Bijlage: Benchmark sociale basis zes Twentse gemeenten
Tekst van het document
In de praktijk zijn er bijvoorbeeld huisbezoeken aan eenzame senioren, Sjors Sportief voor kinderen en kennismakingsactiviteiten voor nieuwkomers. Institutionele sociale basis De gemeente en haar partners organiseren bewustwordingscampagnes, outreach-activiteiten en laagdrempelige activiteiten om deelname te stimuleren. Er is aandacht voor het benutten van talenten en het stimuleren van betrokkenheid bij de samenleving. De aanpak is persoonsgericht en laagdrempelig, met oog voor het bereiken van moeilijk bereikbare groepen. De gemeente blijft investeren in het uitbreiden en verbeteren van deze uitnodigende werkwijze, zodat steeds meer inwoners zich uitgenodigd en gewaardeerd voelen om mee te doen. Bronnen • | 2025-10-02_Beleidsplan Sociaal Domein_def_opmaak (002) • | 250623 - 550 - Aan Gemeente Haaksbergen - Eindverantwoording 2024 • | Cultuurakkoord Gemeente Haaksbergen 2025-2028 • | Plan van Aanpak Brede SPUK 2023–2026 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 32 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 33 4. Hellendoorn Dit hoofdstuk beschrijft de beoordeling van de gemeente Hellendoorn op de 10 thema’s van de sociale basis. 4.1 Beeld van de gemeente Hellendoorn De informatie in deze paragraaf is afkomstig van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein van Waarstaatjegemeente.nl.
Uitgangspositie De gemeente Hellendoorn telt per 1 januari 2025 36.264 inwoners en 15.029 huishoudens. De leeftijdsopbouw laat een groot aandeel ouderen zien, met een verder stijgende groep 65-plussers. De grijze druk bedraagt 44,4 procent, iets hoger dan in vergelijkbare gemeenten. Hellendoorn kent 343 eenpersoonshuishoudens per 1.000 huishoudens, een groep die relatief vaak ondersteuning nodig heeft. De SES-WOA-score bedraagt 0,156 in 2023, wat duidt op een sociaaleconomische positie boven het landelijk gemiddelde. Hellendoorn kent 4,3 procent huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Daarnaast leeft 0,4 procent van de huishoudens al minstens vier jaar onder de lage-inkomensgrens (bij benadering het niveau van 100% van het sociaal minimum). Op gezondheidsgebied spelen langdurige aandoeningen, fysieke beperkingen en eenzaamheid (37,9 procent in 2024) een rol. Onder jongeren zijn kwetsbaarheden zichtbaar in HALT-meldingen, meldingen van kindermishandeling (116 ontvangen meldingen per 100.000 inwoners) en een licht verhoogd aandeel leerlingen in het speciaal basisonderwijs (20 per 1.000 leerlingen). Deze combinatie van demografische, sociaaleconomische en gezondheidsindicatoren leidt tot een hoge en diverse ondersteuningsvraag binnen het sociaal domein.
Het Wmo-gebruik in Hellendoorn neemt in 2025 licht toe vergeleken met | Participatiewet eerdere jaren. Per 1.000 inwoners gaat het nu om ongeveer 32 cliºnten | Het aantal inwoners met een uitkering op grond van de Participatiewet laat met huishoudelijke hulp, 15 cliºnten met ondersteuning thuis (Wmo- | een lichte stijging zien richting 2025. Deze toename hangt met name begeleiding) en 40 cliºnten met hulpmiddelen of diensten. Ouderen | samen met nieuwe instroom van statushouders. De regelingen IOAW en vormen daarbij de grootste gebruikersgroep. Veel voorkomende | IOAZ laten een stabiel beeld zien, met weinig in- en uitstroom. Sinds 2024 combinaties van voorzieningen zijn nog steeds hulp bij het huishouden | is de uitvoering van de IOAZ belegd bij de ROZ Groep. met vervoersdiensten en hulp bij het huishouden met woonvoorzieningen. | Aan de voorkant van het proces vindt een zorgvuldige eerste beoordeling De Wmo-uitgaven blijven stabiel: in 2024 circa € 9,8 miljoen en naar | plaats, waardoor onvolledige of niet-relevante aanvragen vroegtijdig verwachting rond € 10,5 miljoen in 2025, mede door enkele kostbare | worden gefilterd. Hierdoor komen vooral kansrijke aanvragen in de woningaanpassingen in dat jaar. | formele afhandelingsprocedure terecht.
Het hoge toekenningspercentage van aanvragen voor levensonderhoud is daarmee een indicatie van een Jeugdwet | effectieve en efficiºnte voorselectie. In 2024 ontvingen 919 unieke jongeren een vorm van jeugdhulp in de | Daarnaast is het aantal loonkostensubsidies na een sterke groei in 2023 gemeente Hellendoorn. In de loop van 2024 was sprake van een | sinds 2024 grotendeels gestabiliseerd rond de 130 tot 135 regelingen, met geleidelijke stijging van het aantal jeugdigen in zorg, met een piek in het | een tijdelijke piek in 2025. De gemeente realiseert in 2025 de taakstelling najaar. Vanaf eind 2024 en begin 2025 is een daling zichtbaar, | voor beschut werk, wat een positieve ontwikkeling is. samenhangend met het aflopen van indicaties in het kader van de overgang naar de nieuwe inkoopstructuur per 2025. In 2025 schommelt | Stapeling van voorzieningen het aantal jeugdigen in zorg rond de 600. Het grootste deel van de | In het tweede halfjaar van 2024 had 20,9 procent van de huishoudens ØØn jeugdhulp betreft ambulante hulp zonder verblijf. Jeugdhulp met verblijf, | of meer voorzieningen in het sociaal domein. Per 1.000 huishoudens gaat jeugdbescherming en jeugdreclassering vormen kleinere en relatief | het om 116 huishoudens met ØØn voorziening, 50 met twee voorzieningen stabiele categorieºn. | en 24 met drie voorzieningen.
Stapeling van vier of meer voorzieningen De uitgaven aan jeugdzorg bedroegen in 2023 circa € 8,4 miljoen en | komt in kleinere aantallen voor. De meest voorkomende combinaties zijn kwamen in 2024 uit op circa € 11,0 miljoen. Voor 2025 wordt een realisatie | Jeugd en Wmo (122 per 1.000 huishoudens) en Wmo en Participatiewet (12 van ongeveer € 11,0 miljoen verwacht, wat lager is dan oorspronkelijk | per 1.000). De stapeling wijst op meervoudige en complexe problematiek begroot, mede door het aflopen van intensieve trajecten en de effecten | waarvoor integrale ondersteuning noodzakelijk blijft. van de nieuwe inkoop. LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 34 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 35 4.2 Bouwstenen op hoofdlijnen De analyse van de sociale basis in Hellendoorn laat zien dat de gemeente op veel bouwstenen van het analysekader stevig inzet en een breed palet aan voorzieningen en initiatieven kent. Er is sprake van structurele en voorspelbare financiering, sterke samenwerking met partners en een actieve rol voor inwoners, vrijwilligers en professionals. De gemeente investeert in ontmoetingsplekken, mantelzorgondersteuning en vrijwilligerswerk, en werkt aan inclusie en responsiviteit.
Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten, zoals het vergroten van de financiºle bestaanszekerheid, het beter bereiken van Ælle doelgroepen bij participatie en inclusie en het verder verbeteren van de responsiviteit (het vermogen snel in te spelen op signalen uit de samenleving) en het vergroten van het eigenaarschap, de zeggenschap en regie van inwoners. De uitvoering is op veel punten in ontwikkeling, met ruimte voor verdere verbetering en innovatie. Hellendoorn laat daarmee een solide sociale basis zien, met een duidelijke ambitie om samen met inwoners en partners te blijven bouwen aan een inclusieve, veerkrachtige en betrokken gemeenschap.
4.3 Ontvangen documenten We hebben van de gemeente Hellendoorn de volgende (beleids)documenten ontvangen: • PrØ-mantelzorgbeleid • Woonzorgvisie • Beleidsplan financiºle bestaanszekerheid • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Praatplaat maatschappelijk en sociaal domein • Kadernota Wmo • Kadernota Jeugd • Kadernota Publieke Gezondheid • sport- en beweegnota • Coalitieakkoord Hellendoorn • Lokaal preventieakkoord • Vitaal Hellendoorn • Twentse gezondheidsverkenning volwassenen en ouderen 2022 • Twentse gezondheidsverkenning kind 2021 • Twentse gezondheidsverkenning jeugd 2023 • Twentse gezondheidsverkenning jong volwassenen 2024 • Verordening adviesraden sociaal domein gemeente Hellendoorn • Koersdocument Hellendoorn 2040 • Regioplan Twentse koers • Algemene subsidieverordening samenleving gemeente Hellendoorn 2021 • Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn 2023 • Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn 2023 • Beleidsregel bekostiging lokalen bewegingsonderwijs gemeente Hellendoorn 2016 • Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Hellendoorn 2024 • Verordening bestuurlijk overleg lokaal onderwijsbeleid gemeente Hellendoorn • Verordening Burgerinitiatief 2005 • Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken
(Inspraakverordening) • Verordening op het raadplegend niet-correctief referendum • Beleidsregels bijzondere bijstand 2024 • Beleidsregels brede ondersteuning Wet hersteloperatie toeslagen • Beleidsregels jeugdhulp gemeente Hellendoorn 2025 • | Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn | • | Verordening uitsluitend recht beschut werk gemeente Hellendoorn 2023 | 2021 • | Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Hellendoorn 2023 | • | Nadere regels accommodatiebeleid gemeente Hellendoorn 2021 • | Beleidsregels taaleis Participatiewet gemeente Hellendoorn 2016 | • | Nadere regels tegemoetkoming energiekosten maatschappelijke • | Beleidsregels terug- en invordering gemeente Hellendoorn 2023 | organisaties en sportorganisaties gemeente Hellendoorn • | Beleidsregels Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten gemeente | • | Nadere regels maatschappelijke ontwikkeling gemeente Hellendoorn Hellendoorn 2021 | 2021 • | Beleidsregels uitvoering Participatiewet gemeente Hellendoorn 2021 | • | Nadere regels noodsteun culturele vrijwilligersorganisaties • | Beleidsregels uitvoering gemeentelijke taken Wet kinderopvang | Hellendoorn 2021 gemeente Hellendoorn | • | Nadere regels peuteropvang en voorschoolse educatie gemeente • | Besluit Jeugdhulp gemeente Hellendoorn 2025 | Hellendoorn 2021 • | Besluit maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn 2023 | • |
Nadere regels sportsubsidies gemeente Hellendoorn 2021 • | Besluit om te anticiperen op de Verzamelwet hersteloperatie toeslagen | • | Nadere regels subsidie innovatiefonds sociaal domein 2022 • | Privacyprotocol sociaal domein Gemeente Hellendoorn | • | Nadere regels subsidie Lokaal Sportakkoord gemeente Hellendoorn • | Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Hellendoorn 2023 | • | Subsidieverordening onderhoud gemeentelijke monumenten 2008 • | Uitvoeringsbesluit re-integratieverordening Participatiewet gemeente | • | Werkagenda Inclusie Gemeente Hellendoorn (versie college 7-1) Hellendoorn 2024 • | Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Hellendoorn 2023 • | Verordening bestrijding misbruik, maatregelen en boeten Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Hellendoorn 2015 • | Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Hellendoorn 2025 • | Verordening jeugdhulp gemeente Hellendoorn 2025 • | Verordening sociaal medische indicatie (SMI) gemeente Hellendoorn 2025 • | Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn 2023 • | Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024 • | Verordening tegenprestatie Participatiewet, IOAW en IOAZ gemeente Hellendoorn 2015 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 36 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 37 1.
Bestaanszekerheid Beoordeling Hellendoorn heeft een breed pakket aan maatregelen voor bestaanszekerheid, waaronder schuldhulpverlening, minimaregelingen, bijzondere bijstand, energietoeslag en een gemeentepolis voor minima. Er is aandacht voor vroegsignalering van schulden en preventie. Toch blijft het bereiken van alle kwetsbare groepen en het daadwerkelijk verminderen van bestaansonzekerheid een aandachtspunt. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis In Hellendoorn zijn er diverse initiatieven van inwoners en vrijwilligers die bijdragen aan bestaanszekerheid. Denk aan de voedselbank, Stichting Leergeld, lokale ruilsystemen, burenhulp en informele netwerken die elkaar ondersteunen bij boodschappen, klusjes of vervoer. Ook zijn er laagdrempelige ontmoetingsplekken waar signalen van armoede en sociale uitsluiting snel worden opgepikt, zoals buurthuizen en wijkcentra. In de dorpen en wijken is het noaberschap sterk: mensen letten op elkaar en bieden hulp als dat nodig is. Toch blijkt uit onderzoek dat niet iedereen de weg naar deze hulp weet te vinden, bijvoorbeeld door schaamte, onbekendheid of complexiteit van het aanbod. Institutionele sociale basis De gemeente Hellendoorn heeft een breed pakket aan regelingen en voorzieningen: schuldhulpverlening, minimaregelingen, energietoeslag, individuele inkomenstoeslag, bijzondere bijstand en een gemeentepolis voor minima.
Er is aandacht voor vroegsignalering van schulden: bij betalingsachterstanden wordt actief contact gezocht met inwoners. De gemeente werkt samen met partners als Stadsbank Oost Nederland en welzijnsorganisaties om inwoners met geldzorgen te ondersteunen. De gemeente heeft korte lijnen met veel organisaties die actief betrokken bij de doelgroep met een inkomen rond het wettelijk sociaal minimum, zoals stichting BOOM, stichting Hulpfonds, de voedselbank en de belastingservice van De Welle. Het aanvraagproces voor regelingen is verbeterd, maar blijft voor sommige inwoners lastig. Er zijn stappen gezet om procedures te vereenvoudigen en de bekendheid van het aanbod te vergroten, bijvoorbeeld via gerichte communicatiecampagnes. Toch blijft het bereiken van alle kwetsbare groepen en het daadwerkelijk verminderen van bestaansonzekerheid een aandachtspunt, mede door landelijke ontwikkelingen als inflatie en stijgende kosten. Ook heeft de gemeente het Meedoenplatform geïmplementeerd, waarmee inwoners met een laag inkomen eenvoudig kunnen deelnemen aan sport-, cultuur- en maatschappelijke activiteiten). Daarnaast wordt een Uitvoeringsagenda Financiºle Bestaanszekerheid uitgevoerd met extra maatregelen om armoede te bestrijden. Team Participatie speelt hierin een belangrijke rol.
Zo voert het team actief vroegsignalering van schulden uit: inwoners kunnen rechtstreeks via een speciaal telefoonnummer laagdrempelig in contact komen met een schuldhulpconsulent. Hiermee wordt voorkomen dat schaamte of drempels mensen weerhouden om hulp te zoeken, en wordt sneller ondersteuning geboden. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 38 Bronnen • Beleidsplan financiºle bestaanszekerheid gemeente Hellendoorn • Verordening meedoenregelingen gemeente Hellendoorn 2024 • Beleidsregels schuldhulpverlening gemeente Hellendoorn 2023 • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Verordening individuele inkomenstoeslag gemeente Hellendoorn 2025 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 39 2. Financiering Beoordeling De financiering van de sociale basis is structureel en voorspelbaar ingericht, met subsidies voor welzijn, sport en cultuur. Er is ruimte voor innovatie via incidentele impulsen en regionale bundeling van middelen (GALA, Twentse Koers). Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners, verenigingen en vrijwilligersorganisaties organiseren zelf fondsenwerving, crowdfunding en lokale acties voor buurtprojecten, speelplekken of evenementen. Er zijn wijkbudgetten beschikbaar waarmee bewoners laagdrempelig initiatieven kunnen realiseren.
Dit stimuleert eigenaarschap en maakt het mogelijk om snel in te spelen op lokale behoeften. Institutionele sociale basis De gemeente Hellendoorn verstrekt structurele subsidies aan welzijnsorganisaties, sportverenigingen, culturele instellingen en vrijwilligersorganisaties. De gemeente werkt aan regelluwe financiering en gepast vertrouwen richting partners: verantwoording wordt afgestemd op de hoogte van het bedrag en de aard van de activiteit. Via regionale samenwerking (zoals GALA en Twentse Koers) worden rijksmiddelen en lokale middelen integraal ingezet, waardoor sport-, welzijns- en gezondheidsbudgetten gecombineerd kunnen worden voor preventieprojecten. Innovatie wordt gestimuleerd via incidentele impulsen en pilots. De gemeente monitort de effectiviteit van de inzet van middelen en stuurt bij waar nodig. Daarnaast is er structureel budget beschikbaar voor initiatieven die bijdragen aan een inclusieve en toegankelijke samenleving. Bronnen • Algemene subsidieverordening samenleving gemeente Hellendoorn 2021 • Nadere regels maatschappelijke ontwikkeling gemeente Hellendoorn 2021 • Nadere regels subsidie innovatiefonds sociaal domein 2022 • Nadere regels subsidie Lokaal Sportakkoord gemeente Hellendoorn • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Werkagenda Inclusie LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 40 3.
Samenwerking vanuit gelijkwaardigheid Beoordeling Samenwerking tussen gemeente, inwoners, vrijwilligers en partners is stevig verankerd. Er zijn integrale overlegstructuren, casustafels en een cultuur van co-creatie en gelijkwaardigheid. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Buurtbewoners, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen werken samen aan activiteiten, ondersteuning en signalering. Er is een cultuur van co-creatie: inwoners worden actief betrokken bij het ontwikkelen en uitvoeren van plannen, bijvoorbeeld via buurtprojecten en informele netwerken. Institutionele sociale basis De gemeente organiseert integrale samenwerking via casustafels en wijkteams. Professionals uit zorg, welzijn, onderwijs, politie en woningcorporaties werken samen aan complexe hulpvragen. Beleidsontwikkeling gebeurt in dialoog met betrokkenen, bijvoorbeeld via participatietrajecten, adviesraden en regionale samenwerkingsverbanden. De gemeente faciliteert en ondersteunt burgerinitiatieven en waardeert ervaringskennis. Er is aandacht voor het verduidelijken van verantwoordelijkheden en het borgen van samenwerking. Ervaringsdeskundigen worden ingezet om beleid en uitvoering te verbeteren, bijvoorbeeld als maatje, coach of in beleidsontwikkeling. Vanuit het Lokaal Preventieakkoord wordt integraal samengewerkt met lokale partners.
Ook werkt de gemeente met sleutelfiguren die ingezet kunnen worden voor ondersteuning in individuele casuïstiek en ook voor advies over beleid of communicatie over beleid. In aansluiting op de landelijke Hervormingsagenda Jeugd werkt Hellendoorn aan verdere integratie van samenwerking binnen het sociaal domein. Er wordt ingezet op domein- en teamoverstijgende samenwerking, waarbij casuïstiek vanaf de start breed wordt bekeken (‘één gezin, één plan’). Hoewel al stappen zijn gezet via wijkteams en casustafels, is de gemeente nog zoekende naar de optimale vorm om deze werkwijze te borgen. Bronnen • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Verordening adviesraden sociaal domein gemeente Hellendoorn • Verordening bestuurlijk overleg lokaal onderwijsbeleid gemeente Hellendoorn LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 41 4. Eigenaarschap, zeggenschap & regie Beoordeling Hellendoorn stimuleert eigenaarschap en participatie, maar het daadwerkelijk bereiken van alle groepen en het realiseren van zeggenschap blijft in ontwikkeling. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners nemen initiatief via buurtprojecten, bewonersplatforms en burgerinitiatieven. Voorbeelden zijn het samen beheren van speeltuinen, buurtmoestuinen, het organiseren van activiteiten of het opzetten van een buurtapp.
Er is aandacht voor het versterken van samenredzaamheid en het stimuleren van eigen regie, zodat inwoners meer grip krijgen op hun eigen situatie en leefomgeving. Institutionele sociale basis De gemeente ondersteunt participatie via formele kaders zoals de participatieverordening, dorps- en wijkraden, inspraakavonden en burgerinitiatieven. Een gebiedsregisseur helpt inwoners bij het realiseren van hun plannen en het wegnemen van drempels. In beleidsstukken wordt beschreven dat de gemeente steeds meer optreedt als partner en facilitator, in plaats van als sturende overheid. Er is aandacht voor linking capital (de verbinding tussen leefwereld en systeemwereld) en het regelmatig evalueren en bijstellen van participatieprocessen. Vanuit maatschappelijke partners worden activiteiten aangeboden om de weerbaarheid en veerkracht te vergroten, zoals de weerbaarheidsdagen en speetpunt in Vitaal Hellendoorn. Ook worden valpreventielessen aangeboden en werkt de gemeente aan het programma Welzijn op Recept. Toch lukt het nog niet altijd om alle groepen te bereiken of daadwerkelijke zeggenschap te realiseren. Op 16 december 2025 heeft de gemeenteraad van Hellendoorn een Participatievisie vastgesteld die duidelijke kaders en verplichtingen geeft om inwoners te betrekken en hun zeggenschap te vergroten.
Daarnaast is Hellendoorn sinds 2024 aangesloten bij Unicef’s Child Friendly Cities-initiatief. In samenwerking met Unicef wordt een actieplan opgesteld om het label Kindvriendelijke Gemeente te verkrijgen. Deze initiatieven versterken de inzet op eigenaarschap en zeggenschap, met specifieke aandacht voor kinderen en jongeren. Bronnen • Verordening Burgerinitiatief 2005 • Verordening inzake de wijze waarop ingezetenen en belanghebbenden bij de voorbereiding van gemeentelijk beleid worden betrokken (Inspraakverordening) • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 42 5. Beschikbaarheid van ruimte & plekken Beoordeling Hellendoorn heeft een breed aanbod aan ontmoetingsplekken, buurthuizen, sportaccommodaties en openbare ruimte. Er is aandacht voor toegankelijkheid en bereikbaarheid. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Buurthuizen, dorpshuizen en informele ontmoetingsplekken worden vaak beheerd door inwoners en vrijwilligers. Activiteiten als koffie-inlopen, samen eten, sportgroepen en buurtfeesten zijn laagdrempelig en vinden plaats in de buurt. Voor jongeren zijn er sportplekken, jeugdclubs en informele ontmoetingsplekken. Initiatieven als AutoMaatje en aanvullend vervoer vergroten de bereikbaarheid van voorzieningen.
Inwoners en vrijwilligers signaleren actief wensen en knelpunten rond toegankelijkheid, zodat ontmoetingsplekken steeds inclusiever worden ingericht. Institutionele sociale basis De gemeente investeert in uitbreiding en aanpassing van voorzieningen, met aandacht voor toegankelijkheid (zoals drempelvrije locaties en aangepast sanitair) en bereikbaarheid. Er wordt gewerkt aan het creºren van nieuwe ontmoetingsplekken, vooral in wijken waar deze ontbreken. De gemeente monitort het gebruik van voorzieningen en stuurt bij waar nodig. De gemeente zet in op een gezonde leefomgeving door diverse beweegtuinen, speel- en ontmoetingsplekken te creºren. Ook is er laagdrempelig aanbod van wandelgroepen op meerdere locaties in de gemeente. In de Woonzorgvisie is veel aandacht voor levensloopbestendige woningen en het toegankelijk maken van de openbare ruimte. Toegankelijkheid is een expliciet criterium bij de herinrichting van maatschappelijk vastgoed en openbare ruimte. De woonzorgvisie dateert uit 2022, er is momenteel een volkshuisvestingsprogramma in ontwikkeling. Bronnen • Woonzorgvisie Hellendoorn • Nadere regels accommodatiebeleid gemeente Hellendoorn 2021 • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Werkagenda Inclusie LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 43 6.
Responsiviteit Beoordeling De gemeente en partners zijn responsief, met snelle hulp via centrale loketten en wijkteams. Verbetering is mogelijk in communicatie, het verlagen van bureaucratische drempels en het sneller inspelen op nieuwe behoeften. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners, vrijwilligers en lokale netwerken signaleren behoeften en knelpunten in hun omgeving en geven deze door aan de gemeente of welzijnsorganisaties. Informele hulp bij acute problemen is vanzelfsprekend, bijvoorbeeld via burenhulp, maatjesprojecten of buurtapps. Er is aandacht voor het delen van ervaringen en het snel oppakken van signalen uit de samenleving. Institutionele sociale basis De integrale toegang biedt ØØn loket waar inwoners snel terechtkunnen voor hulp. Consulenten houden spreekuur op laagdrempelige vindplaatsen, zoals huisartsenpraktijken en bibliotheken en er is het werkcafØ waar inwoners gratis hulp krijgen van werkconsulenten bij het zoeken van werk of vinden van dagbesteding. Op verschillende plekken binnen de gemeente, dichtbij de inwoner. De gemeente werkt aan betere communicatie en vereenvoudiging van procedures. Monitoring en klanttevredenheidsonderzoeken worden gebruikt om beleid bij te sturen. Er is aandacht voor het anticiperen op toekomstige vragen en het betrekken van inwoners bij beleidsvorming.
Om sneller in te spelen op complexe hulpvragen werkt Hellendoorn aan een integrale toegang tot ondersteuning. Conform de landelijke Hervormingsagenda Jeugd wordt bij nieuwe hulpvragen breed gekeken vanaf de start – via een grondige uitvraag van de situatie van het gezin of de inwoner. Deze aanpak moet bijdragen aan snellere, passende ondersteuning en het verlagen van bureaucratische drempels. Bronnen • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Praatplaat maatschappelijk en sociaal domein • Privacyprotocol sociaal domein Gemeente Hellendoorn LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 44 7. (onder)Steunen van mantelzorg Beoordeling Mantelzorgers krijgen structurele aandacht en ondersteuning, met waardering, begeleiding en respijtzorg. Er is een breed aanbod aan ondersteuning en innovatie via pilots. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Lotgenotengroepen, burenhulp en informele respijtzorg zijn aanwezig. Vrijwilligers en familieleden bieden praktische hulp en emotionele steun. Er is aandacht voor het combineren van mantelzorg met werk en het voorkomen van overbelasting. Institutionele sociale basis Mantelzorgsteunpunten, formele respijtzorgvoorzieningen, gemeentelijke regelingen voor mantelzorgondersteuning. Er zijn waarderingsacties (zoals een jaarlijkse cadeaubon), cursussen en pilots voor logeerzorg.
De gemeente werkt samen met regionale partners aan uitbreiding van respijtzorg, maar het aanbod blijft achter bij de groeiende vraag. Er is specifieke aandacht voor jonge mantelzorgers en voor het betrekken van werkgevers bij mantelzorgvriendelijk beleid. Mantelzorgers kunnen ervaringen delen en elkaar ondersteunen via bijeenkomsten als het MantelzorgcafØ. Maatschappelijke partners werken samen om meer mantelzorgers te bereiken. Ook onder de kerngroep ‘Eén tegen eenzaamheid’ krijgen mantelzorgers gerichte ondersteuning om hen te ontlasten en te helpen in hun zorgtaak. Bronnen • PrØ-mantelzorgbeleid gemeente Hellendoorn • Woonzorgvisie Hellendoorn • Beleidsregels maatschappelijke ondersteuning gemeente Hellendoorn 2023 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 45 8. Steun & ruimte voor vrijwillige inzet Beoordeling Vrijwilligerswerk is stevig verankerd, met ondersteuning, scholing en matching. De gemeente faciliteert initiatieven en werkt samen met lokale organisaties. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Vrijwilligers organiseren zelf activiteiten, ondersteunen kwetsbare inwoners en zorgen voor verbinding in de buurt. Er is een sterke cultuur van noaberschap en informele hulp. Vrijwilligers zijn actief op terreinen als sport, cultuur, zorg en buurtactiviteiten.
Nieuwe vormen van vrijwilligerswerk, zoals maatjesprojecten en buurtinitiatieven, worden gestimuleerd. Daarbij wordt steeds meer aandacht besteed aan het toegankelijk maken van activiteiten voor iedereen, met extra oog voor kwetsbare en moeilijk bereikbare groepen. Institutionele sociale basis De gemeente ondersteunt via vrijwilligersbeleid, trainingen en netwerken. Er zijn projecten voor deskundigheidsbevordering, matching en waardering van vrijwilligers. Vrijwilligerscoördinatoren organiseren workshops en inspiratiesessies. De gemeente faciliteert initiatieven van bewoners(groepen) via wijkbudgetten of ondersteuning en werkt samen met lokale organisaties aan het vergroten van de participatie. Er wordt ingezet op het versterken van het lokale vrijwilligersnetwerk door een vacaturebank, het werven en matchen van vrijwilligers en het onderhouden van contacten met vrijwilligersorganisaties, De gemeente zet zich in om initiatieven op verschillende manieren te faciliteren en te ondersteunen. Bronnen • Nadere regels maatschappelijke ontwikkeling • Nadere regels sportsubsidies • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Werkagenda Inclusie LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 46 9.
Versterken inclusie Beoordeling Hellendoorn werkt actief aan inclusie, met aandacht voor toegankelijkheid, diversiteit en het tegengaan van uitsluiting. Niet alle groepen worden bereikt; structurele borging en het bereiken van alle doelgroepen vragen blijvende aandacht. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Initiatieven als maatjesprojecten en buurtactiviteiten zijn gericht op het betrekken van iedereen, ook mensen met een beperking of een migratieachtergrond. Informele netwerken zorgen voor verbinding tussen jong en oud. Er zijn activiteiten gericht op het bespreekbaar maken van diversiteit en het tegengaan van uitsluiting. Institutionele sociale basis De gemeente voert een werkagenda inclusie uit die in 2025 is vastgesteld. In deze agenda is beschreven hoe de gemeente de bewustwording vergroot en hoe de gemeente de fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid wil bevorderen. De gemeente wil sport en cultuur inzetten om sociale verbinding en inclusie te versterken. Maatschappelijke partners verrijken cultureel aanbod en dragen bij aan het versterken van sociale verbinding en inclusie door ontmoeting te ondersteunen en in te zetten op sociale structuren. Binnen de sport in de gemeente Hellendoorn is inclusiviteit een nadrukkelijk aandachtspunt waaraan gewerkt wordt.
In het sportakkoord is inclusief sporten opgenomen, waaronder de visie van de gemeente Hellendoorn op inclusie en diversiteit. Er zijn in het lokale sportaanbod bijvoorbeeld ook speciale uren en/of programma’s voor inwoners met een fysieke of mentale beperking. Ook bij sportevenementen die in onze gemeente worden georganiseerd, is er steeds meer aandacht voor deze doelgroepen. Met de inzet van de coördinator sport- en preventieakkoord wordt bovendien ingezet op de toegankelijkheid van laagdrempelig bewegen voor alle inwoners van de gemeente Hellendoorn. Tot slot zijn de meeste sportlocaties toegankelijk en hebben ze bijvoorbeeld een gehandicaptentoilet. Ravijn heeft een uitgebreid aanbod om te zorgen dat een brede doelgroep kan participeren op het gebied van bewegen. Om inclusie te versterken zijn er meerdere sociale inloopvoorzieningen. Team participatie zet zich in voor het bevorderen van inclusie door uitkeringsgerechtigden, jongeren en kwetsbare groepen te begeleiden naar werk, scholing of een zinvolle daginvulling, en biedt daarnaast ondersteuning bij schulden, digitale aanvragen en samenwerkingen met lokale partners. Hierbij wordt extra aandacht besteed aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, onder andere via gerichte trajecten en proactieve benadering van inwoners met een banenafspraak.
De gemeente Hellendoorn zet in op het versterken van basisvaardigheden door middel van een taalhuis voor laagdrempelig taalonderwijs, het aanbieden van digitale vaardighedentrainingen en het opleiden van schrijfcoaches voor heldere communicatie. Hierbij wordt nauw samengewerkt met de bibliotheek om inwoners te ondersteunen, ongeacht hun achtergrond of niveau. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 47 De gemeente investeert in de begeleiding van statushouders via een sluitend inburgeringsaanbod, diverse leerroutes en intensieve maatschappelijke en participatiebegeleiding. Zodra statushouders aan het werk kunnen, worden zij overgedragen aan team participatie voor verdere integrale ondersteuning. De gemeente Hellendoorn is een dementievriendelijke gemeente, waarbij maatschappelijke partners werken vanuit een netwerk 1tegenEenzaamheid. Daarnaast heeft de welzijnspartner de groep JoinUs voor jongeren. Vanuit Publieke gezondheid ligt de nadruk op het bevorderen van gelijke kansen op het gebied van gezondheid en geluk. De gemeente zet zich in om de gezondheidskloof te verkleinen. Ook wordt inclusie omarmd tijdens diverse evenementen. Zo wordt er op de kermis een speciaal prikkelarm uurtje georganiseerd, waarbij harde geluiden, felle verlichting en andere intense prikkels worden verminderd.
Ook in de openbare ruimte is aandacht voor inclusie, bijvoorbeeld in de speeltuinvisie, het gebruik van de applicatie Hogenood, geschikte toiletten en beleid dat afstemt met het gehandicaptenplatform. Om ervoor te zorgen dat iedereen de communicatie vanuit de gemeente begrijpt verstuurt de gemeente brieven in B1-niveau. Structurele borging en het bereiken van alle doelgroepen vragen blijvende aandacht. Bewustwording, trainingen en het verbeteren van fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid zijn hierin belangrijke speerpunten. De gemeente heeft de gemeentepeiler aangeschaft om doelgroepen zoals jongere, jonge gezinnen en inwoners die niet op locatie kunnen komen te bereiken. Sinds 2024 neemt Hellendoorn deel aan Unicef’s Child Friendly Cities-initiatief. In samenwerking met Unicef wordt een actieplan opgesteld om kinderen en jongeren structureel te betrekken bij gemeentelijk beleid. Dit versterkt de inclusieve aanpak van de gemeente, met extra aandacht voor leeftijdsdiversiteit. Bronnen • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Woonzorgvisie Hellendoorn • Werkagenda Inclusie LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 48 10. Mensen vragen & uitnodigen Beoordeling De gemeente stimuleert actieve deelname en betrekt inwoners via persoonlijke benadering en uitnodigende communicatie.
Er is aandacht voor moeilijk bereikbare groepen, maar het blijft een uitdaging om iedereen te activeren. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners worden via campagnes, buurtactiviteiten en persoonlijke uitnodigingen betrokken bij het sociale leven. Vrijwilligers en sleutelfiguren spelen een belangrijke rol in het bereiken van mensen die anders buiten beeld blijven. Er zijn maatjesprojecten en sport- en cultuuractiviteiten die inwoners uitnodigen en activeren. Bij deze activiteiten is er steeds meer aandacht voor het actief betrekken van moeilijk bereikbare groepen. Institutionele sociale basis De gemeente organiseert bewustwordingscampagnes, outreach-activiteiten en laagdrempelige participatiebijeenkomsten. Er is aandacht voor het benutten van talenten en het stimuleren van betrokkenheid, met speciale aandacht voor het bereiken van moeilijk bereikbare groepen. De gemeente blijft investeren in het uitbreiden en verbeteren van deze uitnodigende werkwijze, waarbij inclusie standaard wordt meegenomen in de aanpak. Bronnen • Strategische visie maatschappelijk en sociaal domein • Praatplaat maatschappelijk en sociaal domein • Werkagenda Inclusie LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 49 5. Hof van Twente Dit hoofdstuk beschrijft de beoordeling van de gemeente Hof van Twente op de 10 thema’s van de sociale basis.
5.1 Beeld van de gemeente Hof van Twente De informatie in deze paragraaf is afkomstig van de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein van Waarstaatjegemeente.nl. Uitgangspositie Hof van Twente telt per 1 januari 2025 35.446 inwoners en 15.432 huishoudens. De leeftijdsopbouw laat een substantieel aandeel ouderen zien. De groep 75-plussers groeit en versterkt de zorgvraag. De grijze druk bedraagt 48,7 procent, hoger dan in vergelijkbare gemeenten. De gemeente kent 343 eenpersoonshuishoudens per 1.000 huishoudens, een groep die relatief vaak ondersteuning nodig heeft. De SES-WOA-score bedraagt 0,135 in 2023, wat duidt op een bovengemiddelde sociaaleconomische positie. Tegelijkertijd heeft 6,5 procent van de huishoudens problematische schulden en leeft 0,5 procent langdurig onder de lage-inkomensgrens. Op gezondheidsgebied spelen langdurige aandoeningen, fysieke beperkingen en valongevallen (160 per 10.000 65- plussers in 2022) een rol. De ervaren eenzaamheid ligt op 38,2 procent in 2024. Onder jongeren zijn kwetsbaarheden zichtbaar in HALT-meldingen (9 per 1.000 jongeren in 2024), meldingen van kindermishandeling (126 per 100.000 inwoners in het eerste halfjaar 2025) en het aandeel leerlingen in het speciaal basisonderwijs (15 per 1.000 leerlingen). Deze combinatie weerspiegelt een brede ondersteuningsvraag binnen het sociaal domein.
Wmo In het eerste halfjaar van 2024 maakten 2.370 unieke inwoners gebruik van een Wmo-maatwerkvoorziening. Het gebruik concentreert zich vooral in hulp bij het huishouden, ondersteuning thuis en hulpmiddelen en diensten. Per 1.000 inwoners gaat het om 39 cliºnten met huishoudelijke hulp, 13 met ondersteuning thuis en 35 met hulpmiddelen en diensten.
Ouderen vormen de grootste gebruikersgroep. Veel voorkomende | het om 106 huishoudens met ØØn voorziening, 54 met twee voorzieningen combinaties zijn hulp bij het huishouden met vervoersdiensten en hulp bij | en 24 met drie voorzieningen. Stapeling van vier of meer voorzieningen het huishouden met woonvoorzieningen, naast samenloop van rolstoelen | komt in kleinere aantallen voor. De meest voorkomende combinaties en vervoersvoorzieningen. De Wmo-uitgaven bedroegen in 2024 in totaal | betreffen Jeugd en Wmo (121 per 1.000 huishoudens) en Wmo en 9,9 miljoen euro, waarbij ondersteuning thuis en huishoudelijke hulp de | Participatiewet (12 per 1.000), wat duidt op meervoudige problematiek en grootste posten vormen. | de behoefte aan integrale ondersteuning. Jeugdwet | 5.2 | Bouwstenen op hoofdlijnen In het eerste halfjaar van 2025 werden 630 jeugdzorgtrajecten ingezet bij | De analyse van de sociale basis in Hof van Twente laat zien dat de 565 unieke jongeren. Het grootste deel betreft jeugdhulp zonder verblijf, | gemeente op veel bouwstenen van het analysekader stevig inzet en een goed voor 87 procent van alle trajecten. Jeugdhulp met verblijf, | breed palet aan voorzieningen en initiatieven kent. Er is sprake van jeugdbescherming en jeugdreclassering vormen kleinere, stabiele | structurele financiering, sterke samenwerking met partners en een actieve categorieºn.
In het tweede halfjaar van 2024 werden 320 trajecten | rol voor inwoners, vrijwilligers en professionals. De gemeente investeert in beºindigd, waarvan het merendeel volgens plan. De uitgaven aan | ontmoetingsplekken, mantelzorgondersteuning en vrijwilligerswerk, en jeugdzorg bedroegen in 2023 in totaal 10,8 miljoen euro, met de hoogste | werkt aan inclusie en responsiviteit. Tegelijkertijd zijn er aandachtspunten, kosten bij jeugdhulp zonder verblijf die niet via het wijkteam wordt | zoals het vergroten van bestaanszekerheid, het bereiken van alle geleverd. | doelgroepen bij participatie en inclusie, en het verder versterken van responsiviteit en eigenaarschap, zeggenschap & regie. De uitvoering is op Participatiewet | veel punten in ontwikkeling, met ruimte voor verdere verbetering en Hof van Twente kent 24,7 re-integratievoorzieningen per 1.000 inwoners | innovatie. Hof van Twente laat daarmee een solide sociale basis zien, met van 15 tot 74 jaar, hoger dan in vergelijkbare gemeenten. 2,9 procent van | een duidelijke ambitie om samen met inwoners en partners te blijven de huishoudens ontvangt bijstand. Het aantal bijstandsontvangers ligt op | bouwen aan een inclusieve, veerkrachtige en betrokken gemeenschap. 18 tot 20 personen per 1.000 inwoners en is de laatste jaren stabiel.
Veelgebruikte instrumenten zijn jobcoaching (2,7 per 1.000 inwoners), vervoersvoorzieningen (5,4 per 1.000) en vrijwilligerswerk (4,2 per 1.000). Het werkloosheidspercentage bedraagt 3,0 procent in 2024. Stapeling van voorzieningen In het eerste halfjaar van 2024 had 19,3 procent van de huishoudens ØØn of meer voorzieningen in het sociaal domein. Per 1.000 huishoudens gaat LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 50 5.3 | Ontvangen documenten | • | Subsidieregeling Noaberfonds Hof van Twente 2024 _ Lokale wet- en We hebben van de gemeente Hof van Twente de volgende | regelgeving (beleids)documenten ontvangen: | • | NV Opdracht Buurtwerk 2026 definitief • | 17.-Concept-Werkwijzer-participatie-Hof-van-Twente-v2 | • | Tussenrapportage buurtsportcoaches 2025 • | 1735.103-Woon-zorg-en-welzijnsvisie-Hof-van-Twente-1- | • | OGON opdracht Salut Vrijwilligerswerk 2025 (inclusief evaluatie juni • | 2.-Financieel-kader-bij-Beleidsplan-Minima-en-Schulden | 2025) • | 2023-24-Raadsbrief-BIS | • | Beleidskader subsidies 1.0 • | 2023-52-Raadsbrief-OSA-2023 | • | Raadsvoorstel - addendum beleidskader Subsidies • | 20240313 IHP Eindrapportage IHP Hof van Twente_Maart 2024 | • | Beleid vrijwilligerswerk Hof van Twente 2025-2029 • | 2024-45-Raadsbrief-Voortgang-themalijn-Gezonde-Leefstijl-738222- (1) • |
2024-60-Raadsbrief-Update-Opgroeien-in-een-Kansrijke-Omgeving- 803102- • | 2025-36-BIJLAGE-Samen-sterk-tegen-eenzaamheid-in-Hof-van-Twente- 962513- • | 2025-57-Bijlage-1-bij-raadsbrief-Lokale-Inclusie-Agenda-959744- (1) • | Begeleidend schrijven DS Hof van Twente 05-08-2025 • | Coalitievisie-2022-2026 • | Cultuurvisie-Samen-vooruit-samen-verbonden-2025 (1) • | DEF Werkplan HVT 2025 • | DS Hof van Twente spinnenwebdiagram en NL 05-08-2025 • | Geactualiseerd-visiedocument-De-Gezonde-Verbinding • | HHM overzicht regelingen Hof van Twente • | HHM Subsidies 2024 Hof van Twente • | Jaarplan-2025 • | Jaarrekening-2024 • | Preventie-en-handhavingsplan-Alcohol-en-Middelen-versie-1.0- 20231113 • | Rapportage-verantwoording-Themanotities-september-2024 • | Salut_Jaarverslag_2024_Digitaal • | Jaarplan 2026 Salut definitief LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 51 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 52 1. Bestaanszekerheid Beoordeling Hof van Twente erkent het belang van bestaanszekerheid en heeft een breed pakket aan maatregelen om financiºle stress en uitsluiting te verminderen. De aanpak is stevig, maar volledige bestaanszekerheid blijft een uitdaging door landelijke en lokale ontwikkelingen.
Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Lokale netwerken, vrijwilligers, scholen en maatschappelijke organisaties dragen bij aan het signaleren en ondersteunen van inwoners met geldzorgen. Via samenwerking met Stichting Leergeld, Sam& en andere landelijke fondsen worden kinderen uit gezinnen met een laag inkomen bereikt en ondersteund om mee te doen aan sport en cultuur. In buurthuizen, scholen en via het DigiTaalhuis worden inwoners actief geïnformeerd over hun rechten en mogelijkheden. Er is aandacht voor het bespreekbaar maken van armoede en het vroegtijdig signaleren van problemen, bijvoorbeeld door vrijwilligers en professionals in de wijk. Praktisch gebeurt dit ook via initiatieven als de Formulierenbrigade, waar inwoners hulp krijgen bij het aanvragen van toeslagen en minimaregelingen, en via het project “Sint voor ieder kind” dat ervoor zorgt dat kinderen uit minima-gezinnen kunnen meedoen aan Sinterklaas. Institutionele sociale basis De gemeente heeft een preventieve armoede-aanpak en een uitgebreid minimabeleid, met voorzieningen voor volwassenen, verhoging van de individuele inkomenstoeslag en een collectieve zorgverzekering voor minima. Er is een laagdrempelig loket waar inwoners terecht kunnen voor hulp en advies.
De gemeente monitort het bereik van regelingen en stuurt bij waar nodig, bijvoorbeeld door extra communicatie en samenwerking met scholen en welzijnsorganisaties. Er zijn pilots zoals de kringloopmunt en extra aandacht voor energiearmoede. Ondanks deze inzet blijft het percentage kinderen dat opgroeit in armoede boven het streefpercentage en zijn niet alle huishoudens in beeld. Landelijke ontwikkelingen zoals inflatie en stijgende kosten zorgen voor extra druk op bestaanszekerheid. Ook investeert de gemeente in toegankelijke dienstverlening, zoals het laagdrempelige spreekuur van Jouw Loket en ondersteuning bij thuisadministratie door Salut. Door vroegsignalering van financiºle problemen en samenwerking met partners als de Stadsbank en het DigiTaalhuis wordt bestaanszekerheid voor kwetsbare groepen actief vergroot. Per 1 januari 2025 zijn er twee nieuwe regelingen voor volwassenen van 18 jaar en ouder ingevoerd: Meedoen in de Hof met de meedoenregeling van de gemeente Hof van Twente en het Volwassenfonds Sport en Cultuur. Via de meedoenregeling kunnen inwoners een bijdrage ontvangen voor maatschappelijke participatie. De tussentijdse evaluatie (periode schooljaar 2024-2025) van de samenwerking met Sam& voor alle kinderen, laat zien dat het aantal voorzieningen per kind, fors is toegenomen.
Ook blijkt uit de tussentijdse evaluatie dat het aantal aanvragen bij het Volwassenen Sport- en Cultuurfonds (in 2025) zijn toegenomen. In het 3e kwartaal van 2025 heeft de gemeente een bijeenkomst georganiseerd voor alle sportverenigingen in de Hof van Twente waarin uitleg over de mogelijkheden van het Volwassenfonds Sport en Cultuur is gegeven. LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 53 Bronnen • 2.-Financieel-kader-bij-Beleidsplan-Minima-en-Schulden • Geactualiseerd-visiedocument-De-Gezonde-Verbinding • Rapportage-verantwoording-Themanotities-september-2024 • Jaarplan-2025 • Beleidskader subsidies 1.0 2. Financiering Beoordeling Hof van Twente werkt aan voorspelbare, structurele en ontschotte financiering van het sociaal domein. De basis is op orde, met ruimte voor innovatie en incidentele impulsen. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Initiatieven vanuit inwoners, verenigingen en vrijwilligersorganisaties kunnen rekenen op ondersteuning via het Noaberfonds en de Basis Infrastructuur Subsidies (BIS). Hierdoor kunnen laagdrempelige activiteiten, buurtinitiatieven en zelfbeheer van voorzieningen eenvoudig gefinancierd worden. De subsidieregeling Noaberfonds maakt het mogelijk dat inwoners zelf plannen indienen voor sociale initiatieven, met een eigen bijdrage en aantoonbaar draagvlak.
Dit stimuleert continuïteit en voorspelbaarheid, zodat lokale initiatieven kunnen groeien en zich ontwikkelen. In de praktijk worden bijvoorbeeld beweegtuinen, ontmoetingspleinen en buurtactiviteiten via het Noaberfonds gerealiseerd. Institutionele sociale basis De gemeente heeft de financiering van het sociaal domein structureel ingericht met meerjarige subsidies voor welzijn, sport en cultuur. Het vernieuwde subsidiebeleid, met het Noaberfonds als centrale voorziening, maakt het mogelijk om laagdrempelig en flexibel maatschappelijke initiatieven te financieren. Zowel structurele als incidentele subsidies zijn gericht op partnerschap, vertrouwen en waardering. Er is aandacht voor regelluwe financiering en gepast vertrouwen richting partners: verantwoording wordt afgestemd op de hoogte van het bedrag en de aard van de activiteit. Minima en inwoners met een inkomen t/m 120% (inkomensnorm) kunnen gebruik maken van de participatieregeling, een bijdrage met als doel ‘kunnen meedoen’ in Hof van Twente. Innovatie wordt gestimuleerd via incidentele middelen voor nieuwe projecten en pilots. Via regionale samenwerking (zoals GALA en Twentse Koers) worden rijksmiddelen en lokale middelen integraal ingezet, waardoor sport-, welzijns- en gezondheidsbudgetten gecombineerd kunnen worden voor preventieprojecten.
De financiºle kaders zijn helder en worden transparant gecommuniceerd, maar het blijft een uitdaging om alle middelen flexibel en integraal in te zetten. Toch merkt de gemeente dat bestaande subsidiekaders niet altijd ruimte bieden aan nieuwe initiatieven of toetreders. Bepaalde innovatieve projecten passen (nog) niet binnen de huidige beleidsregels, waardoor kansen onbenut blijven. Dit gemeente bekijkt of het subsidiebeleid verder kan worden versoepeld. Bronnen • | 2.-Financieel-kader-bij-Beleidsplan-Minima-en-Schulden | • | Subsidieregeling Noaberfonds Hof van Twente 2024 _ Lokale wet- en • | 2023-24-Raadsbrief-BIS | regelgeving.pdf • | Rapportage-verantwoording-Themanotities-september-2024 | • | Jaarrekening-2024.pdf LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 54 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 55 3. Samenwerking vanuit gelijkwaardigheid Beoordeling Samenwerking op basis van gelijkwaardigheid is een sterk punt in Hof van Twente. De gemeente werkt samen met inwoners, professionals en vrijwilligers als gelijkwaardige partners. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners, vrijwilligers en lokale organisaties worden actief betrokken bij beleidsontwikkeling, uitvoering en evaluatie.
Via klankbordgroepen, wijkteams, participatieprocessen en burgerinitiatieven wordt de kracht van de gemeenschap benut. De gemeente faciliteert en ondersteunt burgerinitiatieven en waardeert ervaringskennis. Voorbeelden zijn het buurtsportcoachprogramma, de lokale coalitie tegen eenzaamheid en het participatiebeleid, waarin netwerken en coalities zorgen voor een gelijkwaardige rol van alle partijen. In de praktijk zijn er klankbordgroepen sociaal domein en toegankelijkheid, en worden inwoners betrokken bij het opstellen van de Lokale Inclusie Agenda. Institutionele sociale basis De gemeente vervult een faciliterende en verbindende rol en stuurt op gezamenlijke doelen in plaats van detailcontrole. Beleidsontwikkeling gebeurt in dialoog met betrokkenen, en de cultuur van wederzijds respect en vertrouwen is zichtbaar in de manier waarop beleid en uitvoering samenkomen. De gemeente werkt samen met professionele partners aan gezamenlijke doelen en ondersteunt lokale organisaties met kennis, middelen en netwerk. In subsidietrajecten wordt steeds meer gestuurd op maatschappelijke effecten en minder op verantwoording per activiteit. Samenwerking krijgt vorm via structurele overlegmomenten, zoals OGON-overleggen met Salut, en de inzet van buurtwerkers en vrijwilligerscoördinatoren.
Co-creatie en het benutten van ervaringskennis worden gestimuleerd via klankbordgroepen en participatieprocessen. Bronnen • 17.-Concept-Werkwijzer-participatie-Hof-van-Twente-v2 • Geactualiseerd-visiedocument-De-Gezonde-Verbinding • Jaarplan-2025 • Beleidskader subsidies 1.0 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 56 4. Eigenaarschap, zeggenschap & regie Beoordeling Het vergroten van eigen regie en zeggenschap van inwoners is een speerpunt in Hof van Twente. De gemeente stimuleert actief eigenaarschap, maar het bereik is nog niet overal optimaal. Met name jongeren en jongvolwassenen worden nog niet optimaal bereikt; zij participeren minder in inspraak en buurtinitiatieven. Via gerichte jeugdparticipatie-trajecten en ondersteuning door buurtwerkers probeert Hof van Twente hier verbetering in te brengen. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners worden via inspraakavonden, bewonersplatforms en buurtinitiatieven uitgenodigd om mee te denken en te doen. Er is ruimte voor collectieven om hun plannen te realiseren, bijvoorbeeld bij de inrichting van de openbare ruimte of het opzetten van buurtactiviteiten. De gemeente ondersteunt deze initiatieven met maatwerk en laagdrempelige communicatie.
In de praktijk worden bewoners betrokken bij de inrichting van speelplekken, het opzetten van buurtactiviteiten en het beheer van ontmoetingsplekken. Institutionele sociale basis De participatieverordening en het participatiebeleid bieden kaders om inwoners actief te betrekken bij beleidsontwikkeling en uitvoering. De gemeente werkt aan het versterken van linking capital, het verbinden van leefwereld en systeemwereld, en het ondersteunen van collectieven. Om inwoners te helpen zØlf initiatief te nemen, heeft de gemeente via de welzijnsorganisatie (Salut) een team buurtwerkers ingezet. Deze professionals stappen proactief op inwoners af die goede ideeºn of ambities hebben maar niet goed weten hoe ze die moeten realiseren. Ze ondersteunen bijvoorbeeld jongeren en jongvolwassenen bij het opzetten van projecten of activiteiten in hun buurt. Hiermee wordt voorkomen dat enthousiaste inwoners afhaken doordat ze vastlopen in procedures of gebrek aan kennis; in plaats daarvan krijgen ze de benodigde ruggensteun om de regie te pakken. Daarnaast worden participatieprocessen regelmatig geºvalueerd en bijgesteld om beter aan te sluiten bij de behoeften van inwoners. Sinds enkele jaren werkt de gemeente met zogenaamde ‘sleutelfiguren’. Dit zijn medewerkers in het team werk en inkomen, die hun ervaring en deskundigheid inzetten om inwoners te bereiken en te ondersteunen in hun hulpvraag.
Toch lukt het nog niet altijd om alle groepen te bereiken of daadwerkelijke zeggenschap te realiseren. In subsidietrajecten wordt geºxperimenteerd met meer ruimte voor eigen invulling door inwoners. Bronnen • 17.-Concept-Werkwijzer-participatie-Hof-van-Twente-v2 • Jaarplan-2025 • Beleidskader subsidies 1.0 5. Beschikbaarheid van ruimte & plekken Beoordeling Hof van Twente investeert actief in ontmoetingsplekken en publieke ruimte. Er zijn veel voorzieningen en initiatieven voor ontmoeting, sport en zelfbeheer. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Buurthuizen, sportaccommodaties en ontmoetingsplekken worden vaak beheerd en gebruikt door inwoners en vrijwilligers. Zelfbeheer en gedeeld gebruik worden gestimuleerd, bijvoorbeeld via het Noaberfonds en initiatieven als de KWIEK beweegroute. Inwoners nemen het initiatief voor beweegtuinen, ontmoetingspleinen en sportactiviteiten in de buitenruimte, wat bijdraagt aan sociale samenhang en participatie. In de praktijk zijn er bijvoorbeeld beweegtuinen in Markelo en Goor, en wordt het beheer van dorpshuizen steeds vaker door vrijwilligers opgepakt. Institutionele sociale basis De gemeente investeert in de vergroening van schoolpleinen, beweegroutes en het toegankelijk en uitnodigend maken van de openbare ruimte. Er is aandacht voor inclusiviteit, veiligheid en bereikbaarheid.
Initiatieven van inwoners voor zelfbeheer worden ondersteund en gefaciliteerd door de gemeente. De inzet op ruimte en plekken draagt bij aan ontmoeting, participatie en sociale samenhang, en de gemeente blijft investeren in het verbeteren en uitbreiden van deze voorzieningen. In het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is veel aandacht voor multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen en het combineren van onderwijs, opvang en maatschappelijke functies. Bronnen • | 1735.103-Woon-zorg-en-welzijnsvisie-Hof-van-Twente-1 • | Tussenrapportage buurtsportcoaches 2025 • | Jaarplan-2025 • | Subsidieregeling Noaberfonds Hof van Twente 2024 _ Lokale wet- en regelgeving • | 20240313 IHP Eindrapportage IHP Hof van Twente_Maart 2024.pdf • | Beleidskader subsidies 1.0 LH/26/0180/sbbrn | Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 57 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 58 6. Responsiviteit Beoordeling De responsiviteit van gemeente en partners is goed ontwikkeld, met aandacht voor signalen uit de samenleving en maatwerkoplossingen. Verbetering blijft nodig bij snelle en flexibele uitvoering. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Inwoners, vrijwilligers en lokale netwerken signaleren behoeften en knelpunten in hun omgeving en geven deze door aan de gemeente of welzijnsorganisaties.
Via buurthuizen, sportverenigingen en informele ontmoetingen worden signalen over bijvoorbeeld eenzaamheid, armoede of behoefte aan activiteiten snel opgepikt. In de praktijk worden signalen besproken in wijkraden, buurtbijeenkomsten en via de coalitie tegen eenzaamheid. Inwoners worden gestimuleerd om hun ervaringen en wensen te delen tijdens bijeenkomsten of via klankbordgroepen. Institutionele sociale basis De gemeente werkt met een lerende aanpak: monitoring en feedback leiden tot bijsturing van plannen en acties. Professionals worden getraind om signalen uit de samenleving op te vangen en daarop te reageren, bijvoorbeeld via welzijnscoaches en het programma Welzijn op Recept. Er zijn korte lijnen tussen beleid en uitvoering, en de gemeente organiseert regelmatig evaluaties en gesprekken met inwoners en partners om te bepalen of het beleid aansluit bij de behoeften. Tijdens de coronaperiode is extra ingezet op maatwerk en flexibiliteit, bijvoorbeeld in de ondersteuning van kwetsbare groepen. Toch lukt het nog niet altijd om snel en adequaat te reageren op nieuwe behoeften, mede door personele krapte en complexiteit van vraagstukken. Naast de bestaande ondersteuning vormt de samenwerking met het Juridisch Loket en Jouw Loket een belangrijke pijler in de preventieve aanpak van financiºle problemen.
Beide loketten bieden laagdrempelige informatie en advies, waardoor inwoners vaak al in een vroeg stadium worden geholpen. Deze loketten spelen daarmee een cruciale rol in vroegsignalering Øn in het verkleinen van de drempel voor inwoners om ondersteuning te zoeken. Bronnen • Jaarplan-2025 • Geactualiseerd-visiedocument-De-Gezonde-Verbinding • Rapportage-verantwoording-Themanotities-september-2024 • IHP Hof van Twente 2024 - 2038 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 59 7. (onder)Steunen van mantelzorg Beoordeling De ondersteuning van mantelzorgers is goed geregeld in Hof van Twente. Het mantelzorgbeleid is uitgebreid met specifieke activiteiten voor jonge mantelzorgers, netwerkbijeenkomsten en cursussen voor volwassenen. Er is structurele aandacht, waardering en innovatie in de ondersteuning. Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Mantelzorgers worden ondersteund door hun netwerk van familie, vrienden, buren en vrijwilligers. Er zijn lotgenotengroepen, informele ontmoetingen en activiteiten waar mantelzorgers ervaringen kunnen delen en elkaar kunnen steunen. Tijdens de Dag van de Mantelzorg worden mantelzorgers in het zonnetje gezet en krijgen zij waardering vanuit de gemeenschap. Vrijwilligers spelen een rol in respijtzorg, zodat mantelzorgers af en toe kunnen worden ontlast.
Salut organiseert bijeenkomsten, cursussen en respijtzorg, en betrekt mantelzorgers actief bij het aanbod. Institutionele sociale basis De gemeente werkt samen met partners als Salut aan het ontlasten, waarderen en toerusten van mantelzorgers. Er is een breed aanbod aan ondersteuning: van emotionele steun en advies tot praktische hulp en respijtzorg. Jaarlijks wordt de Dag van de Mantelzorg georganiseerd en zijn er cursussen en netwerkbijeenkomsten. Specifieke aandacht is er voor jonge mantelzorgers en voor het combineren van mantelzorg met werk. De gemeente investeert in deskundigheidsbevordering en het versterken van het netwerk rondom mantelzorgers. Innovatie vindt plaats via pilots, zoals logeerzorg en GGZ-mantelzorg. In het jaarverslag van Salut is te lezen dat het aantal mantelzorgers dat ondersteuning krijgt groeit, mede door betere signalering en samenwerking met huisartsen en scholen. Bronnen • Jaarplan-2025 • Geactualiseerd-visiedocument-De-Gezonde-Verbinding • Rapportage-verantwoording-Themanotities-september-2024 • Salut_Jaarverslag_2024_Digitaal.pdf • Beleidskader subsidies 1.0 LH/26/0180/sbbrn Benchmark sociale basis 6 Twentse gemeenten | ' bureau HHM 2026 | 60 8. Steun & ruimte voor vrijwillige inzet Beoordeling Vrijwilligerswerk is stevig verankerd in Hof van Twente. De gemeente faciliteert, ondersteunt en waardeert vrijwilligers op diverse manieren.
Toelichting Gemeenschappelijke sociale basis Het rijke verenigingsleven en de grote betrokkenheid van inwoners zorgen ervoor dat veel vrijwilligers zich inzetten voor sport, cultuur, zorg en buurtactiviteiten. Vrijwilligers organiseren zelf activiteiten, ondersteunen kwetsbare inwoners en brengen mensen samen. Tijdens de Week van de Ontmoeting worden vrijwilligers ingezet om inwoners met elkaar in contact te brengen. Ook worden nieuwe vormen van vrijwilligerswerk gestimuleerd, bijvoorbeeld via maatjesprojecten en buurtinitiatieven. Salut ondersteunt vrijwilligers met trainingen, een vacaturebank en een platform voor matching. Er zijn projecten voor kwetsbare vrijwilligers en aandacht voor deskundigheidsbevordering. Institutionele sociale basis De gemeente ondersteunt vrijwillige inzet via een vrijwilligerscentrale, trainingen en waardering. Er zijn projecten voor kwetsbare vrijwilligers en aandacht voor deskundigheidsbevordering. Vrijwilligerscoördinatoren organiseren workshops en inspiratiesessies, bijvoorbeeld over omgang met speciale doelgroepen of bestuursvaardigheden. De gemeente faciliteert initiatieven van bewoners(groepen) via wijkbudgetten of ondersteuning en werkt samen met lokale organisaties aan het vergroten van de participatie. Vrijwilligers zijn onmisbaar in het sociaal beleid en krijgen structurele ondersteuning.