alleen niet voldoende zijn voor het behalen van de doelstelling van 2050. De hoeveelheid duurzame energie zal in Nederland en in de provincie Overijssel sneller moeten groeien, daarom zijn er ook tussendoelen gesteld voor 2023 en 2035. De tussendoelen voor duurzame energie zijn 20% en 35% respectievelijk. Daarnaast committeert de provincie Overijssel zich ook aan de nationale doelen van 1,5% energiebesparing per jaar. Voor 2023 heeft de provincie de doelen ook vertaald naar ambities per duurzame energiebron, dit staat beschreven in het uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel 2017-2023. Omgevingsvisie en Omgevingsverordening De 'Omgevingsvisie Overijssel 2017, bekend onder de naam ‘Beken kleur' is op 12 april 2017 vastgesteld door de Provinciale Staten en is vanaf 1 mei 2017 van kracht. Deze visie gaat over hoe de provincie de leefomgeving wil inrichten en ontwikkelen. De Omgevingsverordening Overijssel 2017 is een vertaling van de Omgevingsvisie in bindende regels voor derden.
Zowel de Omgevingsvisie als de omgevingsverordening worden momenteel geactualiseerd, waarbij ook de visie ten aanzien van zonnevelden is herzien. Een ontwerp van de geactualiseerde Omgevingsvisie en Omgevingsverordening heeft in september 2020 ter inzage gelegen. In onderhavige onderbouwing is rekening gehouden met deze actualisatie.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
7
Projectgerelateerd
In de Omgevingsvisie is benoemd dat installaties voor de opwekking van zonne-energie onmisbaar zijn voor de provinciale doelstelling voor de toepassing van hernieuwbare energie. Uit een oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik wil de provincie zonnepanelen en andere vormen van opwekking van zonneenergie zoveel mogelijk combineren met andere functies, bij voorkeur met bebouwing. Goede landbouwgronden dienen zoveel mogelijk te worden ontzien. Daarom wordt voor de beoordeling van initiatieven voor het opwekken van zonne-energie de zonneladder toegepast. De zonneladder geeft de voorkeursvolgorde aan bij de verdeling van de opwekopgave voor zonne-energie. De Overijsselse zonneladder en aanpak kent drie treden. Een multifunctionele invulling van een zonneveld in de groene ruimte is uitgangspunt (trede 1 'Stimuleren' en 2 'Combineren'). Pas als gemeente en initiatiefnemer hebben verkend en gemotiveerd dat trede 1 en 2 niet mogelijk zijn, dan komen monofunctionele zonnevelden (trede 3) aan de orde. Goede landbouwgronden worden daarbij ontzien. De Omgevingsverordening Overijssel 2017 is een vertaling van de Omgevingsvisie in bindende regels voor derden. Van de Omgevingsverordening is voor dit project artikel 2.1.8 Kwaliteitsimpuls zonnevelden het meest relevant.
In de tekst hierna wordt de toelichting op dit artikel integraal weergegeven: “Installaties voor de opwekking van zonne-energie zijn onmisbaar voor de provinciale doelstelling voor de toepassing van hernieuwbare energie. Uit een oogpunt van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik willen wij zonnepanelen en andere vormen van opwekking van zonne-energie zoveel mogelijk combineren met andere functies, bij voorkeur met bebouwing. Daarom stellen wij de toepassing van de zonneladder verplicht bij initiatieven voor zonnevelden in de Groene Omgeving. De zonneladder geeft de voorkeursvolgorde aan bij de verdeling van de opwekopgave voor zonne-energie. Nu is al te voorzien dat op korte termijn slechts in een deel van de opgave voor de opwekking van hernieuwbare energie kan worden voorzien binnen het bestaand bebouwd gebied. Daarom bieden wij de mogelijkheid om, als uitzondering op de principes van zuinig en zorgvuldig ruimtegebruik, in de Groene Omgeving tijdelijke zelfstandige opstellingen van zonnepanelen te realiseren. Het gaat daarbij om opstellingen van zonnepanelen voor een periode van niet meer dan 25 jaar op een wijze die omkeerbaar is en waarbij de oorspronkelijke bestemming gehandhaafd blijft.
Wij verlenen alleen medewerking aan monofunctionele zonnevelden (trede 3) als de gemeente en de initiatiefnemer hebben verkend en gemotiveerd dat trede 1 (stimuleren van de productie van zonneenergie op daken in bebouwd gebied of gebruik maken van te bebouwen gebieden of bruikbare restruimte) en trede 2 (combineren van de productie van zonne-energie met gebiedsopgaven in stads- en dorpsranden of gebiedsontwikkelingen in de groene omgeving) niet mogelijk zijn. Gelet op de impact die (ook tijdelijke) veldopstellingen van zonnepanelen kunnen hebben op hun omgeving, zal niet alleen de maatschappelijke meerwaarde van het initiatief moeten worden aangetoond, maar zal er ook compensatie moeten plaatsvinden door extra te investeren in de ruimtelijke kwaliteit in de omgeving. Meerwaarde kan worden aangetoond vanuit de volgende criteria: a. De mate waarin sprake is van meervoudig ruimtegebruik (combinaties met andere functies) b. Maatregelen die getroffen worden om de impact te beperken en/of te compenseren c. De mate waarin wordt aangesloten op de karakteristieken van het gebied (gebiedseigen/gebiedsvreemd) d. Bijdrage aan maatschappelijke doelen (in ieder geval aan de provinciale doelen ten aanzien van duurzaamheid, maar ook aan draagvlak in de omgeving, bijdrage aan maatschappelijke cohesie, (financiële) bijdragen aan maatschappelijke opgaven, enz.)
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
8
Projectgerelateerd
Niet in alle gevallen zal de meerwaarde op alle genoemde criteria in gelijke mate te bereiken zijn. Het hangt immers van het geval en de locatie af waar de kansen en opgaven te vinden zijn om maatschappelijke meerwaarde te bereiken. De gemeente zal in de toelichting op een ruimtelijk plan moeten onderbouwen dat er sprake is van maatschappelijke meerwaarde die de impact van een zelfstandige opstelling in de Groene Omgeving rechtvaardigt. De extra investering in ruimtelijke kwaliteit is geformuleerd als een bijzondere vorm van de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving zoals die is opgenomen in artikel 2.1.6 van de Omgevingsverordening. In de balans tussen ontwikkeling en kwaliteitsinvestering mag rekening gehouden worden met feit dat een zelfstandige opstelling voor zonnepanelen alleen als tijdelijk gebruik kan worden toegestaan. Aan de andere kant geldt dat er wel degelijk sprake is van langdurige impact op de omgeving omdat het tijdelijke gebruik een periode van niet meer dan 25 jaar kan beslaan.” De verdere uitwerking en achtergronden van de bovenstaande beleidsuitgangspunten specifiek met betrekking tot het ontwikkelen van zonneparken zijn uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel en de Handreiking Kwaliteitsimpuls Zonnevelden”. Deze zijn hieronder nader toegelicht.
Uitvoeringsprogramma Nieuwe Energie Overijssel Zoals alle provincies in Nederland streeft ook de Provincie Overijssel naar verduurzaming en de hiervoor benodigde (grootschalige) productie van duurzame energie om aan de nationale energietransitie te kunnen bijdragen. Om deze doelstelling te behalen heeft de provincie een Programma Nieuwe Energie Overijssel, evenals een kwaliteitsimpuls zonne-energie opgesteld, waarin zowel gehoor aan de noodzaak tot het opwekken van zonne-energie, alsmede structurerende richtlijnen voor het opwekken van deze energievorm in veldopstelling gegeven worden. Deze worden in het onderstaande nader toegelicht. In 2016 is de provincie Overijssel samen met kernpartners van start gegaan met de ontwikkeling van het Programma Nieuwe Energie Overijssel. Dit programma heeft als doel om in 2023 20% hernieuwbare energie te realiseren en besparings- en efficiencymaatregelen in verschillende sectoren te stimuleren. Het tussenresultaat bestaat uit vijf thematische contouren (hernieuwbare energie, gebouwde omgeving, industrie en bedrijven, duurzame mobiliteit en lokale initiatieven) met daarin een eerste inventarisatie van ideeën en projecten. Deze vijf contouren vormen nog geen gezamenlijk programma maar geven inzicht in de eerste ideeën en beoogde projecten per thema. Met betrekking tot zonne-energie is de doelstelling 2-3 petajoule (PJ) in 2023.
Dit betekent maximaal 1.000 hectare aan oppervlak. Dat is minder dan 1% van het oppervlak van Overijssel. Als indicatieve verdeling is 40% op daken aangehouden en 60% in veldopstellingen. De doelstelling van 600 hectare aan veldopstellingen in 2023 lijkt realiseerbaar met een 100-200 hectare momenteel in de pijplijn. Van groot belang is om hiervoor een sterk maatschappelijk en politiek draagvlak te verkrijgen. Het tijdig betrekken van stakeholders en een transparante, open communicatie zijn hierbij essentieel om vertragingen te voorkomen. Het zonnepark op de locatie Elhorst-Vloedbelt van Twence levert door de opwekking van duurzame energie een bijdrage aan de duurzaamheidsdoelstelling die de Provincie Overijssel voor 2023 heeft gesteld. Het levert daarnaast actief een bijdrage aan de bewustwording van het maatschappelijk belang voor opwekking van duurzame energie.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
9
Projectgerelateerd
Handreiking Kwaliteitsimpuls Zonnevelden De handreiking van de provincie (april 2020) is opgebouwd uit twee delen. Deel 1 bevat de essentie van het beleid voor de kwaliteitsimpuls samengevat. Deel 2 bevat een toelichting op en achtergrondinformatie bij het beleid. Bij de landschappelijke onderbouwing en het inrichtingsplan voor het zonnepark is rekening gehouden met deze handreiking (zie bijlage 3). Zo hoog mogelijk op de zonneladder Op trede 2 van de door de provincie gehanteerde zonneladder staan combinaties met gebiedsontwikkeling in de groene omgeving, waarbij zonnevelden aansluiten op andere gebiedsontwikkelingen of een energielandschap vormen. Hier wordt 80% ruimte voor het panelenveld en 20% ruimte voor groen en water voorzien. De plannen voor Elhorst-Vloedbelt kennen naast het zonneveld concrete plannen voor realisatie van een mestverwaardingsinstallatie. Daarnaast wordt groen gas gewonnen uit het afval dat er plekke is gestort. Tot slot is dit alles gevat in een landschap dat natuurlijk en landschappelijk van hoge kwaliteit is. Op het terrein van Elhorst-Vloedbelt was in eerste instantie een groter zonneveld voorzien.
Echter doordat tijdens de natuurtoets de aanwezigheid van enkele beschermde soorten in bepaalde gebieden niet uitgesloten kan worden is besloten deze gebieden onaangeroerd te laten en het ecologisch beheer dat al enkele jaren op deze plek wordt gevoerd door te zetten. Dit deel van het terrein beslaat circa 2,5 hectare. Gezien het resterende plangebied van 10,5 hectare wordt ruimschoots voldaan aan de 80% - 20% ‘regel’. Een zonneveld dat in het bestaande landschap past De initiatiefnemer wordt gevraagd aandacht te hebben voor drie niveaus. Te weten de maat en schaal van het omliggende landschap, de directe omgeving en het zonneveld zelf. Dit met als doel een goede en passende inrichting van het zonneveld waarbij rekening wordt gehouden met belevingskwaliteit, meervoudig ruimtegebruik en bodemkwaliteit en waarbij een kwalitatief goede en bij de locatie passende omranding van het zonneveld wordt gerealiseerd. De keuze van het plangebied garandeert bovenstaande uitgangspunten al grotendeels. Het wordt ingevoegd in de bestaande maat en schaal van het landschap ter plekke. Het terrein is al goed landschappelijk ingepast voor de bestaande functie als stortplaats. Dit vormt een goede omranding die het zicht op het plangebied nagenoeg geheel ontneemt. Waar dit niet het geval is, kan dit benut worden om informatie over het plangebied te verschaffen.
Daarmee vormt het zonneveld tevens een geschikte nevenfunctie voor het terrein dat de bestemming afvalverwerkingsplaats heeft. Beperken en compenseren van de effecten op landschap en ecologie Zoals eerder beschreven is er naar aanleiding van ecologisch onderzoek voor gekozen circa 2,5 hectare van het oorspronkelijke plangebied niet als zonneveld in gebruik te nemen. Dit vanwege het beperken van de effecten op landschap en ecologie. Hiermee blijft een gebied over van circa 10,5 hectare voor de opstelling van zonnepanelen. Het noordelijke deel hiervan bestaat uit een weiland met slechts enkele grassoorten en is van zeer weinig meerwaarde voor de natuur. Het zuidelijke veld kent iets meer waarde vanwege het extensievere karakter. In onderzoek uitgevoerd door CLM wordt de schatting gegeven dat bij een eenzijdige opstelling zoals hier voorzien de kwaliteit van flora en fauna en bodemleven vergelijkbaar zal zijn met dat van kruidenrijk grasland. Een tweezijdige opstelling zou kunnen leiden tot een verlies aan organisch stof in de bodem van 35%. Nader onderzoek is nodig om hier meer uitsluitsel over te geven. De verwachting is dus dat realisatie van een zonneveld, met name op het noordelijke deel leidt tot een positief effect op de biodiversiteit en het milieu boven en onder de grond.
Met deze twee keuzes / maatregelen is er zo goed als geen negatieve impact op landschap en ecologie en hoeft deze derhalve ook niet te worden gecompenseerd. De potentieel aanwezige natuurwaarden in de 18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
10
Projectgerelateerd
2,5 hectare die oorspronkelijk onderdeel uitmaakte van het plangebied is een nadeel van het door Twence gevoerde en op natuurwaarden gerichte beheer. Een voordeel is dat dit plangebied al zeer goed en degelijk landschappelijk is ingepast. Doordat sprake is van een gebiedsvreemde functie, is een beperkte aanvullende kwaliteitsprestatie bovenop de basisinspanning nodig om de ruimtelijke kwaliteit in balans te brengen. De landschappelijke inpassing is nader uitgewerkt in paragraaf 4.2. Regionale Energiestrategie Twente (concept) In dit concept van de Regionale Energie Strategie Twente (RES Twente) geeft Twente invulling aan de afspraken van het Klimaatakkoord. Het Klimaatakkoord brengt een opdracht aan de regio’s met zich mee. Om de benodigde opbrengst te halen in de opwek van duurzame energie, verhoogt Twente de inspanning voor ‘zon op dak’ en wordt ruimte geboden aan zonnevelden. In figuur 3.1 is weergegeven dat de opgave voor ‘zon op veld’ 34% bedraagt.
Figuur 3.1: Opgave opwek duurzame energie
De RES Twente hanteert de volgende voorkeursvolgorde voor energie-opwek: Meervoudig ruimtegebruik; zon op dak wordt maximaal gestimuleerd. Bij zon op land wordt een combinatie gezocht met andere relevante maatschappelijk opgaven. Monofunctioneel wind op land Monofunctioneel zon op land en op water. Met de ontwikkeling van een zonnepark op een vuilstortlocatie is sprake van een combinatie met een andere maatschappelijk opgave. Dergelijke zonneparken genieten dus de voorkeur ten opzichte van monofunctionele zonneparken op land en op water.
3.3
Gemeentelijk beleid
De locatie voor het zonnepark is gelegen in het grondgebied van de gemeente Borne. De gemeente Borne heeft geen specifiek beleid gericht op initiatieven ten behoeve van de ontwikkeling van zonneenergie. Wel wordt dit onderwerp – als onderdeel van de bredere ontwikkeling van duurzame energieopwek - besproken in de toekomstvisie MijnBorne2030. In deze paragraaf is het relevante gemeentelijk beleid uiteengezet en is gemotiveerd of de ontwikkeling van een zonnepark op de locatie ElhorstVloedbelt passend is binnen dit beleidskader. Toekomstvisie MijnBorne2030 De gemeente Borne heeft haar beleid ten aanzien van duurzaamheid geformuleerd in het document ‘Toekomstvisie MijnBorne2030’ (juli 2011). Hierin is de ambitie vastgelegd dat de gemeente Borne een energiestrategie gaat opstellen. Borne geeft aan de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te onderschrijven en in 2050 klimaatneutraal te willen zijn, maar heeft tot op heden niet geconcretiseerd hoe
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
11
Projectgerelateerd
de gemeente die doelstelling wil gaan bereiken. Wel geeft de gemeente aan zich ervan bewust te zijn dat zonneparken een belangrijke bijdrage kunnen gaan leveren. Structuurvisie Borne De ruimtelijke visie voor het buitengebied van de gemeente Borne is vastgelegd in de Structuurvisie Borne. In de structuurvisie is geen visie gegeven ten aanzien van grootschalige zonne-energieprojecten. Uit de visie kan wel worden opgemaakt wat de visie is voor het gebied waarin het plangebied is gelegen. Het plangebied maakt onderdeel uit van het deelgebied ‘bedrijventerreinen’. Over het terrein ElhorstVloedbelt wordt vermeld dat dit bestaande terrein momenteel een specifieke bestemming ten behoeve van afvalverwerking heeft. De mogelijke toekomstige plannen en ontwikkelingen van eigenaar Twence in dit gebied zullen op de daaruit voortvloeiende ruimtelijke consequenties worden getoetst. De ontwikkeling van een zonnepark heeft maar beperkt ruimtelijke consequenties, aangezien het zonnepark door de landschappelijke inpassing nauwelijks impact heeft op het landschap en niet leidt tot hinder voor de omgeving. Dit is nader gemotiveerd in hoofdstuk 4. In de structuurvisie is ook benoemd dat gezocht wordt naar een rondweg rondom Zenderen. Dit staat los van de ontwikkeling van het zonnepark en de ontwikkeling van het zonnepark staat dit ook niet in de weg.
Samen stapsgewijs naar een CO2-neutraal Borne (concept energievisie november 2020) Aan de eerste Energievisie Borne is de afgelopen twee jaar, in een dynamisch samenspel met het traject voor de RES-Twente, door vele stakeholders gewerkt. Beleidsadviseurs van de gemeente, externe stakeholders zoals het Waterschap Vechtstromen, woningcorporatie Welbions, Twence, Cogas, Enexis, LTO, de landgoederen Twickel en Weleveld, Stichting Duurzame Initiatieven in Borne (DIBO), de Bundeling Bornse Ondernemers, Duurzaam Thuis Twente en vooral wijkraden en geïnteresseerde bewoners hebben bijgedragen aan de visie. Met betrekking tot grootschalige opwek van duurzame energie geeft de gemeente aan dat niet alle elektriciteit op eigen grondgebied opgewekt kan worden, maar zij wel voornemens is om een flinke bijdrage te leveren aan de regionale opgave die in de RES voor Twente is uitgewerkt. Voor Borne betekent dit minimaal 40% duurzame elektriciteit van eigen bodem. Het Energiepark Elhorst-Vloedbelt is aangewezen als boegbeeld voor duurzame energieopwekking. Hier wordt duurzame elektriciteit uit zon en/of wind opgewekt. Op de kansenkaart zon die voor de gemeente is opgesteld is het plangebied dan ook aangeduid als geschikt gebied (zie figuur 3.2). Figuur 3.2: Kansenkaart zonne-energie
Naast een aantal geldende algemene voorwaarden stelt de gemeente Borne een aantal aanvullende eisen met betrekking tot de ruimtelijke kwaliteit en tot maatschappelijke- en financiële participatie. Hier
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
12
Projectgerelateerd
volgen de uitgangspunten voor de aanvullende voorwaarden. De uitwerking hiervan is nog niet gereed en volgt in een afzonderlijk toetsingskader. Aanvullende voorwaarden ruimtelijke kwaliteit Er zullen op basis van verschillende type landschappen inrichtingsprincipes worden uitgewerkt waaraan plannen moeten voldoen. Deze zijn op het moment van schrijven nog niet uitgewerkt. Verwacht wordt dat deze aansluiten bij de omgevingsvisie van Overijssel en het Kwaliteitshandboek zonnevelden van de provincie. Voor geschikte gebieden geldt dat een landschappelijke basisinspanning op de vestigingslocatie voldoende is. Dit betekent het goed inpassen van de ontwikkeling in de omgeving, zodat bijvoorbeeld omwonenden en passanten hier geen hinder van ervaren, maar ook dat het Zonneveld een ‘adres’ krijgt zodat duidelijk is wat er op het terrein gebeurt. De landschappelijk inpassing is nader onderbouwd in paragraaf 4.2. Maatschappelijke- en financiële participatie Voorafgaand aan de start van een initiatief beschrijft de initiatiefnemer in een participatieplan op welke wijze het participatieproces wordt vormgegeven. Het participatieplan moet minimaal voldoen aan de ‘Gedragscode zon op land’ (2019).
De initiatiefnemer legt het participatieplan ter advies voor aan de gemeente en de uitkomsten van het participatieproces worden ambtelijk getoetst aan de criteria die in het toetsingskader komen te staan. In hoofdstuk 5 is nader ingegaan op het aspect participatie.
3.4
Conclusies
De ontwikkeling van een zonnepark op de locatie Elhorst-Vloedbelt aan de Vloedbeltsweg nabij Zenderen draagt bij aan het behalen van de gemeentelijke, provinciale en nationale doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie en past binnen de geldende beleidskaders op nationaal en provinciaal niveau. Verder is de ontwikkeling van een zonnepark op deze locatie passend binnen het vastgestelde afwegingskader. De ontwikkeling sluit daarmee aan bij de uitgangspunten vanuit het geldende beleid. Zo wordt het zonnepark goed landschappelijk ingepast en leidt de ontwikkeling op een stortplaats niet tot een beperking van gebruiksmogelijkheden.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
13
Projectgerelateerd
4
Milieu- en omgevingsaspecten
In dit hoofdstuk zijn de effecten van de ontwikkeling van het zonnepark voor relevante milieu- en omgevingsaspecten omschreven. Hierbij is ook gebruik gemaakt van de onderzoeken die zijn uitgevoerd in het kader van het provinciale inpassingsplan voor het gehele terrein Elhorst-Vloedbelt.
4.1
Natuur
In verband met de voorgenomen ontwikkeling is een toetsing van de plannen aan de natuurwetgeving en het natuurbeleid noodzakelijk. Met deze toetsing moet duidelijk worden hoe de ontwikkeling gerealiseerd kan worden binnen de kaders van de Wet natuurbescherming. Eerste stap in deze toetsing is het uitvoeren van een verkennend onderzoek. Bureau Eelerwoude heeft hiervoor een quickscan flora en fauna opgesteld (zie bijlage 2). In deze quickscan is op basis van een bureauonderzoek en een veldbezoek en aan de hand van aanwezige terreintypen en toevallige waarnemingen van soorten zo goed mogelijk ingeschat welke beschermde gebieden en plant- en diersoorten aanwezig (kunnen) zijn. Op basis daarvan zijn uitspraken gedaan over de (mogelijke) effecten van de voorgenomen ontwikkeling en de eventueel noodzakelijke vervolgstappen. Hieronder staan de conclusies van de uitgevoerde quickscan omschreven.
4.1.1
Beschermde soorten
Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt De ontwikkeling zal naar verwachting leiden tot een zeer beperkt verlies van leefgebied van een aantal beschermde soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. Het betreft soorten als ree, haas, konijn en diverse algemene muizensoorten. De ingreep heeft geen invloed op de gunstige staat van instandhouding van deze soorten omdat er sprake is van een tijdelijke, en plaatselijke verstoring, er voldoende leefgebied aanwezig blijft en het relatief algemene soorten betreft. Daarnaast blijft het plangebied ook na de ontwikkelingen beschikbaar voor deze soorten. Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Met de volgende soorten en/of soortgroepen dient rekening te worden gehouden. Vleermuizen In het plangebied mag geen extra verlichting worden toegepast. Ook dienen de werkzaamheden overdag uitgevoerd te worden. Eventuele bouwverlichting mag niet in de nachtelijke uren blijven branden. Mocht er toch verstoring plaatsvinden door verlichting, dan is een ontheffing Wet natuurbescherming voor vleermuizen noodzakelijk. Broedvogels Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, als ook op het wegnemen van nesten van vogels.
Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. In veel situaties kan dit voorkomen worden door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen2 uit te voeren. Algemene zorgplicht In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht neemt voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook niet-beschermde soorten, en hun directe leefomgeving. Dit is een algemene
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
14
Projectgerelateerd
verantwoordelijkheid die voor iedereen geldt. Het betekent bijvoorbeeld dat er niet onnodig dieren en planten worden gedood, wanneer er redelijkerwijs een andere oplossing voor is, bijvoorbeeld de dieren te verplaatsen naar een ander gebied.
4.1.2
Bescherming gebieden
In de directe omgeving van het plangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. De aard van de voorgenomen werkzaamheden en ontwikkeling maakt dat de effecten uitsluitend tot het plangebied of de zeer directe zone eromheen beperkt blijven. Een toetsing op grond van de Wet natuurbescherming wordt daarom niet noodzakelijk geacht. De afstand tot het dichtstbijzijnde Natura 2000-gebied dusdanig groot dat een stikstof-gerelateerd effect op het Natura-2000 gebieden onwaarschijnlijk is. Derhalve is een stikstofbeoordeling reeds uitgevoerd. Hieruit werd geconcludeerd dat effecten van stikstof minimaal zijn. Door functieverandering vinden er minder stikstof- uitstotende activiteiten plaats. Een AERIUS- berekening is daarom niet aan de orde.
4.1.3
Bescherming houtopstanden
Er worden binnen het plangebied enkele bomen gekapt. Het gaat in deze situatie om bomen van kleine omvang en vallen niet onder de beschermde houtsopstanden. Een nadere toetsing van de houtopstanden is om die reden niet noodzakelijk.
4.1.4
Natuurnetwerk Nederland
Het plangebied en omliggende gebied maakt geen onderdeel uit van het NNN. Met de voorgenomen werkzaamheden worden geen negatieve effecten verwacht op de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN. Van afname van areaal is geen sprake. Tevens worden geen effecten verwacht die de wezenlijke waarden en kenmerken van het NNN significant aantasten. Een toetsing aan het NNN-beleid wordt daarom niet noodzakelijk geacht.
4.2
Landschappelijke inpassing
Om een goede landschappelijke inpassing te borgen, is een landschappelijke onderbouwing opgesteld waarin een inrichtingsplan is opgenomen (zie bijlage 3). De basis van dit inrichtingsplan is gevormd door: Het programma van eisen en wensen; Een beleids- en landschappelijke analyse; Wensen van omwonenden en andere belanghebbenden. Hieronder is het inrichtingsplan (zie figuur 4.1) toegelicht. Inpassing binnen bestaande structuur De belangrijkste ‘maatregel’ waarmee het zonneveld wordt ingepast is de situering binnen een bestaand stevig groen raamwerk van grondwallen en inheemse beplanting. Dit maakt dat er wat betreft basisinspanning geen extra maatregelen nodig zijn voor een goede landschappelijke inpassing. De directe omgeving De huidige staat van het landschap wordt al zodanig door Twence onderhouden dat de uitgangssituatie passend is. Wel dient het beheer zodanig te worden uitgevoerd dat een ondoorzichtige vegetatie behouden blijft. Dit betekent dat boomvormers en al te hoge bomen in de randbeplanting met enige regelmaat geknot of op kniehoogte gesnoeid moeten worden. Zo komt er voldoende licht op de onderbegroeiing waardoor deze vitaal (en ondoorzichtig) blijft. Ook heeft een dergelijke begroeiing een
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
15
Projectgerelateerd
grotere meerwaarde voor de biodiversiteit vanwege de grotere diversiteit aan planten dan een houtwal met alleen maar grote bomen. Nieuwe hekwerken overbodig wel verbetering mogelijk Omdat er al hekken om het gehele terrein van Elhorst Vloedbelt staan hoeven er bij de ontwikkeling van het zonneveld geen nieuwe hekwerken te worden toegevoegd. Dit voorkomt een versnipperende werking voor aanwezige zoogdieren op het terrein. Het huidige hekwerk zoals al aanwezig is zal in het kader van de mestverwaardingsinstallatie worden aangepast. Dit kom het beeld van het terrein naar buiten toe ten goede wat ook afstraalt op het zoneveld.
Figuur 4.1: Inrichtingsplan
‘Adres’ van het zonneveld Door aan de zuidkant nabij de spoorwegovergang informatie te verschaffen wat er zich achter het hekwerk afspeelt kan dit voor de buitenwereld ‘het adres’ van het zonneveld worden. Door deze duiding wordt de situatie (met onder ander het hekwerk) beter te duiden waardoor het minder snel als ontoegankelijk wordt ervaren.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
16
Projectgerelateerd
Het plangebied Kap enkele elzen Op enkele elzen in het zuidelijke plangebied na worden geen bomen gekapt. Deze acht elzen zijn niet meer van hoge kwaliteit en zullen de duur van het zonneveld niet overleven. Daarom wordt gekozen deze nu te kappen. De eiken in het noordelijke veld zijn nog wel van hoge kwaliteit en qua plantsoort ook in staat om nog decennia na verloop van de tijdelijke vergunning voor het zonneveld te floreren. Dempen sloot en vasthouden water De slootjes die in het zuidelijke plangebied liggen worden gedempt. Hierdoor zal het water ter plekke langzamer tot afstroming komen. Zo blijft water in het gebied langer behouden. Transformatoren in gedekte kleuren Om zo min mogelijk op te vallen worden transformatoren (circa 1 per 2 ha) uitgevoerd in matgroen of antraciet. Hiermee vallen ze weg tegen de bestaande beplanting en grondwallen. De transformatoren worden aan de kant van de stortplaats gesitueerd. Hierdoor zijn ze toegankelijk zodat ze in geval van onderhoud of vervanging vanaf een interne weg uit het zonenveld getild kunnen worden. Hogere panelen bieden meer ruimte voor biodiversiteit en beheer Om begrazing met schapen eenvoudig toe te kunnen passen dienen de panelen minimaal 1.20 centimeter van het maaiveld te staan. Omdat er nauwelijks tot geen zicht is op het terrein is een maximale hoogte van 3.5 meter boven maaiveld hier niet hinderlijk.
Door deze hoge plaatsing kan zonlicht en hemelwater zich beter onder de panelen verspreiden wat beter is voor de begroeiing onder de panelen en het beheer (met schapen en machines) wordt eenvoudiger. Tweezijdige panelen beter voor de biodiversiteit In de bestaande zonnevelden is vaak een type paneel toegepast met een ondoorzichtige achterkant. Er zijn inmiddels ook panelen op de markt met een doorzichtige achterkant. Hierdoor kan zonlicht dat op de ondergrond weerkaatst ook benut worden voor energie opwekking. De meerkosten zijn inmiddels minimaal waardoor enkele ontwikkelaars dit al standaard toepassen. Daarnaast zijn er twee gunstige (bij) effecten van dit type paneel. De afstand tussen de rijen dient iets groter te zijn, voor een optimaal albedoeffect (weerkaatsing van zonlicht vanaf de ondergrond). Hierdoor is er ook meer ruimte voor biodiversiteit tussen de rijen met zonnepanelen en kan eenvoudiger beheerd worden. Een ander positief effect is dat er meer zonlicht onder de panelen komt waardoor planten er beter groeien. Onderzocht zal worden of dit met behoud van een goed businessplan mogelijk is.
4.3
Bedrijven en milieuzonering
Bedrijfsactiviteiten kunnen hinder veroorzaken door onaangename geuren, lawaai, stof, trillingen of drukke verkeersbewegingen. Het is daarom wenselijk dat bedrijfsactiviteiten of andere milieubelastende functies op een zekere afstand van woningen en andere hindergevoelige functies worden gesitueerd. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft hiervoor een handreiking opgesteld die gemotiveerd kan worden toegepast: de publicatie 'Bedrijven en milieuzonering' (2009). De plaatsing van zonnepanelen leiden niet tot (milieu)hinder voor de omgeving. Wel wordt een inkoopstation geplaatst en worden in het zonnepark transformators en omvormers geplaatst. In de VNGuitgave ‘Bedrijven en milieuzonering’ valt dit onder de activiteit ‘elektriciteitsdistributie-bedrijven met transformatorvermogen tussen de 10 en 100 MVA’. De grootste richtafstand is die van geluid en bedraagt 50 meter. Voor de omvormers is de vergelijking gemaakt met de activiteit ‘elektriciteitsdistributie-bedrijven met transformatorvermogen tot 10 MVA’. Voor deze activiteit is voor het aspect geluid een richtafstand van 30 meter benoemd.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
17
Projectgerelateerd
In het voorliggende plan ligt tot de dichtstbijzijnde woonbebouwing op circa 150 meter van het plangebied (zie figuur 4.2). Er kan daarmee ruim aan de richtafstanden worden voldaan, het is daardoor niet aannemelijk dat hinder ervaren kan worden van het zonnepark.
250 m
300 m
250 m
400 m 250 m 250 m
Figuur 4.2: globale afstanden tot woonbebouwing in meters
4.4
Reflectie en duisternis
Zonnepanelen worden vaak in verband gebracht met reflectie van licht. Moderne zonnepanelen hebben echter niet veel reflecties om de eenvoudige reden dat licht dat gereflecteerd wordt niet effectief is voor het opwekken van elektriciteit. Het percentage reflecties gaat om 3 à 5% bij een normale lichtinval. De reflecties (voor zover nog aanwezig) hangen daarbij af van de locatie (stand en hoogte spiegelend vlak) en de stand van de zon (moment van de dag en de tijd van het jaar). De hoek van de invallende lichtstraal bepaalt de hoek van de uitvallende lichtstraal. Hoe steiler de helling van de panelen, hoe groter de kans op hinder. Wanneer de panelen vrij vlak (35 graden of minder) worden opgesteld, gaat de reflectie veelal omhoog. Dan is er voor de omgeving geen hinder door reflectie. Logischerwijs is achter de zonnepanelen ook geen sprake van een spiegelend effect. De zonnepanelen op deze locatie worden gerealiseerd in een hellingshoek van 10 tot 35 graden. Hinder door reflectie is bij de gekozen opstelling daarom niet te verwachten. Met betrekking tot duisternis kan worden opgemerkt dat het project geen lichtuitstraling zal hebben, aangezien op het terrein geen sprake is van verlichting. 18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
18
Projectgerelateerd
4.5
Geluid
Op basis van de afstanden tot gevoelige bestemmingen kan worden geconcludeerd dat het zonnepark niet zal leiden tot geluidhinder voor de omgeving (zie paragraaf 4.3). Voor het onderhoud van het park zijn hooguit enkele tientallen verkeersbewegingen per jaar nodig, wat een te verwaarlozen effect heeft op de geluidsbelasting op gevels van woningen nabij het plangebied. Specifiek akoestisch onderzoek is dan ook niet nodig. Een zonnepark is daarnaast geen geluidgevoelig object, waardoor onderzoek in het kader van de Wet geluidhinder ook achterwege kan blijven. Het plan is wat betreft geluidshinder uitvoerbaar.
4.6
Water
Op grond van artikel 3.1.6 van het Besluit ruimtelijke ordening dient in de toelichting op ruimtelijke plannen een waterparagraaf te worden opgenomen. Deze waterparagraaf doet verslag van de wijze waarop rekening is gehouden met de gevolgen van het plan voor de waterhuishoudkundige situatie, dat wil zeggen voor het grondwater en het oppervlaktewater. De waterparagraaf is de schriftelijke weerslag van de zogenaamde watertoets: ‘het hele proces van vroegtijdig informeren, adviseren (door de waterbeheerder), afwegen en beoordelen van waterhuishoudkundige aspecten in ruimtelijke plannen en besluiten’. Het plangebied valt binnen het beheergebied van het waterschap Vechtstromen. Waterschap Vechtstromen is over het plan geïnformeerd door gebruik te maken van de digitale watertoets. De beantwoording van de vragen heeft er toe geleid dat de normale procedure van de watertoets is toegepast. Verder zijn uit de digitale watertoets geen bijzondere aandachtspunten naar voren gekomen. De samenvatting van deze digitale watertoets is opgenomen in bijlage 4. De ontwikkeling van het zonnepark heeft een geringe invloed op de waterhuishouding in ruimtelijke zin; het water dat op de zonnepanelen valt, stroomt af naar de bodem. De gebruikte materialen voor het zonnepark zijn inert en zorgen niet voor uitspoeling/uitloging van stoffen naar de bodem.
4.7
Bodem
Het nationale bodembeleid is geregeld in de Wet bodembescherming (Wbb). Het doel van de Wbb is om te voorkomen dat nieuwe gevallen van bodemverontreinigingen ontstaan. Voor bestaande bodemverontreinigingen is aangegeven in welke situaties (omvang en ernst van verontreiniging) en op welke termijn sanering moet plaatsvinden. Hierbij dient de bodemkwaliteit tenminste geschikt te worden gemaakt voor de functie die erop voorzien is, waarbij verspreiding van verontreiniging zoveel mogelijk wordt voorkomen. Het beleid gaat uit van het principe dat de bodem geschikt dient te zijn voor de beoogde functie. De gewenste functie bepaalt als het ware de gewenste bodemkwaliteit. Het zonnepark wordt gevormd door bouwwerken, waar geen personen verblijven. Voor de beoogde functie is het daarom niet relevant wat de kwaliteit van de bodem is. Daarnaast zijn bij de aanleg geen grootschalige bodemingrepen aan de orde. Er wordt geen grond van het terrein afgevoerd en er wordt gewerkt met een gesloten grondbalans. Er is daarom geen noodzaak voor de uitvoering van bodemonderzoek.
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
19
Projectgerelateerd
4.8
Archeologie
Ten behoeve van het provinciaal inpassingsplan heeft Twence opdracht gegeven voor een bureau- en verkennend booronderzoek voor het nog ongebruikte deel van de stortplaats2. De resultaten van het onderzoek tonen aan dat in het plangebied geen (behoudenswaardige) archeologische resten worden verwacht. In het provinicaal inpassingsplan is voor een deel van het plangebied de archeologische dubbelbestemming gehandhaafd, zodat eventuele archeologische waarden adequaat worden beschermd. Dit heeft te maken met het feit dat op deze locatie reeds een stortvak is gerealiseerd (het stortvak wordt echter nog niet gebruikt), waardoor op die plek geen archeologisch onderzoek kon worden uitgevoerd. Het zonnepark wordt echter gerealiseerd buiten de locatie waar deze dubbelbestemming is gehandhaafd. Gelet op het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat het plan vanuit een oogpunt van bescherming van archeologische waarden uitvoerbaar is.
4.9
Veiligheid
Externe veiligheid gaat om het beperken van de kans op en het effect van een ernstig ongeval voor de omgeving door: - het gebruik, de opslag en productie van gevaarlijke stoffen (inrichtingen); - het transport van gevaarlijke stoffen (buisleidingen, wegen, waterwegen en spoorwegen); - het gebruik van luchthavens. Een zonnepark is geen kwetsbaar of beperkt kwetsbaar object in de zin van het Besluit externe veiligheid inrichtingen (er zijn geen personen aanwezig). Uit het oogpunt van externe veiligheid zijn dan ook geen belemmeringen aan de orde. Zowel bij de omvormers als de transformatoren zullen extreem laagfrequente elektromagnetische velden (ELF) vrijkomen. Ten aanzien van elektromagnetische straling bij hoogspanningsmasten hanteert de overheid een voorzorgprincipe waarbij een grens wordt aangehouden van 0,4 micro Tesla (μT). De GGDen adviseren om ook bij ander bronnen van ELF-EM velden, zoals transformators, dit voorzorgsprincipe te hanteren. Vandaar het advies om dit voorzorgsprincipe ook te hanteren bij de ontwikkeling van een zonnepark door de afstand van een zonnepark tot woningen en gevoelige bestemmingen zodanig te laten zijn dat de magnetische veldsterkte bij de gevoelige bestemmingen niet boven de advieswaarde van 0,4 μT komt. Gezien de relatief grote afstand van zowel omvormers als de transformatoren tot de dichtstbijzijnde woningen gebeurt dat hier niet.
Ter vergelijking: voor een bovengrondse hoogspanningsleiding van 150 kV geldt een veiligheidsafstand van 80 m. In het voorliggende plan ligt de dichtstbijzijnde woning op een grotere afstand van transformatoren (> 250 meter).
4.10
Luchtkwaliteit
Nederland heeft de Europese regels ten aanzien van luchtkwaliteit geïmplementeerd in de Wet milieubeheer. De in deze wet gehanteerde normen gelden overal, met uitzondering van een arbeidsplaats (hierop is de Arbeidsomstandighedenwet van toepassing). Het project gaat in de gebruiksfase niet gepaard met verbranding van (fossiele) brandstoffen. Ook is er geen sprake van een significante verkeersaantrekkende werking. Er vinden enkel verkeersbewegingen plaats in de aanlegfase. In de gebruiksfase vindt incidenteel verkeer plaats die samenhangt met het beheer en 2
T.E. Porreij-Lyklema, Plangebied Almelosestraat 3 te Zenderen, gemeente Borne; archeologisch vooronderzoek: bureauonderzoek en verkennend booronderzoek, Weesp: RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V. 2018
18 december 2020
BH5681IBRP2012180818
20
Projectgerelateerd
onderhoud van het zonnepark. Luchtverontreiniging is daardoor niet aan de orde. Het aspect luchtkwaliteit staat de realisatie van het zonnepark dan ook niet in de weg.
4.11
Kabels en leidingen
In de nabijheid van het plangebied bevinden zich geen hoogspanningskabels. Wel ligt er ten noorden en westen van het plangebied een aardgastransportleiding die in beheer is bij Gasunie (zie figuur 4.3). Twence is in contact met de Gasunie en zal met hen afstemmen hoe met deze voorwaarden opgenomen in het document “zonneparken nabij aardgastransportleidingen”3 rekening kan worden gehouden bij de aanbesteding en de aanleg van het zonnepark.
Figuur 4.3: Ligging aardgastransportleiding Gasunie (rode lijn)
4.12
Milieueffectrapportage
In bijlage C en D van het Besluit m.e.r. is aangegeven welke activiteiten plan-m.e.r.-plichtig, project-m.e.r.plichtig of m.e.r.-beoordelingsplichtig zijn. Voor deze activiteiten zijn in het Besluit m.e.r. drempelwaarden opgenomen. Daarnaast moet het bevoegd gezag bij de betreffende activiteiten die niet aan de bijbehorende drempelwaarden voldoen, nagaan of sprake kan zijn van belangrijke nadelige gevolgen voor het milieu, gelet op de omstandigheden als bedoeld in bijlage III van de EEG-richtlijn milieueffectbeoordeling. Het zonnepark wordt gerealiseerd op een stortlocatie. Het betreft hier echter een tijdelijke functie, in een gebied dat nog niet gebruikt wordt voor het storten van afvalstoffen. Er is daarmee geen sprake van de wijziging van een inrichting bestemd voor het storten, of het in de diepe ondergrond brengen van nietgevaarlijke afvalstoffen, zoals benoemd in categorie D18.3. Realisatie van projecten met zonne-energie worden niet in het Besluit milieueffectrapportage genoemd. Zonneparken staan als zodanig niet op de D-, of C-lijst.
Wel zijn er twee activiteiten op de D-lijst waar zon onder lijkt te kunnen vallen: D9: Een landinrichtingsproject dan wel een wijziging of uitbreiding daarvan D22.1: De oprichting, wijziging of uitbreiding van een industriële installatie bestemd voor de productie van elektriciteit, stoom en warm water Er is geen sprake van een landinrichting als bedoeld in de Wet inrichting landelijk gebied. De ontwikkeling van een zonnepark wordt niet onder categorie D9 geschaard, behalve in het geval dat een zonnepark 3