CConstaterende datBorne
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage: Concept Energiestrategie Twente 2.0

Raadsvergadering 5 november 2024, gemeente BorneBij agendapunt: Concept Energiestrategie Twente 2.020.342 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Inwonersforum) in een online community met elkaar in gesprek gaan, buiten

vertaald in de RES 2.0 en onder meer zou helpen in de lokale zoektocht

de fysieke bijeenkomsten om. Zo ging de RES Twente ook digitaal een meer

Een belangrijk uitgangspunt is dat het primair aan de gemeenten is

naar locaties voor grootschalige opwek. Belangenorganisaties en inwoners

interactieve en gezamenlijke fase in.

om te communiceren met hun inwoners. De RES Twente faciliteert de

gaven antwoorden op vragen die nog open stonden in het proces richting

gemeenten als gebiedsgerichte en gemeentegrens-overschrijdende

de RES 2.0. Gerealiseerd beleid en reeds gemaakte keuzes werden als

Initiatiefgroep

communicatieprocessen aan de orde zijn. Daarvoor is er een mix aan

randvoorwaarden gezien voor het vervolggesprek. We zijn echter door de

Het is belangrijk dat ook volksvertegenwoordigers kunnen meedenkenen

communicatiemiddelen beschikbaar, om uiteenlopende doelgroepen te

werkelijkheid ingehaald, zoals ook te lezen is in hoofdstuk 1 van dit document.

meepraten over de vraagstukken die spelen in de RES 2.0, aangezien

bereiken. De regionale communicatie vanuit de RES Twente is aanvullend en

Doordat de regie op de opwek van windenergie verlegd is naar de Provincie,

regionale keuzes gevolgen hebben voor de afzonderlijke gemeenten. Met

is altijd in afstemming met de gemeenten, de Provincie en het waterschap.

wordt over een deel van de onderwerpen die in de adviezen worden

dat doel is de Initiatiefgroep RES Twente opgericht. De Initiatiefgroep bestaat

benoemd, niet meer in RES-verband besloten. Daarmee is de RES dus ook

uit ‘linking pins’ van gemeenteraden, Provinciale Staten en het AB van

niet in de positie om die adviezen over te nemen of niet.

Waterschap Vechtstromen. De Initiatiefgroep is daarmee de schakel tussen de

A4.1

Informeren van onze omgeving

Online communicatiemiddelen De regionale communicatie verloopt voornamelijk via de nieuwe

RES en de volksvertegenwoordigers in Twente.

website www.energiestrategietwente.nl. De website biedt veel digitale

Meedenktank

De Initiatiefgroep RES Twente als groep van samenwerkende

interactiemogelijkheden, die we voornamelijk benutten in een gesloten

In de Meedenktank zaten diverse Twente belangenorganisaties die op zoek

volksvertegenwoordigers in RES-verband heeft een doorstart gekend. Er is

community voor RES-partners.

zijn gegaan naar antwoorden op vooraf gedefinieerde vraagstukken. Ze

in 2023 een nieuwe kartrekkersgroep bijeengebracht met ondersteuning

Daarnaast worden met de nieuwsbrief, nieuwsberichten op de website en via

brachten hun verschillende perspectieven bij elkaar om te komen tot een

van een secretaris vanuit de provincie Overijssel en een lid vanuit het

LinkedIn betrokken professionals en geïnteresseerden met enige regelmaat

gezamenlijk advies voor in de RES 2.0. De Meedenktank was een verte-

coördinatieteam RES Twente. De linking pins geven zelf aan hoe zij betrokken

op de hoogte gesteld van de ontwikkelingen rond de energiestrategie. Ook

genwoordiging van belanghebbenden uit Twente. In de denktank zaten

willen worden bij de RES.

biedt het RES-team informatie over de Twentse energietransitie incidenteel

afgevaardigden van natuur, landschap, landgoederen, landbouw, jongeren,

aan via regionale externe media, zoals kranten.

dorp/dorpskernen, kennisinstellingen, Twentse Noabers en Lokale Energie Initiatieven (LEI-T). Leden vertegenwoordigden een achterban op regionaal

Fysieke bijeenkomsten

niveau en werkten proactief mee aan oplossingen.

Er worden veel fysieke bijeenkomsten georganiseerd om ontmoeting en kennisdeling tussen professionals te stimuleren. Zo creëren we voldoende

In het najaar van 2022 zijn er voor de Meedenktank drie sessies

kans om onderlinge verbindingen tussen betrokkenen van de RES

georganiseerd in het Design Lab van de Universiteit Twente, waarin werd

Twente, kennisinstellingen, bedrijfsleven, Lokale Energie Initiatieven en

gesproken over alle thema’s van de RES. Deze sessies hebben geresulteerd in

belanghebbenden te vergroten.

een document met 45 adviezen. Deze adviezen zijn deels meegenomen in de uitwerking van deze Energiestrategie Twente 2.0 en zijn, inclusief reactienota,

Daarnaast organiseerde de RES Twente eerder een reeks digitale

terug te vinden in de bijlagen.

kennissessies die live of achteraf te bekijken waren. Er bestaat een voornemen om dit wederom op te pakken, zodat betrokkenen snel op de

Inwonersforum

hoogte gebracht kunnen worden over de laatste ontwikkelingen die de

In het voorjaar van 2023 is het inwonersforum gestart met 100 willekeurig

energietransitie kunnen versnellen.

gekozen Twentse inwoners. Door middel van twee lotingsrondes zijn we tot een representatieve doorsnede van de Twentse bevolking gekomen.

A4.2

Betrekken van onze samenleving

Het doel van het inwonersforum was om een evenwichtig beeld te krijgen

Regionale beleidsparticipatie en gemeentelijke projectparticipatie-processen

van de mening van Twentse inwoners. De RES Twente wilde gehoor geven

vullen elkaar aan: regionale participatie gaat over regionale afwegingen van

aan het ‘stille midden’ en niet enkel aan de luide stemmen van de voor-

belangen, die gemeenten moeten helpen bij het maken van beleidskeuzes

en tegenstanders. Het Inwonersforum werd om advies gevraagd over

op lokaal niveau. Gemeentelijke projectparticipatie richt zich op specifieke

verschillende vraagstukken die belangrijk zijn bij het opstellen van de RES

zoeklocaties en lokale warmteoplossingen.

2.0. Vooraf is afgesproken dat met de adviezen van het inwonersforum in de RES 2.0 zou worden omgegaan volgens het uitgangspunt ‘pas toe of leg

Richting de voorgenomen RES 2.0 zijn er een drietal sporen gevolgd om de

uit’. De adviezen van het inwonersforum en de reactienota zijn als bijlage

belangrijkste groepen te betrekken bij de ontwikkelingen: een Meedenktank

toegevoegd.

In 2023 adviseerden 100 gelote Twentenaren de bestuurders van de RES over de energietransitie.

van maatschappelijke organisaties, een Inwonersforum en een Initiatiefgroep van volksvertegenwoordigers. Hiermee gaven we regionaal invulling aan de

28

29

A5. Voortgang lokaal eigendom

A6. De Twentse Energie Agenda

In het Klimaatakkoord is afgesproken om te streven naar 50% lokaal

tussen inwoners, gemeenten en lokale mkb-bedrijven richting aardgasvrije

De Twentse Energie Agenda is gericht op ontwikkelingen die zich nu

eigendom van duurzame energieprojecten in 2030. De achtergrond van

wijken. We zoeken naar mogelijkheden om dit (sociale) proces te blijven

aandienen, en op langere termijn impact kunnen hebben op de energie- en

deze afspraak is dat het belangrijk is dat de omgeving van een duurzaam

stimuleren en faciliteren op lokaal en regionaal niveau.

warmtetransitie. Dit geldt voor techniek, kennisontwikkeling en arbeidsmarkt.

energieproject kan meeprofiteren van de opbrengst, omwonenden zich

We willen klaar zijn voor de toekomst.

mede-eigenaar kunnen voelen en grip kunnen houden op de ontwikkeling en

A5.3

exploitatie van duurzame energie.

In de afgelopen twee jaar zijn verschillende routes verkend om lokaal

De huidige ontwikkelingen die vanuit de RES-afspraken in Twente zijn

In de RES Twente 1.0 is het streven naar lokaal eigendom omarmd en

eigendom bij wind- en zonneparken te borgen. Vanuit de RES-organisatie

gerealiseerd, worden via de RES-monitor in beeld gebracht. Kennispunt

ambitieuzer ingevuld, namelijk:

in Twente is op dit specifieke punt ook juridisch advies gevraagd. Het is

Twente monitort periodiek deze voortgang zo actueel en volledig mogelijk, op

uiteraard aan de afzonderlijke RES-partners om te bepalen welke route zij

het gebied van zon op dak, zon op veld en windturbines.

• Minimaal 50% lokaal eigendom is geen streven, maar het uitgangspunt bij de ontwikkeling van duurzame energieprojecten. • Dat uitgangspunt heeft niet alleen betrekking op de grootschalige

Samenwerkingsmogelijkheden

kiezen voor het realiseren van lokaal eigendom, maar het juridisch advies werpt de vraag op of regionale samenwerking niet meer kans op succes

A6.1

opwek van hernieuwbare elektriciteit, maar ook op de warmteopgave.

biedt. Door als overheden samen te werken in een ontwikkelbedrijf of bij

Innovaties in energie- en warmtesystemen vinden op veel terreinen en

Lokaal eigendom is daarmee ook het uitgangspunt bij warmtenetten en

het maatschappelijk aanbesteden van ontwikkelruimte bijvoorbeeld. Het

niveaus plaats. We volgen de ontwikkelingen en slaan waar nodig een

projecten voor de ontwikkeling van groengas en biogas.

voornemen is om de mogelijkheden voor regionale samenwerking bij lokaal

brug naar kansen die zich in Twente voordoen. Dit doen we op de volgende

eigendom de komende periode nader te verkennen.

manieren:

• Ook (mede)eigenaarschap van overheden zien we in Twente als lokaal

Voortgang en samenwerkingsverbanden

eigendom, mits de opbrengsten terugvloeien naar de samenleving. • Partners in de RES Twente zien lokale energie-initiatieven als

Lokale energie-initiatieven in Twente, netbeheerders, gemeenten en provincie

•

We dragen bij aan de samenwerking tussen de onderwijsinstellingen

vertegenwoordiging van de omgeving en als partner bij de invulling van

Overijssel leggen de focus steeds meer op het gehele energiesysteem: het

(Universiteit Twente, Saxion Hogeschool, ROC Twente) en leggen

duurzaamheidsbeleid.

koppelen van opwek aan warmte, opslag, laadinfra en/of waterstof. We zien

verbinding tussen onderwijs en praktijk. Dat doen we via gezamenlijke

Dit hoofdstuk is bedoeld om de stand van zaken met betrekking

mogelijkheden voor de doorontwikkeling van lokale energie-initiatieven

projecten zoals het project Power Up! dat gesubsidieerd wordt door de

tot lokaal eigendom weer te geven en aan te geven waar

naar energiegemeenschappen en warmtegemeenschappen, waar inwoners

Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek en gericht

samenwerkingsmogelijkheden liggen.

en bedrijven op lokaal niveau regie nemen over hun eigen decentrale

is op learning communities om de energietransitie te versnellen.

energievoorziening. Dat vraagt iets van de lokale energie- initiatieven,

A5.1

Beleidsmatige verankering

•

We volgen daarnaast het Leven Lang Ontwikkelen project ‘digitalisering

inwoners, bedrijven, netbeheerders en overheden. Om Twente hier zo goed

in de gebouwde omgeving’ van de kennisinstellingen, bedrijfsleven en

In de RES 1.0 is afgesproken dat alle RES-partners lokaal eigendom

mogelijk op voor te bereiden onderzoeken we, samen met onze RES-partners

overheden. Omdat digitalisering de backbone is van de energietransitie

verankeren in hun eigen duurzaamheidsbeleid. De kaarten ‘borging van lokaal

allerlei aspecten van energiegemeenschappen en warmtegemeenschappen

in Twente draagt het project bij aan ‘capacity building’ die nodig is om

eigendom in beleid per gemeente’, zijn inmiddels beschikbaar op de website

en hoe hierin gezamenlijk op te trekken, zowel op lokaal, als ook op regionaal

van NP RES. De beide kaarten geven inzicht in hoe het staat met de borging

niveau.

van lokaal eigendom in beleid per gemeente voor zon en wind, zo ook voor de

een schaalsprong te maken met de energietransitie in Twente. •

We zijn aangesloten bij de Waterstofhub Twente.

•

De uitvoering van de energie- en warmtetransitie vraagt om voldoende gekwalificeerde arbeidskrachten. Het is nu al duidelijk dat zowel de

regio Twente; Beleid LE Zon | Flourish en Beleid LE Wind | Flourish

warmtetransitie als de uitbouw van het elektriciteitsnet geremd worden

A5.2

Lokale initiatieven

door tekorten op de arbeidsmarkt. We zijn daarom betrokken bij het in

Lokale energie-initiatieven in Twente en West-Overijssel hebben een eigen

oprichting zijnde Expertisecentrum voor de Versnelling van Energie- en

provinciale uitvoeringsorganisatie opgericht op 23 april 2024, namelijk: de

Grondstoffentransitie. Hier werken de kennisinstellingen samen met

Energiecoöperatie Overijssel (ECO). ECO is een uitvoeringsorganisatie zonder winstoogmerk, die lokale energie-initiatieven in Twente en West-Overijssel

publieke en private partners aan Learning Communities. •

Via de samenwerking met Nieuwe Energie Overijssel (NEO) wordt

ondersteunt bij projecten voor het opwekken en gebruiken van duurzame

kennis over de ontwikkelingen en toepassingsmogelijkheden van

energie. ECO streeft naar gelijkwaardige partnerschappen met overheden,

innovatieve technieken onder andere gedeeld in de maandelijkse

ontwikkelaars en netbeheerders voor betaalbare lokale energie.

energiewerkplaatsen. Zodra een innovatie als bewezen techniek in Twente inzetbaar is, zullen we deze betrekken.

RES-LEIT (Lokale Energie Initiatieven Twente) is een werkgroep die de belangen behartigt van alle Lokale Energie Initiatieven in Twente, gesprekspartner is van de overheden en ondersteunt bij beleidsmatige en bestuurlijke zaken. Daarnaast is in 2023 een praktische opleiding gestart met de naam “Energieke Buur Twente”. Deze opleiding is bedoeld voor actieve inwoners van Twente om in hun eigen dorp, wijk of buurt collectieve, duurzame acties op te zetten. Het kan dan bijvoorbeeld gaan om het opzetten van een buurtwarmtenetwerk of energiebesparende acties. In de komende periode willen we hier met Energie Samen, NMO en 14 Twentse gemeenten een

Een waterstofmotor van de HAN, bij de opening van de Waterstofhub in Almelo. Hier wordt veel onderzoek gedaan en onderwijs gegeven over waterstof. Foto in de Gelderlander van Lenneke Lingmont.

vervolg aan geven. We zien dat er behoefte is aan langjarige partnerschappen

30

31

B Bijlage B Reactienota adviezen Inwonersforum 32

Bijlage B Reactienota adviezen Inwonersforum

33

In 2023 is de RES Twente een grootschalig participatieproces met inwoners gestart, dat de vorm had van een burgerberaad. De 100 gelote

Adviezen

Reactie (hoe is/wordt dit verwerkt en/of wat wordt hiermee gedaan?)

Twentenaren die deel uitmaakten van het Inwonersforum, kwamen driemaal in een representatieve samenstelling bij elkaar. Deze samenstelling kwam via twee lotingsrondes tot stand. De leden van het Inwonersforum

Adviezen over opwek van duurzame energie

vertegenwoordigden zo ‘de stem van Twente’. Het was de eerste keer dat Twentse inwoners in deze vorm advies gaven over de energietransitie.

1. Vooraf afspraken maken

Niet toepasbaar

voor compensatie naar rato

Overheden hebben geen wettelijke mogelijkheden om compensatie af te dwingen voor omwonenden van windparken.

Het Inwonersforum vertegenwoordigt het inwonersperspectief over de

van afstand van windmolens

Meestal is het wel mogelijk om vrijwillige afspraken te maken tussen de vergunningverlener (meestal de Provincie,

opwek van duurzame energie in de regio Twente. Het forum formuleerde

soms de gemeente) en de ontwikkelaar van een windpark. In de RES Twente hebben we afgesproken dat we afspraken

33 adviezen waarover door de deelnemers is gestemd, om zo het draagvlak

met ontwikkelaars willen maken over minimaal 50% lokaal eigendom en dus niet over compensatie van omwonenden.

per advies in beeld te krijgen. Vervolgens zijn de adviezen overhandigd

Minimaal 50% lokaal eigendom wil zeggen dat meer dan de helft van een windpark eigendom is van burgers en bedrijven

aan de bestuurders van Twente. Ze waren bedoeld om als uitgangspunten

in de omgeving van het energieproject. Op die manier beslissen de omwonenden, als mede-eigenaar, zelf mee hoe

meegenomen te worden in de RES 2.0 en daarmee bestuurders te helpen bij

de opbrengst van het windpark wordt verdeeld. Als het niet lukt om lokaal eigendom te realiseren, worden er soms

het maken van keuzes op het gebied van de energietransitie.

afspraken gemaakt over compensatie via een Omgevingsfonds. Hoe de financiële middelen uit zo’n Omgevingsfonds worden besteed en verdeeld, wordt bepaald in een overeenkomst tussen de Provincie of gemeente en de ontwikkelaar

Sinds de afronding van het Inwonersforum is het besluitvormingsproces

van het windpark. We kunnen hierover dus geen afspraken maken in de RES Twente.

richting RES 2.0 gewijzigd. Door regieneming van de provincie op de ruimtelijke invulling van windenergie en zonne-energie in Twente, is de situatie nu anders. De RES-partners besluiten niet meer over de ruimtelijke kaders voor wind en zon. De adviezen komen daarmee ook in een ander licht te staan. Het moet nu worden beschouwd als een advies aan de colleges van B&W, college van Gedeputeerde Staten en het Dagelijks Bestuur van het

2. Wettelijke verplichting windwokkels op bedrijfsgebouwen en waar mogelijk op hoogbouw

Pas dit niet toe Vanuit landelijke regelgeving komt er een verplichting om bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie van utiliteitsbouw zonnepanelen te leggen. Windwokkels en andere vormen van kleinschalige wind-opwek zijn nog onvoldoende gevalideerde technieken en passen daarmee niet binnen de scope van de RES.

stedelijk gebied.

Waterschap Vechtstromen over hoe om te gaan met de energietransitie in Twente.

In deze reactienota geven we puntsgewijs aan wat we in de huidige situatie

3. Regionale aanpak om

Pas toe

windmolens langs snel-/

Het voorstel van het Inwonersforum om in het bijzonder om te zien naar mogelijkheden langs snelwegen sluit -in

autowegen te plaatsen

ieder geval in Twente- aan op de voorkeursgebieden die de Provincie Overijssel heeft aangewezen in het Provinciaal

nog kunnen toepassen en wat niet. Het complete document met de adviezen

Programma Energiestrategie (PPE). De realiteit is echter ook dat niet alle windturbines die in Twente moeten worden

is te vinden op deze pagina.

geplaatst direct langs snelwegen kunnen worden gebouwd.

We danken alle leden van het Inwonersforum voor hun inbreng en inzet.

4. Bescherm je burgers door objectieve, meetbare en absolute

Pas (deels) toe De Rijksoverheid heeft nieuwe landelijke milieunormen voor windenergie opgesteld. Die zullen naar verwachting in de loop van 2025 definitief worden vastgesteld. Daarmee wordt voldaan aan de wens van het Inwonersforum.

normen voor geluid, resonantie etc.

Overheden mogen -op grond van de Wet- geen compensatie afdwingen (zie ook 1) en we kunnen daar dus ook geen

en compenseer

afspraken over maken in de RES. Compensatie kan alleen op basis van vrijwillige afspraken tussen de ontwikkelaar van

omwonenden volledig.

5. Ontwikkel naar

een windpark en de vergunningverlener (meestal de Provincie).

Niet toepasbaar

mogelijkheden en draagvlak

Bij de vaststelling van de RES Twente 1.0 hebben gemeenten, het waterschap Vechtstromen en de provincie Overijssel

en laat 60% wind en 40%

gezamenlijk gekozen voor een energiemix, waarbij het streven is om 60 procent van de elektriciteit in Twente op te

zon los

wekken door middel van windmolens en het resterende deel met zonnepanelen. Hier wordt op gestuurd, omdat: dit de stabiliteit van het energiesysteem ten goede komt, het leidt tot minder hoge maatschappelijke kosten, het bijdraagt aan een efÏciënt netgebruik, zonnevelden méér ruimte innemen dan windturbines om dezelfde hoeveelheid energie te produceren. In de loop van 2023 heeft de Provincie Overijssel de regie genomen op het realiseren van een 60/40 verhouding windenergie/zonne-energie. De Provincie heeft daarvoor de opgaven per gebied vastgelegd in het Provinciaal Programma Energiestrategie en de Omgevingsverordening. Daardoor kan in de RES 2.0 niet meer de keuze worden gemaakt om de 60/40 verhouding wind/zon los te laten.

34

35

Adviezen over opwek van duurzame energie (vervolg)

Adviezen over lokaal eigendom en eigenaarschap 9. 100% lokaal eigenaarschap

6. Plaats windmolens

Pas zoveel mogelijk toe

op slecht bewoonbare

De Provincie Overijssel heeft een Omgevings Effect Rapportage (OER) gemaakt, met als doel het in kaart brengen van de

plekken, zoals snelwegen,

locaties in Twente waar windturbines mogelijk zijn. Het is aan de gemeenten om concrete ‘zoekgebieden’ aan te wijzen,

industrieterreinen en

waar ruimte is voor windenergie. Daarbij wordt rekening gehouden met ruimtelijke kwaliteit, natuur, maatschappelijke

(bouwkundig) risicovolle

acceptatie en gezondheid. Als de door het Inwonersforum genoemde locaties mogelijkheden bieden voor het plaatsen

Het is wel goed om in beeld te houden dat overheden geen wettelijke mogelijkheden hebben om lokaal eigendom

locaties.

van windturbines, dan zullen zij in onderlinge vergelijking met andere gebieden op deze criteria waarschijnlijk positief

af te dwingen. De afspraken over lokaal eigenaarschap moeten op basis van vrijwilligheid worden gemaakt tussen

scoren.

de ontwikkelaar van een duurzaam energieproject en de vergunningverlener (Provincie of gemeente). 100% lokaal

om draagvlak te creëren

Pas waar dit mogelijk is toe In de RES Twente hebben we minimaal 50% lokaal eigendom van alle duurzame energieprojecten afgesproken. Om daar invulling aan te geven is onder meer een Handreiking Lokaal Eigendom opgesteld.

eigenaarschap is om die reden alleen realistisch als het projectinitiatief van een lokale energiecoöperatie (of de 7. Gebruik bij (zware) voorkeur bebouwd gebied & infrastructuur voor opwek

Pas (deels) toe

gemeente) komt en die coöperatie (of de gemeente) de beschikking heeft over de grond waarop het project kan worden

In bebouwd gebied is opwek middels zonnepanelen op dak en in/op openbare ruimte en soms ook middels

gerealiseerd.

(kleine) windturbines mogelijk. Deze vormen van opwek hebben binnen de RES en ook de afzonderlijke gemeenten een hoge prioriteit. Ditzelfde geldt voor opwek langs infrastructuur zoals wegen en spoorlijnen.

Wordt toegepast

de opbrengsten van

Dit hebben we opgeschreven in de RES Twente 1.0 en uitgewerkt in de Handreiking Lokaal Eigendom (Handreiking

De opwek die in bestaand bebouwd gebied en langs infrastructuur gerealiseerd kan worden is echter niet voldoende om

de energieopwekking

lokaal eigendom). We hebben daarmee in de RES Twente de keuze gemaakt om via lokaal eigendom de opbrengsten

de vastgestelde doelstellingen van de RES te realiseren. Daarvoor is ook grootschalige opwek via windturbines op andere

terugvloeien in de lokale

van energieopwekking terug te laten vloeien in de gemeenschap. Binnen dat uitgangspunt hebben alle RES-partners

locaties nodig. Ook de opwek van zonnevelden in het buitengebied telt uiteraard mee. 8. Verplicht bij (industriële)

10. Maak een keuze hoe

gemeenschap.

afzonderlijk beleidskaders opgesteld om hier verder uitwerking aan te geven.

Wordt toegepast

nieuwbouw en stimuleer

Het kabinet wil vanaf 2025 nieuwe utiliteitsgebouwen met een dakoppervlak van 250 m2 of meer een verplichting

11. Klein en lokaal starten

Pas gedeeltelijk toe

bij verbouw, de maximale

opleggen om het volledige dak te gebruiken of te laten gebruiken voor de opwek van hernieuwbare energie.

van projecten ten aanzien

Klein en lokaal starten van projecten ten aanzien van warmte en isoleren kan een belangrijke bijdrage leveren aan de

ruimte voor zonnepanelen

van warmte en isoleren.

warmtetransitie in de gebouwde omgeving. In feite is het proces hier ook op ingericht; de Transitievisie Warmte die

voor algemeen belang.

Leren van ervaringen, samenwerken en gebruik

gemeenten maken, worden uitgewerkt tot Uitvoeringsplannen op wijk- of dorpsniveau, van waaruit gezamenlijk kleine en lokale projecten kunnen worden opgezet om te leren en ervaring op te doen.

bestaande infrastructuur Dat is echter maar een deel van wat er nodig is. In de RES wordt onderzocht welke kansen er zijn om huizen te verwarmen met bestaande warmtebronnen (bijvoorbeeld restwarmte van bedrijven) of met biogas of groengas vanuit de landbouw. Het is niet goed mogelijk dergelijke projecten klein en lokaal te houden omdat het grote investeringen vraagt en mogelijkheden biedt om veel gebouwen in 1 keer aardgasloos te verwarmen. Waar zich kansen voordoen om tot een wat grootschaligere collectieve warmtevoorziening te komen, is het belangrijk die kansen ook te verzilveren. 12. Borg continuïteit

Pas toe

en zekerheid in

Wij zijn even als het inwonersforum van mening dat het belangrijk is de toekomstbestendigheid en continuïteit van

energievoorzieningen bij

lokale energie-initiatieven te waarborgen. Landelijk en provinciaal wordt er gewerkt aan thema’s zoals: financiering,

oprichting Lokale Energie

ondersteuningsstructuur, juridische samenwerkingsvormen. De lokale energie-initiatieven organiseren zichzelf ook. De

Initiatieven (LEI’s) door het

LEI-Twente en LEI West Overijssel hebben gezamenlijk Energie Coöperatie Overijssel (ECO) opgericht om de krachten te

opstellen van een bindende

bundelen en gezamenlijk tot uitvoering van projecten te komen.

LEI-draad Voor de toekomstbestendigheid van lokale energie-initiatieven vinden wij een structurele samenwerking met Twentse gemeenten belangrijk. Het gaat erom dat de lokale gemeenschap (mede)eigenaar is van duurzame energiebronnen en het vraagt dus ook een gezamenlijke inspanning van de lokale gemeenschap om hiervoor financieringsmogelijkheden en expertise beschikbaar te maken. We zijn voornemens in RES-verband de mogelijkheden voor zo’n structurele samenwerking tussen lokale energie-initiatieven en RES-partners te verkennen. 13. Professionaliseer de

Pas toe

ondersteuning van lokale en

De LEI’s in de gehele provincie Overijssel hebben zich georganiseerd in Energie Coöperatie Overijssel (ECO) met het oog

regionale energie-initiatieven

op professionalisering en het opzetten van een ondersteuningsstructuur. Vanuit de RES vinden we het belangrijk dat er een structurele samenwerking tot stand komt met de Twentse gemeenten, mede om professionalisering, continuïteit en (financiële) slagkracht te borgen. We willen de komende periode verkennen hoe die structurele samenwerking tussen de Energie Cooperatie Overijssel en RES-partners tot stand kan komen.

36

37

20. Alle regels voor iedereen

Adviezen over regionale samenwerking 14. Richt een ECT (Energie Coöperatie Twente) op vanuit

Is al gerealiseerd

gelijk en leg deze vast

Het Inwonersforum is consistent en roept op om op gebied van regelgeving regionaal samen te werken en stelt voor om

in provinciale wet- en

gedetailleerd provinciaal windbeleid te ontwikkelen, waarmee wordt voorkomen dat elke gemeente zijn eigen regels

regelgeving.

heeft. Hierbij wordt onder meer gedacht aan de toegestane hoogte, normen, lokaal eigendom. De Rijksoverheid heeft

De LEI’s in Overijssel hebben gezamenlijk de koepel Energie Coöperatie Overijssel opgericht.

inmiddels landelijke milieunormen voor windenergie ontwikkeld, die in de loop van 2025 worden vastgesteld. Daarnaast

lokale initiatieven uit de

heeft de Provincie Overijssel de regie genomen op het beleid ten aanzien van windenergie en zonnevelden. Daarmee is

regio Twente

15. Richt een “energiecoöperatie Twente” op. Werk hierin met alle Twentse gemeenten samen 16. Wek als Twente middels één overkoepelende

Wordt (deels) al toegepast

aan het advies van het Inwonersforum grotendeels tegemoetgekomen.

Pas toe De LEI’s in Overijssel hebben de Energie Coöperatie Overijssel opgericht. Wij zijn evenals het Inwonersforum van mening dat het belangrijk is dat er een samenwerking ontstaat met de Twentse gemeenten. We willen de komende periode

Adviezen over duurzame warmte

verkennen hoe die samenwerking tussen de Energie Cooperatie Overijssel en RES-partners tot stand kan komen.

Niet toepasbaar We zijn het met het Inwonersforum eens dat dit advies de wenselijke situatie beschrijft. Als overheden zijn we echter

21. Focus op meerdere

Pas toe

bronnen voor warmte

Vanuit de RES Twente zal het komende jaar een bronnenstrategie worden ontwikkeld om te bepalen

(aardwarmte + kernenergie +

welke warmtebronnen in Twente toepasbaar zijn. De opgave van de warmtetransitie is groot en om alle

mestvergisting)

woningen en gebouwen aardgasvrij te maken, zijn alle beschikbare duurzame warmtebronnen nodig. In

coöperatie energie op. De

niet in de positie te bepalen wie energie mag opwekken en wie niet. Als een commercieel energiebedrijf aan de

opbrengsten worden solidair

vergunningsvoorwaarden voldoet om energie op te wekken, kunnen we dat niet weigeren. Ook kunnen overheden

de RES Twente beperken we ons tot de opgaven tot 2030. Van de drie door het Inwonersforum genoemde

& maatschappelijk verdeeld

aan geen enkele partij, noch aan bedrijven, noch aan LEI’s, voorschrijven hoe opbrengsten moeten worden besteed en

warmtebronnen is de toepassing van kernenergie en diepe geothermie vóór 2030 niet realistisch. Om ook

verdeeld.

in de toekomst warmtelevering te kunnen garanderen wordt een (warmte)bronnenstrategie ontwikkeld.

(voorkom versplintering)

We hebben in de RES Twente wel de mogelijkheid beschreven dat een gemeente zelf eigenaar wordt van een duurzame

22. Daar waar gas nodig blijft

Pas (deels) toe

energiebron. In dat geval kan de gemeente natuurlijk ook bepalen hoe de opbrengsten ten goede komen aan de lokale

(bijvoorbeeld monumenten/

Op landelijk niveau wordt gewerkt aan een bijmengverplichting van groengas van 20% in 2030. Wij vinden het belangrijk

gemeenschap. Als de Twentse gemeenten daarop samenwerken met ECO kan in onze optiek versplintering ook worden

buitengebied): van aardgas

dat biogas/groengas niet alleen naar bedrijven gaat, maar ook beschikbaar blijft voor het verwarmen van gebouwen

naar biogasproductie via

die geen goede andere opties hebben (monumenten en het buitengebied). Dat betekent dat we als overheden in staat

regionale coöperatie.

moeten zijn de garanties van oorsprong van biogas of groengas toe te delen aan de gebouwde omgeving. We kunnen

voorkomen.

17. Zorg dat Twentse raadsleden een gezamenlijk energiebeleid voeren, RES voor raadsleden (geen versplinterd gemeentelijk beleid)

Pas waar mogelijk toe

immers niet bepalen waar het gas in het gasnet daadwerkelijk naar toevloeit. Ons beleid is er op gericht minimaal 50%

Met de RES Twente wordt gezamenlijk energiebeleid vastgesteld door de Twentse gemeenten, de Provincie Overijssel

lokaal eigendom van biogas/ groengasinstallaties te bevorderen. Als een lokaal energie-initiatief of een gemeente

en de Waterschap Vechtstromen. De RES heeft echter betrekking op een beperkt aantal onderwerpen binnen het

(mede)eigenaar is van de productie-installatie, kan deze ook mede bepalen aan wie de garanties van oorsprong worden

energiebeleid en uiteraard blijft iedere gemeente de mogelijkheid houden een eigen inkleuring te geven aan gezamenlijke

toebedeeld.

uitgangspunten in het energiebeleid. Het zou goed zijn om in de toekomst via de RES gezamenlijk beleid te voeren op meer onderwerpen binnen het energiedomein. We gaan verkennen of-, en hoe dat mogelijk is.

18. Creëer inzicht met

Pas niet toe

regionale kansenkaart

Het Inwonersforum pleit voor de ontwikkeling van een regionale kansenkaart, omdat daarmee kan worden uitgelegd

23. Gebruik overtollige

Pas toe

energie (restwarmte van

Het Inwonersforum vindt het belangrijk dat overtollige energie bij met name bedrijven nuttig wordt hergebruikt. Opslag

bedrijven, elektriciteit op

en opvang van energiepieken zijn kansen die zich hierbij voordoen. Ook wordt gezien dat hierin nieuwe technieken

piekmomenten) nuttig.

ontstaan, welke zo nodig meer gestimuleerd kunnen worden. Binnen de Regionale Structuur Warmte van de RES is

welke keuzes voorliggen en besluiten kunnen worden gemaakt. De Provincie heeft met een Omgevings Effect Rapportage

aandacht voor het optimaal benutten van alle beschikbare (rest)warmtebronnen. Daarom wordt het komende jaar een

(OER) en de daarbij behorende kaarten inzichtelijk gemaakt waar mogelijkheden zijn om windparken te realiseren.

bronnenstrategie opgesteld om alle beschikbare warmtebronnen in kaart te brengen. Ook innovatieve bronnen, waarbij energie op piekmomenten opgeslagen wordt, kunnen daarin worden onderzocht.

De mogelijkheden voor overige energiebronnen zijn regionaal niet inzichtelijk, maar op gemeentelijk niveau vaak wel. Dat lijkt ons ook de juiste gang van zaken. Als er ergens een kans is om een windpark of zonnepark te ontwikkelen, betekent dat niet dat het op die plek ook wenselijk is. De gemeente kan het beste inschatten of locaties uit het oogpunt van ruimtelijke kwaliteit, maatschappelijk draagvlak, natuur en gezondheid ook daadwerkelijk kansen bieden.

24. Blijf energie stoppen

Pas toe

in het zoeken naar

Zie ook beantwoording bij 21. De opgave van de warmtetransitie is groot en om alle woningen en gebouwen aardgasvrij

warmtebronnen.

te maken, zijn alle beschikbare, duurzame warmtebronnen nodig. Er heeft al een eerste verkenning plaatsgevonden naar de beschikbare duurzame warmtebronnen. Om ook in de toekomst warmtelevering te kunnen garanderen wordt een

19. Innoveer met een Twents Deltaplan

Pas (deels) toe

(warmte)bronnenstrategie ontwikkeld.

Het Inwonersforum stelt dat de RES een verbindende en aanjagende rol voor onderzoek en samenwerking op zich kan nemen. Innovaties kunnen een (deel van) de oplossing zijn voor de vraagstukken van grootschalige opwek en de warmtetransitie. Ze kennen vaak een langere aanlooptijd en zijn meestal niet direct inzetbaar en haalbaar voor 2030.

Aan de andere kant juichen we innovaties ook toe en volgen we ze ook. Soms als partner, maar soms ook wat meer op afstand. Immers, innovaties zijn niet de ‘core business’ van de RES Twente. Zo zal de RES ook geen onderzoeksvragen formuleren en/of uitzetten. De RES heeft wel een verbindende rol met kennisinstellingen, bedrijfsorganisaties en innovatieplatformen.

38

39

Adviezen over innovatie

Adviezen over communicatie en participatie

25. Burger Buurt

Pas toe waar mogelijk

Batterij: regionale

Opslag en opvang van pieken is op dit moment nog moeilijk realiseerbaar. Door de splitsingswet mogen netbeheerders

28. Bestuurders, denk aan het collectieve belang, betrek

Pas toe als aanbeveling aan RES-partners Pas dit toe daar waar het gaat om de realisatie van projecten en op het moment waarop beeldvorming rondom gevoelige

conceptontwikkeling om

niet aan opslag van energie doen. Ze raden daarom aan om de opslag achter de meter te regelen, zodat inwoners

het stille midden (sociale

buurtgericht en coöperatief

de energie die zijzelf opwekken op een later moment ook zelf kunnen gebruiken. Het toepassen van Burger Buurt

media, marketing)

vraag en aanbod stroom te

Batterijen en/of regionale conceptontwikkelingen is vooralsnog maatwerk. Er moet altijd gekeken worden op een batterij

uitkomsten te voorkomen. Heb specifiek aandacht voor het betrekken van jongeren en mensen met een kleine beurs.

oplossingen biedt voor congestie op het netwerk, of juist bijdraagt aan extra belasting

Neem de uitkomsten serieus om het vertrouwen in de gemeente en de politiek te vergroten (en zeker niet verder te

reguleren

thema’s of projecten plaatsvindt. Het is nooit te laat voor een goed gesprek met een representatieve afspiegeling van de samenleving. Biedt wel duidelijke kaders waarbinnen het gesprek kan plaatsvinden om valse verwachtingen over de

schaden). 26. Evalueer doorlopend

Pas (gedeeltelijk) toe

nieuwe technieken voor

Het Inwonersforum stelt voor om driemaandelijks richting het RES-bestuur te rapporteren over nieuwe technieken

29. Creëer draagvlak

Pas niet toe (omdat het buiten bereik van de RES ligt)

voor energieopwekking en opslag met als doel om tijdig beleid bij te stellen, zodat het Twentse landschap niet

door bij investeringen

Investeringen in energieopwekking worden genomen door bedrijven of lokale energie-initiatieven. Op welke wijze

onnodig langjarig belast wordt. Via de Twentse Energie Agenda (onderdeel van de afspraken in de RES 1.0) worden

in energieopwekking

zij daarbij inwoners betrekken kunnen wij als overheden en RES-partners niet voorschrijven. Bij een concrete

nieuwe technieken gevolgd. Het nut om het RES-bestuur hierover op gezette tijden te informeren wordt erkend, maar

de werkwijze van het

vergunningaanvraag kunnen we natuurlijk wel verlangen dat de ontwikkelaar een communicatie- en participatieplan

driemaandelijks lijkt ons te frequent. Zodra zich nieuwe kansen zich aandienen zal het coördinatieteam RES adviseren

inwonersforum te kopiëren

energie-opwek en -opslag en pas toe.

om het gemeentebeleid, dan wel provinciaal beleid, hierop aan te passen. Daar waar het gaat om vergunningverlening of

maakt, maar dat richt zich vooral op de direct omwonenden. De werkwijze van het inwonersforum is daarbij niet goed toe te passen.

steun richting initiatieven heeft de betreffende gemeente of provincie hierin de bevoegdheid. 27. Maak kleinschalige kerncentrales mogelijk in Twente

30. Richt een commissie op

Pas niet toe

Pas niet toe (valt buiten de kaders van de RES-opdracht)

vanuit het inwonersforum

Het Inwonersforum adviseert de bestuurders en volksvertegenwoordigers van gemeenten, provincie en waterschap.

Het Inwonersforum stelt voor om de mogelijkheden voor kerncentrale, afvalopslag of afvalverwerking binnen Twente

die zorgt voor borging en

Als de bestuurders en volksvertegenwoordigers van deze overheden de adviezen overnemen is het ook aan hen om te

nader te onderzoeken. Betrek bij geschikte locaties de gemeenten en lokale bevolking en stel wet- en regelgeving

monitoring van hun adviezen

borgen dat besluiten worden opgevolgd.

op. Kernenergie valt buiten de scope van de RES. Voor wat betreft kernenergie is het Rijk bevoegd gezag, waardoor

Het lijkt ons niet goed werkbaar dat een commissie de besturen en volksvertegenwoordigers van 14 gemeenten, de

de invloed vanuit de RES op dit onderwerp zeer beperkt is. We volgen de ontwikkelingen. Op het moment dat het Rijk

provincie en het waterschap gaat monitoren en controleren.

voornemens is met een opgave rondom kernenergie richting Twente te komen, wordt deze vraag actueel. De kennis van de UT wordt hierin betrokken. De brief van minister Jetten roept provincies op om de mogelijkheden te onderzoeken voor ná 2030.

31. Informeer mensen eerlijk

Pas toe, maar het tijdstip is hierbij van belang

tijdens het hele proces en

Het idee dat inwoners bij de realisatie van energieprojecten recht hebben op laagdrempelige, duidelijke en eerlijke

begin hier zo vroeg mogelijk

informatie, onderschrijven we volmondig. Daarmee bedoelen wij rationele en objectieve informatie. Bij dit advies past wel een kanttekening. Bij de realisatie van energieprojecten heeft de overheid niet alleen te maken met haar inwoners, maar ook met een initiatiefnemer. Die initiatiefnemer kan, voordat hij een plan bij de overheid indient, daarover eerst met omwonenden in gesprek gaan. Maar hij kan er ook voor kiezen om eerst bij de overheid af te tasten of zijn voornemen enige kans van slagen heeft. Ook daar valt wat voor te zeggen. Dit kan namelijk onnodige onrust in een buurt of gemeenschap voorkomen. Of een initiatiefnemer voor de ene of de andere oplossing kiest, bepaalt hij zelf.

32. Start campagne met

Pas toe, als dat mogelijk is

Twentse ambassadeurs,

Er moet nog een communicatieplan opgesteld worden voor de Energiestrategie Twente 2.0; de suggestie om iets te

zodat iedereen weet wat er

doen met ambassadeurs nemen we daarin mee. Voortouw kan genomen worden door de communicatieadviseur van de

moet gebeuren, nu gebeurt

RES-Twente. Randvoorwaarde is wel dat RES-partners voldoende middelen en capaciteit beschikbaar stellen voor een

en gaat gebeuren

publiekscampagne.

33. Creëer draagvlak middels

We onderzoeken of dit toepasbaar is

het informeren van burgers

In het kader van de privacywetgeving is het sturen van persoonlijke brieven iets wat juridisch goed uitgezocht moet

met een persoonlijke brief

worden. Dit advies wordt ook meegenomen bij het advies nummer 32 (start een campagne met Twentse ambassadeurs).

(met het waarom van de

Randvoorwaarde is dat ook hiervoor voldoende middelen en capaciteit beschikbaar worden gesteld. Eventueel opnemen

transitie en wat dat betekent

in het communicatieplan.

voor de bewoners)

40

41

Adviezen over communicatie en participatie 28. Bestuurders, denk aan het collectieve belang, betrek het stille midden (sociale media, marketing)

Pas toe als aanbeveling aan RES-partners Pas dit toe daar waar het gaat om de realisatie van projecten en op het moment waarop beeldvorming rondom gevoelige thema’s of projecten plaatsvindt. Het is nooit te laat voor een goed gesprek met een representatieve afspiegeling van de samenleving. Biedt wel duidelijke kaders waarbinnen het gesprek kan plaatsvinden om valse verwachtingen over de uitkomsten te voorkomen. Heb specifiek aandacht voor het betrekken van jongeren en mensen met een kleine beurs. Neem de uitkomsten serieus om het vertrouwen in de gemeente en de politiek te vergroten (en zeker niet verder te schaden).

29. Creëer draagvlak

Pas niet toe (omdat het buiten bereik van de RES ligt)

door bij investeringen

Investeringen in energieopwekking worden genomen door bedrijven of lokale energie-initiatieven. Op welke wijze

in energieopwekking

zij daarbij inwoners betrekken kunnen wij als overheden en RES-partners niet voorschrijven. Bij een concrete

de werkwijze van het

vergunningaanvraag kunnen we natuurlijk wel verlangen dat de ontwikkelaar een communicatie- en participatieplan

inwonersforum te kopiëren

maakt, maar dat richt zich vooral op de direct omwonenden. De werkwijze van het inwonersforum is daarbij niet goed toe te passen.

30. Richt een commissie op

Pas niet toe

vanuit het inwonersforum

Het Inwonersforum adviseert de bestuurders en volksvertegenwoordigers van gemeenten, provincie en waterschap.

die zorgt voor borging en

Als de bestuurders en volksvertegenwoordigers van deze overheden de adviezen overnemen is het ook aan hen om te

monitoring van hun adviezen

borgen dat besluiten worden opgevolgd. Het lijkt ons niet goed werkbaar dat een commissie de besturen en volksvertegenwoordigers van 14 gemeenten, de provincie en het waterschap gaat monitoren en controleren.

31. Informeer mensen eerlijk

Pas toe, maar het tijdstip is hierbij van belang

tijdens het hele proces en

Het idee dat inwoners bij de realisatie van energieprojecten recht hebben op laagdrempelige, duidelijke en eerlijke

begin hier zo vroeg mogelijk

informatie, onderschrijven we volmondig. Daarmee bedoelen wij rationele en objectieve informatie. Bij dit advies past wel een kanttekening. Bij de realisatie van energieprojecten heeft de overheid niet alleen te maken met haar inwoners, maar ook met een initiatiefnemer. Die initiatiefnemer kan, voordat hij een plan bij de overheid indient, daarover eerst met omwonenden in gesprek gaan. Maar hij kan er ook voor kiezen om eerst bij de overheid af te tasten of zijn voornemen enige kans van slagen heeft. Ook daar valt wat voor te zeggen. Dit kan namelijk onnodige onrust in een buurt of gemeenschap voorkomen. Of een initiatiefnemer voor de ene of de andere oplossing kiest, bepaalt hij zelf.

32. Start campagne met

Pas toe, als dat mogelijk is

Twentse ambassadeurs,

Er moet nog een communicatieplan opgesteld worden voor de Energiestrategie Twente 2.0; de suggestie om iets te

zodat iedereen weet wat er

doen met ambassadeurs nemen we daarin mee. Voortouw kan genomen worden door de communicatieadviseur van de

moet gebeuren, nu gebeurt

RES-Twente. Randvoorwaarde is wel dat RES-partners voldoende middelen en capaciteit beschikbaar stellen voor een

en gaat gebeuren

publiekscampagne.

33. Creëer draagvlak middels

We onderzoeken of dit toepasbaar is

het informeren van burgers

In het kader van de privacywetgeving is het sturen van persoonlijke brieven iets wat juridisch goed uitgezocht moet

met een persoonlijke brief

worden. Dit advies wordt ook meegenomen bij het advies nummer 32 (start een campagne met Twentse ambassadeurs).

(met het waarom van de

Randvoorwaarde is dat ook hiervoor voldoende middelen en capaciteit beschikbaar worden gesteld. Eventueel opnemen

transitie en wat dat betekent voor de bewoners)

42

in het communicatieplan.

Informeer mensen eerlijk tijdens het hele proces en begin hier zo vroeg mogelijk mee”

43

C Bijlage C Reactienota adviezen Meedenktank 44

Bijlage C Reactienota adviezen Meedenktank

45

De Meedenktank bestaat uit leden van organisaties die in brede zin betrokken zijn bij de energietransitie in Twente. De Meedenktank is opgezet als een

Adviezen en subadviezen

Reactie (hoe is/wordt dit verwerkt en/of wat wordt hiermee gedaan?)

maatschappelijke adviesgroep voor de RES 2.0. Op 22 juni 2023 heeft de Meedenktank haar advies aangeboden aan het bestuurlijk overleg RES Twente. De betrokken organisaties zijn in het advies benoemd.

In het advies van de Meedenktank wordt ingegaan op bijna alle aspecten van de energietransitie. Een aantal adviezen hebben betrekking op de

Communicatie & Participatie

1. Communiceer in klare taal naar inwoners over de energietransitie en RES

Dit advies nemen we deels over •

gebouwde omgeving en de warmtetransitie. Deze adviezen zijn in lijn

1. Het advies van de meedenktank is om ook regionaal te communiceren. Gemeenten communiceren nu zelf; dit is niet alleen zo afgesproken, het doet ook recht aan de functie

met de in 2023 opgestelde concept RES 2.0 met de daarin verwoorde

1.1. Start een campagne over de

van meest nabije overheid voor de burger. De meedenktank heeft als mening dat dit echter

focus op Twente als warmteregio. Het vertrekpunt was de in de RES 1.0

energietransitie in Twente

in de praktijk in een aantal gevallen onvoldoende wordt opgepakt. Met inachtneming van dit

1.2. Leg uit wat al vaststaat en waar we

advies stellen we voor een nadere herorientatie te laten plaatsvinden, waarbij gemeenten in

naartoe gaan

the lead blijven, maar desgewenst ook op regionaal niveau een afgestemde communicatie in

1.3. Communiceer in klare taal en pas het aan

gezamenlijkheid met de RES-partners kan plaatsvinden. We zullen de mogelijkheden daartoe

geformuleerde doelstelling van 1,5 TWh duurzaam opgewekte elektriciteit in de streefverhouding van 60% windenergie en 40% zonne-energie. Nu de Provincie Overijssel vanaf juli 2023 de regie heeft genomen op het vaststellen van ruimtelijke kaders voor windenergie en zonnevelden, ligt het echter niet meer bij de RES-partners om aan te geven hoe er met de adviezen van de Meedenktank wordt omgegaan op deze onderwerpen.

op doelgroepen 1.4. Schets het toekomstbeeld voor 2050

verkennen in een nog te ontwikkelen gezamenlijk communicatieplan. •

1.5. Spreek heldere rollen en bevoegdheden af

1.1. In algemene zin geldt wel dat de boodschap vaak pas wordt opgepakt door inwoners als er sprake is van projecten en het individuele belang van mensen zelf in het geding komt. Daarom

–en communiceer hierover

ondersteunen we het belang van de aanbeveling om herhaaldelijk en langjarig te communiceren

Inzake de besluitvorming binnen de Meedenktank kan het volgende

als Twente in zijn geheel. We zullen de mogelijkheden daartoe verkennen in een nog te

worden gezegd: er hebben geen stemmingen plaatsgevonden. Discussie

ontwikkelen gezamenlijk communicatieplan.

heeft wel plaatsgevonden in hoeverre de advisering zich zou moeten

•

1.2, 1.3, 1.4 en 1.5 Deze subadviezen geven we zal het met een positieve aanbeveling mee aan de

•

1.5. Een visualisatie/schematische weergave van de rollen en bevoegdheden zullen we opnemen in

beperken tot de in het Klimaatakkoord en RES 1.0 aangegeven kaders.

gemeenten om te verwerken in de eigen communicatiestrategieën.

Uiteindelijk hebben alle partijen zich kunnen verenigen met het opnemen van een minderheidsstandpunt, die de kaders (huidige gevalideerde

een nog te ontwikkelen gezamenlijk communicatieplan.

en gecertificeerde technieken, voor 2030 gerealiseerd, de inhoudelijke noodzaak om vaart te maken) niet aanvaarden. Daarmee is ook duidelijk dat

2. Communiceer naar inwoners over warmte

de meerderheid van de Meedenktank zich kan verenigen met de doelen en

(op wijkniveau, met voorbeelden)

kaders van het Klimaatakkoord en de RES 1.0.

• 2.1 Gemeenten zijn de regisseur voor de warmtetransitie. Zij stellen hiervoor Wijk uitvoeringsplannen (WUP) op samen met de inwoners. In een WUP wordt ook de warmtebron

2.1 Communiceer verwachtingen aan inwoners In deze reactienota wordt aangegeven in hoeverre de adviezen van de

We brengen dit advies over aan de gemeenten

als voorkeursalternatief voor aardgas gekozen. De communicatie hierover is dan ook ten

over het warmtenet en de warmtebronnen

principale een zaak en verantwoordelijkheid voor gemeenten. Dat laat onverlet dat de regionale

2.2 Communiceer op wijkniveau over plannen

warmtebronnen en het intergemeentelijk gebruik daarvan (Twence, biogas-groengas) een zaak

De reactienota is opgesteld als formele bestuurlijke reactie op de adviezen.

over warmtenetten

is van Twente als geheel, waarover de RES op een afgestemde wijze met de daarbij betrokken

In de hierna weergegeven verantwoordingstabel wordt aangegeven hoe de

2.3 Verbeter het imago van warmtenetten met

Meedenktank opgenomen kunnen worden in de Energiestrategie Twente 2.0.

adviezen van de Meedenktank worden opgepakt.

communicatie over voorbeelden 2.4 Ga huis-aan-huis in gesprek met inwoners over aardgasvrij maken van woningen

partners dient te communiceren. • 2.2 In een WUP wordt ook de techniek gekozen om de duurzame warmtebron te benutten. We ondersteunen de gemeenten waar mogelijk bij de voorliggende keuzes vanuit de Regionale Structuur Warmte. Het gaat dan om de mogelijkheid lokaal gebruik te maken van de regionaal voorradige warmtebronnen. • 2.3 Dit advies nemen we van harte over en stemmen met de Twentse gemeenten af hoe de communicatie vanuit de verschillende verantwoordelijkheden opgepakt kan worden, zodat de schaalniveaus goed op elkaar aansluiten. • 2.4 Het huis-aan-huis gesprek is een onderdeel van een proces om een WUP op te stellen. Dit is een aanbeveling die past binnen de verantwoordelijkheid van gemeenten.

46

47

3. Communiceer naar inwoners over wind en zon (met behulp van tools)

Dit gebeurt grotendeels al • 3. Op de website van de RES Twente kunt u informatie vinden over ontwikkelingen van wind en zon

6. Organiseer participatie over zoekgebieden en projecten (vanaf de start, met invloed)

De RES is niet in de positie om dit advies over te nemen •

en alle aspecten die hier mee te maken hebben https://energiestrategietwente.nl/themas/zonne3.1 Benut de bestaande tools om de inpassing van wind/zon te visualiseren

+en+windenergie/ • 3.1 Communicatie en participatie voor projecten van windturbines en zonnevelden is een eerste

projectparticipatie. Het organiseren van deze participatieprocessen is aan het bevoegd gezag voor 6.1 Start met participatie bij inwoners, in

het aanwijzen van zoekgebieden of de vergunningverlening voor energieprojecten. Vanuit de RES

plaats van bij projectontwikkelaars

zijn handreikingen beschikbaar voor proces- en projectparticipatie om daaraan sturing te geven.

3.2 Communiceer over ‘acceptatie’ of over

verantwoordelijkheid voor samenwerkende gemeenten. Bij het opstellen van de RES Twente

6.2 Zorg dat inwoners niet alleen mogen

‘draagvlak’

1.0 heeft er vanuit de RES-organisatie een uitvoerig participatieproces plaatsgevonden met

‘meedenken’, maar ook invloed hebben

maatschappelijke partners en belangenvertegenwoordigers. Daarbij is ook gebruik gemaakt

6.3 Trek lessen uit gebiedsprocessen die goed

van virtual reality. Ook verschillende gemeenten hebben hier gebruik van gemaakt. Bij

6.1 De RES als samenwerkingsverband speelt geen rol in het organiseren van proces- of

zijn verlopen, zoals in Broekheurne

•

6.2 Het is aan de gemeente of provincie als bevoegd gezag om participatieprocessen in te richten, niet aan de RES. We stimuleren goede proces- en projectparticipatie door middel van handreikingen voor de inrichting van het proces.

•

6.3 De RES Twente heeft een Handreiking Lokaal Eigendom opgesteld. Twentse gemeenten

projectontwikkeling is dit ook een belangrijk instrument dat veelal ingezet wordt om omwonenden

kunnen hieruit putten om beleidskaders op te stellen. In de handreiking zijn veel lessen uit

en belanghebbenden de landschappelijke inpassing te laten zien.

gebiedsprocessen meegenomen.

• 3.2 Dit advies nemen we niet over. In het Nationaal Programma RES is lokaal draagvlak gedefinieerd als instemming van de gemeenteraad, Provinciale Staten of Algemeen Bestuur

7. Stimuleer energiecoöperaties en Lokale

van het waterschap. Hierover zijn veel andere gezichtspunten en definties mogelijk. Zolang

Energie Initiatieven (LEI’s)

Wij nemen dit advies over • 7.1 We hebben een lid van het coördinatieteam RES vrijgemaakt om vanuit de RES-organisatie als verbindingsofÏcier te functioneren tussen de energiecoöperaties en de RES Twente. Zeer geregeld

er geen algemeen geaccepteerde methode is om ‘acceptatie’ of ‘draagvlak’ te bepalen is het contraproductief om daarover te communiceren.

7.1 Stel je open voor samenwerking met

organiseert de RES-bijeenkomsten in samenwerking met de LEIs. We zetten dit advies ook door

energiecoöperaties 4. Help inwoners om duurzame keuzes te maken

4.1 Geef inwoners de informatie om duurzame

We brengen dit advies over aan de gemeenten

7.2 Laat goede initiatieven niet (langer)

• 4. Inwoners helpen om duurzame keuzes te maken is geen onderdeel van de RES Twente, maar

stranden

behoort tot het domein van gemeenten. We ondersteunen de gemeenten, daar waar mogelijk en

7.3 Durf lokale initiatieven op wijkniveau bij

nodig.

keuzes te kunnen maken

• 4.1 Twentse gemeenten werken samen in het Energieloket om inwoners te informeren over

7.4 Schaal het project ‘energieke buren’ snel

de mogelijkheden om hun huis te verduurzamen. Daarvoor worden wooncoaches ingezet en

op

om gebruik te maken van energiefondsen en

energieadviezen. Daarnaast hebben gemeenten bij het opstellen van een WUP een eigen aanpak om inwoners te ondersteunen. Dat vraagt overigens om een aanpak als geadviseerd onder 2.4.

• 7.2 We stimuleren en adviseren om op regionaal en lokaal niveau samenwerkingsovereenkomsten aan te gaan met lokale energie-initiatieven. • 7.3 We sluiten ons aan bij dit advies, met dien verstande dat er vanuit de RES geen instrumenten

inwoners te laten (en neem het niet over)

4.2 Zet in op energiebesparing: help inwoners

andere mogelijkheden

naar de gemeenten.

beschikbaar zijn om daar sturing aan te geven. • 7.4 We ondersteunen dit advies, met dien verstande dat dit -evenals gebiedsontwikkeling- een lokale insteek vraagt. We adviseren gemeenten om meer opbouwwerkers/verbinders in te zetten

7.5 Zorg voor financiële ondersteuning van

bij de lokale energie-initiatieven om vrijwilligers te ondersteunen. Energieke Buren is hier een

actieve inwoners

• 4.2 Via het Energieloket krijgen inwoners informatie over energie besparen en beschikbare

voorbeeld van. • 7.5 We adviseren positief hierop, maar vanuit de RES als samenwerkingsverband zijn er geen

subsidies. Ook de energiefondsen die beschikbaar zijn worden daar onder de aandacht gebracht.

mogelijkheden dit vorm te geven. Het komende jaar willen we verkennen hoe structurele

Verschillende gemeenten organiseren jaarlijks een duurzaamheidsmarkt, om inwoners te

samenwerking tussen RES-partners en LEI’s vorm kan krijgen, met het oog op het financieren van

informeren. Op allerlei manieren zijn gemeenten bezig om hier aandacht voor te vergroten en

projecten en LEI’s.

handelingsperspectieven te bieden. 8. Ga voor zoveel mogelijk lokaal eigendom 5. Organiseer participatie over de energietransitie/RES (representatief, in dialoog met bestuurders)

5.1 Zet een representatief burgerberaad op

•

We nemen dit advies deels over • 5.1. Dit advies is ter harte genomen en heeft de RES in de vorm van een Twents Inwonersforum

8.1 Kies voor zoveel mogelijk lokaal eigendom

gegoten. Dit forum van gelote inwoners is 3 dagen bijeengekomen in april en mei 2023 om

van duurzame opwek (zowel voor elektriciteit

adviezen te formuleren voor de bestuurders van Twente. Aangezien het om een representatieve

8.1 In de RES Twente 1.0 is minimaal 50% lokaal eigendom van alle duurzame energieprojecten als doel opgenomen. Daarmee gaan we een stap verder dan het Klimaatakkoord. De uitwerking daarvan stimuleren we onder meer met de Handreiking lokaal eigendom. Veel gemeenten

als warmte)

hebben doelstellingen geformuleerd die 50% lokaal eigendom te boven gaan. Daarbij willen we

8.2 Ga voor 100% lokaal eigendom bij

de meedenktank graag meegeven dat het probleem niet zit in het formuleren van doelstellingen,

om alle geluiden te horen

• 5.2. Dit stond gepland in 2022, maar is om verschillende redenen niet doorgegaan. Hiervoor

warmteprojecten

maar in het afdwingen van lokaal eigendom bij de commerciële ontwikkeling van een duurzaam

5.2 Voer een enquête uit onder inwoners

in de plaats is er een representatief inwonersforum georganiseerd door middel van loting uit

8.3 Maak in een vroeg stadium afspraken over

energieproject. Bij het ontbreken van juridische afdwingbaarheid moeten marktpartijen en

5.3 Zorg dat inwoners en bestuurders/

30.000 aselect aangeschreven Twentenaren, waarmee de verschillende gezichtspunten uit de

‘lokaal eigendom’ bij wind- en zonprojecten

overheden tot vrijwillige afspraken komen over lokaal eigendom. Hoe hoger het percentage

volksvertegenwoordigers met elkaar in

samenleving worden opgehaald. Daarmee is wat ons betreft de meerwaarde van een regionale

8.4 Spreek af dat de opbrengsten uit wind/zon

gesprek gaan

steekproef ging, is het gelukt om allerlei geluiden bij elkaar te krijgen.

Wij nemen dit advies deels over

enquête vervallen.

lokaal eigendom dat wordt geëist, hoe minder een ontwikkelaar geneigd zal zijn om tot vrijwillige

ten goede komen van omwonenden

afspraken te komen.

5.4 Breng de meedenktank in directe dialoog

• 5.3. In een aantal gevallen hebben leden van het Inwonersforum zich aangemeld

met bestuurders/raadsleden

bij gemeenteraden om adviezen toe te lichten en daarover in dialoog te gaan met

wenkend perspectief. Vanuit de praktijk weten we ook dat dit niet altijd haalbaar is. We hebben als

volksvertegenwoordigers.

RES-partners afgesproken dat minimaal 50% lokaal eigendom van zowel duurzame opwek als ook

5.5 Organiseer maandelijks een Energiecafé (RES Café)

•

• 5.4. Dit is in januari 2023 gebeurd en zal worden herhaald wanneer daar aanleiding toe is.

8.2 We werken vanuit de praktijk en ondersteunen de inzet van 100% lokaal eigendom als

(coöperatieve) warmteprojecten het uitgangspunt is. We willen kennis en kunde lokaal opbouwen

Bestuurders hebben veel behoefte aan inzichten, ideeën en een kritische blik vanuit leden van de

en behouden voor lange termijn, met als uiteindelijk doel dat de samenleving zelf in staat is de

meedenktank. Daarbij past de opmerking dat de meedenktank dat ook zelf kan aangeven.

(lokale) energievoorziening vorm te geven en te exploiteren. Een discussie over percentages draagt

• 5.5. Wij hebben niet de indruk gekregen dat er bij de inwoners of maatschappelijke organisaties

daar in de praktijk niet aan bij.

in Twente behoefte is aan een maandelijks Energiecafé of RES-café. We willen ons er vooralsnog

•

8.3 Overnemen, past in Handreiking lokaal eigendom RES-Twente

op concentreren om de werkorganisaties van de RES-partners zelf regelmatig te informeren en

•

8.4 Dit advies volgen wij niet. We hebben met elkaar afgesproken in te zetten op minimaal 50%

betrekken.

lokaal eigendom. Het zijn dan ook de lokale eigenaren die bepalen hoe de opbrengsten van winden zon projecten worden besteed. Daar kunnen we in RES-verband geen afspraken over maken.

48

49

10. Stimuleer de opwek van zon met

Energiesysteem/ grootschalige opwek

regelgeving

Wij nemen dit advies niet over •

Elke gemeente heeft inmiddels beleid ontwikkeld m.b.t. de ontwikkeling van opwek door zon, en meer specifiek de inpassing van zonnevelden.

9. Houd bij de keuzes voor wind rekening met een aantal voorkeuren en factoren

De RES is niet in de positie om dit advies over te nemen • 9, 9.1, 9.2, 9.3: In het koersdocument van de RES Twente 1.0 zijn procesafspraken op weg naar RES Twente 2.0 opgenomen over de gezamenlijke ambitie met 1,5

10.1 Stem gemeentelijk beleid af voor zon op

10.2 Verplicht zonnepanelen op

9.1 Houd bij de plaatsing van windmolens rekening met de

TWh als ondergrens, de verschuiving van de verhouding wind/zon richting 60/40

nieuwbouwwoningen, bedrijfsdaken

volgende voorkeuren en factoren:

en subregionale afstemming bij de zoekgebieden voor wind. Bij deze afspraken

en stimuleer zonnepanelen boven

• De voorkeur gaat uit naar clustering: liever enkele molens

was de provinciale Omgevingsvisie leidend als kader voor de ruimtelijke kwaliteit

parkeerterreinen

zoveel mogelijk dicht bij elkaar, dan overal hier en daar een

(waarbij rekening gehouden moet worden met onder meer gebruikswaarde,

enkele molen. Dit is ook beter aan te sluiten op het energienet.

belevingswaarde en toekomstwaarde van locaties). Concreet betekende dit dat

• Zo goed mogelijk in te passen in het landschap, bijv. in een

in de RES Twente de zogenaamde windladder, opgesteld door de provincie en

gesloten landschap nabij bossen zodat de zichtbaarheid

opgenomen in het fundament voor de nieuwe omgevingsvisie, werd gevolgd.

beperkt blijft. (N.B.: niet iedereen is het hier mee eens, er

• In juli 2023 heeft de Provincie Overijssel evenwel, op basis van de motie

zijn ook voorstanders om zoveel mogelijk windmolens te

‘Grip op Wind’ nieuw ruimtelijk beleid opgesteld voor windenergie. Dat heeft

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Borne&id=6aa4e346-ae8d-4c7b-b61a-044e5fbf592a