Bijlage: Jaarstukken 2023
Tekst van het document
De investeringen in 2023 bedragen € 224 miljoen, dit is meer dan in 2022 maar minder dan de doelstelling. Ook in 2023 blijkt weer dat het wegzetten van alle projecten lastig blijft. Belangrijkste oorzaken zijn een tekort aan bouwmaterialen en (technisch geschoolde) mensen zowel binnen Vitens als bij haar partners. Door personeelstekorten en middelen bij aannemers konden nieuwe aansluitingen niet altijd tijdig gerealiseerd worden. Zeer vervelend, Vitens geeft aan hier hard aan te werken. Het positieve jaarrekeningresultaat 2023 van Vitens bedraagt € 27,2 mln. 7. WADINKO Voor de meeste participaties van Wadinko was 2023 geen gemakkelijk jaar. De omzet in de portefeuille steeg weliswaar licht (2,5%) maar deze stijging was sterk inflatoir gedreven. Het resultaat bleef ruim achter bij 2022. Met name sterk gestegen personeelskosten als gevolg van prijscompensatie vormden een belangrijke reden voor druk op het resultaat. Het aantal medewerkers (op fte basis) van de participaties daalde van 4.828 naar 4.401, voornamelijk als gevolg van wijzigingen in de portefeuille-samenstelling. Met name als gevolg van ontvangen dividenduitkeringen van participaties realiseerde Wadinko in 2023 een winst van € 1,9 miljoen.
In 2023 is voor € 8 miljoen geïnvesteerd in nieuwe participaties en werd door uitbreiding van aandelenkapitaal en verstrekte leningen € 3,4 miljoen geïnvesteerd in bestaande participaties; in totaal werd dus € 11,4 miljoen geïnvesteerd. Het belang in twee participaties werd in 2023 afgestoten.
Pagina 68
Jaarstukken 2023
3.7 Grondbeleid Inleiding Gemeente Borne wil sturing geven aan (de kwaliteit van) ruimtelijke ontwikkelingen. Dit vanuit een regisserende rol. De Wet ruimtelijke ordening (Wro) biedt gemeentes de mogelijkheid om in geval van particuliere initiatieven de regie te voeren op de inhoud. De gemeente kan daarnaast op basis van de Wro kosten verhalen die zij maakt vanwege particuliere initiatieven. Ondanks dat de gemeente over een effectief instrumentarium beschikt om ontwikkelingen over te laten aan de markt, kunnen er situaties zijn waarin de gemeente zelf de ontwikkeling oppakt. Een actief grondbeleid kan bijvoorbeeld aangewezen zijn indien de markt de ontwikkeling niet oppikt. Per situatie wordt bezien welke vorm van grondbeleid en welke in te zetten instrumenten het beste passen bij de te realiseren doelen van het ruimtelijk beleid. De exploitatie van bouwgrond wordt jaarlijks gerapporteerd in de Meerjaren Prognose Grondexploitatie (MPG).
3.7.1 Visie en uitvoering Doelstellingen Grondbeleid is een instrument dat wordt ingezet om doelstellingen op andere beleidsvelden te kunnen realiseren. Vanuit de beleidsvelden volkshuisvesting, economie & werkgelegenheid, maatschappelijke ontwikkeling en verkeer & vervoer worden de zogenaamde w-vragen (wat? waar? wanneer?) ingevuld en vastgelegd in de Structuurvisie. In juni 2015 heeft de gemeenteraad de structuurvisie Borne 2030 vastgesteld. Relaties met overig beleid: bovenlokaal beleid Provinciale doelstellingen van het grondbeleid vertonen slechts een gedeeltelijke overlap met het gemeentelijk grondbeleid. Provinciaal beleid is gericht op de aanleg van nieuwe natuur, wegen, recreatie- en bedrijventerreinen. Op 12 juli 2012 heeft de bestuurlijke conferentie van de Netwerkstad opdracht gegeven om te komen tot een verdergaande samenwerking. Concreet heeft dit geleid tot een Ontwikkelagenda Netwerkstad en de kantorenen bedrijventerreinenvisie. Begin 2016 hebben de provincie Overijssel en de gemeentes in Twente woonafspraken ondertekend. Uitgangspunt van deze afspraken was dat alle gemeentes bouwen voor eigen behoefte. In verdere afspraken, maart 2017, was de groei in de Bornsche Maten beperkt van 2700 tot 2300 woningen. Begin 2021 is echter de Regionale Woonagenda Twente 2021 – 2025 ondertekend.
Hierin wordt onder andere ingegaan op de verschillende ambities op de Woonagenda met bestandsdelen en uitwerkingen daarvan. Met de huidige woningcrisis zijn de plafonds voor woningbouw opgeheven en kan er in Bornsche Maten ook weer gebouwd worden voor de regio. Beheer Tijdelijk beheer Aangekocht onroerend goed wordt zo mogelijk verhuurd of verpacht tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Hierbij worden zoveel als mogelijk is marktconforme prijzen gerekend. Indien verhuren of verpachten niet tot de mogelijkheden behoort, wordt het onroerend goed onderhouden tot het nodig is voor de ontwikkelingen ter plaatse. Opbrengsten komen ten gunste van het betreffende project, kosten ten laste ervan. De opbrengsten en uitgaven worden verantwoord in de betreffende grondexploitaties. Permanent beheer In voorkomende gevallen wordt onroerend goed permanent beheerd. Hierbij moet met name gedacht worden aan erfpacht, opstalrecht en permanente verhuur.
Pagina 69
Jaarstukken 2023 3.7.2 Boekwaarde grondexploitaties Overzicht te verwachten planresultaten In de onderstaande tabellen worden de boekwaardes en de planresultaten van de grondexploitaties weergegeven. Hierbij betekent boekwaarde het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten, bij een negatieve boekwaarde zijn er dus meer opbrengsten dan kosten geweest. Tabel 1: boekwaarde grondexploitaties Project
Boekwaarde
Mutatie
Boekwaarde
1-1-2023
2023
31-12-2023
B.M. fase 2c De Veste
502
105
607
B.M. fase 3a Esch-Maten
-3.547
449
-3.098
B.M. fase 3b Esch-Maten
9.551
132
9.683
Kollergang
-1.317
70
-1.247
Olde Engberink*
4.931
-482
4.449
Uitbreiding Hertme II
-171
27
-144
Subtotaal woningbouw
9.949
301
10.250
Westermaat De Veldkamp*
32.321
-1.690
30.631
Subtotaal bedrijventerrein
32.321
-1.690
30.631
Totaal grondexploitaties
42.270
-1.390
40.881
(x € 1.000)
* bedragen voor het gehele project weergegeven; Olde Engberink 50% aandeel, De Veldkamp (35/115) aandeel
Netto Contante Waarde, disconteringsvoet en rente De Netto Contante Waarde (NCW) wordt gebaseerd op de eindwaarde. De eindwaarde is het geheel van alle geboekte en geprognosticeerde kosten en opbrengsten, inclusief rentetoerekening en effecten van indexering in de toekomst (de kosten- en de opbrengstenstijging). Die eindwaarde wordt teruggerekend door middel van de disconteringsvoet, een percentage dat jaarlijks 'terug' verrekend wordt om de waarde van het complex op de peildatum (1-1-2024) te bepalen. Voor tekort exploitaties betekent dit dat voor de NCW een voorziening wordt getroffen. Deze voorziening wordt geacht zonder verdere maatregelen te groeien naar de eindwaarde, zodat bij afsluiting van het complex de voorziening het uiteindelijke tekort dekt. Jaren geleden was het gangbaar om de disconteringsvoet gelijk te stellen aan de rente. Immers, de voorziening zou dan 'vanzelf' de benodigde groei generen door rente inkomsten. Tegenwoordig schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) voor dat de te hanteren disconteringsvoet 2% moet zijn. Zo lang de prognose van de rentetoerekening aan de grondexploitaties gelijk aan of hoger dan de disconteringsvoet was, leverde dit geen problemen op. Het toe te rekenen rentepercentage is gebaseerd op de leningenportefeuille van de gemeente en regelgeving die daarop betrekking heeft.
Per 1 januari 2021 werd voor het eerst een rente toegerekend die lager is dan de voorgeschreven disconteringsvoet. Zodoende daalt de NCW ten opzichte van de eindwaarde meer dan op basis van de rente te verantwoorden is. Om aan wet- en regelgeving te voldoen, ligt de NCW 2% ten grondslag aan de getroffen voorzieningen. Ook is deze NCW gebruikt voor de vergelijking met de grondexploitaties van vorig jaar.
Pagina 70
Jaarstukken 2023
Tabel 2: resultaten grondexploitaties Project
NCW 01-01-2023
NCW 01-01-2024
Verschil
(x € 1.000)
Per 1-1-2024**
Per 1-1-2024
B.M. fase 2c De Veste
1.236
1.012
-224
B.M. fase 3a Esch-Maten
6.674
5.758
-917
B.M. fase 3b Esch-Maten
3.078
3.324
247
Kollergang
1.520
1.518
-2
Olde Engberink*
1.796
1.565
-231
Uitbreiding Hertme II
525
518
-8
Subtotaal woningbouw
14.828
13.694
-1.134
Westermaat De Veldkamp*
-24.638
-25.359
-721
Subtotaal bedrijventerrein
-24.638
-25.359
-721
Totaal grondexploitaties
-9.810
-11.665
-1.855
* bedragen voor het gehele project weergegeven; Olde Engberink 50% aandeel, De Veldkamp (35/115) aandeel ** De netto contante waarde (NCW)per 1-1-2023 is, voor de vergelijkbaarheid, met 2% verhoogd om zo de NCW 1-1-2023 per 1-1-2024 te presenteren
De boekwaarden per 31 december 2023 liggen ten grondslag aan het begrote resultaat per 1 januari 2024 op NCW. De boekwaarden per 31 december 2023 zijn verwerkt in de herzieningen van de grondexploitaties per 1 januari 2024. Deze zijn opgenomen in de Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) 2024. De MPG 2024 wordt aan de gemeenteraad aangeboden ter vaststelling, voorafgaand aan de jaarstukken 2023. Om de resultaten op NCW 1-1-2023 te vergelijken met die per 1-1-2024, zijn deze met de disconteringsvoet (2%) verhoogd. De rechter kolom in tabel 2 geeft de verschillen van de NCW per 1-1-2024 weer met de NCW 2023 per 1-1-2024. Zodoende blijkt dat de grondexploitaties gezamenlijk (o.b.v. gehele projecten voor Olde Engberink en Veldkamp) met circa € 1,86 miljoen zijn verslechterd. Dat het resultaat is verslechterd komt voornamelijk door kostenstijgingen in de civiele techniek, door extra inzet vanwege herzieningen van bestemmingsplannen en onderhandelingen en door het veranderde programma in de Bornsche Maten. Nadere toelichting op de grondexploitaties is te vinden in de MPG 2024.
Pagina 71
Jaarstukken 2023 3.7.3 Winstnemingen en verliesvoorzieningen Wanneer een grondexploitatie een tekort vertoont, moet hiervoor een voorziening worden getroffen. Deze voorziening moet worden getroffen zodra het tekort bekend is. Conform wet- en regelgeving wordt per 31-12 winst genomen op basis van de Percentage of Completion (POC) methode. Deze winstneming wordt, net als de verliesvoorziening, niet verrekend in de boekwaarde van het betreffende complex en is in de jaarrekening terug te vinden in de exploitatie en op de balans. Vanwege de verslechterde resultaten in een aantal projecten moet de reeds genomen tussentijdse winst gecorrigeerd worden; de mutatie is dan negatief in plaats van dat er aanvullende tussentijdse winst genomen kan worden. De ontwikkelingen in 2023 van de voorzieningen en de winstnemingen worden weergegeven in de volgende tabel. Tabel 3: winstnemingen en verliesvoorziening per 31-12-2023 Project (x € 1.000)
Winstneming Winstneming
Mutatie
31-12-2022
31-12-2023
715
570
-145
Eschwonen de Maten I (3a)
5.747
4.866
-882
Eschwonen de Maten II (3b)
506
648
142
1.078
1.258
180
Olde Engberink*
279
335
56
Uitbreiding Hertme
76
75
-1
De Veste (BM 2c)
Kollergang
De Veldkamp** Totaal
8.401
7.751
-650
Voorziening 31-12-2022
Voorziening 31-12-2023
Mutatie
7.352
7.718
366
7.352
7.718
366
* gepresenteerde bedrag is voor het gehele project Olde Engberink, 50% wordt gereserveerd en zal uitgekeerd worden aan Hengelo ** De weergegeven verliesvoorziening is voor het Bornse aandeel in het tekort, Hengelo treft een voorzieningen voor het overige deel
Per 1-1-2024 kent Borne nog één grondexploitatie met een verliesvoorziening, namelijk bedrijventerrein Veldkamp. Gemeente Borne treft een verliesvoorziening voor haar aandeel in het tekort. Het projectresultaat verminderd vanwege (1) extra civieltechnische kosten door herstelwerkzaamheden en de aanleg van wadi’s, (2) verhoogde plankosten vanwege planwijzingen en onderzoeken en (3) vermindering van opbrengsten door inrekening van beperkt gebruik en incourante vorm. De voorziening per 31-12-2023 is getroffen op basis van de NCW per 1-1-2024. Indien er geen enkele wijziging in de grondexploitatie zou zijn opgetreden, en in het boekjaar 2023 precies de prognose van de grondexploitatie 2023 was gevolgd, dan zou nog steeds de voorziening verhoogd moeten worden naar de NCW 2023 per 1-1-2024 in tabel 2. Exploitaties derden Exploitaties van derden staan voor particuliere exploitaties waarvoor de gemeente kosten zal maken of reeds heeft gemaakt en daarmee een boekwaarde heeft opgebouwd. Deze kosten worden in principe middels kostenverhaal volledig op de exploitant verhaald. Per 1-1-2024 is er binnen gemeente Borne geen sprake van een dergelijk complex. Wel is de gemeente deelnemer in de grondexploitatie RBT (XL Businesspark Twente).
Het RBT staat voor Regionaal Bedrijventerrein Twente en is een gezamenlijk initiatief van de provincie Overijssel en de gemeentes Almelo, Hengelo, Enschede en Borne. In dit plan worden bedrijvenkavels groter dan 2 hectare gerealiseerd. De samenwerking en de werkwijze van de projectorganisatie is vastgelegd in een Gemeenschappelijke Regeling. Het project wordt geheel uitgevoerd door een eigen projectorganisatie, aangestuurd door een algemeen en een dagelijks bestuur. In beide is Borne vertegenwoordigd. Gemeente Borne heeft een aandeel van 8% in de grondexploitatie. Het resultaat is positief en er zal voor de derde keer winst uitgekeerd worden aan de deelnemers, op basis van de in de gemeenschappelijke regeling vastgelegde verdeelsleutel. Volgens de Gemeenschappelijke Regeling moet de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie
Pagina 72
Jaarstukken 2023
vóór 15 juli zijn vastgesteld door het algemeen bestuur, na kennisgeving aan de betrokken raden en staten. Het resultaat hiervan staat nog niet vast. In onderstaande tabel is uitgegaan van het resultaat van de meest actuele versie van de concept grondexploitatie 2023. Indien noodzakelijk op basis van de definitieve grondexploitatie zal de winstneming worden aangepast. Tabel 4: Borns aandeel boekwaarde RBT Project
Boekwaarde
Mutatie
Boekwaarde
1-1-2023
2023
31-12-2023
RBT*
706
-1.321
-615
Totaal deelneming
706
-1.321
-615
(x € 1.000)
* weergegeven bedragen staan voor Borns aandeel (8%), o.b.v. concept jaarstukken 2023
Tabel 5: Borns aandeel resultaat RBT Project (x € 1.000)
NCW 01-01-2023 NCW 01-01-2024
Verschil
Per 1-1-2024**
Per 1-1-2024
RBT*
889
913
25
Totaal deelneming
889
913
25
* weergegeven bedragen staan voor Borns aandeel (8%), o.b.v. concept jaarstukken 2023
Ter beperking van renterisico’s geldt in RBT het beleid dat winsten nog niet worden uitgekeerd aan de deelnemers. Hiermee is geen winstuitkering vanuit het RBT in de jaarrekening 2023 van Borne. Het RBT komt, als Gemeenschappelijke Regeling, ook aan bod in de paragraaf Verbonden Partijen van deze jaarstukken.
3.7.4 Algemene reserve grondexploitatie De Algemene Reserve Grondexploitatie (ARG) is de reserve waarmee winsten uit grondexploitaties worden verrekend en verliezen uit grondexploitaties worden gedekt. Conform wet- en regelgeving worden verliezen gedekt/voorzien in het jaar waarin het verlies tot uitdrukking komt (onafwendbaar is). Dit is meestal het jaar waarin de exploitatie wordt vastgesteld of het jaar waarin een boekwaarde is ontstaan die nog niet is verantwoord middels een grondexploitatie. Voorzieningen worden getroffen voor het resultaat op startwaarde (contante waarde) van de betreffende grondexploitatie. Door de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie en op basis daarvan aanpassing van de voorziening, groeit deze mee naar de benodigde eindwaarde. Aangezien aan de ARG jaarlijks rente op de ARG en de voorzieningen wordt toegevoegd, zijn de benodigde toevoegingen geborgd. Naast de verrekening van winsten en verliezen speelt de ARG een belangrijke rol in de dekking van risico. De ARG dient te worden beschouwd als de buffer voor de risico’s waarvan de omvang niet redelijkerwijs is in te schatten. De hoogte van de ARG wordt uitgedrukt als percentage van de boekwaarde voor zover gemeente Borne het risico draagt.
Dit betekent dat boekwaarden van de projecten De Veldkamp (35/115) en Wijkerslocatie Olde Engberink (50/50) alleen worden meegewogen voor het Bornse aandeel, al staan deze projecten in hun geheel in de boeken. Anderzijds betekent dit dat de boekwaarde RBT, niet in de gemeentelijke rekening terug te vinden, voor de 8% die Borne daaraan deelneemt, moet worden meegewogen. Ten slotte worden tussentijdse winstnemingen sinds 2017 niet meer ten laste gebracht van de boekwaarde van de complexen. Zodoende moeten deze worden verrekend met de boekwaarde om een realistisch beeld te verkrijgen.
Pagina 73
Jaarstukken 2023
In de volgende tabel zijn de toevoegingen en onttrekkingen aan de Algemene Reserve Grondexploitatie in 2023 weergegeven. Tabel 6: Algemene Reserve Grondexploitatie Algemene Reserve Grondexploitaties
Bedrag
Stand per 1-1-2023
2.703.598
Saldo toevoegingen/onttrekkingen 2022
-915.000
Stand per 31-12-2023
1.788.598
Het saldo per 1 januari 2023 van de ARG bedroeg € 2,7 miljoen. Ultimo 2023 bedraagt de reserve € 1,79 miljoen. De boekwaarde van het Bornse aandeel in de grondexploitaties en de deelneming bedraagt per 31-12-2023 circa € 16,73 miljoen. Op basis van de weerstandsnorm die bepaalt dat de ARG 10% van de boekwaarde dient te bedragen, dient er minimaal € 1,67 miljoen in de ARG te zitten. Hier wordt aan voldaan.
Pagina 74
Deel B: Jaarrekening
Jaarstukken 2023
1 Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en de toelichting
Pagina 76
Jaarstukken 2023
1.1 Overzicht van baten en lasten 2023 In onderstaande tabel wordt het overzicht van baten en lasten conform BBV voorschriften gepresenteerd. De algemene dekkingsmiddelen, overhead, vennootschapsbelasting, onvoorzien en de reservemutaties maken in de programmaverantwoording uit van programma Financieel gezond.
Pagina 77
Jaarstukken 2023 OVERZICHT BATEN EN LASTEN 2023 (x € 1.000)
Primitieve begroting 2023
Actuele begroting 2023
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
2.516 2.893 7.475 364 4.380
7.948 3.945 34.806 4.631 7.968
-5.432 -1.052 -27.331 -4.268 -3.588
3.014 2.893 9.465 364 13.796
8.474 4.016 40.055 5.218 16.195
-5.460 -1.123 -30.590 -4.854 -2.399
3.602 3.247 8.975 612 15.686
8.820 4.597 41.735 5.517 11.608
-5.218 -1.351 -32.761 -4.905 4.078
17.628
59.299
-41.671
29.531
73.958
-44.427
32.122
72.279
-40.157
41.133 7.478 1.087 174 -
17 320 84 -
41.116 7.158 1.087 90 -
43.379 7.478 1.457 205 -
17 343 175 -
43.362 7.135 1.457 29 -
43.497 6.883 1.646 244 -
17 397 266 -
43.480 6.486 1.646 -22 -
49.871
420
49.451
52.518
535
51.983
52.269
680
51.589
64 -
8.458 15
-8.394 -15
122 -
11.232 200 15
-11.110 -200 -15
355 652 -
9.993 186 -
-9.637 466 -
67.563
68.192
-629
82.171
85.940
-3.768
85.398
83.137
2.260
Mutaties reserves
967
331
636
13.054
9.286
3.768
13.088
9.286
3.802
Gerealiseerde resultaat
68.530
68.523
7
95.225
95.225
-
98.485
92.424
6.062 V
Programma's Wonen en leven Duurzame toekomst Inclusieve samenleving Bestuur en samenleving Financieel gezond Subtotaal programma's Algemene dekkingsmiddelen Algemene uitkering Lokale heffingen Dividend Saldo financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Totaal algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting Onvoorzien Gerealiseerde saldo van baten en lasten
Pagina 78
Realisatie 2023
Jaarstukken 2023
1.2 Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2023 1.2.1 Wonen en leven PR1 Wonen en leven
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot Realisatie
Verschil
Lasten: Wonen en bouwen
1.338
1.807
2.216
-409 N
Ruimtelijke ontwikkeling
362
362
380
-18 N
Mobiliteit en infrastructuur
2.636
2.709
2.826
-117 N
Openbare ruimte
3.612
3.596
3.398
198
Totaal lasten
7.948
8.474
8.820
-346 N
Wonen en bouwen
452
950
1.370
420
Ruimtelijke ontwikkeling
28
28
27
-1 N
Mobiliteit en infrastructuur
26
26
85
59
V
Openbare ruimte
2.010
2.010
2.120
110
V
Totaal baten
2.516
3.014
3.602
588
V
Saldo PR1 Wonen en leven
-5.432
-5.460
-5.218
242 V
V
Baten: V
Wonen en bouwen Als vergunningen niet binnen de wettelijke termijn worden afgehandeld worden ze van rechtswege verstrekt, Er zijn meer inhuurkosten gemaakt maar dit heeft ook meer baten tot gevolg. Aan de lastenkant € 409.000 en aan de batenzijde een niet begrote opbrengst van € 420.000. Per saldo een voordeel van € 11.000. Ruimtelijke ontwikkeling Geen toelichting nodig. Mobiliteit en infrastructuur De totale overschrijding bedraagt € 59.000 Deze wordt veroorzaakt door: •
De gehele gemeente is voorzien van duurzame (LED) verlichting. Daarnaast is (waar mogelijk uit oogpunt van sociale- en verkeersveiligheid) een dim-regime ingesteld. Ondanks deze maatregelen is het energiebudget met € 100.000 overschreden door de sterk stijgende energieprijzen (€ 38.000) en een nabetaling van energiebelasting over de periode 2018 t/m 2021 van € 62.000.
•
Er zijn voor € 44.000 aan kosten gemaakt voor de Vloedbeltverbinding. Hier staat echter een bestemmingsreserve tegenover.
•
Voor Educatie en Communicatie zijn er € 27.000 aan kosten gemaakt. Hier is een subsidie op het gbeid van verkeersveiligheid voor ontvangen van € 27.000
•
Er is een onderzoek gedaan naar de N743, de lasten hiervan bedroegen € 32.500. Deze kosten zijn begroot voor 2024.
•
Het bleek niet noodzakelijk het geplande onderhoud aan de parkeergarage uit te voeren, hierdoor ontstaat in 2023 een voordeel van € 89.000
Pagina 79
Jaarstukken 2023 •
Er zijn meer instemmingsbesluiten afgegeven dan begroot, dit levert een voordeel op van € 20.000.
Openbare ruimte Op het gebied van openbaar groen zijn de onderhoudsbudgetten zijn met € 67.000 overschreden aan de lastenkant. Hier staan voor dezelfde omvang subsidies en overige ontvangsten tegenover. Er worden leges geheven op het gebied van riool. Deze mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Dit betekent dat er een storting in de voorziening riolering plaats vindt indien er meer ontvangen binnen zijn gekomen dan er uitgaven zijn gedaan. Indien het andersom is wordt er een bedrag uit de voorziening onttrokken. Hier worden ook extra comptabel zaken bij betrokken als bijvoorbeeld BTW en overhead. Om tot deze 100% kostendekkendheid te komen ontstaat er specifiek op het gebied van riool een nadeel van € 65.000 aan de lastenkant en een nadeel van € 70.000 aan de batenkant.
1.2.2 Duurzame toekomst PR2 Duurzame toekomst
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot Realisatie
Verschil
Lasten: Energietransitie
240
456
496
-40 N
2.203
2.203
2.177
26
Natuur, milieu en landschap
745
789
1.237
-449 N
Bedrijvigheid en ondernemersklimaat
349
317
382
-66 N
Vrijetijdseconomie
408
252
304
-52 N
3.945
4.016
4.597
-581 N
0
0
208
208
2.847
2.847
2.794
Natuur, milieu en landschap
0
0
172
172
Bedrijvigheid en ondernemersklimaat
46
46
11
-35 N
Vrijetijdseconomie
0
0
62
62
V
Totaal baten
2.893
2.893
3.247
353
V
Saldo PR2 Duurzame toekomst
-1.052
-1.123
-1.351
-228 N
Circulaire economie
Totaal lasten
V
Baten: Energietransitie Circulaire economie
V
-53 N V
Energietransitie In 2023 is het Programmaplan Duurzaamheid voor 2024 t/m 2027 vastgesteld. Daarvoor is een meerjarig budget vastgesteld wat bestaat uit verschillende dekkingen vanuit eigen middelen en rijksbijdragen zoals de CDOKE. In 2023 kent het budget voor duurzaamheid (energietransitie) een onderschrijding omdat er te weinig capaciteit beschikbaar was. Dit heeft geresulteerd in een overschot van € 443.000 waarvan het grootste deel de nog niet voldoende ingezette CDOKE-middelen zijn. Met dit resultaat is de bestemmingsreserve duurzaamheid gevormd. Daarnaast is er echter ook voor € 206.000 vanuit de RRE-subsidie overgebleven die tevens aan de bestemmingsreserve toegevoegd is. Deze middelen worden de komende jaren ingezet conform het Programmaplan Duurzaamheid.
Pagina 80
Jaarstukken 2023
Circulaire economie Er worden leges geheven op het gebied van afval. Deze mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Dit betekent dat er een storting in de voorziening reiniging plaats vindt indien er meer ontvangen binnen zijn gekomen dan er uitgaven zijn gedaan. Indien het andersom is wordt er een bedrag uit de voorziening onttrokken. Hier worden ook extra comptabel zaken bij betrokken als bijvoorbeeld BTW en overhead. Om tot deze 100% kostendekkendheid te komen ontstaat er specifiek op het gebied van reiniging een voordeel van € 26.000 aan de lastenkant en een nadeel van € 53.000 aan de batenkant. Natuur, milieu en landschap Aan de lastenkant is het budget voor 449.000 overschreden: deze overschrijding wordt veroorzaakt door het moeten verwijderen van asbest, dit heeft ongeveer € 220.000 gekost. Bij de aanleg van de F35 (Traject Azelosestraat-Oonksweg) is er PFAS verontreiniging aangetroffen, we hebben hierbij de procedure gevolgd om de verontreiniging te saneren. De kosten hiervan bedroegen € 227.000. Om dit te beheersen wordt elders in de jaarrekening voorgesteld om een bestemmingsreserve hiervoor in te stellen. Aan de batenkant ontstaat er een voordeel van € 172.000 omdat asbest verwijdering voor het grootste gedeelte gesubsidieerd wordt door de provincie.
Bedrijvigheid en ondernemersklimaat Er is voor € 65.000 meer uitgegeven aan activiteiten in het centrum, bijvoorbeeld bijdragen aan de Bundeling Bornse Ondernemers voor koop zon- en zaterdagen. Hier staan binnen het programma Financieel gezond voor eenzelfde omvang aan reclamebelastingbaten tegenover. Op markten is aan de baten zijde een nadeel van € 35.000 ontstaan: De verklaring hiervoor zit in de administratieve afstemming tussen GBT en onze administratie. De verwachting is dat dit het komende jaar is opgelost. Vrijetijdseconomie Bij de Groene Poort en IBP is er meer aan kosten uitgegeven voor €52.000. Hiertegenover staan extra inkomsten van € 62.000. Dit zijn gesubsidieerde uitgaven.
Pagina 81
Jaarstukken 2023 1.2.3 Inclusieve samenleving PR3 Inclusieve samenleving
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot Realisatie
Verschil
Lasten: Voorzieningen maatsch. ondersteuning
6.435
7.492
7.471
21
Algemene voorzieningen
1.761
1.856
1.892
-36 N
Gezondheid
1.053
1.468
1.415
53
251
344
466
-122 N
Jeugd
8.323
9.228
9.474
-246 N
Onderwijs
2.640
2.746
2.931
-185 N
Cultuur
633
750
795
-45 N
Sport
3.035
4.961
4.941
20
Werk en inkomen
10.676
11.210
12.350
-1.140 N
Totaal lasten
34.806
40.055
41.735
-1.680 N
Voorzieningen maatsch. ondersteuning
220
301
303
2
Algemene voorzieningen
40
58
54
-4 N
Gezondheid
20
246
213
-33 N
Inburgering en vluchtelingen
144
214
330
116
Jeugd
88
413
257
-156 N
Onderwijs
460
670
577
-92 N
Cultuur
11
18
14
-4 N
Sport
1.180
2.232
1.961
-271 N
Werk en inkomen
5.313
5.314
5.266
-48 N
Totaal baten
7.475
9.465
8.975
-490 N
-27.331
-30.590
-32.761
-2.170 N
Inburgering en vluchtelingen
V V
V
Baten:
Saldo PR3 Inclusieve samenleving
V
V
Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning De lasten binnen het thema Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning wijken per saldo minimaal af van de begroting. Dit betreft het saldo van enkele voordelen en nadelen ten opzichte van de begroting: •
De kosten voor het wassen van kleding zijn lager dan begroot (-/- € 90.000). Bij de halfjaarrapportage is voorzichtigheidshalve rekening gehouden met een instroom (terugkeer) van cliënten die bij de pilot WasT hebben besloten zelf kleding te wassen. Het aantal cliënten is gedurende het jaar gelijk gebleven.
•
Een stijging van het aantal cliënten voor Ondersteuningsbehoefte 2 en tijdelijk verblijf leidde tot een stijging van de lasten (€ 110.000)
•
De realisatie van de taakstelling op WMO valt € 40.000 lager uit dan voorzien.
•
De lasten voor hulpmiddelen waren hoger dan begroot (€ 65.000), door afwikkeling van oude contracten
•
De lasten voor woonvoorzieningen kennen een grillig verloop. Deze vielen in 2023 voordeliger uit ten opzichte van de begroting (-/- € 50.000)
Pagina 82
Jaarstukken 2023 •
Een begrote arrangementssubsidie voor cliëntondersteuning is gerealiseerd binnen thema Algemene voorzieningen (-/- € 96.000)
•
Afwikkeling coronakosten voorgaande jaren (€ 26.000)
De baten zijn conform begroting, bestaande uit hogere opbrengsten dan begroot qua eigen bijdrage CAK (€ 18.000). Hier staan enkele kleinere posten tegenover lager zijn dan begroot. Algemene voorzieningen De lasten vallen € 36.000 hoger uit dan begroot. Arrangementssubsidie voor cliëntondersteuning en schoolgericht maatschappelijk werk zijn begroot binnen de thema's Voorzieningen maatschappelijke ondersteuning en Jeugd. Deze kosten zijn gerealiseerd binnen het thema Algemene voorzieningen. Daarnaast zijn er kosten niet gemaakt omdat een plan om meer bekendheid geven aan mantelzorgregelingen niet volledig is uitgevoerd doordat Stichting Informele Zorg failliet is gegaan. Ook zijn de begrote kosten in 2023 voor de website Sociaal Hus niet volledig gerealiseerd omdat de livegang van de website Sociaal Hus in voorjaar 2024 is. Gezondheid De baten en de lasten binnen thema Gezondheid zijn lager dan begroot. Dit komt doordat niet alle begrote lasten voor het gezond en actief leven akkoord (GALA) zijn gerealiseerd. De realisatie vindt in 2024 plaats. De lasten worden gedekt door baten vanuit de specifieke uitkering GALA. De baten worden toegerekend aan het jaar waarin de lasten worden gerealiseerd. Inburgering en vluchtelingen De lasten zijn hoger dan begroot. Dit komt doordat het aantal statushouders sterker is gestegen in 2023 dan voorzien.
Tegenover deze hogere lasten staan hogere baten dan begroot vanuit de specifieke uitkering Wet Inburgering 2021. Jeugd De lasten binnen thema Jeugd zijn per saldo hoger dan begroot. Dit ontstaat doordat: •
Drie cliënten zijn opgenomen geweest in een GGZ-instelling (€ 175.000)
•
Het aantal cliënten waarvoor diagnostiek plaats vond is gestegen met gemiddeld 10 per maand van 20 naar 30 (€ 60.000)
•
Het aantal cliënten met onder toezicht stelling steeg van vijf naar negen (€ 35.000)
•
Voor beschikbaarheidsvoorzieningen de kosten per cliënt stegen (€ 90.000) en de bijdrage aan leegstand van plaatsen voor beschikbaarheidsvoorzieningen bij zorginstellingen hoger was dan verwacht (€ 30.000)
•
De kosten voor Ondersteuningsbehoefte 4 zijn gedaald (-/- € 110.000). Deze daling ontstaat door de inzet van beheersmaatregelen en een nadrukkelijker seizoenspatroon (met lagere inzet in schoolvakanties).
•
Kosten voor PGB lager uitvielen dan begroot (-/-€ 38.000)
•
Kosten voor kinderopvang hoger waren dan begroot (37.000)
De overige verschillen kunnen onder andere worden verklaard door realisatie van begrote arrangementsubsidie binnen andere thema's en de verwerking van afrekeningen. De baten zijn lager dan begroot. De ontvangen subsidie voor de woon/zorg-visie wordt als baat (€ 48.000) genomen in een volgend boekjaar, omdat de bijbehorende lasten niet zijn gerealiseerd in boekjaar 2023. De afrekening van CIMOT met gemeente Enschede valt € 30.000 lager uit dan begroot. De afrekening over voorgaande jaren voor de pilot jeugdhulpteams is als baat begroot en als teruggave kosten in de lasten gerealiseerd (€ 70.000).
Pagina 83
Jaarstukken 2023 Onderwijs De lasten zijn per saldo hoger dan begroot. Dit betreft: •
Leerlingenvervoer, met een stijging van het aantal vervoersbewegingen (€ 83.000);
•
Hogere doorbelasting van huisvestingslasten vanuit MFA de Veste aan PO de Vonder (€ 37.000);
•
Uitfaseren noodlokalen bij Goudbes (€ 20.000);
•
Kostenstijging ambtenaar leerplichtwet (€ 51.000);
•
Hogere kosten voor inspectie kinderopvang vanuit GGD (€ 30.000);
•
Hogere OZB (€ 11.000);
•
Stijging verzekeringspremies (€ 15.000).
De gerealiseerde lasten voor Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn € 75.000 lager dan begroot. Deze lasten zullen in 2024/2025 worden gerealiseerd. Deze lasten worden gedekt vanuit een specifieke uitkering. Deze bate is eveneens lager dan begroot, doordat de baten worden genomen in het jaar waarin de lasten worden gerealiseerd. De baten voor onderwijsachterstandenbeleid zijn € 20.000 lager dan begroot. Cultuur Op het thema Cultuur zijn de lasten € 45.000 hoger dan begroot. De resterende taakstelling op cultuur is niet gerealiseerd. Sport De baten zijn € 270.000 lager dan begroot. De baten vanuit specifieke uitkering stimulering sport zijn € 140.000 lager dan begroot. De opbrengsten voor doorbelasting energie zijn lager dan begroot (-/- € 165.000). De specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden (MEOZ) is begroot op basis van de aanvraag, de werkelijke energielasten (en daardoor ook de compensatie) vallen lager uit (-€ 84.000). De verhuuropbrengsten van sportlocaties zijn € 40.000 hoger dan begroot. Werk en inkomen De lasten zijn per saldo hoger dan begroot. Dit betreft: •
De energietoeslag 2023 (€ 1.092.000). Tegen over deze lasten staan baten in het gemeentefonds, die eveneens niet zijn begroot.
•
Aanpak Energiearmoede: begrote lasten worden grotendeels in 2024 gerealiseerd (-/- € 125.000). De lasten worden gedekt uit de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede, waarvan de baten eveneens worden doorgeschoven.
•
Individuele inkomenstoeslag: kosten zijn hoger dan begroot (€ 70.000)
•
Stijging kosten sociaal fonds / kindpakket (€ 25.000)
•
Stijging uitvoeringskosten vanuit gemeente Hengelo (€ 60.000)
•
Aanvulling negatief eigen vermogen SWB (€ 17.000)
De baten zijn lager dan begroot. Baten vanuit de specifieke uitkering Aanpak Energiearmoede worden doorgeschoven naar 2024 (evenals de bijbehorende lasten). De definitieve BUIG-uitkering, die de kosten voor uitkeringen vanuit Participatiewet dekt, valt € 20.000 nadelig uit.
Pagina 84
Jaarstukken 2023
1.2.4 Bestuur en samenleving PR4 Bestuur en samenleving
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot Realisatie
Verschil
Lasten: Bestuur
1.343
1.406
1.702
-296 N
Participatie en communicatie
69
69
42
27
Dienstverlening en digitalisering
1.256
1.262
1.293
-31 N
Veiligheid en openbare orde
1.912
2.430
2.425
5
52
52
55
-4 N
4.631
5.218
5.517
-300 N
Bestuur
0
0
198
198
V
Participatie en communicatie
0
0
0
0
-
Dienstverlening en digitalisering
364
364
403
40
V
Veiligheid en openbare orde
0
0
0
0
-
Vergunningverl. toezicht en handhaving
0
0
11
11
V
364
364
612
249
V
-4.268
-4.854
-4.905
Vergunningverl. toezicht en handhaving Totaal lasten
V V
Baten:
Totaal baten
Saldo PR4 Bestuur en samenleving
-51 N
Bestuur Aan de lastenkant ontstaat er nadeel van € 295.000. Aan de batenkant wordt er een voordeel van € 198.000 gerealiseerd. Per saldo een nadeel van € 97.000. Dit wordt veroorzaakt doordat er meer gestort moet worden in de voorziening voor pensioenen van (oud)-bestuurders). Deze gegevens worden jaarlijks in december pas bekend gemaakt, waardoor een juiste en tijdige inschatting lastig te maken is. Daarnaast zien we dat er meer onttrokken is aan wachtgeld van oud-wethouders dan verwacht, waardoor deze voorziening ook negatief wordt beïnvloedt. Participatie en communicatie In 2023 zijn minder uitgaven gedaan rond het stimuleren van inwonersinitiatieven, in afwachting van de nieuwe communicatievisie en participatieleidraad. Voortvloeiend hieruit wordt een afwegingskader rond inwonersinitiatieven opgesteld, zodat voor inwoners helder en transparant is waar een bijdrage voor gevraagd kan worden. Dit afwegingskader wordt te zijner tijd actief onder de aandacht gebracht van de samenleving. Daarnaast is in 2023 wat minder uitgegeven aan vormgeving, omdat we dit meer 'in huis' hebben gedaan. Dienstverlening en digitalisering In 2023 hebben we te maken gehad met meerdere verkiezingen. Dit heeft ervoor gezorgd dat het budget voor verkiezingen met € 34.000 is overschreden.
Aan de batenkant zijn er iets meer leges op het gebied van paspoorten, rijbewijzen en begraven binnen gekomen dan begroot. Dit zorgt voor een voordeel van € 40.000. Veiligheid en openbare orde De gerealiseerde baten en lasten in 2023 zijn binnen de vastgestelde begroting gebleven.
Pagina 85
Jaarstukken 2023 Vergunningverlening, toezicht en handhaving Geen toelichting noodzakelijk.
1.2.5 Financieel gezond PR5 Financieel gezond
Primitief
Actueel
( x € 1.000)
begroot
begroot Realisatie
Financiën
11.301
31.726
24.556
7.170
Vastgoed
2.356
1.893
2.102
-209 N
Grondzaken
3.536
3.843
5.095
-1.252 N
Totaal lasten
17.192
37.462
31.753
5.709
V
Financiën
51.101
75.001
77.213
2.212
V
Vastgoed
646
646
894
248
V
Grondzaken
3.536
3.843
3.943
100
V
Totaal baten
55.282
79.490
82.050
2.560
V
Saldo PR5 Financieel gezond
38.090
42.028
50.297
8.269 V
Verschil
Lasten: V
Baten:
Financiën Het thema financiën laat een overschot zien van per saldo € 9.382.000. Dit wordt veroorzaakt door de volgende componenten: Bedrijfsvoering Binnen de overhead is een voordeel van € 517.000 gerealiseerd. Dit voordeel is ontstaan doordat er een aantal budgetten vanuit 2022 zijn overgeheveld maar de bijbehorende taken vanwege capaciteitsgebrek niet hebben plaats kunnen vinden. Hierdoor ontstaat binnen de ICT een voordeel van € 373.000. Deze bestaat enerzijds uit een onderbesteding van € 149.000 op softwarekosten en anderzijds uit het gedeeltelijk niet uitvoeren van het I&A plan, dat resulteert in een overschot van € 224.000. Op de implementatie van de Wet open overhead is er een voordeel van € 77.000, de implementatiekosten van het financiële systeem zijn daarnaast € 67.000 goedkoper uitgevallen. Personeel Door het verloop van personeel en het groeien van de organisatie zijn niet alle vacatures tijdig ingevuld. Hierdoor is er een overschot van € 491.000 ontstaan. Vanwege dit overschot is het piek en ziek budget niet volledig uitgeput waardoor daar ook een overschot van € 335.000 op ontstaat. Het groeien van de organisatie leidt er wel toe dat meer medewerkers verlof hebben. Er is een voorziening voor nog openstaand bovenwettelijk verlof.
In deze voorziening hebben we door uitbreiding van het aantal openstaande bovenwettelijke verlofuren aanvullend € 160.000 moeten storten. Gemiddeld is het aantal uur dat medewerkers open hebben staan aan bovenwettelijk verlof licht gedaald. Actualisatie HR21 Er is structureel € 342.000 beschikbaar voor de implementatie van HR 21. Zoals aangegeven in het raadsvoorstel dat gaat over de actualisatie van HR 21 en inwonersklasse ontstaat er incidenteel voordeel. De medewerkers op functies die hoger worden ingeschaald krijgen er wel een schaal bij, maar worden geplaatst in de eerste trede aansluitend op de begrote functie. De financiële impact is daarnaast geringer als werd ingeschat. Dit heeft ertoe geleid dat er € 320.000 over is gebleven.
Pagina 86
Jaarstukken 2023
Gemeentelijke huisvesting De energielasten zijn, zoals bekend, enorm gestegen. Dit heeft ertoe geleid dat we per saldo € 40.000 meer hebben uitgegeven aan energielasten voor het gemeentehuis. Treasury De rentelasten voor kortlopende leningen zijn harder gestegen dan voorzien. Hierdoor is een nadeel van per saldo € 51.000 ontstaan. In de halfjaarrapportage is de begrote dividendopbrengst vanuit deelnemingen verhoogd met € 407.000. In de realisatie is dit nog gunstiger uitgevallen met € 189.000. Dit is ontstaan door hogere dividenduitkeringen door goede bedrijfsresultaten bij onder andere Twence, BNG en COGAS. OZB en belastingen Vanuit de OZB woningen en niet woningen is € 395.000 meer aan opbrengsten ontvangen als gevolg van een grotere groei dan geraamd. De groei is groter dan de behoudende ramingen die wij aanhouden in onze meerjarenplanning. Dit heeft een structureel positief effect. Op reclamebelastingen is € 21.000 meer binnen gekomen dan begroot, dit voordeel valt weg tegenover de uitgaven binnen het thema Bedrijvigheid en ondernemersklimaat in het programma Duurzame toekomst. Wij hebben door een adviesbureau onderzoek laten doen naar BTW, belastingcompensatiefonds en hoeveel wij dienen af te dragen. Dit heeft geleid tot een teruggave vanuit de belastingdienst over 2023 en voorgaande boekjaren van per saldo € 170.000.
We hebben € 665.000 aan Vennootschapsbelasting terug gekregen over 2022 van de belastingdienst. We zijn er voorzichtigheidshalve vanuit gegaan dat er sneller meer woningen werden gebouwd dan dat er daadwerkelijk zijn gerealiseerd. Deze te bouwen woningen volgen in de nog te open grondexploitatie Bornsche Maten fase 3D. Waardoor we dit bedrag later opnieuw zullen moeten betalen aan de belastingdienst. Gemeentefonds Er is voor € 118.000 meer aan uitkering uit het gemeentefonds ontvangen. In verhouding tot de totale opbrengst van € 43 mln. is de afwijking relatief beperkt en komt voort uit "kleine" verschillen in de maatstaven van het gemeentefonds en per saldo positieve afrekeningen over voorgaande dienstjaren. Meer informatie over het gemeentefonds is te vinden in de beschikbaar gestelde memo's bij de mei-, september en decembercirculaire. Stelposten Het positieve saldo van de baten en lasten bedraagt € 1.763.000 Dit wordt met name veroorzaakt door restant middelen op de stelpost taakmutaties gemeentefonds (+€1.060.000) en stelpost prijscompensatie (+€ 698.000). De stelpost taakmutaties gemeentefonds zijn nog niet ingezette middelen uit de circulaires gemeentefonds. De middelen die staan op de stelpost taakmutaties worden conform bestaand beleid bij de resultaatbestemming overgeheveld naar 2024.
Oekraïense ontheemden De opvang van de Oekraïense ontheemden heeft een positief resultaat opgeleverd van € 4.625.000. Wij ontvingen in 2023 van het Rijk een totale bijdrage aan normvergoedingen en uitvoeringskosten van € 9.625.000. Door slim te organiseren en goede bedrijfsvoering hebben de kosten weten te beperken tot € 5.000.000. Vastgoed Per saldo ontstaat er een voordeel van € 39.000 binnen het thema vastgoed. Dit wordt veroorzaakt door: Door de grote inflatie op het gebied van energie is er in 2023 € 127.000 meer uitgegeven aan energielasten. Hier staat aan de baten kant voor € 47.000 aan energiecompensatie van het Rijk tegenover. Daarnaast zijn er meer huren ontvangen dan begroot ter hoogte van € 200.000. Om dit te kunnen bereiken is er voor € 107.000
Pagina 87
Jaarstukken 2023 ingehuurd. Daarnaast is er door kritisch te kijken naar het planmatig onderhoud van onze panden € 25.000 minder uitgegeven hier aan. Grondzaken Per saldo zijn de grondexploitaties met € 1,2 miljoen verslechterd, omdat er net als vorig jaar voorzichtigheidshalve een winstafslag wordt gehanteerd. Voor een uitgebreide toelichting wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid.
Pagina 88
Jaarstukken 2023
1.3 Incidentele baten en lasten OVERZICHT INCIDENTELE BATEN EN LASTEN ( x € 1.000)
Jaarrekening 2023
Incidentele lasten Programma 1: Wonen en leven Woningbouwimpuls Startnotitie flexwonen Afhandelen omgevingsvergunningen
120 100 409
Programma 2: Duurzame toekomst Bodemsanering asbest Bodemsanering PFAS
220 227
Programma 3: Inclusieve samenleving NPO middelen Pilot jeugdhulpteams Gezondheidscentrum Energietoeslag
214 193 190 1.092
Programma 5: Financieel gezond Groot onderhoud vastgoed Oekraïnemiddelen Extra afschrijving gemeentehuis Grondexploitaties
435 5.000 509 1.252
Totaal incidentele lasten
9.961
Incidentele baten Programma 2: Duurzame toekomst Subsidie bodemsanering asbest Subsidie energietransitie
172 208
Programma 3: Inclusieve samenleving NPO middelen
214
Programma 5: Financieel gezond Energietoeslag Vennootschapsbelasting Oekraïnemiddelen Grondexploitaties
1.092 665 9.625 180
Totaal incidentele baten
12.156
Saldo van incidentele baten en lasten
-2.195
Pagina 89
Jaarstukken 2023
1.4 Structurele en incidentele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves Incidentele en structurele mutaties reserves Reserve
Resultaatbestemming 2022 I/S Rente
Algemene reserve
748.000 I
Reserve beleidsontwikkeling
632.000 I
Algemene reserve grondexploitatie
-915.000 I
Reserve gezondheidscentrum
Toevoegingen
Onttrekkingen
I/S Overig
I/S Afschrijving I/S Overig
2.344.148 I
I/S
9.027.971 I
25.870 S
22.589 S 110.000 I
Reserve verplichtingen exploitatie
80.000 I
Reserve verplichtingen kapitaallasten Reserve budgetoverheveling
514.500 I 1.301.000 I
Reserve onderhoud vastgoed
223.848 S
1.155.000 I
2.771.000 I
205.000 I
229.546 I
Reserve Programma Organisatie
325.000 I
Reserve decentralisaties sociaal domein
267.500 I
Reserve Bomenplan
15.656 I
Reserve kapitaalgoederen Reserve Huisvesting en bijbehorende voorz. Reserve onderwijs Oekraïense oorlogsvluchtelingen Reserve Vloedbeltverbinding
Pagina 90
100.000 S 2.355.000 I 100.000 I
14.777 I 4.941.500 I
Jaarstukken 2023
1.5 Informatie Wet normering topinkomens Bedragen x € 1
E.S.I. ter Koele
M. Hollander
Functiegegevens
Gemeentesecretaris
Raadsgriffier
1/1 - 31/12
1/1 - 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
1,00
1,00
Dienstbetrekking?
Ja
Ja
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
118.558
92.092
Beloningen betaalbaar op termijn
19.033
13.848
Subtotaal
137.591
105.940
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
223.000
223.000
n.v.t.
n.v.t.
137.591
105.940
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Bedragen x € 1
E.S.I. ter Koele
M. Hollander
Functiegegevens
Gemeentesecretaris
Raadsgriffier
1/1 - 31/12
13/6 - 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
1,00
1,00
Dienstbetrekking?
Ja
Ja
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
107.764
46.359
Beloningen betaalbaar op termijn
16.549
6.927
Subtotaal
124.313
53.286
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
216.000
119.540
Totale bezoldiging
124.313
53.286
Aanvang en einde functievervulling in 2023
Bezoldiging
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag Totale bezoldiging Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling Gegevens 2022
Aanvang en einde functievervulling in 2022
Bezoldiging
Pagina 91
Jaarstukken 2023
Leidinggevende topfunctionarissen zonder dienstbetrekking in de periode kalendermaand 1 t/m 12 Bedragen x € 1
S. Heerdink
Functiegegevens
Raadsgriffier
Kalenderjaar Periode functievervulling in het kalenderjaar (aanvang – einde) Aantal kalendermaanden functievervulling in het kalenderjaar Omvang van het dienstverband in uren per kalenderjaar
2023
2022 10/1 t/m 12/7 7 820
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum Maximum uurtarief in het kalenderjaar
206
Maxima op basis van de normbedragen per maand
€ 193.300
Individueel toepasselijke maximum gehele periode kalendermaand 1 t/m 12
€ 168.920
Bezoldiging (alle bedragen exclusief btw) Bezoldiging in de betreffende periode Bezoldiging gehele periode kalendermaand 1 t/m 12
€ 94.243
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag
n.v.t.
Bezoldiging Het bedrag van de overschrijding en de reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling
Pagina 92
€ 94.243
n.v.t. n.v.t.
Jaarstukken 2023
2 De balans en de toelichting
Pagina 93
Jaarstukken 2023
2.1 Grondslagen voor de waardering en de bepaling van het resultaat Waarderingsgrondslagen De jaarrekening is opgemaakt met inachtneming van de voorschriften die het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeentes daarvoor geeft. Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De waardering van de activa en passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij bij de desbetreffende balanspost anders is vermeld, worden activa en passiva opgenomen tegen nominale waarden. De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Baten en winsten worden slechts genomen voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het begrotingsjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Dividendopbrengsten van deelnemingen worden als bate genomen op het moment waarop het dividend betaalbaar wordt gesteld. Met betrekking tot de verwerking van de algemene uitkering heeft de commissie BBV een stellige uitspraak gedaan. Deze uitspraak houdt in dat in de jaarrekening de algemene uitkering wordt opgenomen conform de in het jaar laatst gepubliceerde accresmededeling, die doorgaans is opgenomen in de december circulaire van het boekjaar.
Eigen bijdrage op grond van de WMO: een aanvrager van een voorziening op grond van de WLZ en de WMO (zoals hulp in de huishouding, begeleiding, hulp- en vervoersmiddelen of beschermd wonen) is op grond van de WMO een bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de WMO geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q.
schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Voor arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van een jaarlijks vergelijkbaar volume wordt geen voorziening getroffen of op andere wijze een verplichting opgenomen. De jaarrekening is opgesteld op basis van de continuïteitsveronderstelling. De continuïteit van gemeenten is op grond van artikel 12 van de financiële-verhoudingswet verankerd. Om die reden is de continuïteit van gemeente Borne in voldoende mate gewaarborgd. Tevens is de programmabegroting 2024 materieel sluitend. Dit leidt er toe dat gemeente Borne onder repressief toezicht van Provincie Overijssel staat.
Pagina 94
Jaarstukken 2023 Balans Vaste activa Materiële vaste activa Algemeen Activa worden gewaardeerd op basis van de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. De verkrijgingsprijs omvat de inkoopprijs en de bijkomende kosten. De vervaardigingsprijs omvat de aanschaffingskosten van de gebruikte grond- en hulpstoffen en de overige kosten, welke rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend. In de vervaardigingsprijs kunnen voorts worden opgenomen een redelijk deel van de indirecte kosten en de rente over het tijdvak die aan de vervaardiging van het actief worden toegerekend; in dat geval vermeldt de toelichting dat deze kosten worden geactiveerd. Investeringen met economisch nut Deze materiële vaste activa zijn gewaardeerd tegen de verkrijgings- of vervaardigingsprijs. Specifieke investeringsbijdragen van derden worden op de desbetreffende investering in mindering gebracht; in die gevallen wordt op het saldo afgeschreven. Op grondbezit met economisch nut (buiten de openbare ruimte) wordt niet afgeschreven. Warme gronden Gronden verworven met het oog op gebiedsontwikkeling, maar waarvoor nog geen operationele grondexploitatie is vastgesteld, worden in de regel geduid als ‘warme gronden’. Conform de notitie grondbeleid in begroting en jaarstukken (2019) worden deze verantwoord onder materiële vaste activa (artikel 52 lid 1 onderdeel a BBV) tegen de verwervingskosten.
Het toerekenen (activeren) van andere kosten is daarbij niet toegestaan. In de bepaling of er bij deze ‘warme gronden’ sprake is van een duurzame waardevermindering, zoals bedoeld in artikel 65 BBV lid 1, kan onder de volgende cumulatieve voorwaarden uitgegaan worden van de waarde in toekomstige bestemming in plaats van de geldende bestemming: •
De gronden moeten deel uitmaken van een door de gemeenteraad vastgestelde visie of masterplan voor (een) concrete en binnen afzienbare tijd te starten grondexploitatie(s), waarin de gebiedsontwikkeling van totaalplan naar deelgrondexploitaties is vastgelegd;
•
De gebiedsontwikkeling mag niet zodanig conflicteren met de uitkomst van de inventarisatie van bedreigingen die de ontwikkeling in de weg kunnen staan, bijvoorbeeld op het gebied van milieu of bereikbaarheid;
•
De visie / het masterplan mag niet strijdig zijn met beleid van de provincie en/of Rijk;
•
Er is een betrokkenheid bij de gebiedsontwikkeling van provincie of Rijksoverheid;
•
Het mag alleen gaan om gebiedsontwikkeling voor de bouw van woningen en niet voor bedrijfsterreinen;
•
Periodiek (minimaal eens in de 2 jaar) worden de gronden getaxeerd tegen de waarde volgens de toekomstige woningbouwbestemming, met inachtneming van de inherente onzekerheden van de ontwikkelmogelijkheden.
Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Wanneer investeringen grotendeels of meer worden gedaan voor riolering, het inzamelen van huishoudelijk afval of andere alsook voor rechten die op grond van art. 229 lid 1 a en b Gemeentewet worden geheven, dan worden deze investeringen op de balans opgenomen in een aparte categorie: de investeringen met economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven. Investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend maatschappelijk nut Investeringen met een maatschappelijk nut worden, evenals investeringen met een economisch nut, geactiveerd en over de verwachte toekomstige gebruiksduur afgeschreven. De verplichting om alle investeringen te activeren volgens de nieuwe methode geldt alleen voor investeringen die vanaf het begrotingsjaar 2017 worden gedaan.
Pagina 95
Jaarstukken 2023
Door de invoering van de nieuwe systematiek blijven verschillen bestaan in de wijze waarop mag worden afgeschreven op investeringen in de openbare ruimte met maatschappelijk nut die vóór het begrotingsjaar 2017 zijn gedaan. Om inzicht te geven in het deel van de activa dat wel vergelijkbaar is qua systematiek is in het verloopoverzicht in de toelichting op de balans aangeven welk bedrag volgens de nieuwe systematiek is verantwoord en welk deel volgens een andere systematiek. Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen en overige verbonden partijen, (overige) leningen u/g en (overige) uitzettingen zijn – tenzij hierna anders is vermeld – opgenomen tegen nominale waarde. Zo nodig is een voorziening voor verwachte oninbaarheid in mindering gebracht. Participaties in het aandelenkapitaal van NV’s en BV’s (kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen in de zin van het BBV) zijn gewaardeerd tegen de verkrijgingsprijs van de aandelen. Indien de waarde van de aandelen onverhoopt structureel mocht dalen tot onder de verkrijgingsprijs zal afwaardering plaatsvinden. Tot dusver is een dergelijke afwaardering gelukkig niet noodzakelijk gebleken. De actuele waarde ligt ruim boven de verkrijgingsprijs. De aan derden verstrekte geldleningen zijn opgenomen tegen het overdrachtsbedrag verminderd met de ontvangen aflossingen.
Van een deelneming is krachtens artikel 1 lid d BBV sprake als de gemeente participeert in het aandelenkapitaal van een NV of BV. Vlottende activa Voorraden Onderhanden werk De als onderhanden werken opgenomen bouwgronden in exploitatie zijn gewaardeerd tegen de vervaardigingsprijs dan wel de lagere marktwaarde. De vervaardigingsprijs omvat de kosten die rechtstreeks aan de vervaardiging kunnen worden toegerekend (zoals grondaankopen en kosten van bouw- en woonrijpmaken) alsmede de rentekosten berekend zoals voorgeschreven in het BBV en de administratie- en beheerskosten. Voor winstneming geldt de percentage of completion methode: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd kan tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1.
Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat.
2.
De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht.
3.
De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
Zolang daarvan geen sprake is, worden de verkregen verkoopopbrengsten ten volle op de vervaardigingskosten in mindering gebracht. Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen De vorderingen worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Voor verwachte oninbaarheid is een voorziening in mindering gebracht. De voorziening wordt statisch bepaald op basis van de geschatte inningskansen. Liquide middelen en overlopende activa Deze activa worden tegen nominale waarde opgenomen.
Pagina 96
Jaarstukken 2023
Vaste passiva Eigen vermogen Onder het eigen vermogen zijn opgenomen algemene- en bestemmingsreserves alsmede het saldo van de rekening van baten en lasten. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichting c.q. het voorzienbare verlies. De pensioenverplichting ten behoeve van de wethouders is echter tegen de contante waarde (tegen 2,472%) van de (reeds opgebouwde) toekomstige uitkeringsverplichtingen gewaardeerd. De onderhoudsegalisatievoorzieningen stoelen op een meerjarenraming van het uit te voeren groot onderhoud aan (een deel van) de gemeentelijke kapitaalgoederen, waarin rekening is gehouden met de kwaliteitseisen die ter zake geformuleerd zijn. In de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen die is opgenomen in het jaarverslag is het beleid ter zake nader uiteengezet. Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar Vaste schulden worden gewaardeerd tegen de nominale waarde verminderd met gedane aflossingen. De vaste schulden hebben een rentetypische looptijd van één jaar of langer. Vlottende passiva De vlottende passiva worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Borg- en Garantstellingen Voor zover leningen door de gemeente gewaarborgd zijn, is buiten telling het totaalbedrag van de geborgde schuldrestanten per einde boekjaar opgenomen.
Pagina 97
Jaarstukken 2023
2.2 Balans per 31 december 2023 ACTIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2023 2022
VASTE ACTIVA Immateriële vaste activa
164
-
Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut Investeringen met een economisch nut, waarvoor ter bestrijding van de kosten een heffing kan worden geheven Investeringen in de openbare ruimte met een maatschappelijk nut
73.981 56.752
65.329 49.310
4.804 12.425
4.861 11.157
Financiële vaste activa Kapitaalverstrekkingen aan deelnemingen Kapitaalverstrekkingen aan gemeenschappelijke regelingen Leningen aan deelnemingen Overige leningen u/g Overige langlopende uitzettingen
5.871 738 108 5.025 -
4.119 738 108 3.273 -
TOTAAL VASTE ACTIVA
80.016
69.447
Voorraden Onderhanden werk, waaronder bouwgronden in exploitatie
39.584 39.584
42.097 42.097
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Overige vorderingen
2.685 569 2.116
2.659 280 2.379
45 40 4
13 6 6
Overlopende activa De van Europese en Nederlandse overheidslichamen nog te ontvangen voorschotbedragen die ontstaan door voorfinanciering op uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
10.337
12.612
7.489
6.594
2.848
6.018
TOTAAL VLOTTENDE ACTIVA
52.651
57.381
TOTAAL ACTIVA
132.667
126.828
VLOTTENDE ACTIVA
Liquide middelen Banksaldi Kassaldi
Pagina 98
Jaarstukken 2023
PASSIVA (* € 1.000)
31 december 31 december 2023 2022
VASTE PASSIVA Eigen vermogen Algemene reserves Bestemmingsreserves Gerealiseerde resultaat
41.977 20.089 15.827 6.062
39.717 26.307 9.189 4.221
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's Voorzieningen voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is
5.711 4.401 1.310
6.019 4.249 1.770
Vaste schulden met een rentetypische looptijd langer dan één jaar Onderhandse leningen van binnenlandse pensioenfondsen en verzekeringsinstellingen Onderhandse leningen van binnenlandse banken en overige financiële instellingen Door derden belegde gelden Waarborgsommen
52.385 52.380 5
58.489 58.484 5
TOTAAL VASTE PASSIVA
100.073
104.225
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige kasgeldleningen Banksaldi Overige schulden
17.214 8.000 4.087 5.127
12.284 8.000 1.923 2.361
Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume De van de Europese en Nederlandse overheidslichamen ontvangen voorschotbedragen voor uitkeringen met een specifiek bestedingsdoel die dienen ter dekking van lasten van volgende begrotingsjaren Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen
15.381
10.320
6.412
5.615
8.965 3
4.703 1
TOTAAL VLOTTENDE PASSIVA
32.594
22.603
TOTAAL PASSIVA
132.667
126.828
Gewaarborgde geldleningen Garantstellingen
92.369 778
95.537 940
VLOTTENDE PASSIVA
Pagina 99
Jaarstukken 2023
2.3 Toelichting op de balans per 31 december 2023 2.3.1 Vaste activa De vaste activa bestaan uit: (* € 1.000)
31 dec. '23
31 dec. '22
Immateriële vaste activa
164
-
Materiële vaste activa
73.981
65.329
Financiële vaste activa
5.871
4.119
Totaal
80.016
69.447
De verschillende onderdelen zijn hieronder toegelicht. Immateriële vaste activa De boekwaarde van de immateriële vaste activa betreffen de voorbereidingskosten Wensink-Zuid fase 2-4 en de voorbereidingskosten fase 3D De Horsten. Materiële vaste activa De materiële vaste activa bestaan uit: (* € 1.000)