Bijlage: Programmabegroting 2025-2028
Tekst van het document
Openbare ruimte
-133 N
-149 N
-149 N
Dit betreft een administratieve boeking en heeft te -149 N maken met het budgetneutraal verwerken van de rioolleges.
Wonen en bouwen
778 V
778 V
778 V
De daling in lasten heeft te maken met twee 778 V incidentele subsidies en incidentele middelen voor de implementatie van de omgevingswet in 2024
Ruimtelijke ontwikkeling
-205 N
195 V
195 V
Mobiliteit en infrastructuur
190 V
-111 N
-111 N
Openbare ruimte
110 V
163 V
146 V
Lasten:
Pagina 24
In 2024 en 2025 zijn er incidentele middelen 195 V beschikbaar gesteld voor onderzoek naar de herontwikkeling van de N743/N744. De fluctuatie in de lasten door de jaren wordt veroorzaakt door vrijvallende kapitaallasten en -97 N nieuwe kapitaallasten die voortvloeien uit infrastructurele projecten. De fluctuatie in de lasten door de jaren wordt 147 V veroorzaakt door vrijvallende kapitaallasten.
Programmabegroting 2025-2028
1.2 Duurzame toekomst Inleiding In het programma Duurzame toekomst komen verschillende (beleids-)vakgebieden bij elkaar in relatie tot het verduurzamen van onze leefomgeving. Zoals de energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie en dergelijke. Ook bedrijvigheid, platteland, erfgoed en (vrije-) tijdseconomie maken onderdeel uit van dit programma.
1.2.1 Wat willen we bereiken? Er gebeurt veel om ons heen op het gebied van duurzaamheid. Ondernemers, inwoners, verenigingen, instellingen en de woningbouwcorporatie zijn actief bezig hun omgeving duurzamer te maken. Als gemeente hebben we hier soms een directe, maar vaak ook een indirecte rol. Dat doen we vanuit onze visie op duurzaamheid die in het Programmaplan Duurzaamheid opgenomen is. Hierbij zijn er veel raakvlakken met andere beleidsterreinen. Zowel in het fysieke domein, het sociale domein en de eigen bedrijfsvoering. Veel van de concrete resultaten uit dit programma worden ook gerealiseerd binnen andere programma’s. Programma Duurzaamheid In het Programmaplan Duurzaamheid hebben we ons tot doel gesteld dat Borne in 2050 een klimaat neutrale gemeenschap is. Conform het Raadsakkoord is Borne CO2-neutraal in 2050, in 2030 is daarvan 49% (ten opzichte van 1990) bereikt. Met CO2 worden hierbij naar huidig inzicht meerdere broeikasgassen bedoeld die een negatief effect hebben op de opwarming van de aarde. Daarbij hanteren we de volgende strategische uitgangspunten: 1. 2.
Duurzaam handelen is de norm bij plannen, projecten en processen; Duurzaamheidsthema’s worden integraal benaderd en betrokken bij maatschappelijke vraagstukken en opgaven.
Energietransitie De doelstelling: “Borne is in 2050 een klimaatneutrale gemeente. De inwoners van Borne zijn zich groeiend bewust van hun directe invloed op het energiegebruik en handelen daar ook naar. Alle gebruikte energie in 2050 is 100 % duurzaam en iedereen is zich ervan bewust dat hier zuinig mee omgegaan moet worden.” Dit wordt gedaan langs drie strategische pijlers: energiebesparing, transitievisie warmte (het warmteprogramma) en opwekking van hernieuwbare elektriciteit uit zon. Dat laatste ook aansluitend op de visie van het nieuwe provinciale beleid voor zonnevelden. Concrete doelstellingen binnen de energietransitie (wat willen we bereiken) zijn: 1.
Totale CO2-uitstoot reductie bedraagt 49% in 2030 ten opzichte van het uitstoot niveau van 1990;
2.
Netto gemiddelde groei van het elektriciteitsgebruik van koopwoningen is maximaal 2.5% ten opzichte van voorgaand jaar;
3.
Netto gemiddeld aardgasverbruik van huishoudens met aardgasaansluiting is minimaal 0.5% gedaald ten opzichte van voorgaand jaar;
4.
Woningen hebben in 2050 minimaal het label B;
5.
Kantoren hebben minimaal het label C;
6.
In 2030 is 20% van de warmtevraag van gebouwen in Borne verduurzaamd;
7.
In 2030 is 40% van de elektriciteitsvraag van gebouwen in Borne duurzaam opgewekt.
Circulaire economie Met een volledig circulaire economie realiseert Borne dat grondstoffen, goederen en materialen zo efficiënt mogelijk gebruikt worden zodat er zo min mogelijk waarde verloren gaat. Om dat te bereiken staat het concept van kringlopen centraal. Hierbij keren grondstoffen en materialen zoveel mogelijk terug in een vergelijkbaar product. Dat wil zeggen een product of dienst met dezelfde functie. Concrete doelstelling binnen circulaire
Pagina 25
Programmabegroting 2025-2028 economie (wat willen we bereiken) is: Borne brengt de hoeveelheid restafval per inwoner per jaar terug naar 50kg in 2030 en daarvan recyclen we minimaal 50% tot opnieuw inzetbare grondstoffen. Natuur, milieu en landschap Borne is in 2050 klimaatbestendig en werkt op langere termijn aan een gezonde en klimaatbestendige leefomgeving (zie ook programma Wonen en leven, openbare ruimte onder klimaat). De wijken en dorpen zijn voldoende beschermd tegen overvloedige neerslag, droogte en hitte. De raad heeft in het raadsakkoord opgenomen de biodiversiteit te willen verbeteren. We zetten in op een economisch sterk buitengebied vanuit de balans tussen agrarisch landgebruik en de kwaliteit van onze natuur en landschap. Maar we kijken ook naar de groeimogelijkheden van de toeristische sector, de mogelijkheden voor economische activiteiten en de kwaliteit van leef- en werkomgeving voor onze inwoners. Dit in verbinding met bodem, water en lucht. Dat maakt ons buitengebied voor de toekomst sterker en is gunstig voor de leefbaarheid. Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Borne heeft een levendig en compact centrum. Er is weinig leegstand. Uit het recente koopstromenonderzoek blijkt dat Borne goed scoort als het gaat om dagelijkse verkooppunten en recreatieve verkooppunten.
En natuurlijk draagt de goed werkende samenwerking met de BBO, evenementenorganisatoren, bedrijven hieraan bij. Een bloeiend economisch klimaat trekt ook weer nieuwe bedrijvigheid aan. Dit laatste is ook in Borne te zien. Kijkend naar de middenstand, vooral in het centrum, dan zien we ook veel bezoekers uit de omgeving die afkomen op de ontspannen sfeer en het gevarieerde aanbod. Door het groene karakter van de gemeente en de vele culturele activiteiten die hier plaatsvinden komen ieder jaar meer toeristen naar Borne, de kerkdorpen en het karakteristieke buitengebied. Vrijetijdsecenomie In 2023 is de visie ‘Vrijetijdseconomie 2022-2032’ vastgesteld. Met deze visie wordt gestreefd naar een waardevolle vrijetijdseconomie die een optimale bijdrage levert aan de vitaliteit van Borne en het welzijn van de inwoners. Om deze ambitie te bereiken zet de visie in op de volgende vier doelen: 1. 2. 3. 4.
Versterken van de dagrecreatieve sector en ruimte geven aan de verblijfsrecreatieve sector; Versterken en professionaliseren van de citymarketing en informatievoorziening; Verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte en het landschap; Beter beleefbaar en toegankelijk erfgoed.
Deze visie sluit aan op de regionale visie van Marketing Twente (Perspectief vrijetijdseconomie Twente 2030).
Pagina 26
Programmabegroting 2025-2028 1.2.2 Wat gaan we daarvoor doen? Duurzaamheid Programma Duurzaamheid De doelen in het Programmaplan Duurzaamheid willen wij bereiken door: 1. 2. 3. 4.
De inzet op de ondersteuning van onze inwoners; We leggen de focus op betaalbare oplossingen voor iedereen; We kiezen voor de meest duurzame oplossing per euro; We geven het goede voorbeeld.
Ook voor 2025 wordt, net als voor 2024, een uitvoeringsplan gemaakt. Dit wordt uiterlijk in het eerste kwartaal van 2025 ter informatie aan de raad aangeboden. Energietransitie Energiebesparing Het stimuleren en faciliteren van energiebesparende maatregelen blijft ook in 2025 de pijler uit de Energievisie. Hierop wordt in de uitvoering de meeste capaciteit en middelen ingezet. Alles wat we aan de voorkant kunnen besparen hoeven we niet meer te verduurzamen. Het Energieloket, de Energiewinkel en de Energiecoaches/Fix brigade worden in opdracht van de gemeente Borne door de Stichting Duurzame Initiatieven Borne (DiBo) uitgevoerd. De gemeente faciliteert particuliere huishoudens (Duurzaam Wonen Lening) en gebruikers van zakelijk onroerend goed (Energiefonds Borne) met aantrekkelijke financieringen om huizen respectievelijk zakelijke panden te verduurzamen. De gemeente stelt een Soorten Management Plan (SMP) op waarin zij aangeeft waar welke bedreigde diersoorten in gebouwen (met name in spouwmuren) leven. Hierin geeft de gemeente aan welke vervangende verblijfplaatsen zij gaat creëren voor deze diersoorten als gevolg van isolatiemaatregelen aan woningen. Met dit plan vraagt de gemeente een provinciale omgevingsvergunning aan.
Zodra de gemeente over deze vergunning beschikt kunnen huishoudens in de gemeente Borne isolatiemaatregelen aan hun woningen laten treffen zonder daarvoor een individuele omgevingsvergunning bij de provincie te hoeven aanvragen. De verwachting is dat het SMP in het vierde kwartaal van 2026 gereed is. Warmte transitie In het Warmteprogramma zijn over de beschikbare en geschikte duurzame warmteopties concrete cijfers opgenomen over de mate van duurzaamheid en over de betaalbaarheid. Deze informatie kan bewoners in de keuzeprocessen helpen in de uitwerking van het Warmteprogramma naar Wijkuitvoeringsplannen (WUP). De afgelopen jaren is getracht om met de bewoners van de wijk Wensink-Zuid te komen tot een WUP. Recent heeft dit geleid tot een evaluatie van dit proces. Naar aanleiding van deze evaluatie heeft het participatietraject hoe de wijk aardgasvrij te maken, een aantal wijzigingen gekregen. Enkele wijzigingen zijn het opstellen van objectieve toetsingscriteria, een duidelijke tijdsplanning en het inhuren van een adviesbureau met ervaring in het opstellen van een WUP om het participatieproces opnieuw vorm te geven. Het doel is om eind 2025 gedragen wijkkeuze uitgewerkt te hebben in een WUP voor Wensink-Zuid die de basis vormen voor de juridische verankering van de wijkkeuze in het Omgevingsplan.
We verwachten na 2025, op basis van de ervaringen rond het eerste wijkuitvoeringsplan Wensink-Zuid, een versnelling in de totstandkoming van de WUP's te kunnen realiseren. Voor collectieve wijkoplossingen (warmtenetten) in de warmte transitie wordt van de gemeente een grotere regierol gevraagd. Verwacht wordt dat wetgeving hiervoor in de loop van 2025 vastgesteld wordt. Aan de samenwerking met de gemeenten Enschede en Hengelo, hoe deze rol praktisch in te vullen, zal ook in 2025 verder gewerkt worden.
Pagina 27
Programmabegroting 2025-2028 Grootschalige opwekking Voor het Borns buitengebied zijn beleidsregels vastgesteld voor zonnevelden. In 2025 zetten we in om onze opgave van 20 Gwh/uur voor grootschalige opwekking in RES-verband (Regionale Energie Strategie) te realiseren. Daarbij wordt gestreefd naar minimaal 50% lokaal eigendom. De windinitiatieven die op dit moment door de provincie in procedure gebracht zijn vragen van de gemeente inzet om de belangen van Bornse inwoners zo goed mogelijk te borgen. Circulaire economie Circulaire economie moet in veel verschillende vakgebieden tot uiting komen. Daarom is in 2024 begonnen met het onderzoeken van de stand van zaken in Borne. Het koersdocument van de Twentse Gemeenten wordt in de tweede helft van 2024 in het college vastgesteld en op basis daarvan wordt gestart met de uitwerking van verdere stappen voor Borne (en voor Twente). In de eerste helft 2025 wordt een plan van aanpak opgesteld waarin de kansen voor Borne in beeld worden gebracht. Natuur, milieu en landschap De transitieopgave voor het landelijk gebied zal ook voor het Bornse buitengebied (de Groene Poort) grote gevolgen hebben: klimaatverandering, verdroging, biodiversiteitsverlies, het energievraagstuk, de landbouwherstructurering en de stikstofproblematiek.
Hoewel het nieuwe kabinet een streep heeft gezet door het oorspronkelijke transitiefonds (24 miljard) is er inmiddels wel €1,54 miljard beschikbaar gesteld aan de provincies voor de uitvoering van belangrijke projecten in het landelijk gebied. De provincie Overijssel ontvangt hiervan €234 miljoen waardoor de aanpak uit het (ontwerp) Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG) kan worden vervolgd. Dit PPLG is dus nog niet formeel vastgesteld maar een programma dat continu in beweging is. Het programma is mede afhankelijk van besluitvorming door het kabinet. Ook voor Borne heeft dit gevolgen. De toegekende € 234 miljoen zal in de periode 2024-2026 worden geïnvesteerd in maatregelpakketten voor agrariërs (aanpassen en verduurzamen bedrijven), afwaardering van gronden (omzetten agrarische bestemming naar natuur/bos), in de verschillende proeftuinen (zie hierna) en in 40 koploperprojecten die door de provincie zijn aangewezen. Borne (‘gebiedstransitie Groene Poort’) is één van de koploperprojecten waarvoor nu subsidiemogelijkheden zijn voor haalbare en realistische projecten op het gebied van de drie provinciale doelen: 1.
Een toekomstgerichte agrarische sector;
2.
Verbetering van leefbaarheid en economische kwaliteit;
3.
Versterking van de natuur door vermindering van stikstof en broeikasgassen en verbetering van water- en bodemkwaliteit.
Deze subsidiemogelijkheden worden momenteel verder verkend en dit proces zal in 2025 een vervolg krijgen (concrete acties). Verder maakt Borne deel uit van het provinciale deelgebied Zuidoost Twente (ZOT: gemeente(Borne, Hengelo, Enschede, Haaksbergen en de Hof van Twente) Dit deelgebied is aangewezen als provinciale proeftuin ‘Governance’ waarin Borne samen met de andere 4 gemeenten en de diverse gebiedspartners (onder andere waterschap, natuurorganisaties, landgoederen en LTO) werkt aan een gezamenlijke gebiedsagenda en een verkenning voor een aparte uitvoeringsorganisatie landelijk gebied. Kort samengevat is deze verkenning (ook wel het ‘Bod van ZOT’ genoemd) het initiatief van de vijf gemeenten. Samen willen zij verantwoordelijkheid nemen voor een aparte uitvoeringsorganisatie om de PPLG-opgaven samen met de gebiedspartners te realiseren. Bestuurlijk is dit aanbod als ontwikkelrichting omarmd. Echter, daarbij is wel geconstateerd dat diverse zaken nog verder uitgewerkt zullen moeten worden. Dit proces zal in 2025 worden vervolgd (onder andere via ambtelijke en bestuurlijke ‘gebiedstafels’). Maar inmiddels is er, als gevolg van het schrappen van het Nationaal Programma Landelijk Gebied door het nieuwe kabinet, onduidelijkheid of de provincie Overijssel door wil met het PPLG en de gebiedsgerichte aanpak.
Duidelijk is dat de doelen voor natuur, water en klimaat nog niet van tafel zijn, maar het is onduidelijk wat dit betekent voor de huidige provinciale (gebiedsgerichte)aanpak en de samenwerking in het deelgebied Zuidoost Twente.
Pagina 28
Programmabegroting 2025-2028 Bedrijvigheid en ondernemersklimaat De aantrekkingskracht van Borne uit zich in nieuwe bedrijvigheid. Het groene karakter en de vele culturele activiteiten zorgen voor een steeds meer toenemend aantal toeristen naar Borne en de kerkdorpen. Er bestaat een goede samenwerking tussen de Bundeling Bornse Ondernemers, evenementenorganisatoren, bedrijven, de inwoners en de gemeentelijke organisatie. De raad heeft middelen beschikbaar gesteld om een economische visie op te stellen. Deze visie maakt straks onderdeel uit van de Omgevingsvisie, waaraan op dit moment vorm wordt gegeven. Op het Regionaal Bedrijven Terrein (RBT) in de gemeente Almelo vinden naar verwachting de laatste uitgiften plaats in 2024. De gemeenschappelijke regeling kan, op basis van de huidige inzichten, in juni 2025 worden beëindigd. Hiertoe worden de processtappen tot liquidatie van de gemeenschappelijke regeling, in afstemming met specialisten van de deelnemers, verder uitgewerkt. In de meerjarenraming van de gemeenschappelijke regeling is nog géén rekening gehouden met de beëindiging van de gemeenschappelijke regeling. Vrijetijdseconomie Om de ambities en doelen uit de vastgestelde visie ‘vrijetijdseconomie 2022-2032’ waar te kunnen maken heeft het college in 2023 een uitvoeringsprogramma vastgesteld.
Dit uitvoeringsprogramma geeft de gemeente houvast voor de uitvoering van het toeristisch-recreatieve beleid voor de komende periode tot 2032. Het uitvoeringsprogramma bevat verschillende projecten en acties op het gebied van de vier verschillende doelen en actielijnen uit de vastgestelde visie. Er zijn verschillende stakeholders en/of partijen die voor de uitvoering in beeld zijn maar de belangrijkste partner voor de uitvoering is de Stichting Beleef Boeiend Borne (VisitBorne). Met deze stichting worden jaarlijks prestatieafspraken gemaakt (via beschikking arrangementsubsidie). Tenslotte zal er een verkenning plaatsvinden naar de mogelijkheden om een nieuwe organisatievorm in te richten voor de marketing en promotie van Borne. Dit gebeurt in samenspraak met de BBO (onder andere dorpsmanagement), de Srh (Stuurgroep Reclameheffing / ondernemersfonds) en de stichting Beleef Boeiend Borne. De verkenning richt zich op één organisatie, die zich bezig houdt met onder andere toerist info en citymarketing (nu via VisitBorne/Stichting Beleef Boeiend, dorpsmanagement (nu via BBO), evenementensubsidies en activiteiten die bijdragen aan het ondernemersklimaat (nu via Srh). In 2025 zal hierover worden gerapporteerd.
Pagina 29
Programmabegroting 2025-2028 1.2.3 Wat mag het kosten? De meerjarenbegroting voor het programma Duurzame toekomst ziet er als volgt uit: PR2 Duurzame toekomst (* €1.000)
Jaarrekeni ng 2023
Begroti ng act. 2024
Begrotin g 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
208
887
430
430
430
430
2.794
2.870
2.917
2.923
2.927
2.927
172
0
0
0
0
0
11
46
46
46
46
46
62
0
0
0
0
0
3.247
3.803
3.393
3.400
3.403
3.403
496
1.139
713
844
779
779
Circulaire economie
2.177
2.327
2.298
2.298
2.298
2.298
Natuur, milieu en landschap Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Vrijetijdseconomie
1.237
1.026
865
865
865
865
382
329
235
235
235
234
304
337
281
281
281
281
Totaal lasten
4.597
5.159
4.392
4.523
4.457
4.457
Saldo
-1.351 N
-1.356 N
-999 N -1.123 N -1.054 N -1.054 N
Baten: Duurzaamheid Circulaire economie Natuur, milieu en landschap Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Vrijetijdseconomie Totaal baten Lasten: Duurzaamheid
In de onderstaande tabel wordt ingegaan op de afwijkingen tussen de actuele begroting 2024 en de begrotingsjaren daarna. Afwijkingen van meer dan € 100.000 worden kort toegelicht. PR2 Duurzame toekomst verschillen (* €1.000) Baten:
20242025
20242026
20242027
20242028
Verschillenverklaring
Duurzaamheid
-457 N
-457 N
-457 N
Het verschil ten opzichte van 2024 ontstaat door een -457 N budget neutrale subsidie vanuit het Nationaal Isoleringsprogramma
Lasten:
Duurzaamheid
426 V
295 V
360 V
Natuur, milieu en landschap
162 V
162 V
162 V
Pagina 30
Het verschil ten opzichte van 2024 ontstaat door een budget neutrale subsidie vanuit het Nationaal 360 V Isoleringsprogramma. Daarnaast zitten er kleine fluctuaties die te maken hebben met het uitvoeringstempo van het programma duurzaamheid Deze daling ontstaat doordat er in 2024 nog 162 V incidentele bodemsaneringen zijn uitgevoerd.
Programmabegroting 2025-2028
1.3 Inclusieve samenleving Inleiding In het programma Inclusieve samenleving komen verschillende (beleids)vakgebieden bij elkaar in relatie tot een inclusief, gezond en sociaal Borne waarin inwoners de ruimte hebben om naar eigen kunnen en wens mee te doen. Hierbij zijn de onderdelen maatschappelijke ondersteuning, jeugd, werk en inkomen (Participatiewet), gezondheid, sport, inburgering en vluchtelingen, onderwijs, cultuur en sport belangrijke pijlers.
1.3.1 Wat willen we bereiken? Ons doel is een inclusief, gezond en sociaal Borne waarin inwoners de ruimte hebben om naar eigen kunnen en wens mee te doen. Inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen leven. Lukt dat niet? Dan bieden we passende hulp en ondersteuning. Het Sociaal Hus vormt hiervoor een laagdrempelige toegang. We werken vanuit de uitgangspunten van de Visie Sociaal Domein aan de thema’s zelfredzaamheid en samenredzaamheid, normaliseren en accepteren, betekenisvol meedoen en maatschappelijke verbondenheid. Door integraal te werken zijn we effectiever. Daarnaast zetten we in op een aanpak waarin preventie een grote rol speelt. Onze inzet is om de inwoners van de gemeente Borne gebruik te laten maken van voorzieningen met een goed kwaliteitsniveau. Dit zien we terug in ontwikkelingen zoals het sportcomplex en onderwijshuisvesting in Borne West. Vanuit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) Borne Gezond wordt uiting gegeven aan de diverse thema’s rondom gezondheid, sport, bewegen, cultuur en sociale basis. Uitgangspunten zijn het terugdringen van gezondheidsachterstanden aan de hand van een integrale aanpak op basis van het gedachtegoed van ‘positieve gezondheid’. Wij willen dat alle inwoners van Borne een leven lang kunnen sporten en bewegen en daarmee een gezonde leefstijl, ontmoeting, verbinding en participatie stimuleren.
Inwoners kunnen sporten en bewegen door toegankelijke sportvoorzieningen. Gezondheid Inwoners in Twente leven net zo lang in goede gezondheid als inwoners elders in Nederland en een gezonde generatie in 2040. Uit onderzoek van de GGD blijkt dat de inwoners van Twente minder gezond zijn dan de inwoners van de rest van Nederland en korter leven. Hierbij gaan we uit van positieve gezondheid, waarbij het betekenisvol leven van mensen centraal staat. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Door in te zetten op preventie en het vermogen van mensen om eigen regie te voeren, worden ziekte en zorg voorkomen. Op het gebied van mentale gezondheid gaan we uit van onze lokale aanpak voor mensen met zorgwekkend gedrag. In de Omgevingsvisie speelt gezondheid ook een rol. Een stip op de horizon is dat de leefomgeving in Nederland inwoners verleidt tot een gezonde leefstijl. Dat kan door voldoende ruimte te creëren om te bewegen, te fietsen en te wandelen. Onderwijs Goede schoolgebouwen dragen bij aan een goed onderwijs. Om deze voorwaarde goed in te vullen actualiseren wij het Integraal Huisvestingsplan.
Asielzoekers, Oekraïense ontheemden en statushouders We blijven op een humane wijze een bijdrage leveren aan de huisvesting van nieuwe inwoners van gemeente Borne (statushouders) en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Jeugd
Pagina 31
Programmabegroting 2025-2028 In het kader van de Hervormingsagenda Jeugd stellen wij met inzet van een drietal projecten de volgende doelen: 1.
Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming: het bieden van een doorgaande lijn voor zowel het vrijwillig als gedwongen kader, hierbij blijft de gemeenteconsulent betrokken gedurende het gehele hulpverleningstraject;
2.
Verklarende Analyse, door toepassing van een brede analyse en ook het verklaren (met behulp van inzet vanuit de orthopedagoog) van de verscheidene signalen wordt gezinsdynamiek scherper geanalyseerd. Hierdoor kan er worden toegewerkt naar een plan van aanpak gericht op de mogelijkheden en wensen vanuit het gezin. Concreet werken wij aan een afname van hoeveelheid zorgtrajecten per gezin met 2% eind 2025 en 5% eind 2026 ten opzichte van 2024;
3.
Waakvlamhulpverlening: door het bieden van hulpverlening gedurende het afschalen van ondersteuning wordt terugval voorkomen en is het laagdrempeliger voor gezinnen om tijdig hulp in te schakelen. Hierbij werken wij aan een afname in crisiszorg van 5% eind 2025 ten opzichte van 2024. Tevens stellen wij ons als doel een afname in de crisiszorg van 10% eind 2026 ten opzichte van 2024.
Ten behoeve van een dekkend en financieel beheersbaar zorglandschap wordt er gekeken naar het afschalen van geïndiceerde zorg. Dit doen we door het bieden van zorg in het voorliggend veld en het aangaan van de maatschappelijke discussie over wanneer jeugdhulp van belang is. Dit is een landelijk spelend thema. Hiertoe is ons doel een afname van het bieden van 5% geïndiceerde zorg vanuit ondersteuningsbehoefte 1 en 2 door ons toegangsteam en voorliggend veld eind 2025. Eind 2026 dient er sprake te zijn van een afname van 10% ten opzichte van 2024. Eind 2027 dient de afname 15% te zijn ten opzichte van 2024. Het is het beste voor een kind dat het in de eigen leefomgeving kan opgroeien. Uithuisplaatsingen zijn soms noodzakelijk maar dit willen we tot een minimum beperken. Toegewerkt wordt naar het terugdringen met 10 % van het aantal uithuisplaatsingen eind 2026 ten opzichte van 2024. Werk en Inkomen Wij streven er naar dat iedereen meedoet aan de samenleving door middel van betaald werk. Als dit niet mogelijk is, vindt participatie naar vermogen plaats. We hebben blijvende aandacht voor armoedepreventie en schuldhulpverlening.
Pagina 32
Programmabegroting 2025-2028 1.3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning We implementeren de aanbesteding van het aanvullend openbaar vervoer, het jeugdvervoer (inclusief leerlingenvervoer) en het gym- en zwemvervoer. De huidige raamovereenkomsten lopen medio 2025 af. Als project onder de Twentse Koers is in 2024 gestart met het samen indiceren. Een project waarbij casemanagers dementie en Wmo consulenten nauw samenwerken om efficiënter te kunnen werken in het indicatieproces. Verwachting is dat maatwerk sneller kan worden ingezet, ter ontlasting van zowel de zorgprofessional als de betrokken mantelzorgers. Deze omslag in efficiëntie zal inzichtelijk gemaakt worden voor zowel de betrokken zorginstanties als voor de gemeente door het datagedragen werken. In 2025 verwachten we deze samenwerking voort te zetten en kijken we of er een wens is om dit toe te passen voor meerdere vormen van Wmo-maatwerk. Bij het ontbreken van een dagbestedingslocatie binnen Borne, zijn in 2023 gesprekken gevoerd met verschillende samenwerkingspartners. Inmiddels is er in gezamenlijkheid met Carintreggeland, Wijkracht en Welbions gekeken naar mogelijkheden voor een gecombineerde dagvoorziening. In 2025 wordt verwacht dat er meer concrete plannen kunnen worden gedeeld voor wat betreft de locatie en vormgeving van deze samenwerking.
Algemene voorzieningen Wij gaan met behulp van de subsidie van ZonMw het aanbod van dagactiviteiten voor thuiswonende mensen met dementie versterken. Het project heeft als doel de levenskwaliteit van mensen met beginnende dementie en hun netwerk te verbeteren door een breed scala aan dagactiviteiten te versterken en uit te breiden. We zullen een “Huis van de Tijd” (ook wel Odensehuis genoemd) opzetten en doorontwikkelen, een gecombineerde dagvoorziening creëren (met en zonder indicatie) en een extra ontmoetingsgroep starten. Daarnaast richten we ons op maatwerk in bestaande activiteiten en bieden we trainingen over de Sociale Benadering Dementie aan, speciaal voor vrijwilligers. Door deze initiatieven bevorderen we sociale participatie en ontlasten we mantelzorgers. Daarnaast maken we de gemeenschap bewust en stimuleren de acceptatie van dementie. Het is een dynamisch proces waarbij de uitwerking indien nodig kan worden aangepast. Tijdens de behandeling van de nota Kaderstelling 2025 - 2028 is een motie aangenomen waarin is opgeroepen om beleid te ontwikkelen waarin subsidies voor maatschappelijke initiatieven jaarlijks op passende realistische wijze worden geïndexeerd. Bij het vaststellen van het subsidiekader in februari 2024 is het beleid vastgesteld dat subsidies worden geïndexeerd aan de hand van de uitgangspunten van de gemeentebegroting.
Door de IMOC (Index Materiële Overheidsconsumptie) toe te passen volgen de uitgaven van de gemeentelijke begroting de ruimte in de uitkering van het Gemeentefonds. In de (nog op te stellen) subsidieregelingen wordt de berekeningssystematiek voor de desbetreffende subsidie beschreven. Voor de indexatie 2025 wordt uitgegaan van de IMOC (2%), die is verwerkt in de stelpost prijscompensatie. Daarbij wordt opgemerkt dat bij de afhandeling van subsidieaanvragen wordt beoordeeld op grond van de ingediende aanvraag. Gezondheid Om de doelen te bereiken ondernemen we onder meer de volgende activiteiten: 1.
Er wordt uitvoering gegeven aan de diverse thema’s vanuit GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord), zoals het terugdringen van gezondheidsachterstanden en vitaal ouder worden;
2.
Er wordt uitvoering gegeven aan de totstandkoming van ketenaanpakken vanuit GALA en IZA (Integraal Zorgakkoord) zoals valpreventie, kansrijke start en welzijn op recept;
3.
Voor welzijn op recept sluiten consulenten Sociaal Hus aan bij de huisartsenpraktijken om daar te werken vanuit de positieve gezondheid;
4.
Regionaal en lokaal wordt vanuit GALA en IZA/Twentse Koers gewerkt aan de themalijnen: bestaanszekerheid, preventie en gezondheid, ouderen en mentale gezondheid;
5.
Gezondheid is een integraal onderdeel van de nieuwe Omgevingsvisie met nadruk op een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten;
Pagina 33
Programmabegroting 2025-2028 6.
Er is in 2024 een kerntakendiscussie gestart over SamenTwente (GGD, OZJT en VTT) gericht op een gedragen regionale samenwerking die toekomstbestendig en betaalbaar is. De uitkomsten van deze discussie worden in 2025 bekend en dan vindt besluitvorming plaats.
Inburgering en vluchtelingen Asielzoekers, Oekraïense ontheemden en statushouders We blijven op een humane wijze een bijdrage leveren aan de huisvesting van nieuwe inwoners van gemeente Borne (statushouders) en de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. De in de eerste helft van 2025 vast te stellen koers rond asiel, vluchtelingen en statushouders biedt daarbij een belangrijke toekomstige leidraad voor deze opgave van de opvang van statushouders en Oekraïense ontheemden binnen Borne. Op dit dossier wordt in Twents verband samengewerkt. Jeugd We zetten in op het voldoen aan de Hervormingsagenda Jeugd op het gebied van het bieden van ondersteuning vanuit de eigen lokale toegang. Dit doen we door het opzetten van 3 projecten in 2025: Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, Verklarende Analyse en Waakvlamhulpverlening. Waar het gaat om de doelstelling te realiseren van het terugdringen van het aantal uithuisplaatsingen, wordt meegewerkt aan het opzetten van ambulante alternatieven (Team Anders). Om wachtlijsten terug te dringen wordt ruimte geboden aan de consulenten om tijdig de juiste keuze te maken voor passende hulpverlening. Bovendien wordt consulenten de mogelijkheid geboden ondersteuning te bieden gedurende de wachttijd. In combinatie met het project voor het Jeugdhuis en onderzoek naar het voorliggend veld, verwachten wij een aanzienlijke afname in wachttijden.
Verder zetten we binnen het thema jeugd in op onder meer de volgende onderdelen: 1.
Vanuit de gedachte BSO+ onderzoeken we of er mogelijkheden zijn en meerwaarde is in het creëren van een KDV+;
2.
De Hervormingsagenda Jeugd en de Samenwerkingsagenda Jeugd Twente verder door te vertalen naar een lokaal uitvoeringsplan 2025-2028;
3.
De doorontwikkeling van de sociale basis, onder andere door onderzoek te doen naar de huidige sociale basis en de mogelijkheden voor doorontwikkeling in lijn met de Hervormingsagenda Jeugd.
Onderwijs In 2025 wordt een geactualiseerd integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs vastgesteld voor de komende jaren. Het IHP wordt in het derde kwartaal van 2025 aan de raad aangeboden. Het doel is de vervangende nieuwbouw Jan Ligthart en 't Oldhof begin van het schooljaar 2025-2026 in gebruik te nemen. Cultuur Op basis van de cultuurnota 'Meedoen is de Kunst 2024+' is in 2024 een uitvoeringsprogramma vastgesteld. In 2025 wordt gewerkt aan de actiepunten uit het uitvoeringsprogramma. Voor evenementen wordt verwezen naar het beleidsterrein vrijetijdseconomie.
Pagina 34
Programmabegroting 2025-2028 Sport De werkzaamheden voor de realisatie van het nieuwe sportcomplex Borne West worden voortvarend voortgezet in 2025. De bouwwerkzaamheden worden in het voorjaar gestart. Oplevering vindt plaats in de zomer van 2026. We onderzoeken of en hoe de openstaande taakstelling op sport van € 265.000 kan worden ingevuld. De voorbereidingen voor het oprichten van een Sportbedrijf worden opgepakt, met het oog op de ambitie om per 1 januari 2026 een Sportbedrijf te hebben. Met sportcomplex Borne West willen we in 2028 een open sportpark creëren. Hiervoor zal onder andere worden gekeken naar het tarievenstelsel, de rol van een sportpark coördinator en de openstelling/gebruik van het sportpark. We willen de verbinding vergroten met het Sociaal Hus en maatschappelijke partners, waarbij sport en bewegen een bijdrage leveren aan de (mentale) gezondheid waardoor inzet voor dure zorg verminderd of voorkomen kan worden. Tijdens de behandeling van de nota Kaderstelling 2025 – 2028 is een motie aangenomen waarin is opgeroepen om sport en bewegen te stimuleren door de zichtbaarheid van topsport te vergroten. Deze motie wordt langs 3 sporen uitgewerkt: 1.
Het door het college laten vaststellen van een protocol waarin is uitgewerkt hoe Bornse topsporters worden gewaardeerd in het geval zij deelnemen en/ of prijzen winnen bij bijvoorbeeld deelname aan EK’s, WK ’s en OS. Hiermee wordt de zichtbaarheid van Bornse topsporters vergroot, wordt gebruik gemaakt van hun voorbeeldrol voor de jeugd en de inspiratie die zij geven aan de inwoners van Borne;
2.
Nadat het sportcentrum Borne West is gerealiseerd wordt bezien hoe invulling gegeven kan worden aan het geven van meer bekendheid van Bornse topsporters middels een soort van ”Wall of Fame”;
3.
Vanuit “Borne Sport” worden verenigingen gestimuleerd aandacht te hebben voor talentontwikkeling.
Het eerste punt, het vaststellen van een protocol, is voorzien in het najaar van 2024. Werk en inkomen Bestaanszekerheid Op basis van het uitvoeringsplan bestaanszekerheid wordt het armoedebeleid herzien en in het tweede kwartaal van 2025 opnieuw vastgesteld. Hierbij wordt nauw samengewerkt met de Adviesraad Sociaal Domein. Energiearmoede Op basis van motie “middelen energiearmoede”, die is aangenomen bij de behandeling van de nota Kaderstelling 2025 - 2028, is in 2024 is onderzocht welke extra maatregelen de gemeente Borne, inwoners met een laag inkomen kan aanbieden om energiearmoede tegen te gaan. Deze extra maatregelen dienen te passen binnen de voorwaarden die worden gesteld aan de SPUK-gelden. Deze uitkomsten zijn de basis van het aangepaste plan van aanpak energiearmoede, dat in het begin van het vierde kwartaal van 2024 gereed is. Om vervolgens die maatregelen concreet te gaan uitvoeren. De looptijd van de desbetreffende SPUK-gelden loopt tot 31 december 2025. Wat eveneens van belang is, is dat er wordt gezocht naar nieuwe vindplaatsen om inwoners met een laag inkomen beter te bereiken. Dit om hen te helpen bij het verlagen van energiegebruik en -kosten. Schuldhulpverlening De bestaande methodes ten aanzien van schuldhulpverlening worden aangevuld met de methodiek die door het Jongeren Perspectief Fonds (JPF) is ontwikkeld.
Bij de JPF-methodiek ligt de focus op jongeren tussen de 18 en 27 jaar, waarbij de reguliere schuldhulpverlening niet passend is en de jongere ondersteuning nodig heeft op meer dan één leefgebied. De aanvullende methodiek wordt bekostigd uit bestaande financiële middelen, aangevuld met externe financiën zoals het Leefkrachtbudget van Menzis. Dit gebeurt zonder inzet van extra gemeentelijke middelen.
Pagina 35
Programmabegroting 2025-2028 1.3.3 Wat mag het kosten? De meerjarenbegroting voor het programma Inclusieve samenleving ziet er als volgt uit: PR3 Inclusieve samenleving (* €1.000)
Jaarrekening 2023
Begroting act. 2024
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
Baten: Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Algemene voorzieningen
303
277
227
227
227
227
54
71
23
23
23
23
Gezondheid
213
219
216
147
24
24
Inburgering en vluchtelingen
330
7.812
0
0
0
0
Jeugd
257
381
88
88
88
88
Onderwijs
577
355
313
391
391
391
Cultuur
14
11
11
11
11
11
Sport
1.961
1.540
1.337
1.317
1.317
1.317
Werk en inkomen
5.266
6.253
5.980
5.980
5.980
5.980
Totaal baten
8.975
16.918
8.195
8.184
8.060
8.060
Lasten: Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Algemene voorzieningen
7.471
8.032
8.075
8.075
8.075
8.075
1.892
2.100
2.121
2.043
2.043
2.043
Gezondheid
1.415
1.538
1.451
1.382
1.259
1.259
466
7.265
511
511
511
511
Jeugd
9.474
9.776
10.196
9.912
9.912
9.653
Onderwijs
2.931
3.074
2.704
3.184
3.158
3.134
Inburgering en vluchtelingen
Cultuur
795
928
863
764
764
764
Sport
4.941
4.960
3.907
3.369
4.667
4.638
Werk en inkomen
12.350
12.242
12.202
11.934
11.817
11.817
Totaal lasten
41.735
49.914
42.031
41.176
42.207
41.895
Saldo
-32.761 N
-32.997 N
-33.836 N -32.992 N -34.147 N -33.835
Pagina 36
N
Programmabegroting 2025-2028 In de onderstaande tabel wordt ingegaan op de afwijkingen tussen de actuele begroting 2024 en de begrotingsjaren daarna. Afwijkingen van meer dan € 100.000 worden kort toegelicht.
PR3 Inclusieve samenleving verschillen (* €1.000) Baten: Gezondheid
2024-2025
20242026
20242027
-72 N
-195 N
Sport
-203 N
-223 N
-223 N
Werk en inkomen
-274 N
-274 N
-274 N
Gezondheid
87 V
156 V
279 V
Inburgering en vluchtelingen
6.754 V
6.754 V
6.754 V
Jeugd
-421 N
-136 N
-136 N
Onderwijs
370
-110 N
-85 N
Cultuur
65 V
163 V
164 V
Sport
1.053 V
1.591 V
293 V
Werk en inkomen
40 V
308 V
425 V
Jeugd
Verschillenverklaring
Deze daling ontstaat doordat de SPUK Gala wordt -195 N afgebouwd en een administratie budget neutrale wijziging Dit betreffen budget neutrale incidentele middelen (voornamelijk de Oekraïnemiddelen) die in 2024 zijn -7.812 N -7.812 N -7.812 N -7.812 N geraamd. Omdat het onzeker is hoeveel er in 2025 wordt ontvangen zijn de middelen zowel aan de baten- als lastenkant vanaf 2025 niet geraamd. Een administratieve wijziging zorgt ervoor dat vanaf -293 N -293 N -293 N -293 N 2025 de baten lager zijn, maar ook de lasten. -3 N
Inburgering en vluchtelingen
20242028
Deze daling ontstaat doordat de SPUK Gala wordt afgebouwd Specifieke uitkering in 2024 nu hoger dan inschatting -274 N in 2025 en verder (budgetneutraal) -223 N
Lasten: Deze daling ontstaat doordat de SPUK Gala wordt 279 V afgebouwd en een administratie budget neutrale wijziging Dit betreffen budget neutrale incidentele middelen (voornamelijk de Oekraïnemiddelen) die in 2024 zijn 6.754 V geraamd. Omdat het onzeker is hoeveel er in 2025 wordt ontvangen zijn de middelen zowel aan de baten- als lastenkant vanaf 2025 niet geraamd. Naast de administratieve wijziging die vermeld is aan de batenkant zien we een lastenstijging vanaf 2025 123 V die in de jaren daarna afneemt. Deze wordt veroorzaakt door beschikbaar gestelde incidentele middelen vanuit de kaderstelling 2024 en 2025. Het verloop op het gebied van Onderwijs wordt veroorzaakt door incidentele NPO, loon en IHP -60 N middelen. Vanaf 2026 ontstaat een hogere lasten door rente en afschrijving nieuwe schoolpanden Voordeel ontstaat doordat een aantal incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld bij de 164 V begroting 2024 er vanaf 2025 en 2026 uitlopen. Daarnaast zit er afbouw in de kapitaallasten. In 2024 zijn nog incidentele middelen voor de tijdelijke situatie m.b.t. 't Wooldrik en Sportcentrum Borne West en tijdelijke energiemiddelen geraamd. 322 V Vanaf 2026 ontstaat een lagere last door de taakstelling op sport. Vanaf 2027 ontstaat een stijging vanwege de kapitaallasten. Sportcentrum Borne West. Specifieke uitkering is na 2024 lager.
Daarnaast 425 V ontstaat de lagere last daling vanwege koppeling SWB middelen met gemeentefonds
Pagina 37
Programmabegroting 2025-2028
1.4 Bestuur en samenleving Inleiding Binnen dit programma komen onderwerpen als bestuur, communicatie, veiligheid en dienstverlening aan bod. Ook beleidsthema’s als veiligheid en openbare orde, VTH (Vergunningverlening, toezicht en handhaving), APV en bijzondere wetten en de organisatie (HR) vallen binnen dit programma.
1.4.1 Wat willen we bereiken? Het vergroten van vertrouwen blijft een kernpunt voor de gemeente Borne. We willen een betrouwbare en servicegerichte overheid zijn en blijven. Daarvoor zetten we stappen in onze informatievoorziening, maar ook op het gebied van communicatie en participatie. Om het vertrouwen van de inwoners in de gemeente en in de overheid als geheel te vergroten, werken we aan het verbeteren en intensiveren van inwoners- en overheidsparticipatie. Door open, betrouwbaar en dienstverlenend te zijn, kunnen we dat betrouwbare imago opbouwen. Als bestuurders staan wij aan de lat om heldere keuzes te maken. Soms ook pijnlijke keuzes, maar wel uitlegbaar en met de focus op wat goed is voor onze samenleving. Daarnaast staan toegankelijkheid en leesbaarheid centraal. Specifiek besteden we aandacht aan het vergroten van de kennis over de werking van het lokaal bestuur bij basisschoolleerlingen, via democracity en de kinderburgemeester. Onze Bornse samenleving is een veilige en prettige leefomgeving. Dit proberen we te behouden door onder andere inwoners, ondernemers en partners bekend te maken met ondermijning, om zo een sterkere preventieve werking te behalen. Maar ook met integrale handhaving door verbinding te leggen tussen de verschillende taakvelden binnen de gemeente en in samenwerking met onze handhavingspartners.
Zo proberen we bijvoorbeeld overlast of misbruik snel te signaleren en aan te pakken of te voorkomen.
1.4.2 Wat gaan we daarvoor doen? Bestuur Als gemeente vinden we het ontzettend belangrijk om kennis over democratie en de werking van het lokale bestuur te vergroten bij jeugdigen en hen vroegtijdig kennis te laten maken met deze begrippen. Vanuit de griffie wordt hier invulling aan gegeven door voor basisschoolleerlingen democracity-lessen te organiseren en ook een kinderburgemeester te installeren. 80 jaar vrijheid 2025 staat in het teken van 80 jaar vrijheid. Onder regie van het 'Comité 4 en 5 mei Borne' en in samenwerking met verschillende organisaties wordt een programma vormgegeven. Dit programma loopt vanaf begin april tot en met midden augustus. Er wordt een diversiteit aan activiteiten georganiseerd. Bestuurlijk proces en kwaliteit van voorstellen De komende tijd wordt ingezet op de professionalisering van het bestuurlijke proces. Deze professionaliseringsslag moet bijdragen aan een verbetering in informatievoorziening naar de samenleving. Naast communicatie en participatie is dit één van de dragers om het vertrouwen in het bestuur en de politiek te vergroten. In de eerste helft van 2025 wordt gestart met dit traject. Ook werken we aan een betere kwaliteit van de raadsvoorstellen, die ook begrijpelijker en toegankelijker worden.
We werken, na vaststelling van een duidelijk kader voor de inhoud, het proces en de vorm van bestuurlijke besluitvorming, aan goede integrale voorbereiding van bestuursvoorstellen, zowel voor het college als voor de raad. In het najaar van 2024 heeft de raad het BOB-vergadermodel (Beeldvorming, Oordeelsvorming en Besluitvorming) ingevoerd. Daar waar passend wordt dit ook in andere vergadercycli binnen de gemeente toegepast.
Pagina 38
Programmabegroting 2025-2028 Samenwerkingen We doen lokaal wat kan en werken regionaal samen waar mogelijk. Samenwerking is geen doel op zich, maar een middel om onze doelen te bereiken. We werken regionaal slim samen als dit leidt tot betere oplossingen op bepaalde beleidsvelden. De nota samenwerking, die in 2025 wordt geactualiseerd, is het vastgestelde kaderstellende document voor samenwerkingen en deelnemingen. Oplevering van deze geactualiseerde nota staat gepland voor het tweede kwartaal van 2025. Proces ombuigingen De nota Kaderstelling 2025 - 2028 gaat uit van een tekort van 1,7 miljoen euro tot 2 miljoen euro (inclusief nog in te vullen bestaande taakstellingen). De meicirculaire laat in grote lijnen een beeld zien die aansluit bij deze bedragen maar laat in 2028 een minder groot negatief saldo zien dan bij de nota Kaderstelling 2025 - 2028 werd verwacht, namelijk afgerond 1 miljoen euro . De opgave om een financieel gezonde gemeente te blijven, is onverminderd groot, ook gelet op de vele onzekerheden. In de genoemde nota Kaderstelling is een proces op hoofdlijnen beschreven hoe te komen tot een begroting die op termijn reëel en structureel sluitend is. Dit proces wordt ondersteund door een extern deskundige. Het gaat hier om een complex traject waarvan de gevolgen diep kunnen ingrijpen in de samenleving.
Het proces wordt begeleid door een projectorganisatie waarbij het college fungeert als stuurgroep. Ook de raad heeft nadrukkelijk een rol in dit proces om te komen tot een set ombuigingsmaatregelen. De voorstellen, die leiden tot een op termijn reëel en structureel sluitende begroting, worden opgenomen in de nota Kaderstelling 2026 - 2029. Hierbij wordt ingezet op een pakket aan ombuigingsmaatregelen van minimaal een totaalbedrag in een bandbreedte van 1,7 miljoen euro tot 2 miljoen euro. Deze bandbreedte wordt ingegeven door het feit dat de raad keuzemogelijkheden heeft. Participatie en communicatie Een verbindende, toegankelijke en betrouwbare overheid die inwoners, ondernemers en organisaties centraal stelt. Dat is wat gemeente Borne wil zijn en waar de komende jaren vanuit de communicatievisie op ingezet wordt. Participatie is hierbij een belangrijk onderdeel, ook in het vergroten van de kwaliteit van besluitvorming. Door input van inwoners en andere belanghebbenden mee te nemen in beleidsprocessen wordt geborgd dat ook ervaringskennis meeweegt in de richting die gemeente Borne opgaat. Als de communicatievisie en de participatieleidraad vastgesteld zijn, dan worden beide instrumenten verder uitgewerkt, zodat organisatie, college en raad voldoende handvatten hebben om een passende invulling te geven aan communicatie en participatie.
In de communicatievisie geven we aan dat we communiceren met meer focus op de maatschappelijke opgaven. Dat betekent onder andere ook doelgroepgericht communiceren, afgestemd met taal, beeld en communicatiemiddelen. Met de aanvullende middelen die bij de nota Kaderstelling 2025-2028 zijn toegekend, kan dit proces worden versterkt, verbeterd en versneld. Participatie wordt de komende jaren vaker en breder ingezet. Bij projecten worden inwoners en belanghebbenden vaker betrokken. Hierdoor worden wensen, behoeften, maar ook beperkingen beter zichtbaar. Indien mogelijk wordt hier rekening mee gehouden. Dit vraagt wel meer communicatie-inzet, communicatiemiddelen en participatiebegeleiding vanuit de organisatie om te zorgen dat participatie op een goede, passende manier ingezet wordt. Vanaf het begin moeten verwachtingen duidelijk geschetst worden over de manier waarop participatie ingezet wordt, wanneer dit het geval is, waarover en op welke wijze participatie plaatsvindt. Training en handreikingen over hoe wij participatie insteken binnen gemeente Borne zijn hierbij van belang. Zowel raad, college als de organisatie moeten hierin op weg geholpen worden. De samenwerking met dorps- en wijkraden wordt voortgezet. Voor eind 2024 is voorzien in het maken van nieuwe, meer passende afspraken.
Waar mogelijk krijgen de dorps- en wijkraden een passende rol in participatie binnen de dorpen en wijken. Om te laten zien wat de gemeente allemaal te bieden heeft en om een goede start te maken met nieuwe inwoners gaan we kijken naar een programma om deze nieuwe inwoners een warm welkom te geven in Borne. Dit doen we niet alleen, maar met onze partners. In 2025 willen we hier een opzet voor uitwerken.
Pagina 39
Programmabegroting 2025-2028 Dienstverlening en digitalisering Digitalisering De volgende twee ontwikkelingen op het gebied van informatievoorzienings gaan de gemeente Borne weer een stap verder brengen, te weten: 1.
2.
de implementatie van anonimiseringssoftware: deze software maakt het mogelijk dat op een effectieve en efficiënte manier persoonsgerelateerde informatie uit te publiceren documenten onleesbaar wordt gemaakt. Het onleesbaar maken van informatie in te publiceren documenten is nodig op grond van de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming). De laatste jaren heeft het onleesbaar maken een grotere tijdsomvang gekregen door de wettelijke verplichting tot het proactief publiceren van overheidsdocumenten. De implementatie start in 2025. de implementatie van Single Sign-On-koppelingen: vergroting van de weerbaarheid van onze informatiesystemen - en de informatie in die systemen - is nodig. Die weerbaarheid wordt onder andere vergroot door toegang tot die informatiesystemen met zogenaamde SSO-koppelingen (Single Sign-On) effectiever en efficiënter te maken. De implementatie start in 2025.
Haalbaarheidsonderzoek samenwerking automatisering In het derde of vierde kwartaal van 2024 wordt het haalbaarheidsonderzoek verwacht over samenwerking op het gebied van ICT-taken (de A-kant / automatiseringskant van I&A), zoals aanbevolen in een extern rapport uit mei 2023. Aanleiding van dit onderzoek is om de kwetsbaarheid te verminderen en de kwaliteit van de dienstverlening te borgen. Op die manier zijn we beter voorbereid op (toekomstige) uitdagingen en veranderingen, zowel in de lijn als binnen I&A. Omdat de organisatiebrede bedrijfsvoering in toenemende mate afhankelijk wordt van digitale systemen, de veiligheidseisen aan de digitale systemen verder aangescherpt worden en ontwikkelingen steeds sneller gaan, zal op termijn meer geïnvesteerd moeten worden in I&A. Indien Borne hierin niet mee gaat, komt de dienstverlening aan inwoners, organisaties en bedrijven onder druk te staan en worden veiligheidsrisico’s gelopen. Aan het einde van 2024 is meer bekend over de uitkomsten van de businesscase en daarmee samenhangend de toenemende kosten. Zodra dit inzicht bestaat en er meer budget nodig is, komen wij bij uw gemeenteraad hierop terug. Huis van Borne In 2025 staan de bouw en de verhuizing van en naar het Huis van Borne centraal. Hierbij staan drie pijlers centraal: 1.
Samenwerking sociaal-maatschappelijk plein: in 2025 wordt de samenwerking met huurders van het sociaal-maatschappelijk plein geconcretiseerd;
2.
Facilitaire samenwerking: in 2025 wordt de facilitaire samenwerking tussen de gemeente Borne en het Kulturhus verder vorm gegeven;
3.
Voorbereidingen en verhuizing ambtelijke organisatie: in 2025 wordt verdergegaan met het implementeren van het ontwikkelkader hybride werken. Dit, zodat de overgang naar de nieuwe werkomgeving zo geruisloos mogelijk gaat.
Met ondersteuning van een professionele verhuisorganisatie wordt de overgang naar het Huis van Borne gerealiseerd. Een zo geruisloze mogelijke overgang voor inwoners omdat functies als bijvoorbeeld burgerzaken pas overgaan op het moment dat dat ook kan. Grote delen van de organisatie kunnen tegenwoordig op afstand werken waardoor de verhuizing niet of nauwelijks ten koste gaat van de dienstverlening aan onze inwoners. Publieksdienstverlening In 2025 wordt gewerkt aan de uitkomsten van het in 2024 uitgevoerde onderzoek naar intensivering in samenwerking in taken rondom de processen vanuit klantcontact bij publiekszaken en sociaal domein. We hopen zo de kwetsbaarheid in de huidige arbeidsmarkt te verminderen en efficiënter te werken, waarbij de inwoner centraal blijft staan. Ook proberen we op deze manier de piek in reisdocumenten te kunnen opvangen. Landelijk is er een stijging in het aantal aanvragen voor paspoorten en identiteitskaarten (informatie vanuit Rijksdienst voor Identiteitsgegevens). In 2014 is de geldigheidsduur van deze documenten aangepast van 5
Pagina 40
Programmabegroting 2025-2028 naar 10 jaar. Dat zorgde ervoor dat tussen 2019 en 2024 weinig nieuwe documenten aangevraagd zijn. Vanaf begin 2024 verlopen de eerste documenten met 10-jarige geldigheid. Dit betekent dat veel burgers ook in 2025 hun documenten gaan vernieuwen. Volwassenen die tussen 2014 en 2018 een reisdocument hebben aangevraagd, komen ook in 2025 een nieuw document aanvragen. Deze piek duurt tot 2029. Veiligheid en openbare orde Borne is nog steeds een relatief veilige gemeente. Inwoners en ondernemers voelen zich over het algemeen veilig. Toch is er een aanzienlijke groep inwoners met een opeenstapeling van persoonlijke problemen met een zorg- en veiligheidscomponent. De oorzaken en gevolgen lopen dwars door elkaar heen en zijn even divers als hardnekkig: psychische klachten, verslavingen, falende maatschappelijke integratie, hoog gevaarsrisico of een combinatie hiervan, soms gepaard met een verstandelijke beperking. Daarnaast wijst de Cyberslachtoffertool van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (onderdeel van het ministerie van Justitie en Veiligheid) uit dat ruim 3000 personen in Borne slachtoffer zijn van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. De geraamde financiële schade hiervan bedraagt ongeveer €920.000.
De snelle digitalisering van onze samenleving daagt ons uit om op een nieuwe manier te kijken naar deze vorm van criminaliteit. Op basis van bovenstaande ontwikkelingen en het Integraal Veiligheidsplan 2023 (IVP) werken we toe naar een geactualiseerd plan van aanpak voor mensen met onbegrepen gedrag. In dit plan staat een persoons- en systeemgerichte aanpak centraal, met de juiste zorg en ondersteuning voor de doelgroep. Afhankelijk van het feit of Borne subsidie verkrijgt van ZonMw wordt dit plan in het vierde kwartaal van 2025 opgeleverd. We krijgen signalen van onze ketenpartners dat de problematiek bij de Bornse jeugd complexer wordt (op meerdere leefgebieden). Daarom willen we jeugdigen sneller in beeld krijgen om de problemen klein en hanteerbaar te houden. Doordat de Bornse jeugd vaak aanwezig is in de gemeente Hengelo (door school, werk en sport) komt ze ook in aanraking met grootstedelijke problematiek. Hierdoor wordt een nauwere samenwerking met de gemeente Hengelo verder vormgegeven, om aan de voorkant van de Bornse jeugdproblematiek te komen. Ondermijning In de afgelopen jaren zijn mooie stappen gezet op het vlak van ondermijning. Door de bewustwording te vergroten worden ondermijnende activiteiten sneller gesignaleerd en kan eerder ingegrepen worden.
Om de ingezette ontwikkeling voort te zetten binnen de prioriteit ‘Ruimte voor een groeiende, leefbare gemeente’, is structureel budget nodig voor campagnes, activiteiten en controles tegen ondermijning. Zonder dit budget is continuering niet mogelijk. Bij de nota Kaderstelling 2025 -2028 is een structureel budget beschikbaar gesteld om meer in te zetten op het creëren en vergroten van bewustwording rond ondermijning binnen de organisatie en de samenleving, en de preventieve werking te benutten. Dit voorstel is het gevolg van vastgesteld beleid, namelijk het Integraal Veiligheidsbeleid. Deze middelen gaan we onder andere inzetten om in de organisatie workshops te geven over ondermijning. Maar ook om meer specifieke controles uit te voeren, bijvoorbeeld op opslagboxen of garageboxen. Daarnaast is de insteek de weerbaarheid in de samenleving te vergroten bij specifieke doelgroepen, zoals ondernemers, jeugd en ouderen.
Pagina 41
Programmabegroting 2025-2028 Vergunningverlening, toezicht en handhaving Jaarlijks wordt een uitvoeringsprogramma opgesteld voor de uitvoering van de werkzaamheden op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Daarin worden de verschillende onderdelen beschreven: Bouwen, Brandpreventie, APV/Bijzondere Wetten. In 2024 herijken we het VTH-beleid zodat er meer evenwicht bestaat tussen de doelen en de hiervoor genoemde uitvoering waar we de komende jaren invulling aan geven. Vergunningen worden behandeld in het programma RX-Mission en tijdig verleend binnen de daarvoor gestelde wettelijke termijnen. Ook meldingen die vanuit de samenleving worden ingediend, worden snel en zo volledig mogelijk afgehandeld. Op de naleving van verleende vergunningen wordt toezicht gehouden aan de hand van een checklist, eveneens in RX Mission. Waar nodig, wordt handhavend opgetreden volgens de daarvoor geldende Landelijke handhavingsstrategie. In Twente werken we al lange tijd beleidsmatig samen met de 14 gemeenten, de provincie Overijssel en diverse ketenpartners op het gebied van Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving (VTH) en Omgevingsrecht. Deze regionale samenwerking vindt plaats op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. Om de ambtelijke samenwerking te versterken komt er een onafhankelijk voorzitter en een secretaris.
Deze worden gelijkwaardig door alle deelnemers bekostigd en ondergebracht bij een gastheerorganisatie. Hierdoor kan in Twente meer efficiënt en effectief invulling worden gegeven aan de beleidsmatige VTH-opgaven in samenhang met relevante thema’s zoals ondermijning, energie, Omgevingswet en biogasopgaven. Organisatie Facilitair regisseur en projectleider I en A Bij vaststelling van de nota Kaderstelling 2025 – 2028 is een budget beschikbaar gesteld voor een facilitair regisseur en een projectleider I en A. De facilitair regisseur zal ingezet worden met het oog op de aanstaande verhuizing naar en het samenwonen in het Huis van Borne. De facilitair regisseur ontwikkelt ook een nieuw facilitair concept in samenhang met het Kulturhus. De projectleider I&A zal zich met name inzetten op de diverse projecten die nodig zijn zowel binnen de lijn als binnen I en A. Zoals eerder aangegeven is deze functie van cruciaal belang om de bedrijfsvoering op niveau te brengen en te houden. Organisatieontwikkeling Op basis van het rapport ‘Verder op de weg vooruit’ zijn diverse aandachtspunten en aanbevelingen voor de toekomst geformuleerd, waaronder een nieuwe organisatiestructuur en werkwijze. Deze zijn vertaald in een nieuwe organisatieregeling, die door het college in 2023 is vastgesteld.
De gemeenteraad is in het voorjaar van 2024 geïnformeerd over de uitkomsten en opvolging van de analyse van de organisatie. De nieuwe organisatiestructuur is per 1 mei 2024 geïmplementeerd. Heel 2024 staat in het teken van het borgen van de nieuwe leidinggevende structuur en werkwijze, teambuilding en opleiding voor de nieuwe teams en afdelingen. Tevens is een start gemaakt met een uitgebreide variant van het Hybride werken in ons huidige gemeentehuis, alvast vooruitlopend op de verhuizing naar het Huis van Borne (zie ook dienstverlening en digitalisering). Er is een ontwikkelagenda opgesteld waarin uitgewerkt is hoe er invulling gegeven kan worden aan de professionalisering van de organisatie. De implementatie daarvan vindt grotendeels plaats in 2025.
Pagina 42
Programmabegroting 2025-2028 1.4.3 Wat mag het kosten? De meerjarenbegroting voor het programma Bestuur en samenleving ziet er als volgt uit: Jaarrekening 2023
Begroting act. 2024
Begroting 2025
MJR 2026
MJR 2027
MJR 2028
272 198 0
39 0 0
21 0 0
21 0 0
21 0 0
21 0 0
403
582
486
486
486
486
0
0
0
0
0
0
11
0
0
0
0
0
884
620
507
507
507
507
9.021 1.702 42
11.545 1.435 69
10.311 1.453 99
10.306 1.448 99
10.180 1.448 99
10.177 1.448 69
1.293
1.395
1.421
1.427
1.420
1.419
2.425
2.489
2.581
2.581
2.581
2.581
55
52
52
52
52
52
Totaal lasten
14.538
16.985
15.916
15.913
15.779
15.745
Saldo
-13.655 N
-16.364 N
-15.410 N
-15.406 N
-15.273 N
-15.239
PR4 Bestuur en samenleving (* €1.000) Baten: Organisatie Bestuur Participatie en communicatie Dienstverlening en digitalisering Veiligheid en openbare orde Vergunningverlening, toezicht en handhaving Totaal baten Lasten: Organisatie Bestuur Participatie en communicatie Dienstverlening en digitalisering Veiligheid en openbare orde Vergunningverlening, toezicht en handhaving
N
In de onderstaande tabel wordt ingegaan op de afwijkingen tussen de actuele begroting 2024 en de begrotingsjaren daarna. Afwijkingen van meer dan € 100.000 worden kort toegelicht. PR4 Bestuur en samenleving verschillen (* €1.000) Organisatie
20242025
1.234 V
20242026
1.239 V
20242027
20242028
Verschillenverklaring
1.365 V
Dit voordeel ontstaat doordat een aantal incidentele middelen die beschikbaar zijn gesteld in 2024 o.a. 1.368 V Oekraïnemiddelen en middelen voor de implementatie van de WOO er vanaf 2025 uitlopen.
Pagina 43
Programmabegroting 2025-2028
1.5 Financieel gezond Inleiding Dit programma gaat vooral over de gemeentefinanciën. Tevens is in dit programma ook het grondbedrijf en gemeentelijk vastgoed ondergebracht.
1.5.1 Wat willen we bereiken? Onze ambitie is een structureel financieel gezonde gemeente. Met een gezonde financiële positie kunnen we onze inwoners een leefbare samenleving bieden voor de komende raadsperiode en daarna. Daarnaast willen we zorgen voor meer transparantie in de gemeentelijke financiën en de grondexploitaties. Op het gebied van vastgoed willen we een maatschappelijke vastgoedportefeuille creëren die aansluit bij de maatschappelijke vragen die spelen in Borne. We sturen en exploiteren op een kostendekkende vastgoedportefeuille en dragen bij aan de gestelde beleidsdoelstellingen. Omdat de gemeente een voorbeeldrol heeft, zetten we ons in om de vastgoedportefeuille te verduurzamen op basis van de afspraken vanuit het Klimaatakkoord. Deze gemeentelijke visie heeft geresulteerd in concrete ambities en doelen. Op het gebied van Grondzaken faciliteren we een strategische en maatschappelijke grondportefeuille die aansluit op de ontwikkelingen en maatschappelijke vragen. Tevens streven we naar een maatschappelijk en financieel optimaal grondbedrijf.