Bijlage: Concept Energiestrategie Twente 2.0
Tekst van het document
plaatsen in open landschappen, of helemaal geen windmolens
geresulteerd in een aanpassing van het Provinciaal Programma Energie en de
in Twente). • Plaatsing langs bedrijventerreinen, bij bestaande
Omgevingsverordening. • De RES speelt dus feitelijk geen rol meer bij de ruimtelijke inpassing van
•
grond (particulieren)
10.3 Zorg voor een duurzame standaard bij
de mogelijkheden op gemeentelijk niveau. •
en stimuleer de innovaties voor opslag van energie
Er komt landelijke regelgeving die verplicht tot het leggen van zonnepanelen op daken bij nieuwbouwbedrijven.
•
Er vindt waarschijnlijk voldoende opwek door zon plaats in Twente. De in de RES 1.0 opgenomen doelstelling is in zicht.
•
toekomstige woningbouw en bedrijven
11. Werk aan een oplossing voor netcongestie
Nieuw provinciaal beleid voor zonnevelden en de Landelijke Voorkeursvolgorde Zon is leidend voor
Er kunnen juist vanwege de grondmobiliteit voor de verduurzaming van de landbouw vraagtekens worden gesteld bij teveel zon op land.
Wij omarmen dit advies Voldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is een vereiste voor een stabiele energievoorziening. De gemeenten en provincie zullen de mogelijkheden tot het versnellen van procedures verkennen en waar mogelijk en nodig ook toepassen.
11.1 Maak samen met de netbeheerder plannen
Maar daarnaast willen we ons ook richten op het efÏciënter gebruik maken van de bestaande
om de capaciteit van het net te vergroten (en
infrastructuur. Het is onze inzet om in RES-verband afspraken te maken over een gezamenlijke strategie
windenergie in Twente. De adviezen van de Meedenktank over dit onderwerp
invoeding wind/zon mogelijk te maken) en
op netcapaciteit en om bij de uitwerking van mogelijkheden voor vraagsturing, opslag en conversie van
• Kies voor minder (hoge) molens, in plaats van meer (lage)
zullen worden meegegeven aan het college van Gedeputeerde Staten van
werk hier als gemeenten actief aan mee door
molens. Hogere molens vangen meer wind en wekken meer
Overijssel.
infrastructuur, langs de Duitse grens.
energie organisatorisch samen te werken.
het versnellen van procedures
energie op. Je hoeft er dan minder te plaatsen.
11.2 Creëer kleinschalige gemeentelijke
• De voorkeur van de meedenktank gaat er dus naar uit om
(wijkniveau) en regionale grootschalige
mindermolens te plaatsen, en dan te accepteren dat deze
energieopslag
hoger zijn.
11.3 Stimuleer nieuwe ideeën en innovaties
• Zoveel mogelijk combinaties van windmolens met
voor batterijen en opslag zonder het wiel
zonneparken, ter ontlasting van het net en het beter benutten
opnieuw uit te vinden
van de beschikbare ruimte. Houd bij de plaatsing van windturbines op een locatie rekening met:
12. Breng vraag en aanbod van energie
• Voldoende afstand tot woningen en woonwijken
(warmte en elektriciteit) dicht bij elkaar
Wij nemen dit advies waar mogelijk over •
(afstandsnormen).
12 Er is een wisselwerking tussen het benutten van de beschikbare warmtebronnen en het opwekken van duurzame elektriciteit. Als de beschikbare duurzame warmtebronnen niet maximaal
• Realisatie op plaatsen waar de energie ook lokaal het meest
12.1 Stimuleer koppelkansen: breng opwek en
worden benut, zal er meer elektriciteit nodig zijn om woningen en gebouwen te verwarmen met
verbruikt kan worden, bijv. bij industrie/bedrijven.
-vraag bij elkaar
warmtepompen en vraagt dat om een grotere inzet op grootschalige opwek van elektriciteit. Om
• Let op de mogelijke schade aan de ecologie: het effect op
12.2 Stimuleer woningen op boerenerven, die
roofvogels, stikstof, fijnstof door slijtage etc. en voorkom deze
verwarmd kunnen worden met biogas
zoveel mogelijk. Bijvoorbeeld door het laten toepassen van de
12.3 Wees kritisch op nieuwe afnemers
nieuwste technieken om schade te voorkomen.
(bedrijven die warmte nodig hebben)
• Neem de schadelijke effecten van zonneparken en windmolens
die reden volgen wij dit advies van de Meedenktank. •
bedrijventerreinen en er van geval tot geval beoordeeld moet worden of milieunormering de energieopwek in de nabijheid van grote energiegebruikers toestaat. •
op het landelijk gebied, bijvoorbeeld voor recreatie en toerisme, ecologieën, landbouw mee in de besluitvorming.
12.1 Eens. De situatie is echter wel dat die mogelijkheden zich bijna uitsluitend aandienen op
12.2. Dit vraagt om een politiek-bestuurlijke afweging. In ieder geval is het goed om biogas te verwerken tot groengas dat aan het gasnet kan worden toegevoegd.
•
12.3 Gemeenten maken de afweging voor nieuwe bedrijven. In Twente is nu al op plekken
9.2 Pas windmolens zo goed mogelijk in het Twentse landschap
schaarste bij het leveren van energie. De provincie is in dat geval samen met de netbeheerders
in
verantwoordelijk voor de integrale afweging over de aansluitvolgorde. Daarbij wordt rekening
9.3 Plaats windmolens zoveel mogelijk bij bestaande
gehouden met het maatschappelijk belang.
infrastructuur (A35/N35) en op bedrijventerreinen
50
51
13. Maak het regionale warmtenet toekomstbestendig en eerlijk (en maak snelheid)
Wij nemen dit advies ter harte • 13 Er wordt gewerkt aan een toekomstbestendig regionaal warmtenet, waarbij transparantie wordt geboden over de gefaseerde opbouw. • 13.1 Hier wordt aan gewerkt. De gemeenten Borne, Hengelo en Enschede hebben een
13.1 Maak voor de warmtetransitie plannen
intentieovereenkomst getekend met Twence om een verdiepend haalbaarheidsonderzoek uit
voor de korte-én langetermijn
te voeren, om tot versnelling te komen. Voor de langere termijn kan het regionale warmtenet
13.2 Voorkom monopolie-posities op het warmtenet
doorgetrokken worden naar andere steden, afhankelijk van de beschikbaarheid van de warmte. • 13.2 Het regionale warmtenet wordt een open warmtenet, waar verschillende bronnen op
13.3 Verwerk ook maatschappelijke kosten in
gekoppeld kunnen worden. Er zijn alleen een paar partijen die betrokken zijn, waardoor er een
de prijs van warmte en fossiele brandstoffen
monopolie-positie ontstaat. Daarom heeft minister Jetten een besluit genomen dat in de nieuwe
13.4 Leg als gemeenten zelf warmtenetinfrastructuur aan
Innovatie
Warmtewet warmtenetten door publieke partijen aangelegd moeten worden. • 13.3 In de nieuwe Warmtewet wordt, er met een kostprijs+ gerekend. Daarbij worden ook de maatschappelijke kosten ingecalculeerd. Daardoor ontstaat er transparantie over de tarieven voor
16. Breng technische kennis op de juiste plek 16.1 Zoek de verbinding met de Twentse
Wij nemen dit advies over • 16.1 We werken op meerdere manieren samen met de Twentse kennisinstellingen. Zo hebben
kennisinstellingen
experts van de Universiteit Twente en Saxion Hogescholen bijgedragen aan het inwonersforum.
16.2 Vergroot kennis en expertise bij
De experts van de kennisinstellingen hebben op uitnodiging van de RES-Twente in digitale
gemeenten over de energietransitie en
bijeenkomsten hun kennis gedeeld over (onderdelen van) de energietransitie met betrokken
toekomstige bronnen
professionals. Via een verbindingsofÏcier van het coördinatieteam is er eveneens een sterke
16.3 Verklein de kennisachterstand in de bouw en installatie-branche
verbinding met de kennisinstellingen en zijn de lijntjes met de experts kort. • 16.2 Tijdens maandelijkse Energiewerkplaatsen vergroten we de kennis en expertise van
16.4 Deel kennis over energiecoaches tussen
ambtenaren. Deze Energiewerkplaatsen zijn een coproductie van het provinciale programma
Twentse gemeenten onderling
Nieuwe Energie Overijssel en de RES-Twente • 16.3 De gezamenlijke kennisinstellingen in Twente (ROC van Twente, Saxion Hogeschool en
warmte. • 13.4 Niet alle gemeenten hebben de mogelijkheid om zelf warmtenetten aan te leggen. Twence en
Universiteit Twente) zijn bezig met het opzetten van een Centre of Expertise Versnelling Energie
Cogas hebben het voornemen om samen te werken bij de aanleg van het regionale warmtenet. Dit
en Grondstoffentransitie. RES-Twente is een partner van dit initiatief. Via die Centre wordt een
zijn publieke bedrijven en gemeenten hebben als aandeelhouders daardoor wel zeggenschap over
langjarige regionale samenwerking op het gebied van onderzoek en onderwijs gefaciliteerd.
de warmte-infrastructuur.
Eén van de concrete acties die hier onder vallen is het opzetten van een ‘learning community’ voor de bouw- en installatiesector. In die sector is grote behoefte aan de ontwikkeling van
14. Stimuleer de ontwikkeling van kleinschalige warmte-opwek/netten in Twente
Wij nemen dit advies waar mogelijk over
duurzame innovaties als de instroom van jonge professionals en de om- of bijscholing van ervaren
• 14.1 We delen deze inzet en voegen daaraan toe dat het ontwikkelen van kleinschalige
werknemers. De Bouw-Hub zou zich moeten richten op zowel energie-gerelateerde als circulaire
warmteprojecten een verantwoordelijkheid is van gemeenten. Onderzoek naar kleinschalige 14.1 Onderzoek de mogelijkheden voor kleine (aard)warmte-netten
inwoners worden opgesteld.
14.2 Stimuleer experimenten in de warmte-
• 14.2, 14.3 en 14.6 Via de Agenda van Twente werken we aan nieuwe technieken en zoeken daarin
techniek
samenwerking met kennisinstellingen. Heatpipes worden kleinschalig al toegepast, meestal op
14.3 Start een pilot voor heatpipes in Twente 14.4 Onderzoek warmteterugwinning uit rioolen aquathermie 14.5 Start een lobby voor experimenteergebieden 14.6 Zet ook in op low-tech innovaties
15. Stimuleer de opschaling van biogas in
innovatievragen. • 16.3 Twenteboard organiseert activiteiten i.s.m. het bedrijfsleven rond innovatie, zoals het ‘battery
(aard)warmtenetten kan als techniek gekozen worden in een gemeentelijke WUP die samen met
programme’. Rijksoverheid en brancheorganisaties zijn hier intensief mee bezig. RES volgt deze ontwikkelingen. • 16.4 Eens. Dit gaan we meenemen in de programmering van de Energiewerkplaatsen voor
daken. Gemeenten kunnen in een WUP de kansen verkennen.
ambtenaren.
• 14.4 Waterschap Vechtstromen is partner in de RES Twente. Zij zetten hun kennis in om warmteterugwinning uit het riool en aquathermie in te zetten voor de warmtetransitie. Er lopen een aantal pilots bij Twentse gemeenten. • 14.5 We zullen sterker dan voorheen experimenteer-gebieden onderdeel laten uitmaken van onze lobby-activiteiten.
Wij nemen dit advies over
Twente
• 15.1 Biogas/groengas is één van de belangrijkste bronnen als alternatief voor aardgas in Twentse
15.1 Ga nu aan de slag met biogas
• 15.2 Eens. Er is een uitgebreide lobby gestart bij het Ministerie van EZK en LNV om de kansen in
17. Leer van praktijkvoorbeelden hier en elders 17.1 Leer van inspirerende (buitenlandse)
Wij nemen dit advies over •
voorbeelden en deel deze verhalen
projecten in het zonnetje. De suggestie nemen we mee in een nog te ontwikkelen
17.2 Organiseer een excursie naar goede
communicatieplan.
voorbeelden
•
17.2 Dit doen we met regelmaat.
17.3 Leer van de lessen die nu worden
•
17.3 Dit moet zeker gebeuren. Sterker nog: we zijn aan het onderzoeken of we deze aanpak, de
opgedaan in Aadorp
coöperatieve warmte, kunnen uitbreiden naar de andere Twentse gemeenten. Er is een Landelijke
plattelandsgemeenten. Bij verschillende gemeenten worden er al biogasinstallaties gerealiseerd.
15.2 Creëer kansen voor de opschaling van biogas
Daarnaast verkent Cogas of het gasnet van de Gasunie dat niet in gebruik is, benut kan worden voor opslag van biogas.
vóór 2030
PowerPoint-presentatie (topsectorenergie.nl)
18. Maak een integraal en wendbaar plan voor de Twentse Energie Agenda (2030-2050)
Wij nemen dit advies deels over •
• 15.4 Gemeenten werken samen om een biogascoalitie op te zetten. Daarin willen ze samen werken om beleidskaders op te stellen, die bijdragen aan efÏciëntere procedures.
Verbreed de scope van de RES 2.0 (voor 2030)
landelijke niveau bijdraagt aan het Twentse regionale/lokale niveau.
Twente voor de opwek van biogas te benutten.
15.3 Benut de huidige gasnetten voor biogas
0. Buiten kaders: kijk breder dan wind en zon
Coalitie Coöperatieve Warmte; er zal deze maanden onderzocht worden of samenwerking op
• 15.3 Via bijmenging van groengas wordt nu al gebruik gemaakt van het huidige aardgasnet.
15.4 Verkort de (vergunnings)procedures voor nieuwe energieprojecten
17.1 Hier kunnen we het alleen maar mee eens zijn. Het liefst zetten we regionale succesvolle
We nemen dit advies niet over 0. Alle gemeenten, provincies en waterschappen hebben de RES-sen opdracht gegeven om zich te binden aan de kaders van het Klimaatakkoord en de Klimaatwet en de afspraken die daarin zijn gemaakt. Het Nationaal Programma RES heeft een handreiking opgesteld waar RES-organisaties zich aan moeten
18.1 De Twentse Energie Agenda houdt diverse kansrijke ontwikkelingen voor het bespoedigen van de energietransitie in de gaten en heeft de signaalfunctie wanneer een innovatie of
18.1 Maak in de Twentse Energie Agenda
doorontwikkeling kansrijk wordt voor 2030. Met RETSI brengen de Twentse kennisinstellingen dit
integrale keuzes
ook in de praktijk en ontwikkelen adviezen ter versnelling. In de Twentse Energie Agenda worden
18.2 Prioriteer de toekomstige bronnen en
geen keuzes gemaakt omdat je hiermee de blik vernauwd naar de kansen van dit moment. Wel kan
kansen
meer focus worden aangebracht. •
18.2 Dit is inderdaad inmiddels aan de orde en kan worden doorgevoerd. Het aankomende jaar wordt een bronnenstrategie opgesteld.
houden. Dit betekent dat we de opgave voor 2030 moeten realiseren met realistische, haalbare en bewezen methoden (gevalideerde en gecertificeerde technieken, die in productie zijn voor 2030).
52
53
19. Verbind de energietransitie aan andere opgaven
Wij nemen dit advies ter harte • 19. Dit omarmen we. Sluit bijvoorbeeld goed aan bij het Provinciaal Programma Landelijk Gebied (PPLG).
19.1 Ga gebiedsgericht te werk en verbind meerdere opgaven die daar spelen 19.2 Spreek samen af om gebruik te maken van
• 19.1 Zowel bij het opstellen van WUP’s als bij de realisatie van duurzame energieprojecten wordt er integraal gewerkt en verschillende opgaven aan elkaar gekoppeld. Zo wordt bij wind- en zonneprojecten gestreefd naar dubbelgebruik van de gronden. Vanuit het Provinciaal Programma
de bronnen die we in Twente hebben
Landelijk Gebied (PPLG) wordt naast de opgave om stikstof terug te dringen ook gewerkt aan
19.3 De energietransitie is sterk verbonden
bodemkwaliteit, water, duurzame energieopwekking, biodiversiteit, klimaatadaptatie, enz. We
met mobiliteit
verwijzen naar ons antwoord bij 6.3. • 19.2 Onderdeel van de RES Twente is de regionale structuur warmte, waar alle beschikbare warmtebronnen in kaart zijn gebracht en de bovenlokale warmtebronnen worden verdeeld. Hiermee geeft de RES sturing om de warmtebronnen maximaal te benutten. De afspraak staat, de impementatie en de tijdsfasering vragen aandacht. • 19.3 Duurzame mobiliteit is onlosmakelijk verbonden met de energietransitie. Zo heeft de provincie een coördinerende rol in de Nationale Agenda Laadinfrastructuur. Duurzame mobiliteit moet dan ook een onderdeel zijn van integrale gebiedsgerichte aanpakken. Dit valt echter buiten het bestek van de RES.
20. Nadere invulling rol gemeenten: toon lef en ga aan de slag!
Wij nemen dit advies deels over • 20.1 Dit advies stellen we voor aan de RES-bestuurders in de RES 2.0 (die mede daarom Energiestrategie Twente 2.0 gaat heten): om thema’s te verkennen waar Twentse samenwerking
20.1 Maak een doe-agenda; laat concreet zien wat regio Twente gaat dóen 20.2 Zorg voor uniforme groene leges en garantstelling voor leningen o.a. van LEI’s in alle Twentse gemeenten 20.3 Maak snelheid met een eerste windmolen(cluster) in Twente zodat mensen kunnen wennen 20.4 Durf het voorkeursrecht te vestigen op zoekgebieden voor wind (zodat opbrengsten 100% lokaal blijven)
op georganiseerd wordt in een uitvoeringsprogramma. Er wordt op een aantal thema’s al samengewerkt. Zo kopen de RES-gemeenten samen al duurzame elektriciteit in die duurzaam opgewekt wordt in Twente en 6 gemeenten werken samen met Rijkswaterstaat om gronden langs de A35 en A1 te benutten voor zonnevelden. Op regionaal niveau zullen we een uitvoeringsprogramma koppelen aan de Energiestrategie Twente 2.0. • 20.2 Op dit moment is het aan de gemeenten hoe wordt omgegaan met leges en garantstellingen. Vanuit de RES vinden we het wenselijk dat er structurele samenwerking ontstaat tussen gemeenten bij de ondersteuning van LEI’s. • 20.3 Op een aantal plaatsen in Twente zijn al windinitiatieven, zoals op de grens van Almelo, Tubbergen en Twenterand, de Lutte en langs de A35. Vraag is niet of, maar wanneer de eerste windturbine in Twente wordt opgericht. • 20.4 Projectontwikkelaars hebben voor de meeste gronden waar windturbines technisch mogelijk zijn contracten gesloten met de grondeigenaren. Bij het ontwikkelen van een windturbine op die gronden kunnen we privaatrechtelijk niet onder deze contracten uit. Bij grondbezit van de overheid en een aantal maatschappelijk betrokken particuliere eigenaren is dit sowieso gemakkelijker.
Ga gebiedsgericht te werk en verbind meerdere opgaven die daar spelen. Spreek samen af om gebruik te maken van de bronnen die we in Twente hebben.”
54
55
56