Bijlage: Jaarstukken 2024 inclusief erratum
Tekst van het document
Samen met regionale en lokale partners is gewerkt aan verschillende thema's en ketenaanpakken vanuit het Gezond en Actief Leef Akkoord ( GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zoals valpreventie, JOGG (gezonde jeugd, gezonde toekomst), welzijn op recept en Kansrijke start. De gunning en implementatie voor de regionale aanbestedingen van de maatwerkvoorzieningen jeugd en maatschappelijke ondersteuning begeleiding en dagbesteding zijn afgerond. De lokale gunning voor Aanvullend Openbaar Vervoer, Jeugdvervoer en gym- en zwemvervoer is afgerond. Het implementatieteam is opgericht voor de voorbereidingen voor de start in augustus 2025. Voor het versterken van het voorliggende veld wordt samengewerkt met regionale en lokale partners. Met behulp van subsidies is gewerkt aan het versterken van voorliggende dagbesteding voor inwoners met dementie en heeft er een onderzoek plaats gevonden naar cliëntondersteuning in gemeente Borne. Voor jeugd is gewerkt aan de projecten Interprofessioneel Samenwerken en Jonge Kind om de samenwerking tussen onderwijs, kinderopvangorganisaties en de gemeente te versterken. Voor het speciaal onderwijs is de pilot Jeugdhulpteams voortgezet om de samenwerking te versterken.
De regionale samenwerkingsagenda Jeugd wordt vertaald naar een lokale samenwerkingsagenda en gemeente Borne maakt onderdeel van diverse regionale projectgroepen zoals onderwijs en zorg, samenwerken met de sociale basis, aanpak wachttijden en PACT scheiden zonder schade. De hervormingsagenda jeugd kent verschillende verplichte thema's waar de gemeente aan moet voldoen. Wanneer wij hier niet aan hebben voldaan, volgt een korting van het Rijk. Gemeente Borne heeft een aantal incidentele projecten en pilots waarmee wij al deels voldoen aan de hervormingsagenda. Voor de voor- en vroegschoolse educatie (VVE) zijn wij gestart met het gebruiken van de VVE-monitor. We zijn begonnen met het actualiseren van het integraal huisvestingsplan (IHP). In 2024 is de Cultuurnota ‘Meedoen is de Kunst! 2024+’ vastgesteld om cultuur in Borne te versterken. Samen met de Cultuurregio is gewerkt aan het regionaal uitvoeringsprogramma.
Pagina 27
Jaarstukken 2024 Voor inwoners met een laag inkomen is het plan van aanpak energiearmoede geactualiseerd. Zo is de witgoedregeling ingevoerd en kunnen inwoners gebruik maken van subsidiemaatregelen voor isolatiemateriaal. Borne werkt heeft een doorstart gemaakt en Borne werkt 2.0 is bij de SWB (Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente) ondergebracht voor activatietrajecten en re-integratietrajecten. Er is een start gemaakt met het vernieuwen van het armoedebeleid. Voor jongeren met schulden is gestart met het Jongeren perspectieffonds. In 2024 hebben wij 300 Oekraïense ontheemde opgevangen bij Maria Mediatrix en bij de Zwanenhof. De taakstelling voor statushouders is voldaan. In het verdeelbesluit van de minister van Asiel en Migratie eind december is de taakstelling voor Asielopvangplaatsen en minderjarige vreemdelingen opvangplaatsen vastgesteld op nul.
2.3.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? De focus van ons beleid is gericht op gezonde inwoners in een gezonde leefomgeving. Hierbij gaan wij uit van positieve gezondheid, waarbij het betekenisvol leven van mensen centraal staat. De nadruk ligt op veerkracht, eigen regie en het aanpassingsvermogen van de mens en niet op de beperkingen of ziekte zelf. Er wordt de komende jaren gewerkt aan meer nabijheid, vanuit het uitgangspunt ‘de mens centraal’. Door mensen beter en sneller te bereiken en toe te leiden naar het (preventieve) algemene aanbod binnen gemeente Borne kunnen mensen blijven meedoen en problemen in een vroeg(er) stadium opgepakt en of voorkomen worden. Ons doel is een inclusief, gezond en sociaal Borne waarin inwoners de ruimte hebben om naar eigen kunnen en wens mee te doen. Inwoners nemen verantwoordelijkheid voor hun eigen leven. Lukt dat niet? Dan bieden we passende hulp en ondersteuning. Het Sociaal Hus vormt hiervoor een laagdrempelige toegang. We werken vanuit de uitgangspunten van de Visie Sociaal Domein aan de thema’s zelfredzaamheid en samenredzaamheid, normaliseren en accepteren, betekenisvol meedoen en maatschappelijke verbondenheid. Door integraal te werken zijn we effectiever. Daarnaast zetten we in op een aanpak waarin het versterken van de sociale basis en preventie een grote rol spelen.
Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning Inkooptraject Wmo begeleiding en dagbesteding Het inkooptraject voor Wmo begeleiding en dagbesteding is afgerond. Na gunning heeft in het tweede deel van 2024 een implementatietraject plaatsgevonden voor de nieuwe contracten. De contracten gaan in met ingang van 1 januari 2025. Alle gegunde aanbieders zijn getoetst door het KIT model (Kwaliteits- en Integriteits toets), om malafide aanbieders te weren. Inkooptraject Aanvullend Openbaar Vervoer en Jeugdvervoer Het inkooptraject voor het Aanvullend Openbaar Vervoer en Jeugdvervoer is afgerond. Na gunning is een implementatieteam samengesteld. Hierin vindt de voorbereiding plaats voor het ingaan van de nieuwe contracten op 1 augustus 2025. Pilot logeerzorg In februari 2024 zijn wij gestart met de pilot logeerzorg. Dit omdat de toen geldende regeling niet passend was voor planbare logeerzorg. Gemeenten hebben hierin een opdracht vanuit het GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord). De pilot liep af op 31 december 2024. Er is een evaluatie uitgevoerd, deze wijst uit dat de looptijd te kort was om duidelijke conclusies te trekken. Daarom is besloten de pilot logeerzorg te verlengen in 2025. Ketenaanpak valpreventie In Borne wordt al langere tijd aandacht besteed aan valpreventie. Momenteel wordt gewerkt aan een sluitende ketenaanpak, een opdracht uit het Integraal Zorgakkoord (IZA).
Beschermd wonen In de regio is afgesproken dat mensen die recht hebben op beschermd wonen, ook terecht moeten kunnen in andere gemeenten dan alleen in centrumgemeente Enschede. Gemeente Borne is daarom, als onderdeel van de Woonzorgvisie, gestart met een analyse van het aanbod aan woonzorgvoorzieningen. Daarbij gaat het onder andere om voorzieningen voor langdurig verblijf, zoals beschermd wonen. In deze analyse wordt
Pagina 28
Jaarstukken 2024 gekeken hoeveel plekken er zijn en of dat aansluit op de vraag in Borne. Er is nu een verschil tussen vraag en aanbod. Dat verschil vormt een belangrijke opgave voor de toekomst. In 2025 wordt duidelijk welke bijdrage Borne kan leveren aan het verminderen van de regionale wachtlijst voor beschermd wonen. Woonzorgvisie Voor de stand van zaken wordt verwezen naar het Programma Wonen en Leven, onderdeel Wonen en Bouwen. Algemene voorzieningen Het zoveel mogelijk doorontwikkelen van voorliggende voorzieningen (laagdrempelig, zonder indicatie, dichtbij) Gemeente Borne werkt samen met verschillende organisaties om de voorliggende voorzieningen te verbeteren. Er is een dementiescan uitgevoerd waaruit blijkt dat 1,86% van de inwoners in Borne dementie heeft. Dit ligt hoger dan het landelijke gemiddelde van 1,65%. Met deze kennis is er een subsidie aangevraagd en toegekend door ZonMw voor het versterken van laagdrempelige dagactiviteiten voor thuiswonende (dementerende) senioren. In 2024 is hiervoor een kwartiermaker aangesteld bij Wijkracht. Deze kwartiermaker richt zich onder andere op het versterken van de huidige activiteiten en het doorontwikkelen van het Odensehuis. Ook wordt er samen met verschillende betrokken partijen de mogelijkheid voor een gecombineerde dagbesteding onderzocht.
In april 2024 hebben wij het onderzoek naar ‘Cliëntondersteuning in gemeente Borne’ afgerond. Op basis van het onderzoek zijn de volgende adviezen gegeven: Geef professionals en het netwerk van de inwoners meer informatie over cliëntondersteuning, zorg voor goede rolafbakening en verbeter gerichte doorverwijzing. Stimuleer netwerksamenwerking door informele en formele partijen samen te brengen. Ga door met het vergroten van de bekendheid van het Sociaal Hus. Tenslotte wordt de verhuizing naar het Huis van Borne als positieve ontwikkeling benoemd vanwege het laagdrempelige karakter van het Kulturhus. Voor de doorontwikkeling van de cliëntondersteuning in Borne wordt er een plan opgesteld. Dit wordt afgestemd met de verdere ontwikkeling van het Sociaal Hus. Verdere (door)ontwikkeling van de integrale toegang ’Sociaal Hus’ In 2024 heeft het Sociaal Hus zich gefocust op het beter zichtbaar en vindbaar zijn. In april 2024 is de nieuwe website www.sociaalhus.nl gelanceerd. Ook is er meer ingezet op zichtbaarheid door deelname aan bijeenkomsten en actief contact te zoeken op plekken waar veel inwoners komen. Hierdoor is het aantal ondersteuningsvragen gestegen van 262 in 2022 naar 597 in 2024, een toename van 128%. Daarnaast is het team van Sociaal Hus uitgebreid met extra uren vanuit de GALA-middelen.
Hierdoor werken Sociaal Hus-consulenten nu ook in huisartsenpraktijken als praktijkondersteuner Welzijn op Recept. Veel vragen aan de huisarts gaan niet over medische problemen, maar bijvoorbeeld over eenzaamheid, psychosociale klachten of opvoeding. Dit project helpt om inwoners beter te ondersteunen. Vanaf 2024 uitvoering geven aan het herijkte subsidiebeleid om samenwerking te stimuleren, meer in te zetten op preventie en subsidieregelingen per beleidsdoel/thema op te zetten. In 2024 is de nieuwe Algemene Subsidieverordening gemeente Borne 2024 vastgesteld. Hier is uitvoering aan gegeven. We hebben een start gemaakt met de subsidieregelingen die onder deze verordening vallen. Gezondheid SPUK GALA Wij hebben uitvoering gegeven aan de diverse thema’s die vallen onder GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) en IZA (Integraal Zorgakkoord). Dat is lokaal gedaan en in de regionale samenwerking met SamenTwente en Twentse Koers. Wij hebben een kwartiermaker aangesteld om GALA te coördineren. Deze persoon bewaakt de uitvoering van de plannen en de besteding van het bijbehorende budget tot en met 2025.
Pagina 29
Jaarstukken 2024 Samen met lokale partners zijn de plannen van GALA uitgevoerd op basis van wat inwoners nodig hebben. De ketenaanpakken (Valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept en Kinderen en Volwassenen naar Gezond Gewicht) zijn de verbinding tussen GALA en IZA. Er is een coalitie Kansrijke Start en Kansrijk Opgroeien gestart om kinderen een goede start te geven en hen goed te laten opgroeien. Wij hebben in 2024 informatieve theateravonden georganiseerd voor ouders/opvoeders over pubers en verleidingen (alcohol, drugs, roken, social media). Het project Valpreventie is geïntensiveerd in samenwerking met de fysiotherapeuten. Ook is er een succesvolle theater bijeenkomst geweest over gezond ouder worden en valpreventie. Het project SamSam, waarbij de samenwerking met de huisartsen wordt versterkt, is voortgezet in Welzijn op Recept. Consulenten Sociaal Hus sluiten in de rol van praktijkondersteuner Welzijn op Recept aan bij de huisartsenpraktijken. Ze werken vanuit het idee van positieve gezondheid. Het gebruik van het platform onder het Sociaal Hus neemt toe voor communicatie en marketing. Vanuit het JOGG programma (gezonde jeugd, gezonde toekomst) is ingezet op gezond gedrag bij de kinderopvang en tijdens sporttoernooien, zoals water drinken en fruit eten op school.
Er is speciale aandacht geweest voor meer bewegen, mentale gezondheid en het omgaan met verleidingen zoals drank, drugs en social media en voor streven naar een generatie die niet rookt. Preventie- en handhavingsplan Alcohol Het preventie- en handhavingsplan alcohol is opgesteld, om alcohol misbruik te voorkomen. Er zijn afspraken gemaakt met de sportverenigingen over verantwoord schenken van alcohol en er zijn preventieve afspraken gemaakt, zoals over een gezonde kantine en rookvrije sportomgeving. Omgevingsvisie Gezondheid In de nieuw nog te vormen Omgevingsvisie is gezondheid als integrale pijler opgenomen met daarbij de nadruk op een rookvrije omgeving en die uitnodigt tot spelen, bewegen en ontmoeten. Huisartsen Er zijn gesprekken gevoerd over de vraag of er voldoende huisartsen zijn en blijven in gemeente Borne, aangezien er wachtlijsten zijn voor inwoners, inclusief statushouders. Inwoners met zorgwekkend gedrag Om de lokale aanpak voor mensen met zorgwekkend gedrag te actualiseren is het plan om in 2025 een projectleider aan te stellen. Hiervoor is een ZonMw subsidieaanvraag ingediend. Regionale samenwerking Er is regionaal samengewerkt op het gebied van preventie en gezondheid als onderdeel van de gemeenschappelijke regeling SamenTwente (GGD, VTT en OZJT).
Vanwege grote veranderingen in de begroting zijn er in 2024 gesprekken gestart over de kerntaken van de samenwerking. Deze gesprekken worden in 2025 afgerond. Er wordt gewerkt aan de doelen van het Regioplan (2023) als onderdeel van de Twentse Koers. Twee projectleiders van Twentse Koers hebben lokaal ingezet op de uitwerking van de ketenaanpakken Kansrijke Start en Valpreventie. Twentse Koers is de strategische samenwerking tussen de veertien Twentse gemeenten, zorgverzekeraar en zorgkantoor Menzis, SamenTwente en provincie Overijssel. Inburgering en vluchtelingen Opgaven Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders We hebben de gemeenteraad regelmatig geïnformeerd over de drie opgaven en ontwikkelingen rond Oekraïense ontheemden, asielzoekers en statushouders op de korte termijn (2024/2025) en vanaf 2026. In september hebben we aan de provincie Overijssel aangegeven hoe wij als gemeente Borne in 2024/2025 invulling geven aan de drie opgaven. Vervolgens heeft de provincie het plan Twentse opgave naar de minister
Pagina 30
Jaarstukken 2024 van Asiel en Migratie gestuurd. We hebben de wettelijke verplichting Oekraïense ontheemden op te vangen. Gemeente Borne vangt 300 Oekraïense ontheemden op. Daaraan voldoen we ruimschoots door het bieden van meer dan 200% van het aantal opvangplaatsen dat we zouden moeten realiseren op basis van een evenredige verdeling van het totaal aantal opvangplaatsen over alle gemeenten. In haar verdeelbesluit van eind december heeft de minister voor Borne zowel de reguliere asielopvangplaatsen (opgave was: 148) als alleenstaandeminderjarige-vreemdelingen opvangplaatsen (opgave was: 13) vastgesteld op nul. Dit betekent dat gemeente Borne over de jaren 2024 en 2025 geen wettelijke asielopgave heeft. Daarnaast blijven we ons inzetten om alle statushouders die aan ons zijn toegewezen te huisvesten, om zo bij te dragen aan een betere doorstroming in de opvangketen. Begeleiding nieuwe inwoners We hebben met Vluchtelingenwerk Nederland een overeenkomst afgesloten voor vier jaar, zodat Vluchtelingwerk nieuwe inwoners ook vanaf 2025 blijft begeleiden. Daarmee krijgen deze inwoners een goede start om mee te kunnen doen aan de Nederlandse samenleving. Huisvesten statushouders In 2024 hadden we de opgave om 50 statushouders te huisvesten.
In samenwerking met woningcorporatie Welbions hebben we aan deze opgave voldaan, mede door het versneld wonen, waarbij de locatie aan de Tichelkampweg beschikbaar is gekomen. Er zijn zelfs vijf mensen meer gehuisvest, dankzij de doorstroomlocatie voor statushouders op Maria Mediatrix. Inkopen van inburgeringstrajecten We zijn, samen met de andere 13 Twentse gemeenten, begonnen met de inkoop van nieuwe inburgeringscursussen. De nieuwe contracten gaan vanaf 2026 in. Bieden van opvang van Oekraïense ontheemden We vangen 300 Oekraïense ontheemden op, 210 op Maria Mediatrix en 90 bij de Zwanenhof. Jeugd In de Twentse Monitor Sociaal Domein 2024, opgeleverd door Kennispunt Twente, zijn voor Borne de volgende ontwikkelingen zichtbaar:
Percentage jeugdigen met jeugdhulp gedaald van 15,2% (peildatum 31-12-2023) naar 14,1% (peildatum: 31-12-2024);
Van 627 huishoudens met jeugdhulp (peildatum 31-12-2023) naar 595 huishoudens met jeugdhulp (peildatum 31-12-2024);
Van 1629 jeugdhulp indicaties (peildatum 31-12-2023) naar 1499 indicaties (peildatum 31-12-2024);
Er is een stijging zichtbaar op de onderdelen dyslexie, inzet van diagnostiek en lage ondersteuningsbehoeften tegen over een daling op de uithuisplaatsingen, specialistische jeugdzorg en behandeling binnen de specialistische GGZ.
Versterken van de samenwerking met het onderwijs, kinderopvangorganisaties en jeugdregisseurs. Het afgelopen jaar zijn we gestart met het project Interprofessioneel Werken (IPW), een initiatief vanuit het onderwijs. Dit begon op de Beekparkschool, waar een team van verschillende specialisten samenwerkt. Zij richten zich op zowel onderwijs als de gezondheid en het welzijn van kinderen, met als doel de kloof tussen school en thuis te verkleinen. Dit verbetert de samenwerking en wordt volgend jaar op meer scholen uitgebreid. Daarnaast hebben wij veel aandacht besteed aan de doorgaande lijn voor kinderen van 0 tot 12 jaar. Wij hebben afspraken gemaakt om de overgang van kinderopvang naar onderwijs soepeler te laten verlopen en de samenwerking met jeugdregisseurs te versterken. De orthopedagoog speelt hierin een belangrijke rol door observaties uit te voeren in en nauw samen te werken met de orthopedagoog van het onderwijs. Maar ook door deel te nemen aan pre-SOT overleggen (dit zijn vooroverleggen waarin vroegtijdig wordt besproken wat een kind mogelijk nodig heeft bij de overstap naar school).
Pagina 31
Jaarstukken 2024 BSO+ doorontwikkelen De BSO+ functioneert goed en zowel jeugdigen als ouders zijn tevreden. De samenwerking met het onderwijs en jeugdregisseurs verloopt soepel. Inmiddels zijn enkele kinderen doorgestroomd naar de reguliere BSO. Dit wordt bereikt door hen te ondersteunen in zelfredzaamheid en hen te laten wennen aan de reguliere groepen. Omdat De Drie Biggetjes ook reguliere groepen heeft, is de samenwerking efficiënt. De BSO+ leidsters kunnen de leidsters van de reguliere groepen ondersteunen bij het bieden van passende begeleiding. Ondersteunen van reguliere verenigingen Dit initiatief was oorspronkelijk bedoeld om sportverenigingen te ondersteunen en het aanbod uit te breiden voor kwetsbare jeugd. Echter, sportverenigingen bleken dit zelf al goed te kunnen organiseren, waardoor er weinig behoefte aan ondersteuning was. Daarom hebben wij de focus verlegd naar directe begeleiding van jeugdigen om hen te stimuleren meer te bewegen. Een voorbeeld hiervan is het aanbieden van weerbaarheidstrainingen aan vier kwetsbare jongeren via de buurtsportcoach. Dit helpt hen om zelfstandiger deel te nemen aan sport door hun zelfvertrouwen te vergroten, grenzen te herkennen en sociale vaardigheden te ontwikkelen. Daarnaast is er samenwerking met de beweegmakelaar van de Gemeente Borne, die kwetsbare jongeren ondersteunt bij het vinden van een gezonde en passende leefstijl.
Effectief helpen van jongeren en hun ouders/verzorgers op scholen van speciaal onderwijs door het op school leveren van jeugdhulp door zorgaanbieders. In 2024 zijn de Jeugdhulpteams geëvalueerd door Kennispunt Twente. De resultaten tonen duidelijk aan dat jeugdhulp binnen het speciaal onderwijs waardevol is, zowel inhoudelijk als financieel. De pilot loopt tot de zomer van 2025, maar vanwege de positieve uitkomsten heeft het college in december 2024 besloten deze structureel te maken. De kosten zijn gedekt door een verschuiving binnen de maatwerkbudgetten. Om dit te waarborgen, moet het Jeugdhulpteam worden aanbesteed, een proces dat in 2025 wordt uitgevoerd. De regionale samenwerkingsagenda jeugd wordt vertaald naar een lokale samenwerkingsagenda. Er is veel overlap tussen landelijke, regionale en lokale uitdagingen. Regionaal sluiten we aan waar mogelijk, maar het vertalen naar een lokale samenwerkingsagenda blijkt lastig, mede door afhankelijkheid van bredere ontwikkelingen. Een overzicht van regionale projecten en de voortgang is te vinden op www.samen14.nl. Borne kiest bewust welke projectgroepen het ondersteunt. Alle Twentse gemeenten werken samen om ervaringen te delen en met beperkte middelen veranderingen in de zorg te realiseren.
Borne zet zich actief in op verschillende onderdelen van deze agenda: Onderwijs en zorg → Gericht op betere samenwerking tussen onderwijs en zorg. Dit omvat de Jeugdhulpteams en het waarborgen van onderwijs voor jeugdigen in gesloten instellingen. Samenwerking met de sociale basis → Gericht op het versterken en, waar mogelijk, uniformeren van lokale teams. Daarnaast loopt regionaal de Aanpak Wachttijden, met projecten om wachttijden in de jeugdzorg te verkorten. In 2024 is Startpunt Jeugd (voorheen Jeugdhuis) gestart, een project dat snellere en passende verwijzing vanuit de huisarts naar specialistische GGZ regelt en herstelgericht werkt tijdens de wachttijd. Dit gebeurt in samenwerking met vier specialistische GGZ-aanbieders en de gemeente Losser. Doorontwikkeling van de sociale basis, onder andere door het aansluiten bij het PACT scheidingsloket en de pilot buurtgezinnen. In november 2023 heeft Borne zich aangesloten bij PACT Scheiden zonder Schade. Eind 2024 is de eindconclusie van dit project opgeleverd. Het afgelopen jaar is hierin geïnvesteerd door bijeenkomsten met ketenpartners te organiseren, ondersteuning en informatie voor familie en naasten aan te bieden, eigenkrachtbijeenkomsten opnieuw in te zetten, een gezamenlijke website te ontwikkelen (te vinden via Sociaal Hus) en casusanalyses uit te voeren.
Een belangrijk onderdeel van de eindconclusie is het regionaal uitdragen van een nieuwe visie, waarin rust en tijd voor rouw centraal staan. Dit verschilt van de eerdere aanpak, die sterk de nadruk legde op gezamenlijk ouderschap en blijvende communicatie in het belang van het kind. De nieuwe visie stelt dat gezamenlijk of
Pagina 32
Jaarstukken 2024 parallel solo-ouderschap beter werkt wanneer alle gezinsleden eerst tijd en ondersteuning krijgen om de scheiding te verwerken en praktische zaken te regelen. Deze aanpak vraagt om een andere werkwijze, die regionaal wordt omarmd. Het komende jaar is het belangrijk dat professionals hier ook in worden getraind. In Borne zijn jeugdregisseurs, Wmo-regisseurs en Wijkracht hierbij betrokken. Samen met ketenpartners brengen zij in kaart hoe deze visie lokaal kan worden toegepast en wat hiervoor nodig is. Ten aanzien van buurtgezinnen. Dit is afgelopen jaar niet opgestart. Het is onvoldoende helder waar deze pilot het beste belegd kan worden. Ook met oog op eventuele borging. Onderbrengen bij professionele partijen brengt aanzienlijke kosten met zich mee. Onderbrengen bij vrijwilligers vraagt veel in de ondersteuning bij het opzetten en wordt gezien als kwetsbaar. Eerst dient er beter onderzoek gedaan te worden naar hoe de sociale basis er niet alleen uitziet in Borne, maar ook hoe deze functioneert. Hierin kan meegenomen worden welke vorm van het project buurtgezinnen past binnen de gemeente Borne. Nieuw inkooptraject jeugdhulp per 2025 De inkoop is afgerond en nieuwe contracten zijn ondertekend.
Onderwijs Verbetering van de samenwerking tussen scholen, kinderopvang en gemeente Om de samenwerking tussen scholen, kinderopvang en gemeente te verbeteren is het plan 'doorgaande lijn' aangepast. Door de gemaakte afspraken tussen deze partijen, verloopt de overgang van kinderopvang naar school soepeler. VVE-monitor Sinds september 2024 wordt gewerkt met de VVE-monitor (voor- en vroegschoolse educatie). Deze monitor zorgt ervoor dat de toewijzing en doorverwijzing van kinderen digitaal en sneller verloopt. Dit maakt het makkelijker voor jeugdgezondheidszorg, gemeente en VVE-aanbieders om met elkaar te communiceren en om te zien hoeveel kinderen deelnemen aan VVE-programma's. Start van de bouw van het kindcentrum in Borne-West Het pand van basisschool Jan Ligthart is gesloopt en de bouw van het kindcentrum in Borne-West is begonnen. Leerlingen van de basisscholen Jan Ligthart en ’t Oldhof krijgen tijdelijk les op de huidige locatie van ’t Oldhof. Het Kindcentrum biedt ruimte aan deze twee samengaande scholen. Daarnaast komt is er ruimte voor een kinderopvang en een samen-naar-schoolklas. Vernieuwing van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Wij zijn gestart met het actualiseren van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). Dit plan geeft richting aan de huisvesting van het onderwijs in Borne voor de komende jaren.
In 2025 wordt het IHP vastgesteld, zodat hier vanaf 2026 uitvoering aan kan worden gegeven. Cultuur Cultuurnota ‘Meedoen is de kunst! 2024+’ De cultuurnota 'Meedoen is de kunst! 2024+' is vastgesteld. Dit is een plan waarin we doelen hebben gesteld om de cultuur in Borne te versterken. De acties uit de cultuurnota worden geconcretiseerd in een uitvoeringsagenda, die in 2025 gereed zal zijn. Uitvoeringsprogramma Cultuurregio Twente Samen met de Cultuurregio Twente hebben wij gewerkt aan het uitvoeringsprogramma. De Cultuurregio Twente wil dat iedereen in Twente toegang heeft tot cultuur. Om dit te bereiken, zijn projecten voortgezet, zoals de maakplaatsen, creatieve broedplaatsen en Cross-TIC. Ook zijn nieuwe projecten gestart, zoals een regionaal programma voor jongeren en het onderzoeken van de besteding van de extra middelen voor het versterken van de bibliotheken. Hiervoor zijn regionale werkgroepen opgezet. Bijdragen aan Cultuureducatie en Muziekakkoord
Pagina 33
Jaarstukken 2024 Dit jaar hebben wij wederom bijgedragen aan het cultuureducatieprogramma voor de basisscholen in de gemeente Borne. Dit programma helpt kinderen op een creatieve manier kennis te maken met kunst en cultuur. Ook zijn we gestart met het voorbereiden van een nieuw cultuureducatieplan voor de komende vier jaar, zodat we de cultuur in het onderwijs blijven stimuleren. In dit plan is uitgewerkt hoe alle leerlingen in Borne in aanraking komen met alle verschillende vormen van kunst en cultuur. Daarnaast hebben wij bijgedragen aan het Muziekakkoord, dat zich richt op het integreren van muziekonderwijs in het basisonderwijs. Herdenking 4 mei en Bevrijdingsdag 5 mei Samen met Stichting Comité 4 en 5 mei is invulling gegeven aan de herdenking van 4 mei en de viering van Bevrijdingsdag op 5 mei. Met subsidie zijn een passende herdenking en viering georganiseerd, waarbij de historische en actuele betekenis centraal staat. Kunstcollectie gemeentehuis Voor de aankomende verhuizing naar het nieuwe gemeentehuis is de gehele kunstcollectie van de gemeente in beeld gebracht. In 2025 kan op basis hiervan besloten worden welke kunstwerken meeverhuizen naar het nieuwe gemeentehuis en welke bestemming de overige kunstwerken krijgen. Cultureel Erfgoed Er is uitvoering gegeven aan de wettelijke taken op het gebied van het gebouwde cultureel erfgoed.
Het gaat dan om de afhandeling van vergunningsaanvragen voor rijks- en gemeentelijke monumenten en het beschermde dorpsgezicht Oud Borne. Verder is de kerkenvisie (een inventarisatierapport) vorig jaar afgerond. Bekeken wordt nog in hoeverre de aanbevelingen uit dit rapport kunnen worden geïmplementeerd. Tenslotte is er opdracht gegeven voor een inventarisatie van karakteristieke boerderijen en schuren in het buitengebied. Deze inventarisatie wordt in 2025 afgerond. Sport Sportcomplex BorneWest De werkzaamheden voor de realisatie zijn door ons volgens planning uitgevoerd. Na vaststelling van het plan van eisen heeft een aanbesteding plaatsgevonden waar voldoende bedrijven hun aanbieding voor hebben ingediend. In december is de gunning gedaan aan de bouwer en het installatiebedrijf. Bij de blaashal zijn tijdelijke toiletten geplaatst voor de gebruikers van de beachvelden en de blaashal. De werkzaamheden in het zwembad voor het peuterbad en entree zijn uitgevoerd, maar hebben door leveringsproblemen toch meer tijd gevraagd dan was voorzien. Daarom is de oplevering van de entree en het peuterbad voorzien in 2025. Vernieuwing sportgrasveld Een natuurgrasveld dat verhuurd wordt aan NEO heeft een nieuwe toplaag gekregen. Ook is in dit veld een nieuwe drainage aangebracht en is de elektriciteitskabel voor de verlichting vervangen.
Tarieven meerjarig vastgesteld De tarieven zijn meerjarig (seizoen 2024/2025 en 2025/2026) vastgesteld zodat de verenigingen weten waar ze aan toe zijn bij het opstellen van de toekomstige begrotingen en zodat de kostenstijgingen door inflatie over meerdere jaren verdeeld worden. Leerlingen bewegen in een gezonde omgeving Alle leerlingen van groepen 3 tot en met 8 bewegen wekelijks kwalitatief goed onder leiding van een vakleerkracht met aandacht voor de lichamelijke ontwikkeling. Steeds meer scholen hebben ook voor de leerlingen van groep 1 -2 (kleuters) aandacht voor de lichamelijke ontwikkeling in combinatie met de ontwikkeling van het denkvermogen en gezond opgroeien. Daarnaast maken kinderen onder schooltijd kennis met allerlei takken van sport zoals schaatsen, zwemmen en diverse balsporten. Voldoende water drinken, fruit eten en diverse korte beweegactiviteiten op het schoolplein en in de klas zijn ingevoerd om aandacht te schenken aan een gezonde leefomgeving en een dynamische schooldag.
Pagina 34
Jaarstukken 2024 Sportstimulering: brede inzet bewegen als voorliggende voorziening De buurtsportcoaches verrichten veel werkzaamheden die samenhangen met andere beleidsvelden van de gemeente. In het kader van Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Integraal Zorgakkoord (IZA) zijn verschillende activiteiten uitgevoerd. Voor het stimuleren van een gezonde leefstijl en vitaal ouder worden zijn vier cursussen valpreventie georganiseerd (veertig deelnemers). Ook zijn er fietslessen voor ouderen en statushouders gegeven. Er is een scootmobieldag geweest, samen met aanbieders van hulpmiddelen, waarbij controles en direct kleine reparaties zijn uitgevoerd. Aandacht voor veiligheid is ook onderdeel van het programma, evenals de mogelijkheid gebruik te maken van een duo-fiets. De Actieve Ontmoeting als voorliggende dagactiviteit met aandacht voor bewegen, gezonde lunch en ontmoeten is wekelijks goed bezocht door senioren. De buurtsportcoaches hebben diverse sport- en spelactiviteiten geregeld en begeleid voor Oekraïense ontheemden. Binnen het bewegingsonderwijs is aandacht voor kinderen met overgewicht, dit heeft nog niet geleid tot een ketenaanpak.
Een passend sport- en beweegaanbod: inclusie en diversiteit Door tussenkomst van de beweegmakelaar en in samenwerking met de huisartsenpraktijken zijn minimaal dertig inwoners naar een sport- en beweegaanbod geleid die goed past bij deze inwoners. Rekening wordt namelijk gehouden met financiële, sociale en praktische belemmeringen van deze inwoners. Het aantal van minimaal dertig is meer dan verwacht. Ook zijn twee inwoners door de beweegmakelaar ondersteund met het verkrijgen van aangepaste sportmaterialen waardoor zij nu wekelijks actief sporten. Protocol waardering sportprestaties Het protocol waardering sportprestaties is door ons gemaakt. In dit protocol zijn de procedures en criteria beschreven voor de waardering en huldiging van (top)sporters uit de gemeente Borne. Dit protocol is de leidraad voor het erkennen van (top)sporttalent. Met de waarderingen wordt de sportieve cultuur in de gemeente bevorderd en gestimuleerd. Tijdelijke adviescommissie Sport en Bewegen en sportplatform Begin 2024 zijn de nieuwe leden van de Tijdelijke adviescommissie Sport en Bewegen benoemd. Hun eerste ongevraagde advies betrof de aanpassing van de regeling in het sociaal fonds voor inwoners van 18 jaar en ouder.
Daarnaast is een lokaal sportplatform ingericht onder leiding van Borne Sport waarbij de sportverenigingen en sportaanbieders periodiek bij elkaar komen en informatie over actuele sportonderwerpen delen. Werk en inkomen Verstrekken van uitkeringen en bijdragen uit armoederegelingen die bijdragen aan een toereikend inkomensniveau voor mensen die zelf niet in hun onderhoud kunnen voorzien. In 2024 hebben gemiddeld 276 inwoners een bijstandsuitkering ontvangen, wat in lijn is met de prognose van 278 inwoners. Ten aanzien van het verloop van het totaal aantal bijstandsuitkeringen is in 2024 een verschil te zien ten opzichte van 2023. In 2023 steeg het aantal bijstandsuitkeringen namelijk geleidelijk van 263 naar 283, daarentegen daalde het totaal aantal bijstandsuitkeringen in 2024 van 283 naar 273. 814 huishoudens hebben de energietoeslag ontvangen. Hiervan is de toeslag 706 keer ambtshalve verstrekt en 109 keer op aanvraag.
Pagina 35
Jaarstukken 2024 In juli 2024 hebben we 43 zomerpakketten gegeven aan kinderen van 4 tot en met 17 jaar, zodat ze in de zomervakantie leuke activiteiten konden doen. In het kader van de aanpak energiearmoede is het plan van aanpak energiearmoede door ons geactualiseerd, het plan is uitgebreid met een tweetal maatregelen, te weten: 1.
De witgoedregeling. Met deze regeling kunnen inwoners met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm gratis duurzaam witgoed (koken, koelen en/of wassen) aanvragen via bijzondere bijstand.
2.
Een subsidiemaatregel van € 3.000 voor het aanbrengen van grote isolatiemaatregelen (dak-, vloer, of (spouw)muurisolatie) voor inwoners met een laag inkomen tot 150% van de bijstandsnorm en een koopwoning tot € 479.000,-. Indien de aanvrager ook in aanmerking komt voor de NIP-subsidie kan het totale subsidiebedrag oplopen tot € 5.000. De aanvrager wordt compleet ontzorgd door het duurzaam bouwloket.
Tot slot hebben we aan het eind van 2024 ruim 750 huishoudens een VVV-cadeaukaart ter waarde van € 40,aangeboden. Het bieden van ondersteuning aan inwoners die op eigen kracht niet in staat zijn om door middel van werk deel te nemen aan de samenleving. Om dit mogelijk te maken hebben we het project Borne Werkt nieuw leven in geblazen. Op basis van de evaluatie die heeft plaatsgevonden is in de SWB een partner gevonden die het project Borne Werkt de gewenste professionaliseringsslag kan geven. De SWB heeft al ruime ervaring op het gebied van re-integratie en zij kunnen deze kennis en ervaring inzetten bij de activatietrajecten. Ook is het aantal plekken voor Beschut Werk uitgebreid met drie extra plekken waardoor de taakstelling van tien is opgehoogd naar dertien werkplekken. Bezien op welke wijze we als gemeente mensen kunnen ondersteunen bij het rondkomen in een situatie waarin dit voor steeds meer huishoudens door ontwikkelingen op mondiaal en landelijk niveau (stijgende gasprijzen, hoge inflatie) moeilijk wordt. Het beleidskader armoedebeleid wordt herijkt en om goed beeld te krijgen waar de behoeftes van de inwoners liggen zijn zij actief benaderd en gevraagd om een vragenlijst in te vullen. In december 2024 is de uitkomst gedeeld en was de conclusie dat de respons niet voldoende is om een betrouwbaar oordeel te kunnen geven.
Daarop is besloten om in het eerste kwartaal van 2025 een nieuw onderzoek uit te laten voeren. Op het gebied van schuldhulpverlening zijn we in 2024 gestart met het Jongeren Perspectief Fonds (JPF). De JPF-methodiek is speciaal ontwikkeld om jongeren in de leeftijd van 18 tot 27 jaar te helpen bij het oplossen van hun problematische schulden in combinatie met problemen op andere leefgebieden. We zijn inmiddels gestart met twee jongeren en we gaan uitbreiden naar vijf jongeren. In het kader van aanpak energiearmoede is in 2024 besloten om de samenwerking met stichting Duurzame Initiatieven Borne met een jaar te verlengen. Op deze manier wordt een voortzetting gegeven aan het project ‘Energiekansen’. Inwoners met een laag inkomen worden voorzien van kleine isolatiemaatregelen en krijgen gratis energieadvies.
Pagina 36
Jaarstukken 2024 2.3.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR3 Inclusieve samenleving
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
Voorzieningen maatsch. ondersteuning
7.349
8.032
8.145
113 N
Algemene voorzieningen
1.878
2.100
2.017
-83
Gezondheid
1.441
1.538
1.600
62 N
344
6.015
6.059
44 N
Jeugd
8.817
9.844
10.412
568 N
Onderwijs
2.935
3.014
2.787
-227
V
Cultuur
764
948
892
-55
V
Sport
4.157
4.618
4.624
6 N
Werk en inkomen
10.978
12.281
12.495
215 N
Totaal lasten
38.662
48.389
49.031
642 N
Voorzieningen maatsch. ondersteuning
277
277
358
81
Algemene voorzieningen
48
71
70
0 N
Gezondheid
219
219
263
45
V
Inburgering en vluchtelingen
214
7.812
8.211
399
V
Jeugd
88
381
299
-82 N
Onderwijs
351
355
363
8
V
Cultuur
11
11
25
15
V
Sport
1.659
1.632
1.440
-192 N
Werk en inkomen
5.581
6.253
6.163
-90 N
Totaal baten
8.447
17.010
17.192
181 V
-30.216
-31.379
-31.839
-460 N
Verschil
Lasten:
Inburgering en vluchtelingen
V
Baten:
Saldo PR3 Inclusieve samenleving
V
Pagina 37
Jaarstukken 2024
2.4 Bestuur en samenleving Inleiding Binnen dit programma komen onderwerpen als bestuur, communicatie, veiligheid en dienstverlening aan bod. Ook beleidsthema’s als veiligheid en openbare orde, VTH (Vergunningverlening, toezicht en handhaving), APV en bijzondere wetten en de organisatie (HR) vallen binnen dit programma.
2.4.1 Wat hebben we bereikt? Het afgelopen jaar hebben we ingezet op zichtbaarheid van gemeente Borne. Met de installatie van de kinderburgemeester zijn we herkenbaarder geworden voor de jeugd. Via onze social media hebben we doelgroepgerichter en relevanter gecommuniceerd. De gemeente was zichtbaar in de dorpen en wijken door nauw samen te werken op allerhande onderwerpen. Er was aandacht voor veiligheid en specifiek het onderwerp jeugd. De zichtbaarheid werd ook vergroot door inzet van de wijkcoördinator. Daarnaast is er aandacht geweest voor preventie van ondermijnende activiteiten bij ondernemers en inwoners. Steeds vanuit ons motto: 'Zeggen wat we doen én doen wat we zeggen', om een betrouwbare, transparante overheid te zijn.
2.4.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Organisatie Op basis van de in 2023 uitgevoerde analyse van de organisatie heeft het college van B en W eind 2023 het besluit genomen om met ingang van 1 mei 2024 een nieuwe organisatiestructuur vast te stellen. In een raadsbijeenkomst van februari 2024 hebben wij de gemeenteraad hierover uitgebreid geïnformeerd. In het nieuwe organisatiemodel staan de maatschappelijke opgaven centraal. Er is een managementlaag tussengevoegd tussen de gemeentesecretaris/algemeen directeur en de teamleiders; deze afdelingsmanagers zijn zowel inhoudelijk als hiërarchisch verantwoordelijk. Daarnaast zijn de leidinggevenden dichtbij de medewerkers gepositioneerd en hebben de leidinggevenden een kleinere span of control (maximaal 25 medewerkers). Per 1 mei 2024 staat de nieuwe organisatie. Alle leidinggevende posities zijn vervuld en de nieuwe teams en afdelingen hebben hun draai gevonden. Daarnaast staat sinds 1 september 2024 een nieuwe gemeentesecretaris/algemeen directeur aan het hoofd van de organisatie en is op feestelijke wijze afscheid genomen van de vorige gemeentesecretaris. In 2024 is, naast de implementatie van de nieuwe organisatie, gewerkt aan een ontwikkelagenda 2025 en verder voor de organisatie om de kennis en kunde binnen de ambtelijke organisatie op het juiste niveau te brengen en houden. Dit loopt nog door in 2025 en krijgt nu de juiste vorm.
Project de Oversteek In 2024 hebben wij de aannemer geselecteerd voor de realisatie van het Huis van Borne, bestaande uit nieuwbouw en renovatie van het Kulturhus. Medio 2024 zijn wij met de bouw gestart. De contouren van het nieuwe Huis van Borne zijn zichtbaar en het hoogste punt is in december 2024 bereikt. Op het gebied van hybride werken zijn werkafspraken opgesteld, zodat medewerkers optimaal gebruik kunnen maken van de beschikbare ruimte met minder vaste werkplekken. De projectorganisatie is aangepast in verband met de nieuwe fase: realisatie. Er zijn projectleiders per deelproject benoemd en er is structureel overleg tussen de projectleiders. Arbeidsmarkt, werving & selectie Het afgelopen jaar hebben we stappen gezet om onze positionering als werkgever te versterken. We hebben de opmaak van onze vacatures geëvalueerd en uniform gemaakt, zodat ze duidelijker en consistenter zijn. Daarnaast hebben we kritisch gekeken naar onze samenwerkingen met vacaturesites en besloten enkele samenwerkingen stop te zetten vanwege onvoldoende resultaten. Tot slot hebben we inloopmomenten georganiseerd, waarmee belangstellenden op een laagdrempelige manier konden kennismaken met de gemeente als werkgever.
Pagina 38
Jaarstukken 2024 Ten behoeve van de begeleiding van het (personeel)inhuurproces, is besloten om in regionaal verband over te stappen naar een zogenaamde broker. De verwachting is dat het inhuurproces hiermee effectiever en efficiënter gaat verlopen. Hosting digitaal Archief De digitale bereikbaarheid is door ons verbeterd met de beschikbaarstelling van grote series bevolkingsregisters over de periode 1830-1900. Vrijwilligers hebben de basisgegevens van bijna 40.000 negentiende-eeuwse inwoners van gemeente Borne online toegankelijk gemaakt. Daarnaast zijn alle tussen 1905 en 2010 verleende bouwvergunningen digitaal beschikbaar. Voor intern gebruik zijn ook niet-openbare persoonskaarten, gezinskaarten en woningkaarten uit de periode 1920-1986 gedigitaliseerd. Hierdoor is efficiency toegenomen, omdat fysieke raadpleging niet meer nodig is. Uitvoering projecten 2024 Projectportfolio I&A Om de digitale werkomgeving toekomstbestendig te maken is één van de meest kritische informatiesystemen gemoderniseerd. Het document zaaksysteem is overgezet naar de cloud, wat zorgt voor betere beveiliging en beheer. De verhuizing naar het Huis van Borne is nog niet afgerond en staat gepland voor 2026. Dit is later dan oorspronkelijk gepland.
Door deze vertraging en het traject rondom de voorgenomen samenwerking met Hengelo zijn automatiseringsprojecten en de vervanging van verouderde apparatuur uitgesteld. Uitvoering informatiebeveiliging, privacy en security Vanwege capaciteitsproblemen op het gebied van informatiebeveiliging zijn slechts beperkte verbeteringen doorgevoerd. Er zijn wel stappen gezet in bewustwording en technische verbeteringen, zoals het scheiden van de netwerkinfrastructuur in kleinere segmenten. Bestuur In 2024 is de eerste kinderburgemeester van Borne geïnstalleerd. Zij is bij verschillende evenementen aanwezig als vertegenwoordiger van alle kinderen in Borne. In 2024 is de organisatie van 80 jaar vrijheid gestart. Het 'Comité 4 en 5 mei Borne' is hier de coördinerende partij. Samen met veel verschillende organisaties en initiatieven vanuit de samenleving is gewerkt aan een mooi programma om onze vrijheid te vieren. Ook zijn in 2024 de nodige onderscheidingen uitgereikt en hebben naturalisaties, huldigingen en ceremonies plaatsgevonden.
In 2024 konden de groepen 7 en 8 van de basisscholen in gemeente Borne voor het eerst deelnemen aan het educatieve programma Democracity, waarin leerlingen samen bouwen aan hun eigen stad: gaan ze voor bedrijven of juist veel groen? Liever een groot ziekenhuis of toch een middelbare school? Met een beperkt budget moesten ze afwegen wat het beste is voor de samenleving. De leerlingen konden daarnaast vragen stellen aan raadsleden en de burgemeester. In 2024 hebben zes groepen van vijf verschillende basisscholen deelgenomen. Bestuurlijk proces en kwaliteit van voorstellen Via diverse trajecten is ingezet op de professionalisering van het bestuurlijk proces. De opzet van de portefeuillehoudersoverleggen is verbeterd, waarmee de aanloop naar de behandeling van voorstellen in college beter verloopt. Ook is de focus gelegd op de integrale voorbereiding en toetsing van voorstellen, voordat deze het bestuurlijk proces ingaan. Het BOB-vergadermodel van de gemeenteraad heeft ertoe geleid dat ook in de planning van de portefeuillehoudersoverleggen en de bestuurlijke planning van het college gewerkt wordt met een tweevoudige behandeling van een voorstel, wanneer de inhoud van het voorstel erom vraagt. In 2025 wordt nog verder ingezet op deze professionalisering.
Tenslotte is aandacht gevestigd op het annoteren via een standaard proces en het goed, volledig en tijdig informeren van de gemeenteraad over onderwerpen die spelen.
Pagina 39
Jaarstukken 2024 Proces ombuigingen De opgave om een financieel gezonde gemeente te blijven, is onverminderd groot, ook gelet op de vele onzekerheden. In de nota Kaderstelling 2025 - 2028 is een proces op hoofdlijnen beschreven hoe te komen tot een begroting die op termijn reëel en structureel sluitend is. Dit proces is gedurende 2024 aangepast, omdat de gevolgen van het ravijnjaar voor gemeente Borne minder ingrijpend zijn dan vooraf gedacht. De gemeenteraad is daarover geïnformeerd met een brief op 19 november 2024. Het proces ombuigingen eindigt bij de aanbieding van de kadernota 2026 - 2029 aan de gemeenteraad. Interbestuurlijk Toezicht Het Totaalbeeld interbestuurlijk toezicht Borne 2025 is opgebouwd uit zes domeinen: Financiën, Omgevingsrecht VTH (voorheen Wabo), Omgevingsrecht (voorheen Wro), Informatie- & archiefbeheer, Huisvesting statushouders en Erfgoed. De kleur van het totaalbeeld is ook dit jaar groen. Dit betekent dat de risico’s die de provincie ziet op de verschillende domeinen in balans zijn. In 2023 en 2024 was het totaalbeeld ook groen. Van de zes domeinen is alleen het oordeel over het domein Financiën oranje. De overige domeinen kleuren groen. Participatie en communicatie In het laatste kwartaal van 2024 zijn de communicatievisie en participatieleidraad vastgesteld.
Deze geven organisatie en bestuur handvatten om mee te werken en uit te dragen: we doen wat we zeggen en zeggen wat we doen. Afgelopen jaar hebben wij ingezet op de bewustwording en het belang van goede en tijdige communicatie. De eerste effecten hiervan zien we terug bij beleidsvoorstellen en projecten. Communicatie is vroeger en beter ingezet, waardoor inwoners meer en sneller op de hoogte werden gehouden en betrokken. Ook is meer invulling gegeven aan participatie. Enkele voorbeelden hiervan zijn de Spanjaardswijk, de totstandkoming van de Cultuurnota en het BornePanel. Ook heeft de evaluatie van de samenwerking van de dorps- en wijkraden plaatsgevonden. Er is een verandering gekomen in de manier van communiceren: social media wordt meer en informatiever ingezet en er is veel meer berichtgeving op de website zelf. De communicatie is relevanter en meer doelgroepgericht ingezet. Hierdoor zijn inwoners beter geïnformeerd via onze eigen kanalen. Er is een start gemaakt met de voorbereiding om taalgebruik in communicatie toegankelijker te maken, bijvoorbeeld door de inzet van kernkoppen (duidelijke titels en tussenkopjes die de kern van een tekst of alinea samenvatten). Dienstverlening en digitalisering Het digitale loket hebben wij uitgebreid met nieuwe producten en werkprocessen. Een voorbeeld hiervan is de online toestemmingsverklaring voor een paspoort of ID-kaart.
Ook is het burgerportaal sociaal domein in gebruik genomen, waar inwoners online een aanvraag voor leerlingenvervoer kunnen indienen. In 2024 hebben wij de wettelijk verplichte vier (van de elf) informatiecategorieën uit de Wet open overheid (Woo) actief openbaar gemaakt: raadsstukken, organisatiegegevens, Woo-verzoeken en convenanten. De documenten die vallen onder deze informatiecategorieën zijn daardoor te vinden op de website van de gemeente. Ook zijn ze via de landelijke Woo-index te vinden. Haalbaarheidsonderzoek samenwerking automatisering In 2024 heeft een haalbaarheidsonderzoek plaatsgevonden over de mogelijke automatiseringssamenwerking met gemeente Hengelo. Op basis van de uitkomsten van dit onderzoek heeft het college het voorlopige besluit genomen om te willen samenwerken met gemeente Hengelo. Eind 2024 heeft gemeente Hengelo vervolgens een kostenopgave uitgebracht. In 2025 vindt hierover definitieve besluitvorming plaats. Onder de paragraaf Bedrijfsvoering is eenzelfde voortgangsopmerking geplaatst.
Pagina 40
Jaarstukken 2024 Verkiezingen Op 6 juni 2024 vonden de verkiezingen voor het Europees Parlement plaats. Een bijzondere verkiezing voor gemeente Borne. In de gemeenten Alphen aan de Rijn, Boekel, Midden-Delfland, Tynaarlo en Borne werd geëxperimenteerd met een nieuw en kleiner stembiljet. De pilot met het nieuwe stembiljet is succesvol verlopen. Uit de evaluatie van het experiment bleek dat de inwoners van Borne goed op de hoogte waren van het experiment. Het percentage foute stembiljetten was hoger dan bij de andere experimenteergemeenten. Maar dat is goed te verklaren en bij een volgende keer dat er geëxperimenteerd wordt, wordt er meer aandacht besteed aan de begeleiding van oudere inwoners. Veiligheid en openbare orde In 2024 hebben wij verschillende activiteiten uitgevoerd in het kader van de drie speerpunten van het IVP (Integraal Veiligheidsplan) 2023 ev. Leefbaarheid in de wijk In verschillende buurten (Vogelbuurt, Stroom Esch/De Wanne, Letterveld/ Meidoornhof) hebben wij in samenwerking met politie, Welbions, Wijkracht, Twente Milieu en een bewoners- of wijkvereniging Buurtbabbels georganiseerd. De boa's zijn opgeleid voor de Alcoholwet en zijn daarmee inzetbaar voor het Preventie- en handhavingsplan Alcoholwet, wat ook in 2024 door de gemeenteraad is vastgesteld.
Kwetsbare personen / Jeugd Voor ouders van pubers hebben wij drie theateravonden georganiseerd in het Kulturhus. Thema's als alcohol, drugs, vapen, social media, stress en prestatiegedrag stonden hierin centraal. In totaal hebben 170 bezoekers deze bijeenkomsten bijgewoond. In oktober was de opening van drie buurtontmoetingsplekken voor de Bornse inwoners, maar vooral voor de Bornse jeugd. Bij de totstandkoming van de plekken is samengewerkt met de jeugd en omwonenden. Met de politie, boa's, het jongerenwerk en zorgaanbieder RAS is volop ingezet om de overlast rondom deze plekken zoveel mogelijk te beperken. In samenwerking met de gemeente Hengelo is eind 2024 gestart met het vroegsignaleringsoverleg. Het onderliggende convenant voor de gegevensdeling in dit overleg dient door onze gemeente en deelnemende partijen politie en jongerenwerk nog ondertekend te worden. Ondermijning In mei hebben wij een ondermijningsmarkt voor ondernemers en inwoners georganiseerd, waardoor men onder meer door een nagebouwd drugslab, presentaties van de douane en politie of React - weer iets beter is voorbereid op het voorkomen van slachtofferschap van ondermijnende activiteiten. De gemeenteraad heeft in juni het geactualiseerde Bibob-beleid vastgesteld. Ook zijn de collega's die betrokken zijn bij de uitvoering van dit beleid voor de eerste keer getraind.
Spoorveiligheid In maart hebben wij, samen met Veiligheidsregio Twente, de campagne 'Maar wat als?' uitgerold. Alle inwoners rondom het spoor hebben een meterkastkaart ontvangen met wat doen bij calamiteiten op het spoor. Aansluitend daarop is in samenwerking met ProRail en Veiligheidsregio Twente in september bij voetbalvereniging NEO een informatieavond over de risico's rondom het spoorvervoer georganiseerd. Tot slot heeft Prorail, in afstemming met ons, 113-preventiemaatregelen getroffen om suïcide op het spoor te voorkomen, hierbij valt te denken aan het plaatsen van borden met de tekst ‘Ik Luister’ en de verwijzing naar 113Online.
Pagina 41
Jaarstukken 2024 Vergunningverlening, toezicht en handhaving In december hebben wij een nieuwe Uitvoerings- en handhavingsstrategie (UHS) vastgesteld. De bedoeling van deze strategie is richting te geven aan de gemeentelijke VTH-organisatie (Vergunningverlening, toezicht en handhaving) en deze aan te laten sluiten bij de doelen vanuit de Omgevingswet, het coalitieakkoord en de herziening van de visie MijnBorne2030. De strategie is van toepassing op de onderdelen bouw, ruimtelijke ordening, APV en bijzondere wetten. De nieuwe strategie geeft richting voor de VTH-inspanningen voor de komende jaren. Het onderdeel Omgevingsrecht VTH is één van de aspecten die beoordeeld worden door de provincie in het kader van het interbestuurlijk toezicht. Hierin scoort het onderdeel het kleurbeeld groen. Het vaststellen van de UHS was één van de verbeterpunten van voorgaand jaar waarmee het groene kleurbeeld behouden is gebleven.
Pagina 42
Jaarstukken 2024 2.4.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR4 Bestuur en samenleving
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
Verschil
Organisatie
9.465
11.453
9.947
-1.506
Bestuur
1.406
1.435
2.097
662 N
Participatie en communicatie
69
69
39
-30
Dienstverlening en digitalisering
1.316
1.435
1.440
5 N
Veiligheid en openbare orde
1.977
2.489
2.496
7 N
52
52
63
11 N
14.284
16.933
16.081
-851 V
Organisatie
21
39
233
194
V
Bestuur
0
0
153
153
V
Participatie en communicatie
0
0
0
0
-
Dienstverlening en digitalisering
486
582
684
103
V
Veiligheid en openbare orde
0
0
0
0
-
Vergunningverl. toezicht en handhaving
0
0
28
28
V
507
620
1.098
477 V
-13.777
-16.312
-14.984
1.329 V
Lasten:
Vergunningverl. toezicht en handhaving Totaal lasten
V V
Baten:
Totaal baten Saldo PR4 Bestuur en samenleving
Pagina 43
Jaarstukken 2024
2.5 Financieel gezond Inleiding Dit programma gaat vooral over de gemeentefinanciën. Tevens is in dit programma ook het grondbedrijf en gemeentelijk vastgoed ondergebracht.
2.5.1 Wat hebben we bereikt? Onze ambitie is een structureel financieel gezonde gemeente. Met een gezonde financiële positie kunnen we onze inwoners een leefbare samenleving bieden voor de komende raadsperiode en daarna. In 2024 is het rekeningresultaat positief. Dit draagt bij een financieel gezond Borne. Als gemeente Borne willen wij financieel en organisatorisch in control zijn en een realistisch en toekomstbestendig financieel beleid voeren. De financiële lasten en baten moeten meerjarig in evenwicht zijn, waarbij er grip én sturing is op zowel de structurele als incidentele lasten en baten.
2.5.2 Wat hebben we daarvoor gedaan? Financiën Gemeentefonds De circulaires informeren gemeenten over de omvang en verdeling van de algemene uitkering, integratieuitkeringen en decentralisatie-uitkeringen uit het gemeentefonds. Het rijk heeft in de meicirculaire besloten de oploop van de opschalingskorting vanaf 2026 te laten vervallen. Ook is in deze circulaire de systematiek van “samen trap op samen trap af” van het gemeentefonds losgelaten. Vanuit de VNG werd en wordt hier kritisch naar gekeken. Met name in de septembercirculaire werd een aanmerkelijk positiever beeld geschetst dan bij de meicirculaire het geval was. Het ravijnjaar 2026 werd hierdoor minder diep dan wij hadden verwacht. Hierdoor heeft het ombuigingentraject een wat andere vorm gekregen dan eerst was voorzien. Tot slot heeft het rijk eind 2024 de december circulaire gepresenteerd hierin staan beperkte incidentele wijzigingen. In deze periode heeft het Rijk gekeken naar een aantal maatstaven van het gemeentefonds en afrekeningen vanuit het rijk naar gemeenten toe vanuit het verleden. Dit heeft ertoe geleid dat wij een aantal afrekeningen uit voorgaande dienstjaren hebben moeten terugbetalen. Stelposten De stelposten zijn in 2024 grotendeels benut daar waar ze betrekking op hebben. De stelpost voor lonen en taakmutaties is ingezet, dan wel overgeheveld.
Op de stelpost voor achterblijvende inkomsten is een begroot bedrag van € 588.000 blijven staan. Dit is een nadeel waartegenover hogere indexaties van legesopbrengsten in de diverse programma's tegenover staan. Hetzelfde geldt voor de stelpost prijscompensatie. Hierop is € 147.000 overgebleven. Hier tegenover staan binnen de diverse programma's hogere indexaties. Ombuigingen De ombuiging op het gebied van cultuur (€ 50.000) bleek onjuist in de begroting te zijn verwerkt. Deze onjuistheid is bij de halfjaarrapportage 2024 hersteld. Vastgoed Actualisatie vastgoedbeleid Er is door ons start gemaakt met de actualisatie van het vastgoedbeleid. De verduurzaming van onze vastgoedportefeuille maakt daar prominent deel van uit. Verduurzaming vastgoedportefeuille Wij hebben een toekenning ontvangen van de subisidieregeling duurzaam maatschappelijke vastgoed (DUMAVA) voor sporthal Wensinkhof. In 2024 vroegen we een verlenging aan van deze subsidie zodat eerst een nader bouwkundig onderzoek uitgevoerd kon worden.
Pagina 44
Jaarstukken 2024 Realisatie, verbouw en sloop van vastgoed In 2024 startte de bouw van het Huis van Borne en kindcentrum Borne West, verbouwden we het zwembad en startten we de voorbereiding van de realisatie van Sportcentrum Borne West op. Om de bouw van het kindcentrum Borne West te realiseren verplaatste de gemeente de noodlokalen van de Goudbes naar de locatie van 't Oldhof. Wij hebben de woning Leemweg 2 gesloopt om plaats te maken voor openbaar groen. Bij de sloop bleek onverwacht een grotere bodemverontreiniging aanwezig te zijn dan vooraf uit onderzoek naar voren kwam. De sanering startte in 2024 en ronden we af in 2025. Vrijkomende vastgoedlocaties De gemeente startte met afwegingskaders voor een nieuwe invulling van de huidige locatie van het gemeentehuis. In 2024 zijn de noodlokalen bij basisschool ’t Oldhof in gebruik genomen. Deze noodlokalen en de locatie van basisschool 't Oldhof komen na de realisatie van Kindcentrum Borne West terug naar de gemeente. De komende maanden gaat het Integraal Huisvestingsplan inzicht geven of de locatie nog beschikbaar moet blijven voor onderwijshuisvesting. Gesloten en gewijzigde overeenkomsten Wij hebben overeenkomsten gesloten voor Sportcentrum Borne West en kindcentrum Borne West. Daarnaast hebben wij de intentieovereenkomst voor herontwikkeling van de locatie Maria Mediatrix verlengd.
De bedrijfslocatie Bieffel 9 is, met uitzondering van de bedrijfswoning, jarenlang verhuurd geweest aan Twente Milieu. Deze overeenkomst is per eind 2024 opgezegd. Er bestaat discussie over de bepalingen in de collectieve samenwerkingsovereenkomst De Veste. Deze onduidelijkheid deed zich voor tussen alle partijen in de overeenkomst. In 2024 is overeenstemming bereikt met de houder van het DBMO-contract. Ook hebben we gesprekken met de overige partijen gevoerd (over de uitwerking van de afspraken in de individuele samenwerkingsovereenkomsten) om vervolgens ook duidelijkheid te verkrijgen over de resterende deelbedragen. Wijziging in onderhoud Het onderhoud van het Spanjaardgemaal hebben wij overgedragen van de stichting vrienden van het Spanjaardgemaal naar de gemeente. Grondzaken Voor Grondzaken wordt verwezen naar paragraaf 3.7 (Grondbeleid).
Pagina 45
Jaarstukken 2024 2.5.3 Wat heeft het gekost? In onderstaande tabel worden de begrote en gerealiseerde baten en lasten van dit programma weergegeven. Door het afronden op duizendtallen kunnen er afrondingsverschillen ontstaan. Een toelichting op deze cijfers is te vinden in de jaarrekening. PR5 Financieel gezond
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot
Realisatie
Financiën
9.172
10.952
11.607
655 N
Vastgoed
2.824
2.552
1.982
-570
Grondzaken
1.977
6.598
8.054
1.456 N
Totaal lasten
13.973
20.102
21.643
1.541 N
Verschil
Lasten:
Baten:
V
0
Financiën
62.823
67.839
65.532
-2.307 N
Vastgoed
1.146
692
803
111
V
Grondzaken
1.977
6.598
9.313
2.715
V
Totaal baten
65.946
75.129
75.648
520 V
Saldo PR5 Financieel gezond
51.973
55.026
54.005
-1.022 N
Pagina 46
3 Paragrafen
Jaarstukken 2024
3.1 Lokale heffingen De paragraaf Lokale Heffingen geeft inzicht in de diverse gemeentelijke belastingen en de gevolgen daarvan voor de inwoners van Borne. Lokale heffingen hebben tot doel dat de gemeente door het verwerven van eigen middelen dekking vindt voor haar uitgaven in het kader van de uitvoering van de gemeentelijke taken. De invoering, wijziging of intrekking van lokale heffingen gebeurt door een door de gemeenteraad vast te stellen verordening. De definitieve vaststelling van de tarieven door de gemeenteraad heeft plaatsgevonden in december 2023. In 2024 heeft er een eerste onderzoek plaatsgehad naar de kostendekkendheid van de leges en heffingen. Ook is in 2024 de Omgevingswet in werking getreden. Dit heeft directe invloed gehad op hoofdstuk 2 van de legesverordening. Dit onderdeel van de legesverordening maakt geen onderdeel uit van dit onderzoek en zal in 2025 onderzocht worden. Het onderzoek is samen met de belastingverordeningen aan de raad aangeboden.
3.1.1 Inkomsten Van elke euro die huishoudens en bedrijven in Nederland aan belastingen en sociale premies betalen ging in 2024 3,3% naar de gemeenten. De decentrale overheden nemen samen 4,7% voor hun rekening, de rijksoverheid 95,3%.
Grafiek: uit Coelo-atlas overzicht van de lokale lasten 2024.