Begroting 2027
Tekst van het document
Bijdrage aan Gemeenschappelijke regelingen Bij het opstellen van de Kadernota 2027 hebben we de informatie uit de begrotingen 2027 en meerjarenramingen 2028-2030 van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) gebruikt. De verschillen tussen onze raming en de ramingen in de begroting van de GR brengen we ten laste van het indexatiebudget. 14. Verzekeringen Alle panden die verzekerd zijn, zijn onlangs opnieuw getaxeerd. De totale waarde van alle panden is hiermee geactualiseerd. De taxatie heeft gezorgd voor een toename van de totale waarde. Dit ontstaat onder andere door de stijgende bouwkosten om het pand te vervangen bij brand. Daarnaast is er de afgelopen tijd veel geïnvesteerd in de aankoop van verschillende panden. Door deze twee redenen is de totaal te verzekeren waarde gestegen waardoor de verzekeringskosten ook zijn gestegen. Na de besluitvorming van de Kadernota is nog een aantal indexaties bekend geworden. Het betreft: Nieuwe indexaties na de Kadernota Stelpost Indexaties | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Stand Kadernota 2027 | 112.897 | 864.705 | 1.840.795 | 1.693.512 Effecten meicirculaire 2026 | 1.087.041 | 1.187.988 | 1.102.907 | 3.269.136 Effecten septembercirculaire 2026 | 26.499 | 114.193 | 146.466 | 195.203 Totaal | 1.226.437 | 2.166.887 | 3.090.168 | 5.157.851 Indexaties | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 15.
ICT Kosten (bijgesteld naar | 20.000 | 40.000 | 60.000 | 90.000 3%) 16. Organisatieontwikkeling (extra | 250.000 | 500.000 | 750.000 | 1.000.000 1% obv coalitieakkoord) 17. Bedrijfsvoering | 250.000 | 500.000 | 750.000 | 1.540.000 18. Stichting Sociale Teams BO | 52.000 | 52.000 | 52.000 | 52.000 19. Dienstverlening Andes | 65.000 | 65.000 | 65.000 | 65.000 20. Omgevingsdienst Drenthe | 43.203 | 41.561 | 32.519 | 8.899 21. Landschapsbeheer Drenthe | 32.000 | 32.000 | 32.000 | 32.000 22. Functiewaarderingssysteem | 50.000 | - | - | - 23. Controlekosten accountant | 30.000 | 30.000 | 30.000 | 30.000 Totaal | 792.203 | 1.260.561 | 1.771.519 | 2.817.899 Overheveling naar knop 2 | 250.000 | - | - | - Nieuwe stand Begroting 2027 | 184.234 | 906.326 | 1.318.649 | 2.339.952 Toelichting Effecten mei- en septembercirculaire 2026 Het netto-resultaat van de mei- en septembercirculaire hebben we toegevoegd aan het budget voor de indexaties. De extra middelen de we hebben ontvangen voor de verschillende taken hebben we toegevoegd aan de budgetten waarmee we deze taken uitvoeren. 15. ICT Kosten (bijgesteld naar 3%) In de meerjarenbegroting was al een jaarlijkse indexatie opgenomen voor ICT, dit ging om € 70.000. Conform de begroting 2026 wordt dit bijgesteld naar 3%. Hiermee komt de indexatie in de meerjarenbegroting op € 90.000 per jaar. 16.
Organisatieontwikkeling (1% extra) Het financiële kader is aangepast voor de periode 2027-2030. Hierbij wordt uitgegaan van een jaarlijkse aanvullende indexatie van 1% voor organisatieontwikkeling. In deze begroting wordt dit verwerkt. 17. Bedrijfsvoering De bedrijfsvoeringskosten worden conform het financiële kader jaarlijks met 3% geïndexeerd, waarvan 2% voor CAO-ontwikkelingen en 1% voor organisatieontwikkeling. Deze cumulatieve indexatie voor CAO-ontwikkelingen (2%) is al eerder meegenomen voor de jaren 2027-2029. In deze begroting wordt de cumulatieve indexatie van 1% voor organisatieontwikkeling gedurende de jaren 2027-2030 meegenomen en wordt de indexatie van 2% voor CAO-ontwikkelingen in het jaar 2030 opgevoerd. 39 40 18. Stichting Sociale Teams BO De begroting 2027 van de Stichting Sociale teams valt hoger uit door stijging van de personeelskosten door de CAO Sociaal Werk en kosten ICT (BOCE). In de CAO zijn meerdere loonstijgingen en wijzigingen in salarisschalen opgenomen. Een deel is in 2026 geïndexeerd, maar om de huidige taken voort te zetten is voor 2027 verdere indexatie nodig. 19. Dienstverlening Andes De bijdrage aan de stichting Andes wordt verhoogd. De oorzaken zijn de gestegen loonkosten als gevolg van de wijzigingen in de CAO Sociaal Werk. De indexatie is nodig voor de continuering van de huidige omvang van de welzijnsactiviteiten. 20.
Omgevingsdienst Drenthe Bij de Kadernota 2027 was de begroting 2027 van de Omgevingsdienst Drenthe nog in concept. Inmiddels is de ontwerpbegroting 2027 met een meerjarenbegroting t/m 2030 vastgesteld. Ten opzichte van het concept is de deelnemersbijdrage hoger uitgevallen. 21. Landschapsbeheer Drenthe Vanaf 2027 is de SNL-subsidie niet meer beschikbaar voor het financieren van het jaarplan van Landschapsbeheer Drenthe. De kosten die hierbij komen kijken worden gedekt uit de stelpost indexaties. 22. Functiewaarderingssysteem In 2027 wordt een nieuw functiewaarderingssysteem 'HR21' geïmplementeerd en toegepast binnen de organisatie. De implementatiekosten, waaronder begeleiding van het traject en de actualisatie van het functiegebouw, worden gedekt uit de stelpost indexaties in de begroting 2027. 23. Controlekosten accountant Het huidige contract voor de accountantsdiensten loopt in 2026 af. Hierdoor heeft er een nieuwe aanbesteding plaatsgevonden. Uit de aanbesteding is gebleken dat de kosten van de nieuwe overeenkomst jaarlijks hoger zijn dan het beschikbare budget. Deze extra kosten worden gedekt uit de stelpost indexaties. Overzicht van incidentele baten en lasten In onderstaand overzicht hebben we de totale incidentele baten en lasten weergegeven. De incidentele reservemutaties zijn hier onderdeel van. Mutaties van de reserves beschouwen we in principe als incidenteel.
Behalve als het gaat om gekoppelde reserves die ter dekking geldt aan de kapitaallasten van investeringen eindigt. Dan beschouwen we de mutatie als structureel. In de tabel daaronder is ook het structureel begrotingssaldo zichtbaar. Zichtbaar is dat het structureel begrotingssaldo in alle jaren positief is. Onder de tabellen lichten we de incidentele lasten en baten toe. Incidentele lasten | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Storting Bufferreserve gronden | 1.217.000 | 124.000 | 49.000 | 34.000 2. Budget beleidsintensivering | 250.000 | 1.115.772 | 1.115.772 | 1.115.772 3. Autonome voorstellen Kadernota (incidenteel) | 1.754.900 4. Bestuurlijke voorstellen Begroting (incidenteel) | 3.765.000 5. Storting BOSA garantstelling in VAR | 525.000 6. Storting in de WAR | 532.132 Saldo incidentele lasten | 8.044.032 | 1.239.772 | 1.164.772 | 1.149.772 Incidentele baten 1. Verwachte opbrengsten grondbedrijf | -1.217.000 | -124.000 | -49.000 | -34.000 2. Onttrekking VAR kadernota 2027 | -610.000 3. Onttrekking VAR begroting 2027 | -3.794.128 4. Ontvangst BOSA | -525.000 5. Onttrekkingen bestemmingsreserves 2027 | -110.000 Saldo incidentele baten | -6.256.128 | -124.000 | -49.000 | -34.000 Saldo incl.
mutaties reserves | 1.787.904 | 1.115.772 | 1.115.772 | 1.115.772 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo van baten en lasten | -2.271.044 | 2.555.991 | 2.823.509 | 3.816.311 Saldo mutaties reserves | 2.744.759 | -229.239 | -219.266 | -145.808 Begrotingssaldo na bestemming | 473.715 | 2.326.752 | 2.604.243 | 3.670.502 Incidentele baten en lasten | 1.787.904 | 1.115.772 | 1.115.772 | 1.115.772 Structureel begrotingssaldo | 2.261.618 | 3.442.524 | 3.720.015 | 4.786.274 41 Toelichting incidentele baten en lasten Incidentele lasten 1. Dit zijn de stortingen in de bufferreservegronden voor de verwachte winsten. 2. Dit is budget beleidsintensivering. Het budget dat beschikbaar is in de begroting voor incidentele bestedingsvoorstellen. 3. Dit betreft de incidentele autonome bestedingsvoorstellen uit de Kadernota 2027. Deze zijn hieronder toegelicht: Autonome voorstellen Kadernota | 2027 | Waarom incidenteel? 1. Jeugd | 1.750.000 | Tijdelijke budgetaanvulling om het verschil tussen de begrote en werkelijke uitgaven voor jeugd op te vangen. 2. Jeugd - inzet Bestemmingsreserve Jeugd | -750.000 | Eenmalige inzet van de bestemmingsreserve Jeugd ter dekking van hogere jeugdzorgkosten. 3. Jeugd - gemeenschappelijke regeling | pm | Verwachte oprichtings- en implementatiekosten Jeugdhulpregio Drenthe | waarvan de structurele effecten nog niet bekend zijn. 4.
Subsidieverlening Stichting MFA ’t Brughuus | 127.000 | Tijdelijke subsidie gedurende de looptijd van Valthermond | een pilot van twee jaar. 5. Juridische capaciteit ter ondersteuning van de | 92.000 | Tijdelijke extra capaciteit voor de implementatie van de Omgevingswet | implementatie van de Omgevingswet. 6. Inhoudelijke actualisatie Omgevingsvisie + | 120.000 | Eenmalige actualisatie van beleidsdocumenten een verplicht omgevingseffectrapportage ter | en bijbehorende onderzoeken. toetsing en afweging van de haalbaarheid van de ambities 7. Herplantplicht Nieuw Buinen | 123.000 | Eenmalige uitvoering van een wettelijke herplantverplichting. 8. Bedrijfscontinuitiet | 70.400 | Tijdelijke projectskosten voor het opstellen en implementeren van een bedrijfscontinuïteitsplan. 9. Regio Deal Zuid- en Oost Drenthe (jaarlijkse | 225.000 | Bijdrage aan een programma met een vooraf bijdrage) | bepaalde looptijd. 10. Programma Woonzorgakkoord - voortzetting | 25.000 | Tijdelijke projectkosten voor projecten die eind projecten | 2027 aflopen. 11. Programma Woonzorgakkoord - coordinatie | 52.000 | Inzet gekoppeld aan de resterende looptijd van het programma en de Regio Deal. 12. Beheerplan Bermen 2026-2030, omslag naar | 50.000 | Eenmalige inventarisatie en implementatie van ecologisch bermbeheer | de Gedragscode Soortenbescherming. 13.
Bestrijding en beheersing Aziatische | 85.000 | Tijdelijke aanpak binnen een meerjarig duizendknopen 2027 t/m 2031 en afhandeling | programma met een einddatum. motie 'Bermplanten IBOR 14. Bloemrijke akkerranden | 10.000 | Geen structurele dekking beschikbaar, daarom voor 2027 incidenteel geraamd. 15. Extra kosten toekomstbestendig inrichten | 40.000 | Tijdelijke budgetaanvulling, bij de Kadernota uitvoering leerplicht | 2028 volgt een nieuwe afweging over de financiering. 16. Huisvesting peuterspeelzalen | -64.500 | Incidentele vrijval als gevolg van herijking van de benodigde huisvestingskosten. 17. Informatieveiligheid (Informatiebeveiliging | 100.000 | Door het ontbreken van structurele financiële en Privacy) | ruimte incidenteel geraamd. 18. Toeristenbelasting 2027 | -300.000 | Incidentele inzet van de geraamde meeropbrengst van de toeristenbelasting in 2027. Totaal | 1.754.900 42 4. Dit betreft de incidentele bestedingsvoorstellen uit deze begroting. Deze zijn hieronder toegelicht: Beleidsmatige voorstellen Begroting | 2027 | Waarom incidenteel? 1. Toekomstbestendig ondersteuning Sociaal | 360.000 | Tijdelijke uitbreiding van capaciteit gedurende teams | de periode 2027-2029. 2. Privatisering Tennisclub Valthermond | 57.000 | Eenmalige bijdrage voor onderhoud en renovatie voorafgaand aan privatisering. 3.
Coördinatie en exploitatie buurtkamers | 120.000 | Incidenteel geraamd vanwege het ontbreken van structurele dekking vanaf 2027. 4. Samenwerking cultuureducatie | 15.000 | Tijdelijke financiële ondersteuning voor het gezamenlijke aanbod in 2027. 5. BIOR | 125.000 | Uitvoering van een afgebakende uitvoeringsagenda voor de periode 2027-2030. 6. Hitteplan | 10.000 | Eenmalig uitvoeringsbudget voor de implementatie van het lokale hitteplan. 7. Begeleiding Kinderraad | 15.000 | Geen structurele dekking beschikbaar, daarom voor 2027 incidenteel geraamd. 8. Verkenning oprichting ondernemersfonds | 20.000 | Eenmalig onderzoek naar de haalbaarheid van een ondernemersfonds. 9. Doorstart overkoepelende | 10.000 | Tijdelijke stimulering van de doorstart van het ondernemersplatform | ondernemersplatform. 10. Trainees | 140.000 | Trainees geven een tijdelijke impuls aan de organisatie en vormen geen structurele vacatureruimte. 11. NSL gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen | 600.000 | Incidentele toevoeging aan de bestemmingsreserve Nedersaksenlijn. 12. Participatie | 10.000 | Tijdelijke aanvulling op beschikbare middelen voor implementatie van participatiebeleid. 13. Beheerplannen bermen | 100.000 | Uitvoering van een beheerplan t/m 2030 met jaarlijkse evaluatie. 14. Inzet realisatie bouw woningen | 200.000 | Tijdelijke extra inzet om de woningbouwopgave te versnellen. 15.
Omgevingsvisie/toekomstvisie | 250.000 | Eenmalige actualisatie en ontwikkeling van strategische beleidskaders. 16. Plan REGIO Emmen | 26.000 | Bijdrage aan een programma met een afgebakende looptijd. 17. Bestaanszekerheid versterken | pm | Nog nader uit te werken voorstel. 18. Initiatieven vanuit de samenleving | 50.000 | Incidenteel budget voor maatschappelijke Steunfonds | initiatieven uit de samenleving. 19. Uitvoeringsbudget Buurtsportcoaches en | 40.000 | Geen structurele dekking beschikbaar, daarom Cultuurcoaches | voor 2027 incidenteel geraamd. 20. Mentale weerbaarheid ter voorkoming | 90.000 | Tijdelijke voortzetting van een aanpak waarvan schooluitval | de toekomst nog wordt onderzocht. 21. Budget Jeugdfonds | 5.000 | Tijdelijke aanvulling op een ontoereikend budget. 22. Inrichten jongerenhub - Esdal Borger | 10.000 | Eenmalige kosten voor de inrichting van de jongerenhub. 23. Uitvoeringsagenda Duurzaamheid & | 250.000 | Tijdelijk uitvoeringsbudget voor maatregelen Klimaatadaptatie | uit de Duurzaamheidsagenda 2024-2030 en Klimaatadaptatie. 24. Warmteprogramma | 500.000 | Tijdelijke middelen voor de opstart- en uitvoeringsfase van het programma. 25. Voortzetten projecten woon-zorg | 40.000 | Projectkosten voor activiteiten met een vooraf bepaalde looptijd. 26. Buurtsportcoach jongeren | 50.000 | Tijdelijke financiering vanwege het ontbreken van structurele dekking.
43 27. Regionale samenwerking huisartsen | 15.000 | Bijdrage aan een tijdelijke regionale aanpak van het huisartsentekort. 28. Hervormingsagenda jeugd BOCE | 18.000 | Tijdelijke uitvoering van een leer- en ontwikkeltraject. 29. Voortzetten plan middelengebruik (OKO) | 156.000 | Voortzetting van een tijdelijke preventieve aanpak. 30. Pilot opvoedondersteuning (o.a. gezinscoach | 175.000 | Pilot om de effectiviteit van en steunouder) | opvoedondersteuning te onderzoeken. 31. Online inwonerpanel | 6.000 | Tijdelijke invoering en doorontwikkeling van een nieuw participatiemiddel. 32. Participatieadviseur | 75.000 | Tijdelijke capaciteit voor verdere ontwikkeling en borging van participatie. 33. Livegang Signalen (MOR-proces) | 17.000 | Eenmalige implementatie- en inrichtingskosten. 34. Vaststellen volkshuisvestingsprogramma | 75.000 | Eenmalige kosten voor het opstellen en vaststellen van het programma. 35. Proeftuin De velden Exloo | 100.000 | Tijdelijke uitvoering van een afgebakende proeftuin. 36. Soortenmanagementplan (SMP) uitvoeren en | 35.000 | Tijdelijke uitvoerings- en monitoringskosten monitoren | binnen een projectmatige aanpak. Totaal | 3.765.000 5. Dit betreft een incidentele storting in de VAR als gevolg van een terugbetaalde garantstelling van sportpark Borger. 6. Dit is de storting in de WAR conform het financiële beleidskader. Incidentele baten 1.
Dit zijn de verwachte opbrengsten uit het grondbedrijf. 2. Bij de Kadernota 2027 is dit bedrag onttrokken uit de VAR ter dekking van de autonome voorstellen. 3. De onttrekking uit de VAR in deze begroting ter dekking van de bestuurlijke voorstellen. 4. Dit betreft de terugbetaling vanuit sportpark Borger voor de garantstelling zoals vastgesteld in BERAP 2024-I. 5. Dit zijn de overige onttrekkingen uit bestemmingsreserves in 2027. 44 Meerjarenbegroting 2026 - 2029 De meerjarenbegroting 2027 t/m 2030 is opgesteld zodat de presentatie van de drie thema’s met aanvullend de afzonderlijke taakvelden die tot de financiën behoren inzichtelijk zijn. Hiermee wordt tevens voldaan aan de BBV voorschriften die van toepassing zijn op de weergave van de recapitulatie van onze baten en lasten. In onderstaande twee overzichten geven we in het eerste overzicht inzicht in de baten en lasten van de thema’s en van de taakvelden van de financiën voor de jaren 2027 tot en met 2030. In het tweede overzicht worden niet de baten en lasten per jaar maar de mutaties in de saldi van de thema’s en taakvelden weergegeven van de betreffende jaren.
Overzicht I MJB X € 1.000 | 2027 | 2028 THEMA'S / TAAKVELDEN | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo 1: Inwoner centraal | 6.032 | 891 | -5.141 | 5.670 | 903 | -4.767 2: Wonen en leefomgeving | 40.665 | 22.148 | -18.517 | 30.208 | 12.922 | -17.286 3: Bestaanszekerheid | 47.385 | 9.152 | -38.233 | 42.060 | 9.327 | -32.734 Totaal thema's | 94.082 | 32.191 | -61.891 | 77.938 | 23.152 | -54.787 Treasury | 2.152 | 2.377 | 225 | 2.115 | 2.340 | 225 OZB woningen | 103 | 5.974 | 5.871 | 103 | 6.138 | 6.035 OZB niet-woningen | - | 1.896 | 1.896 | - | 1.948 | 1.948 Belastingen overig | 168 | - | -168 | 168 | - | -168 Algmene uitkering GF | - | 63.390 | 63.390 | - | 61.967 | 61.967 Overige uitkeringen GF | - | 5.235 | 5.235 | - | 4.991 | 4.991 Totaal dekkingsmiddelen | 2.422 | 78.872 | 76.449 | 2.386 | 77.385 | 74.999 Overhead | 17.049 | 288 | -16.761 | 17.868 | 288 | -17.581 Algemene lasten, baten | 19 | -50 | -69 | 26 | -50 | -76 Vennootschapsbelasting | - | - | - | - | - | - Saldo van baten en lasten | 113.572 | 111.301 | -2.271 | 98.218 | 100.774 | 2.556 Mutaties reserves | 2.874 | 5.619 | 2.745 | 680 | 451 | -229 Resultaat | 116.446 | 116.920 | 474 | 98.898 | 101.225 | 2.327 45 MJB X € 1.000 | 2029 | 2030 THEMA'S / TAAKVELDEN | Lasten | Baten | Saldo | Lasten | Baten | Saldo 1: Inwoner centraal | 5.682 | 916 | -4.766 | 5.702 | 929 | -4.773 2: Wonen en leefomgeving | 30.541
| 12.905 | -17.637 | 30.915 | 12.946 | -17.970 3: Bestaanszekerheid | 40.556 | 9.336 | -31.220 | 40.457 | 9.336 | -31.121 Totaal thema's | 76.779 | 23.156 | -53.623 | 77.075 | 23.210 | -53.864 Treasury | 2.035 | 2.260 | 225 | 1.949 | 2.174 | 226 OZB woningen | 103 | 6.307 | 6.204 | 103 | 6.480 | 6.377 OZB niet-woningen | - | 2.002 | 2.002 | - | 2.057 | 2.057 Belastingen overig | 168 | - | -168 | 168 | - | -168 Algmene uitkering GF | - | 62.210 | 62.210 | - | 64.383 | 64.383 Overige uitkeringen GF | - | 4.851 | 4.851 | - | 4.840 | 4.840 Totaal dekkingsmiddelen | 2.306 | 77.630 | 75.325 | 2.219 | 79.935 | 77.715 Overhead | 19.046 | 288 | -18.758 | 20.162 | 288 | -19.874 Algemene lasten, baten | 71 | -50 | -121 | 110 | -50 | -160 Vennootschapsbelasting | - | - | - | - | - | - Saldo van baten en lasten | 98.201 | 101.024 | 2.824 | 99.567 | 103.383 | 3.816 Mutaties reserves | 592 | 373 | -219 | 519 | 373 | -146 Resultaat | 98.793 | 101.397 | 2.604 | 100.085 | 103.756 | 3.671 46 Overzicht II (Mutaties) MJB Mutaties 2027 - 2030 | Saldi Begroting | Mutaties MJB | Mutaties MJB | Mutaties MJB 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo jaarschijf T-1 | 473.715 | 2.326.752 | 2.604.243 Thema's / Taakvelden: 1: Inwoner centraal | -5.141.167 | 374.369 | 1.072 | -7.441 2: Wonen en leefomgeving | -18.516.941 | 1.230.682 | -350.410 | -333.182 3: Bestaanszekerheid | -38.232.577 | 5.498.963 | 1.513.244 |
99.106 Totaal Thema's | -61.890.685 | 7.577.729 | 3.490.658 | 2.362.726 - Treasury (0.5) | 225.354 | 3 | 62 | 84 - OZB woningen (0.61) | 5.871.141 | 164.023 | 168.534 | 173.169 - OZB niet woningen (0.62) | 1.896.334 | 52.149 | 53.583 | 55.057 - Belastingen overig (0.64) | -167.603 | - | - | - - Algemene uitkering GF (0.7) | 63.389.729 | -1.423.163 | 243.654 | 2.172.897 - Overige uitkeringen GF (0.7) | 5.234.517 | -243.451 | -140.356 | -10.363 Totaal Alg.Dekkingsmiddelen | 76.449.471 | -1.450.439 | 325.477 | 2.390.843 - Overhead (0.4) | -16.761.029 | -819.567 | -1.177.118 | -1.116.632 - Algemene lasten, baten (0.8) | -68.801 | -6.973 | -44.747 | -39.893 - Vennootschapsbelasting (0.9) | - | - | - | - - nog te verwerken mutaties Saldo van Baten en Lasten | -2.271.044 | 5.300.750 | 2.594.270 | 3.597.044 - Mutatie Reserves (0.10) | 2.744.759 | -2.973.998 | 9.973 | 73.458 Resultaat | 473.715 | 2.326.752 | 2.604.243 | 3.670.502 47 Toelichting Mutaties 2027 – 2030 Thema’s 1 t/m 3: Beleidsinhoudelijke thema’s: De mutaties betreffen de beleidsinhoudelijke thema’s waarvan in de onderdelen 'Wat mag het kosten?' de taakvelden per thema nader zijn gespecificeerd. Om meer inzicht te geven in de belangrijkste mutaties van overzicht II worden deze hieronder nader gespecificeerd in mutaties van de lasten en mutaties van de baten van het thema.
Thema 1 Inwoner centraal | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - Lasten | 6.031.974 | 5.670.055 | 5.681.776 | 5.702.361 - Baten | 890.808 | 903.258 | 916.051 | 929.195 Saldo | -5.141.167 | -4.766.797 | -4.765.725 | -4.773.166 Mutatie per jaar | 374.369 | 1.072 | -7.441 Thema 2 Wonen en leefomgeving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - Lasten | 40.664.866 | 30.208.213 | 30.541.282 | 30.915.497 - Baten | 22.147.925 | 12.921.954 | 12.904.613 | 12.945.646 Saldo | -18.516.941 | -17.286.259 | -17.636.669 | -17.969.851 Mutatie per jaar | 1.230.682 | -350.410 | -333.182 Thema 3 Bestaanszekerheid | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 - Lasten | 47.384.937 | 42.060.223 | 40.555.979 | 40.456.873 - Baten | 9.152.360 | 9.326.609 | 9.335.609 | 9.335.609 Saldo | -38.232.577 | -32.733.614 | -31.220.370 | -31.121.264 Mutatie per jaar | 5.498.963 | 1.513.244 | 99.106 De verschillen tussen de verschillende jaarschijven kunnen grotendeels worden verklaard door het feit dat de bestedingsvoorstellen al per thema in de begroting zijn verwerkt. Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de bijlage hiervan. Ook het onderdeel kapitaallasten is jaarlijks van invloed op de verschillen per thema. Overhead (0.4) Onder overheadlasten vallen de kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan een bepaalde taak of activiteit.
De overhead neemt meerjarig toe, omdat de indexatie van de bedrijfsvoering van 4% (volume) onder overhead is geraamd. Treasury (0.5) Voor Treasury zijn de mutaties vanwege de geringe omvang niet toegelicht. OZB woningen en niet woningen (0.61 en 0.62) De mutaties op dit taakveld betreffen de verhoging van 2,75% per jaar, rekening houdend met eventuele areaaluitbreiding. 48 49 Belastingen overig (0.64) Hier worden bij de lasten de kosten voor aanslagvervaardiging en salarissen geraamd. De baten op dit taakveld (honden-, precario- en /of reclamebelasting) worden door onze gemeente niet geheven en zijn daarom op nihil geraamd. Het geraamde bedrag in 2027 betreft de toegerekende salariskosten. Algemene Uitkering Gemeentefonds (0.7) De mutaties zijn overeenkomstig de berekening zoals gepresenteerd in de septembercirculaire 2026. Voor een verdere toelichting op het onderdeel Gemeentefonds verwijzen we naar de toelichting in onze Portemonnee. Calamiteiten (0.8) Jaarlijks is een vast bedrag van € 50.000 beschikbaar voor eventuele calamiteiten die zich in de gemeente kunnen voordoen, denk aan bijvoorbeeld dubieuze debiteuren. Stelpost tractie (0.8) De mutaties in de meerjarenbegroting binnen de algemene lasten en baten hebben betrekking op het bijstellen van de stelpost tractie. Vennootschapsbelasting (0.9) In deze begroting is geen raming opgenomen voor te betalen VPB.
Alleen de activiteiten binnen de grondexploitaties zijn voor de gemeente Borger-Odoorn VPB-plichtig. Als wij over 2027 VPB verschuldigd zijn dan wordt deze gedekt uit de bufferreserve gronden. Mutatie Reserves (0.10) Voor een nadere specificatie van de structurele en incidentele mutaties in de reserves verwijzen wij u naar het hoofdstuk Financiële begroting 2027 zoals opgenomen onder de financiën. 50 WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2025 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2025. De cijfers van de begroting 2026 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2026-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2027 zijn zoals de begroting 2027 is opgesteld. Financiën Begroting 2027 Begroting 2026 Rekening 2025 Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Lasten Baten Saldo Totaal x € 1.000 22.839 84.728 -61.889 23.687 92.855 -69.167 26.723 89.908 -63.183
51 Algemeen Naast de programma's hebben we acht programmaoverstijgende paragrafen in de begroting opnemen. In de paragrafen geven we over een aantal onderwerpen inzicht in het beleid, de financiële aspecten, de beheersmatige aspecten en de risico's. De paragrafen vormen een verzamelplaats van alle informatie over hetzelfde onderwerp, die verspreid door de begroting staan. Deze paragrafen gaan over: lokale heffingen, hierin wordt aandacht besteed aan de soorten belastingen en heffingen, de omvang van de heffing, de belastingdruk en de mate van kostendekkendheid; weerstandsvermogen en risicobeheersing, hierin wordt aandacht besteed aan de risico's de impact daarvan en het weerstandsvermogen; onderhoud kapitaalgoederen, hier gaan we in de wegen, het groen, de riolering, begraafplaatsen.
sportterreinen, speeltuinen, gebouwen, bruggen, duikers en watergangen; financiering, hierin gaan we in op het gebruik van ons eigen geld en het gebruik van geleend geld en de daarmee gepaard gaande risico's; bedrijfsvoering, deze paragraaf gaat over hoe we invulling geven aan de bedrijfsvoering van onze organisatie, organisatieontwikkeling, digitale transformatie verbonden partijen, hierin staan de organisaties die ons helpen om onze doelen te realiseren en de kosten daarvan; grondbeleid, hierin wordt de ontwikkeling van onze gronden beschreven alsmede de resultaatbepaling van de exploitatie van de gronden; openbaarheid, hierin wordt ingegaan op de beleidsvoornemens en de toepassing hiervan ten aanzien van de Wet Open Overheid. Lokale heffingen In deze paragraaf gaan we in op de lokale heffingen voor het jaar 2027. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn alle lokale heffingen en het effect per heffing op de opbrengsten voor het jaar 2027 zichtbaar. Deze heffingen lichten we in de rest van de paragraaf per onderdeel verder toe.
Lokale heffing | 2026 | 2027 | Verschil Onroerendezaakbelastingen (OZB) | 7.553.103 | 7.860.813 | 307.710 Toeristenbelasting | 2.197.500 | 2.997.500 | 800.000 Forensenbelasting | 162.500 | 162.500 | - Afvalstoffenheffing | 3.051.839 | 3.320.940 | 269.101 Rioolheffing | 3.239.733 | 3.266.581 | 26.848 Titel I algemene dienstverlening | 327.287 | 330.108 | 2.821 Titel II fysieke leefomgeving | 617.757 | 733.242 | 115.485 Titel III Europese dienstenrichtlijn | 3.150 | 3.785 | 635 Lijkbezorgingsrechten | 207.386 | 213.056 | 5.670 Marktgelden | 8.895 | 9.140 | 245 Totaal | 17.369.151 | 18.897.666 | 1.528.515 52 53 Gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen op grond van de Gemeentewet (GW) een aantal belastingen heffen. Gemeentelijke belastingen worden gekenmerkt door het feit dat de opbrengst van de belasting vrij te besteden is. Daardoor is het een ongebonden belasting. In de onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gemeentelijke belastingen die worden geheven in onze gemeente. Belastingsoort Artikel GW Toelichting Onroerendezaakbelasting (OZB) 220 Belasting die wordt geheven op eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De peildatum ligt een jaar voor het belastingjaar.
Toeristenbelasting 223 Belasting die wordt geheven op natuurlijke personen die in de gemeente overnachten, maar die niet in de gemeente woonachtig zijn. Forensenbelasting 224 Een belasting voor natuurlijke personen die gedurende het jaar meer dan 90 maal in de gemeente overnachten, maar die in de gemeente geen hoofdverblijf hebben. Beleidsuitgangspunten gemeentelijke belastingen 2027 In de volgende tabel staan de belastingen die de gemeente Borger-Odoorn heft. Hierin zijn de uitgangspunten per belastingsoort aangegeven. De verdere regelgeving van elke belastingsoort is vastgelegd in de verschillende belastingverordeningen. Belastingsoort Tarief 2027 Onroerendezaakbelastingen (OZB) De tarieven voor 2027 worden in de raad van december vastgesteld. Toeristenbelasting In het coalitieakkoord 2026-2030 zijn de volgende tarieven opgenomen: - groepsaccommodaties € 0,75 per overnachting - campings € 1,50 per overnachting - hotels/BenB/bungalowparken € 2,50 per overnachting In de raad van december wordt de verordening vastgesteld. Forensenbelasting De tarieven voor 2027 worden in de raad van december vastgesteld. Gebonden heffingen Naast de eerder genoemde belastingen vanuit de gemeentewet, bestaan er gebonden heffingen. Een gebonden heffing is een belasting voor de bestrijding van specifieke kosten, maar is niet gekoppeld aan een individuele dienst.
De begrote opbrengst van de gebonden heffing mag niet hoger zijn dan de voor dat doel begrote kosten. Dat wil zeggen dat de heffingen dus niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Er zijn twee soorten gebonden heffingen, namelijk reinigingsheffing en rioolheffing. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel. Gebonden heffing | Artikel GW | Toelichting Reinigingsheffing | Wet | Belasting voor de verwijdering van afvalstoffen milieubeheer afkomstig van particuliere huishoudens. Er zijn art. 15.33 | twee soorten heffingen voor het innemen en verwerken van afvalstoffen: de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Afvalstoffenheffing wordt geheven op alle particuliere huishoudens. Ook als er in feite geen afval wordt aangeboden. Reinigingsrechten worden alleen in rekening gebracht ter dekking van de kosten voor het ophalen en verwerken van aangeboden afval. Kleine bedrijven kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de reinigingsrechten. Rioolheffing | 228a | De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van / het beheer van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand. Beleidsuitgangspunten gebonden heffingen In onderstaande tabel zijn de gemiddelde tarieven aangegeven voor de reinigings- en rioolheffing die we aan uw raad voorstellen. De voorstellen passen binnen het kader 100% kostendekkendheid dat door uw raad is vastgesteld.
Aan het einde van 2026 worden de definitieve tarieven voor 2027 vastgesteld. Heffing | Gemiddeld tarief 2027 Reinigingsheffing | Gemiddeld tarief 2027 bedraagt € 295 Rioolheffing | Gemiddeld tarief 2027 bedraagt € 255 Beleidsuitgangspunten gebonden heffingen In onderstaande tabel zijn de gemiddelde tarieven aangegeven voor de reinigings- en rioolheffing die we aan uw raad voorstellen. De voorstellen passen binnen het kader 100% kostendekkendheid dat door uw raad is vastgesteld. Aan het einde van 2026 worden de definitieve tarieven voor 2027 vastgesteld. 54 Opbrengsten uit gemeentelijke belastingen en gebonden heffingen Onroerende zaakbelasting In dit gedeelte maken we per belastingsoort de geraamde opbrengsten voor 2026 en 2027 inzichtelijk. Hieronder staan de opbrengsten van de OZB inclusief areaaluitbreiding. In 2027 nemen de opbrengsten met € 307.710 toe. Dit betreft 2,75% indexatie ten opzichte van de begrote raming 2026 en € 100.000 areaaluitbreiding. Dit is een gevolg van dat er meer woningen worden gebouwd. Dit noemen we areaaluitbreiding. Een deel hiervan (€ 25.000) wordt conform de financiële kaders beschikbaar gesteld voor beheer van de openbare ruimte. De tarieven van 2027 kunnen nog niet definitief worden berekend, omdat nog niet alle WOZ-waarden per 01-01-2026 bekend zijn.
Deze definitieve cijfers worden eind 2026 aan de raad gepresenteerd bij het vaststellen van de nieuwe belastingverordeningen. Onderdeel | 2026 | 2027 | Verschil Eigenarenbelasting woningen | 5.707.523 | 5.964.480 | 256.957 Eigenarenbelasting niet-woningen | 1.259.133 | 1.293.760 | 34.627 Gebruikersbelasting niet-woningen | 586.447 | 602.574 | 16.127 Totaal | 7.553.103 | 7.860.813 | 307.710 Toeristenbelasting De tarieven voor 2027 zijn bij de behandeling van de Kadernota 2027 vastgesteld: Soort | Tarief Groepsaccommodaties | € 0,75 per overnachting Campings | € 1,50 per overnachting Hotels/BenB/bungalowparken | € 2,50 per overnachting Door de verhoging van de tarieven wordt een meeropbrengst van € 800.000 verwacht in 2027 ten opzichte van 2026. In deze begroting is deze verhoging verwerkt. In de Kadernota 2027 is € 300.000 meegenomen (is in mindering gebracht bij de autonome bestedingsvoorstellen). In deze Begroting 2027 is € 500.000 toegevoegd aan knop 1 Saldo Begroting Onderdeel | 2026 | 2027 | Verschil Opbrengst toeristenbelasting | 2.197.500 | 2.997.500 | 800.000 Forensenbelasting De tarieven 2027 van de forensenbelasting zijn ten opzichte van 2026 ongewijzigd. Onderdeel | 2026 | 2027 | Verschil Opbrengst forensenbelasting | 162.500 | 162.500 | - 55 Reinigingsheffingen Afvalheffing gebeurt op basis van het Diftar-systeem.
De heffing heeft een vastrechtgedeelte en een variabele component. Het BBV schrijft voor dat het tarief van de afvalstoffenheffing niet meer dan 100% kostendekkend mag zijn. Vanaf 2027 wordt de afvalinzameling uitgevoerd door Area Reiniging. Hieronder staan de kosten voor de afvalstoffenheffing voor de jaren 2026 en 2027 gepresenteerd. De kosten van de afvalstoffenheffing nemen in 2027 toe met € 269.101. De verschillen worden nader toegelicht. Kosten afval | 2026 | 2027 | Verschil 1. Algemene kosten afval | 668.897 | 476.744 | -192.153 2. Huis-aan-huis inzameling | 784.413 | 1.036.780 | 252.367 3. Kosten milieustraat | 384.547 | 690.352 | 305.805 4. Kosten overige afvalstromen | 295.343 | 135.565 | -159.778 5. Overige indirecte kosten | 918.639 | 981.498 | 62.859 Subtotaal kosten | 3.051.839 | 3.320.940 | 269.101 6. Onttrekking uit reserve | - | - | - Totaal kosten | 3.051.839 | 3.320.940 | 269.101 Opbrengsten afval | 2026 | 2027 | Verschil 7. Opbrengst vast tarief | 2.147.339 | 2.336.440 | 189.101 8. Opbrengst variabel tarief | 904.500 | 984.500 | 80.000 Subtotaal opbrengsten | 3.051.839 | 3.320.940 | 269.101 9. Tekort uit voorziening | - | - | - Totaal opbrengsten | 3.051.839 | 3.320.940 | 269.101 Kostendekkingspercentage | 100% | 100% 1.
Algemene kosten afval Doordat de afvalinzameling vanaf 2027 wordt uitgevoerd door Area Reiniging, vindt er een verschuiving plaats van algemene kosten naar kosten milieustraat. Het gaat hier om een verschuiving van interne personeelskosten naar externe personeelskosten. 2. Huis-aan-huis inzameling Deze kosten zijn toegenomen doordat de kosten van Area 4% hoger liggen dan als we niet over zouden gaan naar Area met de afvalinzameling. Ook krijgen we in 2027 te maken met een hogere CO2-heffing. Verder viel de inzameling van PMD-afval vorig jaar onder het onderdeel overige afvalstromen. Een verschuiving tussen twee onderdelen (zie ook punt 4). 3. Kosten milieustraat De hogere kosten zijn grotendeels veroorzaakt door de verschuiving van eigen personeel op de milieustraat (voorheen afvalbrengpunt) naar Area die de milieustraat bemand. Wel worden er een aantal investeringen gedaan in de vervanging van materieel. Naast de hogere kosten voor de diensten van Area (4%), zorgen deze investeringen voor een stijging in de kosten. 56 57 4. Kosten overige afvalstromen De kosten voor de verwerking van het PMD afval verschuiven van dit onderdeel naar de huis-aan-huis inzameling. Hierdoor dalen de kosten op dit onderdeel. Daarentegen stijgen de kosten door de werving van een extra WSW-werknemer voor het opruimen van clandestien afval. 5.
Overige indirecte kosten De hogere indirecte kosten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere overheadkosten. 6. Onttrekking reserve Doordat er een kostendekkendheid van 100% wordt gehanteerd, wordt er op voorhand bij de begroting geen onttrekking uit de reserve gedaan. Alle kosten worden doorberekend in het tarief. Conclusie t.a.v. de opbrengsten De totale kosten voor 2027 nemen toe met € 269.101 tot een totaal van € 3.320.940. Dit betekent bij een 100% kostendekkendheid dat de opbrengsten met eenzelfde bedrag toenemen. De totale kosten worden in rekening gebracht middels een tarief per aansluiting (gemiddeld tarief € 295,19). In de raadsvergadering van december komen we met een voorstel voor de tarieven en hierbij wordt ook inzicht gegeven over de verhouding variabel/vast. Rioolheffing De geraamde baten en lasten in onze begroting die betrekking hebben op riolering zijn gebaseerd op het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP). Dit GRP heeft een looptijd tot en met 2029. Voor de rioolheffing is 100% kostendekkendheid van toepassing. Het GRP is zodanig opgezet dat het gemiddeld tarief jaarlijks met 0,75% stijgt. Aanvullend vindt, conform het GRP, jaarlijks een dotatie plaats aan de voorziening riolering. Deze dotatie wordt gestort in de voorziening riool en ingezet voor de uitvoering van grotere rioolvervangingsinvesteringen.
Hieronder zijn de geraamde kosten en opbrengsten voor 2026 en 2027 inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Kosten riolering | 2026 | 2027 | Verschil 1. Kosten riolering | 2.184.372 | 2.180.017 | -4.356 2. Kosten verbrede rioolheffing | 185.112 | 197.066 | 11.955 3. Overheadkosten | 386.249 | 398.498 | 12.249 4. Compensabele BTW | 277.000 | 277.000 | - 5. Nieuwe dotatie voorziening | 207.000 | 214.000 | 7.000 Subtotaal kosten | 3.239.733 | 3.266.581 | 26.848 6. Onttrekking uit reserve | - Totaal kosten | 3.239.733 | 3.266.581 | 26.848 Opbrengsten riolering 7. Opbrengst vast tarief | 1.619.867 | 1.633.291 | 13.424 8. Opbrengst variabel tarief | 1.619.867 | 1.633.291 | 13.424 Subtotaal opbrengsten | 3.239.733 | 3.266.581 | 26.848 9. Tekort uit voorziening | - | - | - Totaal opbrengsten | 3.239.733 | 3.266.581 | 26.848 Kostendekkingspercentage | 100% | 100% 1. Kosten riolering Ten opzichte van 2026 zijn de totale kosten op deze post licht gedaald. De oorzaak hiervan is een bijgestelde raming op basis van ervaringscijfers. 2. Kosten verbrede rioolheffing Een lichte stijging doordat de kosten van het materieel dat hiervoor gebruikt wordt hoger ligt. 3. Overheadkosten Een lichte kostenstijging doordat de overhead berekend wordt over alle kosten. Het vastgestelde percentage overhead in 2027 is 15,28%. 4. Compensabele btw Compensabele btw wordt conform art.
229b van de Gemeentewet meegenomen bij de lasten. 5. Storting in voorziening De dotatie aan de voorziening wordt ieder jaar geactualiseerd op basis van het actuele GRP. Dit bedrag wordt vervolgens weer ingezet voor vervangingsinvesteringen. De dotatie 2027 is conform het GRP. 58 7/8. Opbrengsten vast en variabel tarief De rioolheffing is opgebouwd uit een vast tarief per aansluiting en een variabel tarief per aansluiting. Beide heffingen bedragen afgerond 50% van het totaal van de lasten. De opbrengsten stijgen of dalen met een eenzelfde bedrag als de lasten om 100% kostendekkendheid te blijven hanteren. Informatie rioolaansluitingen | 2025 | 2026 | 2027 Aantal aansluitingen | 12.780 | 12.800 | 12.810 Gemiddeld tarief per aansluiting | € 251,22 | € 253,10 | € 255,00 Stijging tarief | 0,75% | 0,75% | 0,75% 59 Belastingdruk De stijging van de lokale lastendruk is de gecombineerde stijging van de OZB, reinigingsheffingen en rioolheffing. Hieronder is de lokale lastendruk voor 2027 inzichtelijk gemaakt. Omschrijving | OZB | Reinigings | Rioolheffing | Totaal | Lastendruk heffingen Opbrengst 2026, incl. | 7.553.103 | 3.051.839 | 3.239.733 | 13.844.675 Areaaluitbreiding 1. Mut. OZB + 2,75% | 207.710 | 207.710 2. Mut. Reinig.heffingen | 269.101 | 269.101 3. Mut.
Rioolheffing | 26.848 | 26.848 Totaal verhoging | 207.710 | 269.101 | 26.848 | 503.659 | 3,64% Opbrengst exclusief | 7.760.813 | 3.320.940 | 3.266.581 | 14.348.335 areaal 2027 Areaaluitbreiding 2027 | 100.000 | 100.000 Opbrengst 2027 | 7.860.813 | 3.320.940 | 3.266.581 | 14.448.335 Voor een gemiddeld huishouden betekent de aanpassing van OZB, afvalstoffenheffing en rioolrechten in 2027 een stijging van afgerond € 37 per jaar. Lastendruk per huishouden | 2025 | 2026 | 2027 OZB | 479 | 492 | 504 Afvalstoffenheffing | 249 | 272 | 295 Rioolrechten | 251 | 253 | 255 Totaal | 979 | 1.017 | 1.054 Kostendekkendheid leges In dit gedeelte geven we inzicht in de kostendekkendheid van onze leges. Bij de kostendekkendheid van leges maken we onderscheid tussen vijf categorieën. Op een aantal leges is kruissubsidiëring van toepassing. Dit houdt in dat de totale opbrengsten de totale kosten per categorie niet mogen overschrijden. Echter, er mogen wel overschrijdingen zijn per onderdeel in een categorie. Zo kan bijvoorbeeld, binnen de categorie algemene dienstverlening, een eventuele overschrijding op rijbewijzen worden gecompenseerd door een onderschrijding op reisdocumenten. De kostendekkendheid van leges wordt berekend conform regelgeving en jurisprudentie.
Dit betekent onder andere dat kosten voor het opstellen van beleid en kosten voor bezwaar- en beroepsprocedures als gevolg van regelgeving niet mogen worden meegenomen in de berekening van kostendekkendheid. De nieuwe tarieven van de leges worden in de decemberraad aan de gemeenteraad voorgelegd. De tarieven van de leges zijn gekoppeld aan de stijging van de OZB. 60 Algemene dienstverlening Onder de algemene dienstverlening vallen bijvoorbeeld de onderdelen burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen. Voor de algemene dienstverlening is kruissubsidiëring toegestaan. Zoals eerder beschreven houdt dit in dat de totale opbrengsten de totale kosten niet mogen overschrijden. Een overschrijding (hogere opbrengst) van één of meerdere onderdelen is wel toegestaan voor zover dit wordt gecompenseerd door onderschrijdingen op andere onderdelen. In de onderstaande tabel zijn de verwachte kosten en baten van 2027 en de kostendekkendheid percentages van 2027 en 2026 zichtbaar. Geconcludeerd kan worden dat de kostendekkendheid op geen enkel product wordt overschreden. In zijn totaliteit is de kostendekkendheid iets afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Dit is veroorzaakt door stijgende personeelskosten.
TITEL I | Kosten | Baten | Kostendekkendheid Leges Algemene dienstverlening | 2027 | 2027 | 2027 | 2026 Burgerlijke stand | 69.732 | 31.933 | 46% | 48% Reisdocumenten, ID | 279.299 | 136.490 | 49% | 52% Rijbewijzen | 233.026 | 123.897 | 53% | 56% Verstrekking BRP | 145.755 | 7.284 | 5% | 9% Verstrekking kiesregister | - | - | n.v.t. | n.v.t Verstrekking WBP | - | - | n.v.t. | n.v.t Bestuursstukken | 8.567 | 150 | 2% | 9% Vastgoedinformatie | - | - | n.v.t. | n.v.t Overige publiekszaken | 31.231 | 7.895 | 25% | 29% Gemeentearchief | - | - | n.v.t. | n.v.t Gereserveerd | - | - | n.v.t. | n.v.t Leegstandswet | 5.752 | 2.988 | 52% | 36% Kansspelen | 3.822 | 747 | 20% | 19% Verkeer en vervoer | 55.518 | 12.120 | 22% | 22% Diversen | 45.501 | 6.014 | 13% | 14% Aansluiting riolering | 590 | 590 | 100% | 100% Totaal | 878.794 | 330.108 | 38% | 40% 61 Fysieke leefomgeving Onder de fysieke leefomgeving vallen de omgevingsvergunningen, denk bijvoorbeeld aan bouwplannen. Vanaf 2014 is er een aparte legesverordening omgevingsvergunning. Ook binnen deze legesverordening omgevingsvergunning is kruissubsidiëring toegestaan. Om kleine bouwplannen haalbaar en betaalbaar te houden is er met name sprake van kruissubsidiëring tussen de grote en kleine bouwplannen. Het loslaten van deze kruissubsidiëring leidt tot onaanvaardbaar hoge tarieven voor de kleine bouwplannen.
De verwachte opbrengsten op de bouwleges voor 2027 zijn hoger dan in 2026. Wel staan daar extra personele kosten tegenover. Waardoor de kostendekkendheid licht daalt. Kosten Fysieke leefomgeving | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil Kosten taakvelden incl. rente | 395.475 | 359.532 | 444.268 Inkomsten, excl. heffingen | - | - | - Netto kosten | 395.475 | 359.532 | 444.268 | 84.736 Toe te rekenen overhead | 258.424 | 253.673 | 327.808 | 74.135 Toe te rekenen BTW | 12.106 | 12.106 | 15.164 | 3.058 Totaal | 666.005 | 625.311 | 787.240 | 161.929 Opbrengsten Fysieke leefomgeving | - Opbrengst heffingen | 490.974 | 617.757 | 733.242 | 115.485 Totaal | 490.974 | 617.757 | 733.242 | 115.485 Kostendekkendheid | 74% | 99% | 93% | -6% Europese dienstenrichtlijn Onder de Europese dienstenrichtlijn valt dienstverlening voor onder andere horeca en evenementen. Hier is kruissubsidiëring, een overschrijding (opbrengst hoger dan kosten) per onderdeel, niet toegestaan. De verwachte kostendekkendheid stijgt licht. Kosten Europese dienstenrichtlijn | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil Horeca | 9.987 | 10.353 | 10.506 | 153 Organiseren van evenementen | 499 | 518 | 525 | 8 Prostitutiebedrijven | - | - | - | - Totaal | 10.486 | 10.871 | 11.031 | 160 Opbrengsten Europese dienstenrichtl.
Horeca | 3.145 | 3.145 | 3.780 | 635 Organiseren van evenementen | 6 | 6 | 6 | - Prostitutiebedrijven | - | - | - | - Totaal | 3.151 | 3.150 | 3.785 | 635 Kostendekkendheid | 30% | 29% | 34% | 5% 62 Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Dit betreft de rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. De kosten worden in 2027 hoger geraamd als gevolg van hogere personeelskosten. De opbrengsten worden geïndexeerd met 2,75%. De kostendekkendheid blijft nagenoeg gelijk. Kosten Lijkbezorgingsrechten | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil Lijkbezorgingsrechten | 431.987 | 461.437 | 499.422 | 37.986 Totaal | 431.987 | 461.437 | 499.422 | 37.986 Opbrengsten Lijkbezorgingsrechten | - Lijkbezorgingsrechten | 202.494 | 207.386 | 213.056 | 5.670 Totaal | 202.494 | 207.386 | 213.056 | 5.670 Kostendekkendheid | 47% | 45% | 43% | -2% Kostendekkendheid marktgelden Dit betreft de heffing van marktgelden voor bepaalde aangewezen standplaatsen. De verwachte kostendekkendheid is nagenoeg gelijk gebleven.
Kosten Marktgelden | 2025 | 2026 | 2027 | Verschil Marktgelden | 15.452 | 15.758 | 16.011 | 253 Totaal | 15.452 | 15.758 | 16.011 | 253 Opbrengsten Marktgelden | - Marktgelden | 8.742 | 8.895 | 9.140 | 245 Totaal | 8.742 | 8.895 | 9.140 | 245 Kostendekkendheid | 57% | 56% | 57% | 1% Toelichting toerekenen van overhead Voor het toerekenen van de overhead aan de tarieven voor de belastingen wordt het overheadpercentage gebruikt dat is berekend voor 2027. De uitkomst is een opslagpercentage van 15,28%. Een specificatie van de berekening is te vinden onder het thema 'Financiën'. Omdat de leges uit de algemene legesverordening grotendeels een directe relatie hebben met de personeelslasten door de ambtelijke inzet is gekozen voor toerekening van de overhead op basis van een opslag van het uurtarief. Voor de berekening van dit uurtarief zijn de totale overheadkosten gedeeld door het aantal productieve uren op de overige taakvelden. Dit overheadtarief bedraagt € 55,56. 63 64 Weerstandsvermogen In deze paragraaf geven wij u een beeld van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie van de gemeente is niet eenvoudig te bepalen en afhankelijk van diverse kengetallen.
Op basis van de uitkomsten van een aantal belangrijke financiële kengetallen hebben wij het volgende vastgesteld: Onze weerstandsratio is uitstekend Onze schuldpositie ligt in de veilige zone Onze vermogenspositie is voldoende Onze grondexploitatie ligt in de veilige zone Onze structurele begrotingsruimte is toereikend Onze belastingcapaciteit voor woningeigenaren is gemiddeld in vergelijking met andere gemeenten; Onze belastingcapaciteit voor huurders is laag in vergelijking met andere gemeenten. Op basis van het bovenstaande komen wij tot de conclusie dat er sprake is van een gezonde financiële positie. In de verschillende onderdelen van deze paragraaf wordt toelichting gegeven hoe de kengetallen tot stand zijn gekomen en de interpretatie daarvan. Weerstandsvermogen en risico's We onderscheiden twee soorten risico’s. Risico’s die voorzienbaar zijn en risico’s die niet zijn te voorzien. Voor risico’s die we voorzien en dus te beheersen zijn hebben wij bestemmingsreserves en voorzieningen gevormd. Voor de onvoorziene risico’s kijken we naar ons weerstandsvermogen. Wij geven hierbij antwoord op de vraag in hoeverre onze gemeente in staat is de niet in de begroting geraamde risico’s te kunnen opvangen. Dit doen we door een inventarisatie te maken van de niet geraamde risico’s en het berekenen van ons weerstandsvermogen.
Door ons weerstandsvermogen af te zetten tegen de niet geraamde risico’s kan een oordeel worden gegeven over de omvang van ons weerstandsvermogen. Beleid De gemeente past de volgende maatregelen toe om het weerstandsvermogen minimaal in stand te houden en de risico’s te beperken. | Incidentele meevallers aanwenden of reserveren voor verwachte kosten. | Geen eigen personeelskosten toerekenen aan investeringen. | Het behoedzaam ramen van een (accres)verhoging van het gemeentefonds door in de meerjarenbegroting een lagere uitkering te ramen van 5 (accres)punten per jaar. | Een sluitende begroting en zo mogelijk ook een sluitende meerjarenbegroting presenteren, ook in tijden van bezuinigingen. | Het uitgangspunt hanteren om taken zo mogelijk binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten uit te voeren. | Het opnemen van budgetruimte in de begroting voor nieuw beleid. | Het controleren en verbeteren van de meest kritische processen in de organisatie op basis van een controleplan. Inventarisatie weerstandsvermogen Onderstaand zijn in een tabel de onderdelen benoemd die tot het weerstandsvermogen mogen worden gerekend. Onderdeel | Begroting 01-01-2027 | Rekening 01-01-2026 1. Weerstandsdeel Alg. Reserve (WAR) | 14.123.477 | 13.721.695 2.
Vrije Algemene Reserve (VAR) | 5.917.487 | 4.496.998 Totaal weerstandscapaciteit | 20.040.964 | 18.218.693 Toelichting verschillen weerstandsvermogen 2027 t.o.v. 2026 Uit de tabel blijkt dat de weerstandscapaciteit per 1-1-2027 per saldo is toegenomen met € 1.822.271 1.Toelichting WAR De reserves van onze gemeente zijn onderverdeeld in een Weerstandsdeel van de Algemene Reserve (WAR), de Vrije Algemene Reserve (VAR) en bestemmingsreserves. De WAR geeft het weerstandsdeel voor algemene financiële tegenvallers aan. Deze reserve is een algemene buffer en niet vrij aan te wenden. Het saldo van de WAR bedraagt per 1 januari 2027 € 14,12 miljoen. De stijging ten opzichte van de jaarrekening 2025 komt door een toevoeging in 2026 van afgerond € 401.782 op basis van de notitie reserves en voorzieningen. Conform het financieel kader wordt er geen (bespaarde) rente meer aan de reserves toegerekend maar in plaats daarvan wordt een vast bedrag toegevoegd aan de WAR. Deze toevoeging dient ter versterking van de solvabiliteit. 65 2. Toelichting VAR De VAR is ingesteld om eventuele rekeningtekorten op te vangen. In de nota reserves en voorzieningen is het kader opgenomen dat het minimum van de VAR 1% van de begroting moet zijn. Voor deze begroting is dat ongeveer € 1.200.000.
Als de ruimte van knop 2 (budget beleidsintensivering) onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking van incidentele beleidswensen. Hieronder is het verloop weergegeven . Het verloop van de VAR is als volgt | Bedrag Stand per 1 januari 2026 | 4.496.998 AF: Bestemming betaalbare starterskavels | -140.000 AF: Kadernota 2026 Onttrekking DPL | -350.000 AF: Kadernota 2026 Motie Wijkrenovatie | -250.000 AF: Bestuurlijke voorstellen Begroting 2026 | -2.108.000 AF: Bestuurlijke voorstellen BERAP 2026-I | -1.541.500 BIJ : Overboeking van Reserve Ontheemden | 3.000.000 BIJ : Bufferreserve Gronden | 600.000 BIJ : Rekeningresultaat 2025 | 1.793.313 BIJ : Opheffen COVID reserve | 416.676 Stand per 1 januari 2027 | 5.917.486 AF: Kadernota 2027 autonome voorstellen | -610.000 AF: Bestuurlijke voorstellen Begroting 2027 | -3.794.128 BIJ : Garantstelling sportpark Borger (BERAP 2024-I) | 525.000 Stand na vaststelling Begroting 2027 | 2.038.358 De stand van de VAR bedraagt na vaststelling van deze begroting € 2,0 miljoen. Dit is hoger dan het minimum van het door de raad vastgestelde kader (€ 1,2 miljoen). 66 Inventarisatie van de risico’s Hieronder is een overzicht gegeven van de niet geraamde risico’s. Per onderdeel is een bedrag ingeschat voor het risico dat zich kan voordoen.
Dit bedrag wordt vervolgens vermenigvuldigd met de kans dat het risico zich voordoet (zeer klein =10%, klein = 30%, gemiddeld = 50%). Als de kans groter is dan 50% wordt hiervoor een bedrag in de begroting geraamd. Omschrijving | Bedrag | Kans | Risicobedrag 1: Gronden bij de gemeente | 2.930.000 | 30% | 879.000 2: Vastgoed | 2.000.000 | 50% | 1.000.000 3: Decentralisaties/sociaal domein | 200.000 | 50% | 100.000 4: Gemeenschappelijke Regelingen | 1.500.000 | 50% | 750.000 5: Accres Gemeentefonds | 1.500.000 | 10% | 150.000 6: Grondexploitaties | 200.000 | 30% | 60.000 7: Btw-compensatiefonds | 200.000 | 50% | 100.000 8: Leningen BBZ | 150.000 | 50% | 75.000 9: Verzekeringen | 200.000 | 30% | 60.000 10: Juridische procedures | 200.000 | 50% | 100.000 11: Garantieverplichtingen | 250.000 | 10% | 25.000 12: Rente | 150.000 | 30% | 45.000 13: Bodemsanering | 100.000 | 30% | 30.000 14: Planschade | 100.000 | 30% | 30.000 15: Cybercrime | 3.650.000 | 15% | 547.500 16: Arbeidsmarktproblematiek | 500.000 | 50% | 250.000 17: Inflatie / indexaties | 3.400.000 | 50% | 1.700.000 18: Bedrijfsvoering | 1.000.000 | 50% | 500.000 Totaal | 17.230.000 | 5.901.500 Algemeen Ten opzichte van de begroting 2026 is het totale bedrag met € 700.000 afgenomen. Per saldo is na het kanspercentage het risicobedrag licht toegenomen.
Het totale risicobedrag is in deze begroting (€ 5,9 miljoen) hoger(€ 300.000) dan de begroting 2026 (€ 5,6 miljoen). Dit komt doordat het bedrijfsvoeringsrisico conform de jaarrekening 2025 is toegevoegd voor deze begroting. Daarnaast zijn enkele bestaande risico's geactualiseerd. De belangrijkste bestaande risicobedragen (groter dan € 250.000) worden hierna toegelicht. Gronden bij de gemeente (1) Dit betreft de boekwaarde van de gronden die nog niet in productie zijn genomen (de Nog niet In Exploitatie Genomen Gronden (NIEGG)) en de overige gronden zoals cultuurgronden. De NIEGG zijn wel aangekocht met de bedoeling om deze te zijner tijd te ontwikkelen en in het Grondbedrijf op te nemen. Het grootste risico met betrekking tot deze gronden is dat één of meerdere plannen niet in productie kunnen worden genomen en dat de actuele boekwaarde moet worden verlaagd tot bijvoorbeeld de landbouwwaarde. 67 68 In het verleden is het risicobedrag berekend op basis van de restant boekwaarde van de nog niet in productie genomen gronden. Dit is een algemene methode. In deze begroting hebben we specifiek beoordeeld welke gronden niet tegen landbouwwaarde zijn gewaardeerd en waar de gemeente een risico loopt op afwaardering. Deze specifieke methode geeft beter inzicht in de risico's dan de algemene methode. Het bedrag waarover we risico's lopen bedraagt € 2,93 miljoen. Dit betreft o.a.
de gronden voor dagrecreatie in Borger en de grond van de Hub Borger. Het risico dat een plan niet in productie wordt genomen en moet worden afgewaardeerd wordt gezien als gemiddeld (= 30%) waardoor voor dit onderdeel € 879.000 als uiteindelijk risico wordt geraamd. Vastgoed (2) De gemeente bezit zowel maatschappelijk als strategisch vastgoed. Dit vastgoed kan soms ‘onder water’ staan wanneer de boekwaarde hoger is dan de marktwaarde. Op dit moment is de marktwaarde hoger dan de boekwaarde maar het risico bestaat dat in de toekomst op de boekwaarde van deze strategische gronden en panden moet worden afgeboekt als gevolg van een lagere marktwaarde. Op grond van de huidige situatie is niet tot afwaardering overgegaan en volstaat opname in de risicoparagraaf. De boekwaarde van strategisch vastgoed gronden en panden bedraagt € 2 miljoen. Het risico op afwaardering is 50%, zodat het risico, € 1 miljoen bedraagt. Gemeenschappelijke Regelingen (4) Met betrekking tot de Gemeenschappelijke Regelingen loopt de gemeente het risico dat hogere financiële tekorten achteraf door de deelnemende gemeenten moeten worden bijgepast. Dit risicobedrag wordt jaarlijks geactualiseerd op basis van onze bijdrage aan de Gemeenschappelijke Regelingen.
Het risicobedrag wordt ingeschat op € 1.500.000 van het totaalbedrag van afgerond € 5,95 miljoen dat in 2027 aan de 9 Gemeenschappelijke Regelingen als gemeentelijke bijdrage is verschuldigd. De kans dat het risico zich voordoet wordt ingeschat op 50% (= € 750.000). Cybercrime (15) Het risico van cybercrime betreft het risico dat criminelen ongeautoriseerd toegang krijgen tot de data van organisaties en systemen platleggen waardoor deze niet meer bij hun eigen gegevens kunnen. Om weer toegang tot de eigen gegevens te krijgen wordt er vervolgens "losgeld" geëist. Ervaringscijfers leren dat de schade van een dergelijke aanval kan oplopen tot circa € 140 per inwoner. De kans dat een dergelijke aanval zich voordoet wordt ingeschat op 15%. Arbeidsmarktproblematiek (16) Een nieuw onderkend risico betreft het risico van de arbeidsmarktproblematiek. In de huidige arbeidsmarkt wordt het steeds lastiger om bepaalde vacatures in te vullen. De vraag is groot terwijl het aanbod onder druk staat. Het risico bestaat dat onze dienstverlening door deze ontwikkeling in gevaar komt en we hogere kosten moeten maken voor werving en selectie of externe inhuur. Inflatie (17) Een tweede nieuw onderkend risico is het risico van loon- en prijsstijgingen welke de in de begroting opgenomen stelpost voor indexatie overschrijden. We hebben het risico globaal geraamd op 3% van de begrote lasten.
69 Bedrijfsvoering (18) Een nieuw onderkend risico heeft betrekking op de bedrijfsvoering. Zo ontvangen wij als gemeente tijdelijke gelden die we benutten voor de inzet van personeel met vaste dienstverbanden. Dit personeel heeft geen vaste formatieruimte waardoor er een risico is dat de tijdelijke gelden stoppen en de vaste kosten blijven. De verwachte kosten van het personeel waarvoor dit van toepassing is, is voor 2027 € 1.000.000. Er wordt uitgegaan van 50% kans dat dit risico zich voordoet. Berekening weerstandsratio Jaarlijks wordt de ratio berekend om uitdrukking te kunnen geven hoe onze gemeente er financieel voorstaat. Hierbij wordt ons weerstandsvermogen afgezet tegen de risico’s. In onderstaande tabel zijn de scores hiervoor aangeduid. Uitkomst Ratio | Aanduiding Groter dan 2,0 | Uitstekend Tussen 1,4 en 2,0 | Ruim voldoende Tussen 1,0 en 1,4 | Voldoende Tussen 0,8 en 1,0 | Matig Tussen 0,6 en 0,8 | Onvoldoende Lager dan 0,6 | Zeer Onvoldoende Het verwacht verloop van het weerstandsvermogen 2027 t/m 2029 is als volgt. Weerstandsvermogen x € 1.000 | 1-1-2027 | 1-1-2028 | 1-1-2029 | 1-1-2030 1. WAR | 14.123 | 14.656 | 15.212 | 15.755 2. VAR | 5.917 | 2.038 | 2.038 | 2.038 Totaal weerstandscapaciteit | 20.041 | 16.694 | 17.250 | 17.793 In onderstaande tabel wordt de berekening van onze weerstand in de eerder toegelichte ratio weergegeven.
Ratioberekening x € 1.000 | Rekening | Begroting 2025 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Weerstandscapaciteit | 18.219 | 20.041 | 16.694 | 17.250 | 17.793 Risico's | 5.725 | 5.902 | 5.902 | 5.902 | 5.902 Weerstandsratio | 3,18 | 3,40 | 2,83 | 2,92 | 3,02 Toelichting uitkomsten weerstandsratio De weerstandsratio is in de begroting 2027 ten opzichte van de rekening 2025 met 0,32 procentpunten toegenomen. De stijging van het weerstandscapaciteit en de risico's zijn beschreven in de inventarisatie van het weerstandsvermogen en van de risico's. Door onttrekkingen uit de VAR als dekking voor voorstellen in deze begroting daalt het weerstandsratio in 2028 ten opzichte van 2027. Geconstateerd wordt dat de ratio in alle jaren boven de 2 blijft en daarmee uitstekend is. De weerstandscapaciteit loopt na 2026 weer op vanwege de jaarlijkse dotatie aan de WAR. 70 Verplichte kengetallen Om een oordeel te geven over de financiële positie van de gemeente zijn naast de berekening van het weerstandsvermogen de volgende belangrijke financiële kengetallen berekend. Financiële kengetallen. - | De weerstandsratio; - | De schuldquote; - | De solvabiliteitsratio (vermogenspositie); - | De grondexploitatie; - | De structurele exploitatieruimte; - | De belastingcapaciteit. Verhouding kengetallen in relatie tot de financiële positie De provincie heeft een indeling gemaakt met een normering van deze kengetallen.
De uitkomsten zijn ingedeeld in categorie A, B en C waarbij A het minst risicovol is en categorie C het meest risicovol. De volgende signaleringswaarden zijn bepaald: Kengetal | A | B | C Weerstandsratio | > 1,4 | 1,4 - 0,8 | < 0,8 Netto schuldquote | < 90 | 90 - 130 | > 130 Netto schuldquote (gecorrigeerd) | < 90 | 90 - 130 | > 130 Solvabiliteitsratio | > 50 | 20 - 50 | < 20 Grondexploitatie | < 20 | 20 - 35 | > 35 Structurele exploitatieruimte | > 0 | 0 | < 0 Belastingcapaciteit | < 95 | 95 - 105 | > 105 De uitkomsten voor onze gemeente met betrekking tot het begrotingsjaar 2027 zijn hierna afgezet tegen zowel de afgelopen jaren als tegen de nog komende jaren. Voor de afgelopen jaren zien de cijfers er als volgt uit: Kengetal | Score | Begroting | Rekening t.o.v. afgelopen jaren | 2027 | 2026 | 2027 | 2024 | 2025 Weerstandsratio | A | 3,30 | 3,40 | 3,18 | 3,24 Netto schuldquote | A | 46% | 64% | 25% | 37% Netto schuldquote (gecorr.) | A | 41% | 58% | 21% | 32% Solvabiliteit | B | 34% | 28% | 42% | 41% Grondexploitatie | A | 1% | 1% | 1% | 1% Structurele exploitatie | A | 2% | 2% | 0% | -1% Belastingcapaciteit (eigenaar)* | B | 97% | 99% | 105% | 100% Belastingcapaciteit (huurder)** | A | 50% | 53% | 52% | 50% 71 Kengetal | Score | Begroting t.o.v.