CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Jaarstukken 2023

Raadsvergadering 2 juli 2024, gemeente BorneBij agendapunt: Jaarstukken 202336.179 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

3.3.4 Civieltechnische kunstwerken Beleidskader Er is een MJOP voor bruggen, duikers en beschoeiingen. Uit het beleid voortvloeiende consequenties In 2022 heeft een schouw plaatsgevonden. Voortkomende uit deze schouw is in 2023 begonnen met de uitvoering van onderhoud aan kunstwerken en deze zal in de eerste helft van 2024 afgerond worden. Medio eind 2024 zal een nieuwe schouw ingepland worden.

3.3.5 Riolering Beleidskader Het beleid, beheer en onderhoud van de kapitaalgoederen is vastgelegd in het vigerende gemeentelijk watertakenplan 2022-2026. Uit het beleid voortvloeiende consequenties Het operationeel beheer en onderhoud wordt jaarlijks door Twente Milieu uitgevoerd en is verantwoord in een dienstverleningsovereenkomst (DVO). In aanvulling op het DVO is op een aantal rioolgemalen groot onderhoud gepleegd. Ook de extreme hoeveelheid regenval in het najaar zorgde voor extra werkzaamheden aan een goed functionerend drainagesysteem. Zoals het jaarlijks betaamt heeft Twente milieu in 2023 een aanzienlijk deel van de riolering gereinigd en geïnspecteerd. Om een goede beoordeling op de restlevensduur van de riolering te krijgen dient de riolering 1 keer in de 15 jaar gecontroleerd te worden. Rioolverbetering en duurzaam waterbeheer is uitgevoerd in ’t Olthof (F35-noord), Wensink-zuid, Europastraat en Ennekerdijk. Volgens de theoretische benadering van de levensduur op de riolering staat in de periode 2030-2035 een verhoogde vervangingsinvestering op het programma. In 2023 is de voorbereiding gestart van een meerjaren investeringsprogramma (MJIP) voor de oudere wijken. Het MJIP geeft uitvoering aan een integrale benadering voor diverse onderhoudswerken.

De raad heeft in 2023 voor de herinrichtingswerken Wensink-zuid (fase 2 t/m 4) een voorbereidingskrediet van een 500.000 euro verstrekt. In de kadernota is voor de inrichtingswerken van de Pr. Bernhardlaan een krediet van ruim 3 miljoen verleend, waarvan ruim 1,3 milj. ten laste komt van de voorziening riolering.

Pagina 49

Jaarstukken 2023

3.3.6 Water Arealen van water gerelateerde voorzieningen zijn in een MJOP van Twente Milieu uitgewerkt. Samen met Twente Milieu is een eerste versie van de beheerkaart voor duikers en sloten samengesteld. De beheerkaart wordt gebruikt om beter inzicht te hebben in de afwatering van een bepaald gebied, maar dient tevens voor de jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden van de gemeente. Bedoeling is om per watersegment de functionaliteit en kenmerken te bepalen in een paspoort. Tijdens langdurige periode van droogte kan de kwaliteit van stilstaand water in vijvers hard achteruit gaan. Er volgt dan vaak algengroei. Dat kan een risico vormen voor de volks- en diergezondheid. Borne doet al enkele jaren ervaring op met een natuurlijk product in de Bongerd vijver voor een betere waterkwaliteit. Gewerkt wordt met regeneratief micro-organismen wat slibafzetting voorkomt. Na de goede bevindingen in de Bongerd is het product afgelopen jaar toegepast in de vijver Oosterveld. Aanvullend kan het worden toegepast bij het retentiegebied Wensink-zuid en Van Speijkplein. Met meer groen en minder verstening worden voorzorgsmaatregelen genomen op de extremere weersomstandigheden. Om het hemelwater te scheiden en lokaal vast te houden wordt bij voorkeur bij herinrichting van stedelijk gebied en aanleg van nieuwbouw meer groen en wadi’s aangelegd.

In 2023 zijn diverse gebieden, waaronder vijver Oosterveld, Europastraat, F35-noord, uitbreiding Bornsche Maten en Pellenhof klimaatadaptief ingericht.

3.3.7 Openbaar groen Beleidskader Wat was het beleidskader in 2023? Uit het beleid voortvloeiende consequenties Vanuit de Nota kapitaalgoederen is er geld beschikbaar voor het aanplanten van bomen in 2023 en het op peil houden van het bomenbestand. Op de Bornsche Maten zijn 241 bomen aangeplant. Ook zijn er tijdens de boomdeeldagen bomen uitgedeeld aan de Bornse inwoners. In totaal ruim 5000 stuks bosplantsoen en bomen. Aan de Azelosestraat en Grotestraat is de groeiplaats van de bestaande bomen verbeterd. Aan de Oude Rietkamp zijn de zieke wilgen (23) gekapt en 60 nieuwe bomen aangeplant. In 2023 zijn er ongeveer 100 bomen aangemeld als te kappen bomen. Conform bomenverordening vindt er compensatie plaats; 150 stuks. Zoals vermeld wordt gewerkt aan een nieuwe Groenbeleidsvisie. De raad moet deze visie, samen met de nieuwe Bomenverordening de komende periode gaan vaststellen. Zonder uitgebreid vooruit te lopen op de inhoud kan worden gesteld dat de belangrijke thema’s gericht zullen zijn op klimaatadaptatie, het behoud en stimuleren van biodiversiteit en het versterken van groenstructuren. Mogelijk leidt dit tot nieuwe investeringen in het groen. Omdat groen in de meeste gevallen een directe relatie heeft met bewoners, krijgt een en ander waar mogelijk gestalte in samenspraak met omwonenden.

Trends en ontwikkelingen Het klimaat verandert, met als gevolg langere droge perioden en zware regenbuien met veel wateroverlast, die een structureel karakter lijken te krijgen. Hierdoor ontstaat schade, met uitval van groenvoorzieningen tot gevolg. Bij vervanging van weggevallen groen wordt in sommige gevallen gekozen robuuster groen en klimaatbomen omdat dit beter bestand is tegen de perioden van hevige regenval en droogte. Er is afgelopen jaar fors ingezet op de preventieve bestrijding van de eikenprocessierups, waardoor de gevolgen relatief beperkt bleven. De preventieve bestrijding bouwen we de komende periode verder af. In regionaal en provinciaal verband is er overleg om de plaagdruk te beheersen en de overlast te verminderen. In 2023 is een pilot gedraaid met Bokashi. Dit betreft het fermenteren van blad dat weer wordt gebruikt in de eigen plantsoenen. Hierdoor is er minder afvoer van blad, en wordt het bodemleven gestimuleerd. Daarnaast is er minder onkruiddruk. De eerste bevindingen zijn positief qua kwaliteitsverbetering en verwerking.

Pagina 50

Jaarstukken 2023

In 2023 is gestart met het mulchen van blad op gazons waar bomen staan. Het blad wordt verkleind en teruggebracht als voedingsstof voor de boom. Hierdoor wordt de bodem verbeterd, heeft de boom meer voedingsstoffen tot zijn beschikking en het vochtvasthoudend vermogen wordt verbeterd.

3.3.8 Gebouwen Beleidskader Hieronder treft u informatie aan rond (het onderhoud van) de gemeentelijk vastgoedportefeuille. In 2013 heeft de raad kaders voor gemeentelijk vastgoedbeleid vastgesteld. Hierin staan kaders op welke wijze wij maatschappelijke doelstellingen willen realiseren met vastgoed als middel. Daarnaast geeft het de uitgangspunten weer voor huurprijsbepaling, uitgifte van vastgoed, instandhouding, verkoop. Voor maatschappelijke organisaties dient de kostprijsdekkende huur te worden geïmplementeerd, waarmee verkapte subsidieverlening via een lagere huur wordt voorkomen. Er is een eerste stap gezet om te verkennen hoe we dit kunnen door ontwikkelen door middel van een nieuwe kadernota vastgoed. Hiermee kan een volgende stap worden gezet in de professionalisering van het vastgoedbeheer. Waarbij de verschillende gemeentelijke rollen en thema’s in het vastgoedbeheer worden opgenomen; verduurzaming, optimalisering, huurprijsbepaling en uitgifte van vastgoed etc. Onderhoud Voor de gemeentelijke gebouwen is een Meerjaren Onderhoud Programma (MJOP) beschikbaar. De MeerJarenOnderhoudsPlanning wordt periodiek (elke 3-5 jaar) geactualiseerd door externe adviseurs conform de NEN 2767. De planperiode strekt zich uit over een horizon van 30 jaar. Conform de in 2021 geactualiseerde MeerJarenOnderhoudsPlanning (MJOP) wordt het onderhoud uitgevoerd.

Het onderhoud is te verdelen in de twee groepen regulier onderhoud en groot onderhoud/ investeringen. Voor alle gebouwen wordt in principe uitgegaan van het plegen van sober, duurzaam en vooral doelmatig onderhoud. De onderhoudsconditie van het vastgoed is gemiddeld goed (conditie 2 conform NEN 2767). Uitzonderingen daargelaten. Voor de gebouwen die niet tot het kernbezit behoren wordt er gekeken naar veiligheid, bruikbaarheid en waardebehoud. Dit zijn met name de gebouwen in projecten die op termijn, verkocht, gesloopt of herontwikkeld gaan worden. De onderhoud strategie bepalen wij in samenspraak met het project. Verduurzaming Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie als het gaat om het verduurzamen van vastgoed. De wet- en regelgeving op het gebied van energiebesparing en duurzaamheid is de afgelopen jaren sterk in ontwikkeling. De nieuw te bouwen gebouwen zullen we hierop aanpassen en maximaal energiezuinig maken, zoals het Huis van Borne en Sportcentrum Borne West. Bovendien is uit de sectortafel Gebouwde omgeving de ambitie voor gemeenten vastgelegd om in 2050 een energie neutrale vastgoedportefeuille te bezitten. De portefeuille routekaarten zijn een instrument om de regie op het vraagstuk verduurzaming van het eigen maatschappelijke vastgoed te houden. De kernportefeuille is geïnventariseerd en de gebouwen die voor verduurzaming in aanmerking komen zijn in beeld gebracht.

Er is een voorzichtig begin gemaakt waarbij in 2023 voor een vastgoedobject dumava is toegekend. Daarnaast is het programmaplan duurzaamheid 2024-2027 opgesteld waarin opgenomen is dat er een totaalplan ontwikkeld wordt om de noodzakelijke en wenselijke verduurzaming van het gemeentelijke vastgoed in beeld te krijgen.

Pagina 51

Jaarstukken 2023

3.3.9 Overzicht onderhoudskosten Resultaat onderhoud kapitaalgoederen (x €1.000)

Begroting 2023

Realisatie 2023

1.032.000

1.044.188

2. Openbare Verlichting

57.000

56.301

3. Straatmeubilair

30.000

26.091

4. Civieltechnische kunstwerken

69.500

53.758

5. Riolering en water

682.000

746.976

6. Openbaar groen

1. Wegen

1.625.000

1.633.734

7. Gebouwen

566.000

509.798

Eindtotaal

4.061.500

4.070.845

Pagina 52

Jaarstukken 2023

3.4 Financiering 3.4.1 Kaders De Wet Financiering Decentrale Overheden (Wet fido) geeft de kaders aan waarin decentrale overheden de treasuryactiviteiten moeten uitvoeren. Het doel hiervan is de bevordering van een gezonde financiering en handhaving van de positie op de kapitaalmarkt.

3.4.2 Renterisiconorm Renterisiconorm (* €1.000) Begrotingstotaal

Begroot 2023

Realisatie 2023

68.523

92.424

Renterisiconorm in procenten

20%

20%

Renterisiconorm in bedrag

13.705

18.485

0

0

Betaalde aflossingen

6.104

6.104

Renterisico Ruimte (+) / overschrijding (-) renterisiconorm

6.104

6.104

7.601

12.381

Renteherzieningen op leningen

Het renterisico is gelijk aan de som van het bedrag aan herfinanciering van vaste schuld (betaalde aflossingen) en het bedrag aan renteherziening op de vaste schuld (renteherziening op leningen). Dit komt neer op het totale bedrag van langlopende leningen waarvan het te betalen rentepercentage wijzigt. Voor gemeenten is de norm vastgesteld op maximaal 20% van het begrotingstotaal. In 2023 was er geen sprake van overschrijding van de renterisiconorm, de ruimte is zelfs toegenomen ten opzichte van de begroting.

3.4.3 Kasgeldlimiet Kasgeldlimiet ( * € 1.000) Begrotingstotaal Kasgeldlimiet in procenten Kasgeldlimiet in bedrag Omvang vlottende schulden Omvang vlottende middelen Netto vlottende schuld Ruimte (+) / Overschrijding (-) kasgeldlimiet

Begroting 2023 Realisatie Q1 Realisatie Q2 Realisatie Q3 Realisatie Q4 68.523 8,5% 5.824

92.424 8,5% 7.856

92.424 8,5% 7.856

92.424 8,5% 7.856

92.424 8,5% 7.856

0 0 -

-12.278 3.434 -8.844

-11.428 13.540 2.112

-13.557 7.538 -6.019

-7.443 6.295 -1.148

5.824

-988

9.968

1.837

6.708

De kasgeldlimiet is bedoeld om de kortlopende schuld te beheersen en wordt ieder kwartaal getoetst. Indien de kasgeldlimiet drie kwartalen op rij overschreden dreigt te worden dient een langlopende financiering te worden geregeld voor het deel dat de kortlopende schuld de limiet overschrijdt. Voor gemeenten is de norm vastgesteld op maximaal 8,5% van het begrotingstotaal.

Pagina 53

Jaarstukken 2023

In 2023 was slechts in het eerste kwartaal sprake van een overschrijding van de kasgeldlimiet. De andere drie kwartalen bleven we binnen de norm.

3.4.4 Financiering en rente Renteschema (in €) De externe rentelasten over de korte en lange financiering

Jaarrekening 2023 1.463.732

De externe rentebaten (idem)

243.737

Saldo rentelasten en rentebaten

1.219.995

De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend De rentebaat van doorverstrekte leningen indien daar een specifieke lening voor is aangetrokken, die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend

579.105

Saldo

579.105

Aan taakvelden toe te rekenen externe rente

640.890

Rente over eigen vermogen

25.870

Rente over voorzieningen

-

-

-

Totaal aan taakvelden toe te rekenen rente

666.760

De aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag 1,0 %)

619.029

Renteresultaat op het taakveld Treasury

47.731

Het renteschema is conform BBV richtlijnen uit de (vernieuwde) notitie Rente 2023 opgesteld en biedt inzicht in de rentelast en op welke wijze de rente wordt toegerekend. De boekwaarde van de activa die integraal zijn gefinancierd per 1 januari 2023 bedraagt € 61,9 miljoen. De aan taakvelden toegerekende rente bedraagt 1,0% over € 61,9 miljoen = € 619.029. De afwijking tussen de werkelijk toegerekende rentelasten (€ 619.029) en de toe te rekenen rentelasten (€ 666.760) bedraagt € 47.731 (V). Bij een afwijking groter dan 25% (renteresultaat / toe te rekenen rente) moet de gemeente een correctie toepassen. De afwijking bedraagt 7,4% dus er hoeft geen correctie plaats te vinden.

Pagina 54

Jaarstukken 2023

3.5 Bedrijfsvoering In de paragraaf bedrijfsvoering wordt ingegaan op de stand van zaken en op de beleidsvoornemens of verantwoording van onze bedrijfsvoeringstaken. Een goede bedrijfsvoering bestaat uit de ondersteunende taken en is een belangrijk middel om de resultaten die de gemeente wil bereiken ook daadwerkelijk te realiseren. De paragraaf Bedrijfsvoering omvat de intern gerichte beleidsterreinen zoals organisatieontwikkeling, Personeel, (interne) Communicatie, Inkoop, Juridisch, Informatisering en Automatisering, Informatiebeveiliging (en securitybeheer en privacy), Financiën, Control en Kwaliteit (met de integrale verbeteragenda en rechtmatigheidsverantwoording).

3.5.1 Personeel Aantrekkelijk werkgeverschap Analyse organisatie In 2023 heeft een uitgebreide analyse van de organisatie plaatsgevonden naar het huidige organisatiemodel. Ook het organisatiebesluit en de besturingsfilosofie die sinds de zomer 2020 aan het organisatiemodel ten grondslag liggen, zijn tegen het licht gehouden. Het gehele proces bestond uit een analyse van diverse (externe) onderzoeken en verschillende contactmomenten met het college, de ondernemingsraad en de medewerkers van de organisatie, waarbij zij hun input hebben kunnen geven op het organisatiemodel en de werkwijze. Conclusie van de analyse is dat een ander organisatiemodel gewenst is, die tegemoet komt aan de wensen en behoeften van bestuur en organisatie, maar ook ondersteunend is aan de toekomst van gemeente Borne als zelfstandige gemeente. In december 2023 heeft het college van B&W besloten dat er per 1 mei 2024 gewerkt wordt conform een nieuwe organisatiestructuur. De uitwerking van het nieuwe organisatiemodel is vastgelegd in de Organisatieregeling gemeente Borne 2024. De basis van het nieuwe model richt zich op het centraal stellen van maatschappelijke opgaven en de leidinggevenden dichterbij de medewerkers positioneren. We introduceren een extra managementlaag met strategisch afdelingsmanagers, ondersteund door teamleiders.

Alle leidinggevenden zijn integraal verantwoordelijk en sturen hun medewerkers hiërarchisch en functioneel aan. In 2024 wordt nadere invulling gegeven aan de doorontwikkeling van de nieuwe organisatiestructuur door het opstellen van een ontwikkelagenda. Doel is om de kennis en kunde binnen de organisatie op het juiste niveau te brengen en te houden. De gemeenteraad is in februari 2024 hierover bijgepraat. Functiehuis HR21 In 2023 is van start gegaan met de actualisatie van het functiehuis (HR21). De aanleiding voor deze actualisatie is tweeledig. Allereerst is de gemeente Borne een inwonersklasse omhoog gegaan. Dit heeft directe impact op het salaris van het College en leidt er tevens toe dat de conversietabel voor de ambtelijke organisatie wordt aangepast. Daarnaast is gebleken dat verschillende functiebeschrijvingen niet meer actueel waren of nog niet ingedeeld in HR21. Om met de actualisatie aan de slag te kunnen gaan, is allereerst budget gevraagd aan de Gemeenteraad. Toen zij hier begin 2023 akkoord op hebben gegeven, kon de actualisatie van start. Met ondersteuning van een extern bureau zijn we aan de slag gegaan met de actualisatie van de functiebeschrijvingen. Teamleiders hebben in het 3e en 4e kwartaal van 2023 alle functies binnen het eigen team (opnieuw) beschreven.

Na afstemming met de betrokken medewerkers is door het externe bureau aan de slag gegaan met de indeling van alle functies. Deze worden begin 2024 opgeleverd. In 2024 volgt de bestuurlijke besluitvorming door het college van B&W op de indelingen en de nieuwe conversietabel. Tevens krijgen medewerkers de gelegenheid een zienswijze in te dienen als zij het niet eens zijn met de indeling van hun functie. Indien functies in een hogere schaal terechtkomen, wordt dit per 1 januari

Pagina 55

Jaarstukken 2023 2023 geëffectueerd. Indien functies in een lagere schaal terechtkomen, geldt een salarisgarantie voor de zittende medewerkers. De OR is gedurende het gehele proces betrokken geweest. Hybride werken Gedurende 2023 hebben wij de wensen in relatie tot hybride werken verder onderzocht en vormgegeven via het deelproject Borne Hybride. Dit betreft een deelproject van het overkoepelende project De Oversteek (Huis van Borne), waarbij de verschillende beelden, wensen en zorgen rond het hybride werken in de toekomst in beeld zijn gebracht. Dit is gedaan door middel van 21 diepte-interviews en een enquête onder alle medewerkers. Deze resultaten zijn vervolgens geanalyseerd en uitgewerkt tot een ontwikkelkader hybride werken.

3.5.2 Interne communicatie Communicatie is de lijm die de verschillende afdelingen binnen de organisatie met elkaar verbindt. Interne communicatie is een sterk bepalende factor voor het gezamenlijk kunnen invullen van de opgaven die op ons afkomen. Interne communicatie tussen bestuur, directie en medewerkers is cruciaal om elkaar op de juiste momenten te kunnen vinden. Vanuit communicatie wordt structureel ingezet op het daarin coachen en adviseren van de organisatie en op het vergroten van de bewustwording van de communicatieve impact van bepaalde keuzes. Het sociale intranet Beezzz is een belangrijk communicatiemiddel voor medewerkers. Naar aanleiding van een evaluatie is in 2022 gekeken welke verbeterpunten doorgevoerd konden worden om Beezzz (nog) meer te integreren in de dagelijkse werkzaamheden én om de gebruiksvriendelijkheid te verbeteren. In 2023 is een vervolg gegeven aan het verbeteren van de informatie op en over Beezzz en worden huidige en nieuwe medewerkers geënthousiasmeerd om berichten te plaatsen over de werkzaamheden binnen de afdeling. Hierdoor groeit de betrokkenheid van medewerkers bij de organisatie.

3.5.3 Inkoop In 2023 is verder uitvoering gegeven aan de professionalisering van inkoop. De volgende resultaten zijn in 2023 bereikt: • De aanbestedingsprocedures voor diverse werken, leveringen en diensten zijn correct uitgevoerd, waardoor de onrechtmatigheid op alle inkopen aanzienlijk is verminderd. Veel aanbestedingen zijn door de budgethouders met ondersteuning van de inkoopadviseur zelf uitgevoerd. • De contractenregistratie is up-to-date en wordt bijgehouden waardoor een lager risico is op onnodige verlengingen. • In 2023 is meer uitvoering gegeven aan het ‘Convenant inkoopsamenwerking 14 Twente gemeenten’ door – waar dit mogelijk was – te participeren in Twentse aanbestedingen, zoals bijvoorbeeld ‘uitzenddiensten’, ‘ICT-hardware’ en ‘software broker’. Tevens was de inkoopadviseur van gemeente Borne direct betrokken bij de voorbereiding van de regionale aanbesteding van Wmo begeleiding individueel en dagbesteding. • In 2023 hebben interne workshops over het inkoopproces en de geldende aanbestedingsregels plaatsgevonden, waardoor meer bewustwording is gecreëerd bij de interne stakeholders. • Vanaf 2023 maakt de inkoopadviseur van gemeente Borne ook deel uit van de regionale SROI (Social Return on Investment) Werkgroep. Deze werkgroep behandelt casuïstiek en volgt actuele ontwikkelingen op de voet.

Door een SROI verplichting mee te nemen in hun aanbestedingen willen de Twentse gemeenten, waaronder gemeente Borne, meer kansen bieden voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

3.5.4 Juridisch Wet open overheid De Wet open overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, voorziet in een opener overheid dan de Wet openbaarheid van bestuur (Wob), bijvoorbeeld door actieve openbaarmaking van informatie verplicht te stellen. Het gaat om de volgende 11 informatiecategorieën: wet- en regelgeving (verordeningen e.d.), organisatiegegevens, raadsstukken, bestuursstukken, stukken van adviescolleges, convenanten, jaarplannen en -verslagen, Woo-verzoeken, onderzoeken, beschikkingen en klachten.

Pagina 56

Jaarstukken 2023 Het college heeft als ambitieniveau voor het ‘basis’-niveau gekozen. Dit betekent dat de landelijk vastgestelde lijn voor de gefaseerde implementatie van de genoemde informatiecategorieën wordt gevolgd. Het college wil daar op korte termijn niet op vooruitlopen en wil geen eigen categorieën toevoegen. Door de minister van Binnenlandse Zaken is bepaald dat in 2022/2023 de volgende 4 informatiecategorieën openbaar moeten worden gemaakt: Woo-verzoeken, raadsstukken, convenanten en organisatiegegevens. In 2023 zijn we gestart om op onze website de ontvangen Woo-verzoeken en de genomen Woo-besluiten openbaar te maken. Ook zijn de organisatiegegevens van de gemeente op onze website geplaatst. De raadsstukken werden al openbaar gemaakt. Verder zijn de eerste convenanten op onze site te vinden. Daarnaast hebben we de landelijke Woo-Index ( https://organisaties.overheid.nl/woo/25660/Gemeente_Borne) met informatie over gemeente Borne gevuld. In de Woo-index zijn van alle overheidsorganisaties die onder de Wet open overheid vallen de contactgegevens voor vragen omtrent de Woo en Woo-verzoeken te vinden. Ook zijn per organisatie de locaties van de documenten bekend gemaakt die die organisatie volgens de wet verplicht is om te publiceren.

Juridisch control Juridisch control is een systeem van maatregelen en een continu proces van activiteiten met als doel de rechtmatige implementatie en uitvoering van wet- en regelgeving alsmede het voorkomen van onnodige en beheersen van onvermijdbare juridische risico’s. In juli 2023 is de vacatureruimte voor juridisch control ingevuld. Hierdoor is een start gemaakt met de beoordeling of de gemeente Borne voldoende juridisch in control is. In 2024 zal een plan van aanpak worden opgesteld en zullen concrete stappen worden gezet. Klachten In 2023 zijn 23 klachten ingediend. Dat zijn er 10 meer dan in 2022. Deze verhoging kunnen we niet verklaren. Het aantal klachten moet worden gerelativeerd en afgezet tegen het enorme aantal producten (omgevingsvergunningen, uitkeringen, paspoorten, etc.) dat de gemeente levert en de schriftelijke en mondelinge klantencontacten die de medewerkers en bestuurders hebben. Zo bezien is het aantal klachten zeer gering. We kunnen wel stellen dat onze inwoners in het algemeen tevreden zijn. Van de in 2023 ingediende klachten zijn er nog 2 in procedure. Daarnaast zijn 6 klachten niet-ontvankelijk verklaard en inhoudelijk niet verder behandeld. Er blijven dan 15 klachten over. Van deze 15 klachten zijn 3 klachten formeel afgehandeld en 12 klachten informeel. Van de 15 klachten waren 6 klachten gegrond en 9 ongegrond.

Van de 12 informeel afgehandelde klachten zijn 11 klachten binnen de wettelijke termijn van 6 weken afgehandeld zonder dat de termijn met 4 weken is verlengd. 1 klacht is binnen 10 weken afgehandeld. De behandeltijd varieert van 1 dag tot 6 weken. Van de 3 formeel afgehandelde klachten is 1 klacht binnen 10 weken afgehandeld. De behandeltijd van de andere 2 klachten, die door De Overijsselse Ombudsman zijn behandeld, bedragen 17 maanden respectievelijk 3 maanden.

Pagina 57

Jaarstukken 2023

3.5.5 Informatisering en automatisering In 2023 is er verder uitvoering gegeven aan de doelen die benoemd zijn in de visie op informatievoorziening (IVisie 2020-2024). De I-visie 2020 – 2024 kent 6 speerpunten: 1. Optimale inrichting van de digitale dienstverlening; 2. Verdergaande digitalisering van de werkprocessen; 3. Data gestuurd werken realiseren; 4. Efficiënte en effectieve inrichting van de infrastructuur en de beheerorganisatie; 5. Informatievoorziening is van strategisch belang voor bedrijfsvoering en dienstverlening van de gemeente; 6. Cybersecurity. Borne heeft meer applicaties naar de Cloud gebracht (4) en brengt meer beheertaken (4) onder bij leveranciers, zodat de eigen medewerkers kunnen ontwikkelen om de nieuwe manier van hybride werken (1) beter te kunnen ondersteunen. In 2023 is het onderzoek afgerond naar de best passende ICT organisatie. Het haalbaarheidsonderzoek naar de best passende Samenwerking ICT is gestart en in dat kader wordt in 2024 een beslissing genomen op de samenwerking ICT (4) met gemeente Hengelo of Enschede, danwel ICT zelf te blijven doen. Op het gebied van gegevensbeheer (3) en functioneel beheer (3) zijn nauwelijks ontwikkelingen vanwege prioritering. Met portfolio gestuurd werken (5) is een start gemaakt maar vereist nog verdere professionalisering.

Borne maakt stappen met Single Sign On (SSO) (1,2,4) en Multi Factor Authentication (MFA) (6) voor een betere gebruikerservaring, hogere beveiliging en vermindering van beheer. De organisatieverandering in combinatie met het hybride werken vereist een stabiele, moderne infrastructuur en nieuwe competenties van de beheerorganisatie. Tegelijkertijd vraagt het steeds meer aandacht voor beveiliging van onze gegevens.

3.5.6 Informatiebeveiliging, security en privacy Informatiebeveiliging en security Voor 2023 lag de prioriteit op het gebied van het actualiseren en maken van diverse beleidsdocumenten waaronder het Strategisch informatiebeveiligingsbeleid, wachtwoordbeleid en classificatiebeleid. In het nieuwe Strategisch informatiebeveiligingsbeleid is er ook aandacht voor de nieuwe NIS2 cybersecurity richtlijn, die in 2024 nog in de Nederlandse wetgeving moet worden verankerd. Tevens is in 2023 verdergegaan met het implementeren van de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), het overheid brede normenkader voor Informatiebeveiliging. Ook is de controle op kwetsbaarheden verder uitgebreid binnen de netwerkinfrastructuur van gemeente Borne. Daarnaast zijn onderstaande plannen succesvol uitgevoerd: • ENSIA verantwoording (Zelfonderzoek Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO), Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG), Basisregistratie Grootschalige Topografie (BGT), Basisregistratie Ondergrond (BRO) en Waar staat je gemeente (WSJG)); • Aansluit DigiD audit t.b.v. team Sociaal domein applicatie ZorgNed; • DigiD audit t.b.v. team Dienstverlening (burgerzaken) applicatie iBurgerzaken; • Suwinet audit; • Testen wachtwoordkluizen. Privacy Als gemeente werken we met veel persoonsgegevens van onze inwoners, medewerkers en derden.

Hierop zijn onder andere de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg) van toepassing. In 2023 zijn onder meer privacyvraagstukken behandeld, verwerkersovereenkomsten afgesloten en 9 DPIA’s (risicoanalyses voor gegevensbescherming) uitgevoerd. Het ‘Privacybeleid gemeente Borne 2023’ is vastgesteld. Het privacybeleid sluit nu beter aan bij de ambitie die gemeente Borne heeft als het gaat om gegevensbescherming en de maatregelen die al worden ingezet in de groei naar een privacy volwassen organisatie. De inzet van privacy ambassadeurs in ieder team heeft geleid tot een betere actualisatie van het

Pagina 58

Jaarstukken 2023 verwerkingenregister, meer kennis en bewustwording. Om structureel in te zetten op de vergroting van bewustwording en kennis rondom privacy, integriteit en informatieveiligheid wordt vanaf 2024 een gezamenlijk (online) trainingsprogramma gestart. Uit de jaarlijkse AVG-meting bleek dat gemeente Borne ten opzicht van 2022 weer stappen heeft gezet in het voldoen aan de AVG. In 2023 is tevens het 'beleid Wet politiegegevens gemeente Borne' vastgesteld. Uit de verplichte hercontrole op de Wpg-audit bleek dat onder andere hierdoor gemeente Borne veel verbeteringen heeft doorgevoerd om te voldoen aan deze wet.

3.5.7 Financiën De financiële verordening ex. artikel 212 GW is in 2023 geactualiseerd. Ook de nota reserves, voorzieningen en weerstandsvermogen is up-to-date. Hierbij is er een directe connectie met het geactualiseerde risicomanagementbeleid. Het financiële systeem is in 2023 verder doorontwikkeld. De budgethoudersregeling en het treasurystatuut zijn in 2023 niet opgepakt, omdat deze samen lopen met de doorontwikkeling van de organisatie die in 2024 plaatsvindt.

3.5.8 Integrale verbeteragenda Net als in 2022 is de integrale verbeteragenda speerpunt binnen de bedrijfsvoering van de organisatie. Om die reden is de werkwijze om de voortgang te monitoren van de opvolging van de verbeterpunten in de interne procesvoering aangepast. Naast dat nu één uniforme werkwijze wordt gehanteerd voor de gehele organisatie staat het gesprek over nut en noodzaak van de invoering van verbeterpunten in de interne procesvoering centraal. Daarnaast wordt met ingang van 2024 niet 2 keer per jaar maar elk kwartaal de voortgang gemonitord. Net als in 2022 zijn vorderingen gemaakt. 17 verbeterpunten zijn opgelost. Toch is blijvend aandacht nodig voor het monitoren van de opvolging van de verbeterpunten zoals die uit verschillende rapportages de gemeente worden aangereikt. De rapportages Actieplan informatieveiligheid, Jaarverslag privacy en Cybersecurity vervallen. Verbeterpunten op het gebied van IT vloeien nu voort uit het Strategisch informatiebeleid. Waar het gaat om IT ligt de verantwoordelijkheid voor het voldoen aan de normen op het gebied van informatievoorziening in de lijn, bij de teamleiders - afdelingsmanagers. Dit ligt vast in de van toepassing verklaarde normenkaders.

Door informatievoorziening op te nemen in de P&C cyclus en alsook Integrale verbeteragenda wordt aangesloten bij het in Borne voor de financiële beheersing gekozen Three Lines of Defence (3LoD) model. In dit model is het lijnmanagement verantwoordelijk voor de eigen processen, dit is de 1e lijn. De tweede lijn, ondersteunt, adviseert, coördineert en bewaakt of het management zijn verantwoordelijkheden ook daadwerkelijk neemt. In de derde lijn wordt het geheel door een (interne) auditor van een objectief oordeel voorzien met mogelijkheden tot verbetering. Door processen conform een integrale werkwijze vast te leggen, is de organisatie beter instaat de beheersing van de processen te monitoren. De organisatie is in staat verbeteringen te meten en resultaten zichtbaar te maken. Mede dankzij de Integrale verbeteragenda wordt het nemen van eigenaarschap bevorderd. Medio 2023 is een nieuwe werkwijze ingericht voor de verplichte IT-Audits, deze werkwijze is in 2023 geïmplementeerd en successen zijn geboekt bij het Sociaal Domein alsook Dienstverlening. Daarnaast is er een analyse uitgevoerd voor het inzichtelijk maken van de bedrijfskritische applicaties en IT – processen met hoge risico’s en waardevolle bedrijfsinformatie. Door het inzichtelijk maken van deze applicaties en processen is er een afweging gemaakt waarmee te starten.

Er is een jaarplanning General IT Audits opgesteld en afgestemd met de verantwoordelijke medewerkers voor de uitvoering. Het streven is om aan de voorkant te komen en tijdig gemeentelijke verstoringen preventief voorkomen.

3.5.9 Frauderisico analyse De organisatie heeft een verantwoordelijkheid voor het vermijden en ontdekken van fraude. Jaarlijks vindt een inventarisatie plaats van de frauderisico’s en de aanwezige dan wel noodzakelijke/wenselijke beheersmaatregelen. Frauderisicoanalyse bestaat uit een aantal onderwerpen waaronder de thema’s en activiteiten staan uitgesplitst. Per thema/activiteit is een definitie van het frauderisico opgenomen en is een risico-inschatting gemaakt voorzien van beheersmaatregelen. Jaarlijks vindt monitoring plaats waarbij geoordeeld wordt of beheersmaatregelen afdoende vorm gegeven zijn en of de werking voldoende is. Deze monitoring leidt tot een rapportage aan MT.

Pagina 59

Jaarstukken 2023

In 2023 zijn er op de terreinen zoals uitkeringen, zorgfraude, aanbestedingen, corruptie, betalingen, management override etc. geen materiële fraudes aan het licht gekomen.

3.5.10 Rechtmatigheidsverantwoording Eind september 2022 is het wetsvoorstel ‘versterking decentrale rekenkamers’ door de Eerste Kamer aangenomen. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording, die een onderdeel is van dit wetsvoorstel, is hiermee met ingang van 2023 een feit. Het college van B en W geeft vanaf 2023 zelf een rechtmatigheidsverklaring bij de jaarrekening af en valt daarmee onder het getrouwheidsoordeel van de accountant. De accountant kijkt dus nog wel of de rechtmatigheidsverantwoording ‘juist’ is. Medio 2022 is een nieuwe werkwijze ingericht. Met de verantwoordelijke medewerkers in de teams zijn elk half jaar afspraken gemaakt over de planning, uitvoering en oplevering van de controlewerkzaamheden. Deze werkzaamheden zijn door de verbijzonderde interne controle functie (VIC) steekproefsgewijs gecontroleerd. De bevindingen over 2023 zijn vastgelegd in een tweetal interne controle memo’s en zijn met de procesverantwoordelijken, het managementteam en het college besproken. Voor 2023 heeft de raad de verantwoordingsgrens waarboven het college verplicht is om onrechtmatigheden aan de raad te melden bepaald op 3% van de omvang van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op € 2.783.000.

Voorts is met de raad afgesproken dat het college alle onrechtmatigheden boven € 100.000 in de rechtmatigheidsverantwoording en ook in deze paragraaf vermeldt. In totaal is er voor € 466.000 aan onrechtmatigheden geconstateerd. Er is één onrechtmatigheid boven € 100.000 geconstateerd. Het gaat hierbij om bodemsaneringen rondom het project van de F35. Er is PFAS aangetroffen in de bodem, waardoor de bodem diende te worden gesaneerd. De saneringskosten bedroegen € 227.000 in 2023. Deze overschrijding had moeten worden gemeld. De komende jaren worden er meer geïnvesteerd in (fysieke) projecten. Hierbij dient de bodem ook te worden onderzocht op vervuiling. De kans is groot dat er ergens in de bodem vervuiling zit. Om te voorkomen dat dit vaker voorkomt en dat er onrechtmatig wordt gehandeld, wordt voorgesteld bij de resultaatbestemming om een gedeelte van het resultaat in een bestemmingsreserve te stoppen, zodat er middelen achter de hand zijn voor het saneren van de bodem. Op 7 november 2023 is door de raad de Verordening doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur (artikel 213a Gemeentewet) vastgesteld. Met deze onderzoeken wordt beoogd de transparantie van het gemeentelijk handelen te vergroten en daardoor doelmatiger en doeltreffender te werken en de publieke verantwoording daarover te versterken.

Pagina 60

Jaarstukken 2023

3.6 Verbonden partijen Verbonden partijen leveren een forse bijdrage aan de realisatie van maatschappelijke doelen. Participatie in verbonden partijen levert gemeenten niet alleen voordelen op, maar ook financiële en bestuurlijke risico's. Om voordelen optimaal te benutten en risico's te beheersen, is grip en sturing op verbonden partijen belangrijk. Deze paragraaf geeft een beeld van de doelstellingen van onze verbonden partijen, de behaalde resultaten en de wijze waarop deze resultaten bijdragen aan het beleid en belang van Borne. Op basis van de per 1 juli 2022 Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) heeft raad in 2023 de mogelijkheid gehad om zienswijzen naar voren te brengen ten aanzien van de verschillende GR'en waarin Borne deelnemer is. Streven is dat per 1 juli 2024 alle GR'en geactualiseerd zijn.

3.6.1 Nota samenwerking De Nota samenwerking, vastgesteld in 2017, dient als houvast voor de samenwerking met partners zoals verbonden partijen en andere samenwerkingen (zoals subsidierelaties) en voor de raad als hulpmiddel om sturing te houden op wat op afstand gebeurt. In de nota staat omschreven hoe raad, college en ambtelijke organisatie kunnen sturen op het behalen van beleidsdoelen en maatschappelijke effecten met de verbonden partijen en andere samenwerkingspartners volgens de Bornse 'cirkel van sturing'. De actualisatie van de Nota Samenwerking staat gepland voor het najaar van 2024. Beleidsuitvoering 2023 Alle verbonden partijen zijn gevolgd in hun bedrijfsvoering, besluitvorming en ontwikkelingen. Er kan door collegeleden invloed uitgeoefend worden in de algemene en dagelijkse besturen van de verbonden partijen of in de vergadering van aandeelhouders of leden. De raad is door ons geadviseerd bij de begrotingen 2024 van de gemeenschappelijke regelingen. Voorbeelden in 2023: de strategische visie van Twente Milieu 2024-2027 en Twence, de voorbereiding van een regionaal warmtenet of de harmonisatie van gegevensuitwisseling tussen de basisadministraties gebouwen gemeenten en de WOZ-gegevens bij GBTwente.

Pagina 61

Jaarstukken 2023 3.6.2 Overzicht verbonden partijen Onderstaand zijn alle verbonden partijen opgenomen, verdeeld in gemeenschappelijke regelingen, vennootschappen en coöperaties en organisaties met een bestuurlijk belang en een maatschappelijk of algemeen belang. Naam verbonden partij

Juridische vorm

Vertegenwoordiging/ aandeelhouderschap

Verplichte samenw.

1. Gemeenschappelijke regelingen Openbaar Lichaam Crematoria Twente Euregio Gemeentelijk Belastingkantoor Twente Recreatieschap Twente Regionaal Bedrijventerrein Twente SamenTwente Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente Stadsbank Oost Nederland Twente Board Veiligheidsregio Twente

Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam Openbaar Lichaam

College College College College College College College College College College

NEE NEE NEE NEE NEE NEE NEE NEE NEE JA

Omgevingsdienst Twente

Openbaar Lichaam

College

JA

COGAS Enexis Bank Nederlandse Gemeenten

N.V. B.V. N.V.

College College College

NEE NEE NEE

Twence Holding

B.V.

College

NEE

Twente Milieu

N.V.

College

NEE

Vitens

N.V.

College

NEE

Wadinko

N.V.

College

NEE

2. Vennootschappen en coöperaties

Pagina 62

Jaarstukken 2023 Gemeenschappelijke regelingen Hieronder per gemeenschappelijke regeling een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen die hebben plaatsgehad in 2023. Overzicht gemeenschappelijke regelingen (per 31 december 2023) (in €) (in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €) (in €) Bijdrage EV per EV per VV per VV per resultaat Naam vennootschap/coöperatie

01/01

31/12

01/01

31/12

2023

0

1,91

2,08

4,00

5,30

470.751

6.863

2,52

xxx

30,29

xxx

xxx

Gemeentelijk Belastingkantoor Twente

559.000

0,76

1,65

7,41

6,49

896.384

Recreatieschap Twente

112.992

0,85

0,79

5,06

4,83

-7.901

0

6,87

14,40

82,80

72,70

2.600.000

1.357.223

12,83

4,11

1,42

1,65

267.000

Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente

54.000

5,01

4,92

2,61

2,49

-859.000

Stadsbank Oost Nederland

163.918

1,35

1,37

12,90

9,20

-214.900

Veiligheidsregio Twente

1.442.000

1,96

2,50

45,70

47,70

1.374.000

Omgevingsdienst Twente

464.500

1,73

2,50

2,93

3,01

142.000

Openbaar Lichaam Crematoria Twente Euregio

Regionaal Bedrijventerrein Twente SamenTwente

Borne

1. EUREGIO EUREGIO is geen verbonden partij in de zin van de Wet Gemeenschappelijke regelingen, maar is een openbaar lichaam. Dit betekent dat voor EUREGIO niet dezelfde verplichtingen gelden ten aanzien van bijvoorbeeld de verzending van de begroting aan de deelnemende gemeenten. De EUREGIO werkt aan het strategieproces EUREGIO 2030: welke visies en strategische doelen zullen de komende jaren aan de basis staan van het werk van de EUREGIO als organisatie en waar komt de inhoudelijke focus te liggen? 2. Gemeentelijk Belastingkantoor Twente (GBT) Het GBTwente voert de wettelijke taken lokale heffingen voor ons uit. De hoofdtaken zijn het waarderen van vastgoed conform de Wet WOZ en heffen, bezwaarafhandeling en invorderen van belastingen. In 2022 heeft GBTwente het concept strategisch meerjarenplan 2023-2026 " Met mekaar en voor mekaar" opgesteld. Omdat GBT belastingen persoonlijk en begrijpelijk wil maken, gaat de doorontwikkeling de komende jaren vooral over de menselijke maat en het vermogen om de visie uit te laten dragen door onze medewerkers. Het gaat dus over de wijze waarop de medewerkers in staat zijn om het proces van waarderen, heffen en innen van de gemeentelijke belastingen persoonlijk en begrijpelijk te maken. Voor zowel gemeenten als de inwoners van die gemeenten. In 2023 werd GBT geconfronteerd met een forse stijging van het aantal WOZ bezwaarschriften.

Dit was met name het gevolg van de reclamecampagnes die in 2023 zijn ingezet door zogenaamde No Cure No Pay bureaus. Voornaamste doel van deze bureaus was om de vergoedingen voor proceskosten en immateriële schade te incasseren. In Borne werden er 838 WOZ bezwaarschriften ontvangen, waarvan er 244 toegekend. Dit is 2% van het totaal van 11.700 getaxeerde objecten in de gemeente Borne. Per 1 januari 2024 wordt er paal en perk aan gesteld door invoering van de Wet herwaardering proceskostenvergoedingen WOZ en bpm. Door beperking van de vergoeding is het de verwachting dat het aantal bezwaarschriften significant zal afnemen aangezien het commercieel een stuk minder interessant is voor de NCNP bureaus. Het financiële resultaat van GBTwente over 2023 was bijna € 900.000 positief.

Pagina 63

Jaarstukken 2023

3. Openbaar Lichaam Crematoria Twente (OLCT) Het OLCT is het orgaan dat namens 11 Twentse gemeenten optreedt als (enig) aandeelhouder van Crematoria Twente BV. Door het publieke karakter van de aandeelhouder neemt Crematoria Twente een neutrale en onafhankelijke positie in binnen de uitvaartbranche. Iedereen kan er tegen dezelfde condities terecht. Het exploitatiesaldo over 2023 bedraagt ruim € 470.000. OLCT heeft meer dividend ontvangen dan begroot. De reden hiervan is dat het resultaat van de B.V. over 2022 hoger was dan begroot. Dit hogere resultaat is het gevolg van hogere tarieven en het gevolg van meer crematies. 4. Openbaar Lichaam Regionaal Bedrijventerrein Twente (RBT) Port of Twente bundelt alle krachten van logistiek Twente om de sector te versterken, te verduurzamen en de Twentse economie te ondersteunen. Port of Twente is belangenvereniging, havenbeheerder, grondbedrijf en vestigingsloket in één. Gronden worden in erfpacht uitgegeven. Kopers hebben de keuze tussen het ineens afkopen van de erfpacht of jaarlijks betalen van erfpacht. Deze keuze heeft veel invloed op de snelheid waarmee de middelen terugvloeien in de GR. De voorziene doelen zijn behaald en eind 2023 is het proces voor de liquidatie van de GR in gang gezet. Naar verwachting zal RBT in 2024 of 2025 geliquideerd worden. 5.

Recreatieschap Twente Na de ontvlechting van de Regio Twente per 2022 is het Recreatieschap Twente ontstaan. Deze organisatie beheert en onderhoudt de drie Twentse recreatieparken en de toeristische routes. Het bestuur heeft in 2023 de Visie perspectief VTE TWente 2030 van Twente Marketing vastgesteld. Hierin wordt de regio gepositioneerd als aantrekkelijke en bewuste bestemming voor bewoners, bezoekers en (jonge) talenten. Hiermee is de verbinding gemaakt met de strategische opgaven uit de Agenda van Twente en de samenwerking met de Twenteboard organisatie. Het resultaat over 2023 was € 8.000 negatief. 6. Samen Twente De Regio Twente is per 2022 ontvlochten in drie delen. Hierdoor is er ook een gemeenschappelijke regeling ontstaan met de focus op gezondheid. Deze gemeenschappelijke regeling bevat onder andere GGD, OZJT en Veilig Thuis Twente. De toename van het aantal kwetsbare mensen in de Twentse samenleving neemt niet af. De Jeugdmonitor laat meer mentale problemen zien bij jeugdigen. Maar ook het aantal meldingen binnen Veilig Thuis Twente en het Meldpunt Zorgwekkend en meldpunt Woningvervuiling laten wederom stijgingen zien. Hierdoor wordt het wachttijdvrij werken een uitdaging en lukt dat niet altijd.

Nadat het algemeen bestuur in november 2022 besloten heeft te stoppen met de ontwikkeling van een digitaal dossier voor de jeugdgezondheid (GGiD), heeft zij eveneens de opdracht gegeven om een onafhankelijke evaluatie uit te laten voeren door een externe partij. De evaluatie is van eind april tot eind september 2023 uitgevoerd. Het evaluatierapport is in oktober 2023 opgeleverd. Het algemeen bestuur heeft dit rapport op 29 november 2023 vastgesteld en opdracht gegeven om de geleerde lessen uit de evaluatie een plek te geven in onder meer de nieuwe aanbesteding van een digitaal dossier jeugdgezondheid. Samen met gemeenten is het OZJT aan het werk geweest om de inkoopstrategieën voor de aanbesteding jeugdhulp vorm te geven. Daarnaast is de bedrijfscontinuïteit van een aantal jeugdhulpaanbieders onderwerp van aandacht geweest. Ook zijn er stappen gezet om de transformatie van de jeugdhulp en het zorglandschap in gezamenlijkheid verder op te pakken via de samenwerkingsagenda Jeugd. Voor Veilig Thuis Twente is het lastig geweest om aan de wettelijke termijnen te kunnen voldoen door een sterke toename van het aantal meldingen. De centrumgemeente Enschede heeft namens de 14 de gemeenten bijgesprongen om tijdelijk extra personeel aan te kunnen nemen zodat Veilig Thuis Twente zoveel mogelijk aan haar wettelijke taken kon blijven voldoen.

Pagina 64

Jaarstukken 2023 Het positieve financiële resultaat over 2023 bedraagt € 267.000. 7. Sociaal Werkleerbedrijf Midden Twente (SWB) De SWB is het samenwerkingsverband van Hengelo, Borne en Hof van Twente die uitvoering geeft aan de voormalige Wet Sociale Werkvoorziening, nieuw Beschut Werk en is het ontwikkelbedrijf waarin mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt ondersteund en begeleid worden naar betaald werk. Er is voor gekozen om een transitieplan door te voeren om het verlies als gevolg van forse lastenstijgingen te beperken. Er werden prijsstijgingen doorgevoerd, kosten bespaard en processen geoptimaliseerd. Daarnaast werd er een nieuwe strategisch plan voor de periode 2023 – 2027 geschreven en werd een transitie van de organisatie doorgevoerd. In 2023 is een start gemaakt met het ontwikkelen en doorvoeren van vernieuwingsplannen en optimalisatie van de bedrijfsvoering. Het accent ligt daarbij op het vergroten van de efficiency en het optimaliseren van processen. De arbeidsmarkt heeft zich ‘tijdens en na corona’ heel anders ontwikkeld dan was voorspeld: er werd uitgegaan van een hoge werkloosheid, terwijl het tegenovergestelde werkelijkheid is geworden. Het aantal bijstandsgerechtigden nam in heel Nederland af en de aanmeldingen van mensen om een traject te volgen waren minder. Bovendien vergden de individuele trajecten meer aandacht en tijd.

Werkgevers zijn grootschalig op zoek naar medewerkers en meer mensen vinden daardoor zelfstandig een baan. Een mooie ontwikkeling voor deze doelgroep; neemt niet weg dat SWB zich breder dient te oriënteren op het arbeidspotentieel van nieuwe doelgroepen. Hier ligt een opdracht voor de toekomst. Gildebor heeft een intensief jaar achter de rug. De droogte van de zomer en het natte najaar hadden invloed op de werkzaamheden. Maar ook de organisatiewijziging heeft het een en ander teweeggebracht bij dit bedrijfsonderdeel. De medewerkers hebben hun veerkracht moeten tonen en waren iedere dag volop aan de slag om de leefomgeving in orde te maken. Daarbij is Gildebor een moderne sociale onderneming, waarin fysieke werkzaamheden en sociaal beleid elkaar versterken. Het versterken van arbeidsontwikkeling is een speerpunt voor de komende jaren. Het positieve financiële resultaat over 2023 bedraagt € 67.000. 8. Stadsbank Oost Nederland (SON) Samen met gemeenten is in 2023 een doorontwikkeling ingezet van proces- en productgericht werken naar klant- en resultaatgericht werken. We ontwikkelden Klantreis ’23: een gebundelde klantgerichte aanpak op maat voor klant en gemeente, waarbij er met de menselijke maat wordt gewerkt aan een nieuwe en financieel gezonde toekomst voor de klanten van de Stadsbank Oost Nederland.

Op 1 juli 2023 is de looptijd van de wettelijke schuldsanering (Wsnp) gehalveerd van 36 naar 18 maanden als gevolg van de wijziging van de Faillissementswet. Ook de aflosperiode in de Minnelijke schuldregeling natuurlijke personen (Msnp) is verkort naar 18 maanden. In de periode vóór juli ’23 daalde het aantal aanmeldingen. Om de verwachte toestroom van 1 juli voor te zijn, hebben zijn de partners van SON gevraagd eerder klanten door te sturen. Deze zijn zo snel mogelijk na 1 juli opgepakt volgens de nieuwe regelgeving en periode. In afstemming met het Platform en rekening houdend met gemeentelijke keuzes, is de omvang van de geraamde standaard dienstverlening 2023 bepaald. Bij deze raming is deels rekening gehouden met toename van aanmeldingen schuldhulpverlening en daarmee ook toename van de overige dienstverlening vanwege de energiecrisis en stijgende inflatie. Het eerste half jaar bleek de dienstverlening gelijk aan die van het eerste half jaar 2022. Mede vanwege rijksmaatregelen werd de energiecrisis gedempt. Ook bleef de omvang van de dienstverlening wat achter doordat veel doorverwijzers en klanten de verkorting van de MSNP afwachtten. Na 1 juli was er een toename in aanmeldingen, die daarna weer stabiliseerde op een niveau hoger dan de aanmeldingen in dezelfde periode van 2022. Over heel 2023 heeft SON 16% meer aanmeldingen gehad in vergelijking met 2022.

Het positieve financiële resultaat over 2023 bedraagt € 22.000.

Pagina 65

Jaarstukken 2023

9. Veiligheidsregio Twente (VRT) De VRT opereert in heel Twente. De brandweer beschikt over 29 kazernes met materieel verspreid over Twente. Vanuit deze kazernes staat de brandweer 24/7 paraat, met zowel beroeps als vrijwilligers, voor de inzet bij incidenten. Daarnaast maakt de crisisorganisatie gebruik van vele medewerkers van alle gemeenten en van overige organisaties. In 2023 is de nieuwe meldkamer in Apeldoorn geopend. Jaren van voorbereiding gingen vooraf aan de samenvoeging van de meldkamers van vijf regio’s tot één robuuste meldkamer Oost-Nederland. Aan het einde van het jaar 2023 is het Zorgrisicoprofiel Twente na een intensief traject met de zorgpartners officieel vastgesteld door het bestuur. Naast het Regionale Risicoprofiel Twente, wat een algemeen beeld geeft van de risico’s in onze regio, geeft het zorgrisicoprofiel weer welke crisistypen het meest relevant zijn voor de acute en publieke geneeskundige zorg in Twente. De crisis die VRT na de inval van Rusland in Oekraïne een jaar eerder ook heel 2023 heeft beziggehouden, is de vluchtelingencrisis. De veiligheidsregio’s kregen hierin van het Rijk een coördinerende rol. Samen met de gemeenten zijn in Twente grote aantallen Oekraïense vluchtelingen en andere asielzoekers ondergebracht op diverse opvanglocaties. Dit gebeurde in een projectorganisatie met mensen die hiervoor speciaal zijn aangesteld.

In Borne zijn 300 Oekraïense ontheemden gehuisvest op twee locaties. Het ministerie van Justitie en Veiligheid wil via de Contourennota en aanpassing van de Wet veiligheidsregio's komende jaren de crisisbeheersing en brandweerzorg in Nederland versterken. Specifiek voor de onderwerpen crisisbeheersing en informatievoorziening krijgen alle 25 veiligheidsregio’s daarvoor extra Rijksmiddelen. In 2023 zijn binnen Twente de bestuurlijke uitgangspunten en kaders hiervoor opgehaald. Vanaf 1 januari 2024 is een projectteam aan de slag met deze opdracht. Het positieve financiële resultaat over 2023 bedraagt € 1.374.000. 10. Omgevingsdienst Twente (ODT) De OD Twente is opgericht om zorg te dragen voor een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving in Twente. Dit wordt, onder meer op basis van het Twentse VTH-beleid, vertaald in een uitvoeringsprogramma (UVP). In maart 2023 werd duidelijk dat de Omgevingswet in werking zou treden per 1 januari 2024. Deze duidelijkheid gaf scherpte en focus aan de voorbereiding rondom het werken met de Omgevingswet. De voorbereiding richtte zich zowel op aanpassingen binnen de OD Twente, evenals samenwerkingsafspraken met bevoegde gezagen en ketenpartners. Processen en ICT systemen zijn afgestemd (o.a. via ‘serious gaming') en intern zijn specifieke werkprocessen, werkafspraken en sjablonen aangepast.

Dit alles is getest, verbeterd en weer opnieuw getest, zodat iedereen klaar was voor de start van de Omgevingswet. In 2023 is de pilot van de Omgevingstafel Twente (OTT) voortgezet om ervaring op te doen met de nieuwe integrale werkwijze onder de Omgevingswet. De processen en ICT inrichting zijn verder verbeterd tot het niveau dat een volledig geïntegreerde dienstverlening geboden kan worden die aansluit op het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) en het VTH-zaaksysteem van de OD Twente. De aanpak rondom de stikstofproblematiek blijft constant in beweging. Wetgeving, jurisprudentie en rapporten met betrekking tot stikstof veranderen het werkveld regelmatig. Denk hierbij aan de Wet stikstofreductie en natuurverbetering en uitspraken van de Raad van State. Door de stikstofproblematiek zijn achterstanden ontstaan in de afhandeling van de werkvoorraad van agrarische vergunningverlening. Om deze achterstanden zo goed en efficiënt mogelijk weg te werken, heeft de OD Twente in 2023 ingezet op intensivering van de samenwerking met de provincie Overijssel. Hierbij wordt overzicht en prioritering aangebracht voor vergunningaanvragen met de grootste kans op verlening. Op landelijk gebied is het Interbestuurlijk Programma (IBP) Versterking VTH opgestart.

Dit programma is opgericht naar aanleiding de aanbevelingen van het rapport ‘Om de leefomgeving’ van de commissie van Aartsen, met als doel het verbeteren van het VTH-stelsel. De deelnemers aan dit programma zijn koepelorganisaties IPO, VNG en ODNL, evenals drie ministeries: Justitie en Veiligheid, Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en Infrastructuur en Waterstaat.

Pagina 66

Jaarstukken 2023 Vennootschappen en coöperaties Overzicht vennootschappen en coöperaties (per 31 december 2023)

Naam vennootschap/coöperatie COGAS ENEXIS Bank Nederlandse Gemeenten Twence Holding Twente Milieu Vitens Wadinko

(x € 1.000) Aandeel (in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €) (in mln €) Financieel Borne op EV per EV per VV per VV per Resultaat belang totaal 01/01 31/12 01/01 31/12 2022 190,5 32,5 268,0 27,9 40,5 25,5 5,5

7,50% 0,02% 0,19% 2,79% 5,36% 0,44% 2,30%

141,9 5.441,0 4.615,0 176,1 12,7 649,5 82,6

145,5 5.320,0 4.721,0 169,3 12,1 677,7 82,9

111,0 112,4 4.907,0 3.445,0 107.459,0 110.819,0 12,0 9,9 17,1 15,3 1.317,1 1.559,7 8,5 8,7

1. COGAS Cogas voorziet onder meer in de behoefte aan openbare nutsvoorzieningen in de gemeenten die in de vennootschap deelnemen en in haar concessie-en machtigingsgebieden. Borne valt onder het verzorgingsgebied van Cogas. Oorspronkelijk doel van de Cogas N.V. was het voorzien in een dekkende en betrouwbare energie- en kabelinfrastructuur op het grondgebied van de deelnemende gemeenten. Momenteel zijn het realiseren van duurzame en innovatieve energieoplossingen belangrijke doelen geworden. Het positieve jaarrekeningresultaat 2023 van COGAS NV bedraagt € 8,7 mln. 2. ENEXIS Enexis is onze regionale distributeur van energie. Ze is een grote speler in de energietransitie. Enexis moet zich tot het uiterste inspannen om het netwerk zo snel uit te breiden, dat overal de door nieuwe lokale energieopwekkers geproduceerde stroom naar de eindgebruikers kan worden getransporteerd. Bijna de helft van de totale RES-opgave valt binnen het verzorgingsgebied van Enexis, dat hiermee een gigantische investeringsopgave heeft. Het vinden van personeel is een bottleneck, die de opgaven nog uitdagender maakt. Enexis heeft toename van eigen vermogen nodig om solvabel te blijven. Een miljoen euro per dag investeren kan niet zomaar betaald worden.

Alleen lenen kan niet, dan zou de solvabiliteit zo ver dalen, dat kredietinformatiebureau's minder vertrouwen hebben in het bedrijf en hun rating neerwaarts gaan bijstellen. Er moet ook eigen vermogen verkregen worden. Wij dragen daar, evenals meer gemeenten, in eerste instantie niet aan bij. Om financiering te borgen heeft Essent het Rijk gevraagd om mee te denken en te overwegen om eigen vermogen te verschaffen. Het afsprakenkader waaronder het Rijk wil deelnemen is opgesteld. Een directe deelname van het Rijk verwacht Enexis niet voor 2030. Met ons bescheiden aandeel in Enexis kunnen we zeer beperkt invloed hebben op de koers van het bedrijf. Als gevolg van de extra investeringen in de energietransitie, de doorberekening van de hogere Tennet-tarieven en de wettelijke belemmering om de extra investeringen direct in de tarieven te verwerken, zal de winst de komende jaren onder druk komen te staan. Ons financiële risico is slechts het moeten afwaarderen van de boekwaarde van de aandelen. Dit risico is verwaarloosbaar. Het positieve jaarrekeningresultaat 2023 van ENEXIS NV bedraagt € 88 mln. 3. Bank Nederlandse Gemeenten De BNG Bank is de bankier van en voor overheden en voor instellingen met een maatschappelijk belang. De bank ziet zichzelf als publieke bank met dezelfde maatschappelijke doelen als haar klanten.

Met de strategie "Ons kompas naarimpact"ligt de focus ligt op maatschappelijke impact, meer dan op winst. Kernwaarden: duurzaam, betrouwbaar en professioneel.BNGBank is één van de weinige banken met een tripleA-rating, wat staat voor financieel zeer solide. Het jaarverslag 2023 laat zien dat financiële resultaten, ondanks de maatschappelijke onrust, niet onder druk staan. BNG Bank staat onder intensief toezicht van De Nederlandse Bank en De Europese Centrale bank. Wij

Pagina 67

8,7 88,0 254,0 14,0 -0,6 27,2 1,9

Jaarstukken 2023 kunnen volstaan met het volgen van de bank. Voor banken is de solvabiliteit per definitie zeer laag. Het positieve jaarrekeningresultaat 2023 van Bank Nederlandse Gemeenten NV bedraagt € 254 mln. 4. TWENCE HOLDING Twence is de afvalverwerker en duurzaamheidsbevorderaar van de Twentse gemeenten. De focus ligt niet meer op het basisproces van verbranding, maar op de productie van grondstoffen en energie uit dit proces. Afvalverbranding staat ter discussie vanwege de forse uitstoot aan CO2 en andere broeikasgassen zoals stikstof. Afvalverbrandingsinstallaties zullen er echter nog jaren moeten zijn, omdat we ondanks afvalscheiding nog veel restafval produceren. Het jaar 2023 is een heel ander jaar geweest in vergelijking met 2022. Grootste oorzaken zijn het sneller dalen van de energieprijzen dan verwacht en het minder of zelfs niet afnemen van stoom door Nobian. Ook heeft Twence te maken gehad met veel diefstallen op zonneparken en met de problematiek van de lachgascilinders. In 2023 waren er maar liefst 500 drukpieken en 11 ongeplande stops. Dit leidt tot schade en derving van inkomsten maar ook de veiligheid van de medewerkers is een belangrijk issue. Het positieve jaarrekeningresultaat 2023 van Twence Holding BV bedraagt € 9,5 mln. 5. TWENTE MILIEU Twente Milieu is onze afvalinzameldienst en verzorgt ook het onderhoud van groen en grijs voor onze gemeente.

Twente Milieu werkt volgens het kostprijs-plus systeem toe. Ze rekent in de doorbelasting aan gemeenten met de kostprijs +2%. In 2023 heeft Twente Milieu missie, visie en kernwaarden herijkt en een gemeenschappelijke maatschappelijke opdracht geformuleerd. De 3 speerpunten die aan de basis staan van de maatschappelijke opdracht zijn inclusiviteit, 160 biodiversiteit en circulariteit. Aandeelhouders hebben een stevig standpunt ingenomen over het dividendbeleid. Twente Milieu wilde een deel van het vermogen inzetten voor duurzaamheidsinvesteringen. Aandeelhouders hebben in november bepaald dat Twente Milieu terug moet naar de grens van 32,5% solvabiliteit. Niet door dividend uitkeren, maar door de kostprijzen voor gemeenten neerwaarts bij te stellen. De wens om duurzamer te werken blijft, zowel voor de huisvesting als voor het wagenpark. Concreet zal Twente Milieu verlies moeten draaien om het eigen vermogen terug te brengen. Het negatieve jaarrekeningresultaat 2023 van Twente Milieu bedraagt € 0,6 mln. 6. VITENS Er is in 2023 volop ingezet op het versneld uitvoeren van projecten om de drinkwaterreserves aan te vullen. Dit is hard nodig om in de toekomst de leveringszekerheid veilig te stellen. In deze projecten wordt er tegelijk gewerkt aan de voorbereidingen van de nieuwbouw of uitbreiding van een productielocatie alsook aan het verkrijgen van vergunningen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=bd04ea14-4d3c-4f59-bc59-f26bd3528551