CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2026

RAAD: Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Begroting 202623.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

Het op verzoek thuisbezorgen van reisdocumenten is hier een voorbeeld van. Bedrijfscontinuïteit Verstoringen kunnen in allerlei vormen en maten voorkomen. Bijvoorbeeld een elektriciteitsstoring of een brand. Dit kan grote impact hebben op de bedrijfscontinuïteit en dus ook op de dienstverlening door de gemeente. Om ervoor te zorgen dat cruciale processen kunnen doorlopen bij verstoringen, werken wij aan een bedrijfscontinuïteitsplan. We gaan de nodige maatregelen treffen om ongeacht de omstandigheden, de continuïteit van de meest kritische bedrijfsprocessen te garanderen. De impact van verstoringen in de dienstverlening van onze gemeente worden hierdoor beheersbaar. Als één of meerdere van deze bedrijfsprocessen wordt onderbroken, moeten wij snel en besluitvaardig kunnen optreden om deze activiteiten binnen de kortst mogelijke termijn te herstellen. Op dit moment is nog niet duidelijk welke middelen het bedrijfscontinuïteitsbeheer gaat vragen.

35

Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Een efficiënte en excellente 1.1 We zijn verder gegaan met de dienstverlening van de gemeente ontwikkeling van onze dienstverlening. richting haar inwoners, 1.2 We zijn gestart met een nulmeting ondernemers en bezoekers. op onze totale dienstverlening. Hierna gaan we dit periodiek monitoren en onze processen daarop aanpassen. 1.3 We gaan aan de slag met onze kanalenstrategie. Dit doen we onder andere met behulp in beeld brengen van klantreizen. 1.4 Het proces Meldingen Openbare Ruimte is verbeterd en opnieuw neergezet binnen de organisatie. 1.5 We rollen de opgehaalde klantbeloften uit. 1.6 We leggen onze communicatieinfrastructuur vast in een contentstrategie: welke bestaande en nieuwe communicatiemiddelen zetten we in voor welke informatie en doelgroepen. Zo hebben we het afgelopen jaar Facebook toegevoegd als kanaal. 1.7 We hebben het traject begrijpelijk schrijven af en beleggen dit structureel in de organisatie. 1.8 We actualiseren eind 2025 onze visie op Dienstverlening, waarin we bovenstaande punten gaan meenemen en daarna verwerken tot een uitvoeringsprogramma voor de rest van 2025 en verder.

36

WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze inwoners

Begroting 2026 Lasten Baten

Totaal x € 1.000

Begroting 2025

Rekening 2024

Saldo

Lasten

Baten

48.389 9.400 38.988

46.196

9.273 36.922 52.476 18.412 34.067

37

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Onze economie

Subthema’s: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.

38

Economische ontwikkeling Ambitie Wij willen een ondernemersvriendelijke en verbindende gemeente zijn met een laagdrempelige en proactieve houding richting ondernemers. De nadruk ligt op het versterken van de landbouwsector en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Ook willen we sterk georganiseerde ondernemersverenigingen en toekomstbestendige bedrijventerreinen realiseren. We organiseren netwerkbijeenkomsten en bedrijfsbezoeken om de behoeften van ondernemers te peilen en we spelen actief in op thema’s zoals circulariteit, duurzaamheid en innovatie. We zetten in op samenwerking binnen regionale netwerken zoals Dutch Tech Zone, de Agenda voor de Veenkoloniën en de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe om innovatie en ontwikkeling te stimuleren. We werken aan de actualisering van onze economische beleidsvisie. We spelen in op de veranderende economie met een centrale plek voor de brede welvaart en regionale samenwerking. Een uitvoeringsprogramma voor de periode 2026-2030 is hier onderdeel van.

Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? 1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We blijven ondernemers en instellingen actief verbinden aan lokale, regionale en landelijke programma’s en netwerken. Voorbeelden hiervan zijn Dutch TechZone, Regiodeal Zuid- en OostDrenthe en Growing Emmen. 1.2 We organiseren op structurele basis ambtelijke en bestuurlijke bedrijfsbezoeken bij lokale ondernemers. Ook willen we op regelmatige basis ondernemersbijeenkomsten organiseren. 1.3 We gaan aan de slag met de uitvoeringsagenda van het Economisch Programma 2026-2030. 2.1 We werken samen met ondernemers en ondernemersverenigingen op bedrijventerreinen aan Toekomkomst bestendige Bedrijventerreinen. 2.2 We stimuleren bedrijven om gebruik te maken van regelingen op het gebied van duurzaamheid. 2.3 We onderzoeken, in verband met de vraag van ondernemers, of er mogelijkheden zijn één of meerdere bedrijventerreinen op termijn uit te breiden of dat er elders nog gronden beschikbaar kunnen komen voor bedrijfshuisvesting. 39

Recreatie en Toerisme Ambitie De ambitie blijft het behouden én versterken van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met veel werkgelegenheid in recreatie en toerisme (R&T) en voorzieningen die bijdragen aan onze leefbaarheid en aantrekkingskracht. Met de vaststelling van de visie Recreatie & Toerisme 2025–2030 is ingezet op waardevol toerisme: meer kwaliteit dan kwantiteit, aandacht voor spreiding in tijd en ruimte, duurzaamheid en balans tussen gast, inwoner en omgeving. Ook in 2026 blijven bereikbaarheid, fietsen en aantrekkelijke infrastructuur essentieel in deze ontwikkeling.

Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken? 1. Een laagdrempelige, verbindende en faciliterende gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We ondersteunen de sector met campagnes (via Stichting Bestemming Borger-Odoorn), verbeteren (toegankelijkheid van) wandel- en fietsroutes, en investeren in toegankelijke en digitale gastinformatie voor bezoekers én inwoners. 1.2 We blijven deelnemen aan netwerken en programma’s zoals Recreatieschap Drenthe, Vitale Vakantieparken Drenthe, Samenwerkingsverband De Hondsrug, UNESCO Geopark, Cittaslow en benutten deze voor kennisdeling, afstemming en gezamenlijke projecten. 1.3 Samen met Veenkoloniale gemeenten en marketingorganisaties in Drenthe en Groningen verkennen we kansen op toeristisch-recreatief terrein. 1.4 We stimuleren verduurzaming van ondernemers in de R&T-sector door het organiseren van bijeenkomsten, het delen van best practices en het faciliteren van toegang tot subsidieregelingen en energieadvies. 1.5 Binnen het programma Vitale Vakantieparken werken we samen aan verbetertrajecten op recreatieparken, gericht op kwaliteit, duurzaamheid en toekomstbestendigheid. 1.6 Via de Regio Deal ZOD II: Vrije Tijd en Verhalen van het Landschap dragen we bij aan onze vrijetijdseconomie. We richten ons op storytelling in het landschap, verhaallijnen rond Veenkoloniale dorpen, routes en versterking van iconische plekken.

40

2. Het vestigingsklimaat is passend bij de behoefte ondernemers.

2.1 We voeren het uitvoeringsprogramma van de visie Recreatie & Toerisme 2025–2030 uit door projecten te realiseren o.a. op het gebied van spreiding, routes, positionering en duurzaamheid. Daarbij werken we nauw samen met SBBO en de lokale sector. 2.2 We hanteren het afwegingskader verblijfsrecreatie als toetsingsinstrument bij nieuwe initiatieven en bij herontwikkeling van bestaande recreatieterreinen. 2.3 We brengen ontbrekende schakels in recreatieve fietsinfrastructuur in beeld en werken in BOCE-verband aan realisatie van doorfietsroutes. 2.4 We ondersteunen de ontwikkeling van het vernieuwde Hunebedcentrum als icoonlocatie binnen het Geopark De Hondsrug. Dit omvat samenwerking op inhoud, ruimtelijke inpassing en koppeling met routes, beleving en bereikbaarheid. 2.5 We blijven investeren in de goed gewaardeerde toeristisch-recreatieve infrastructuur. Doorontwikkeling is wenselijk met oog op toenemende tijdsbesteding in de buitenruimte.

41

WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze economie

Begroting 2026 Lasten Baten

Totaal x € 1.000

Begroting 2025 Saldo Lasten

718 2.504 -1.785

42

763

Rekening 2024

Baten Saldo Lasten

Baten

2.268 -1.505

2.936 -1.903

1.034

Saldo

Onze toekomst

Subthema’s: - Duurzame ontwikkeling;

43

Duurzame ontwikkeling Ambitie We voeren het uitvoeringsprogramma 2024-2026 van de duurzaamheidsagenda uit. Hieronder beschrijven wij de belangrijkste onderdelen. Voor de energietransitie stellen we in 2026 een warmteprogramma vast. Hierin brengen we de mogelijkheden van duurzame, alternatieve warmtebronnen in beeld. Deze vertalen we naar concrete plannen. We geven aan in welke wijken of gebieden we de komende 5 tot 10 jaar aan de slag gaan. We zetten hierbij in op zogeheten no-regret maatregelen. Een voorbeeld hiervan is een grootschalige isolatie-aanpak waarmee we inwoners zoveel mogelijk ontzorgen. We investeren in sterkere ondersteuning van bewonersinitiatieven naar aardgasvrije wijken en we verkennen innovatieve oplossingen. We zetten ons actief in voor structurele oplossingen voor knelpunten in en de uitbreiding van het elektriciteitsnet. En we werken aan de doorontwikkeling van beleid voor de plaatsing van kleine windmolens. Voor klimaatadaptatie stellen we een lokale adaptatiestrategie vast. Hierin werken we maatregelen en plannen uit die voor onze gemeente van belang zijn vanwege de gevolgen van klimaatverandering.

Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Onze gebouwde omgeving is 1.1 We ontzorgen onze inwoners met energiezuiniger en wordt in een smalle beurs op het gebied van de toenemende mate verwarmd op isolatie van hun koophuis. 1.2 We stellen het Warmteprogramma basis van duurzame vast, waarin we de mogelijkheden voor warmtebronnen. duurzame warmtebronnen in beeld brengen, om in 2050 aardgasvrij te kunnen zijn. 1.3 We kiezen in welke gebieden we vanuit dit Warmteprogramma in het komende decennium aan de slag gaan. 1.4 We voeren regie op meerdere Wijk Uitvoeringsplannen. 2. We zetten ons in voor het 2.1 In samenwerking met partners realiseren van structurele pMIEK 3.0 opstellen. oplossingen voor knelpunten in 2.2 We laten in samenwerking met de het elektriciteitsnet. netbeheerder meerdere transformatorhuisjes plaatsen in de gemeente om het net te verzwaren. 3. We stimuleren duurzame 3.1 Opstellen CO2-rapport woonmobiliteit. werkverkeer. 3.2 Het wagenpark van de buitendienst binnen de mogelijkheden verduurzamen. 3.3 Uitvoeren vastgestelde laadvisie, waaronder laadpalen plaatsen op strategische plekken in gemeente.

44

4. We houden rekening met 4.1 We stellen de Lokale Adaptatie klimaatadaptatie bij de inrichting Strategie vast. 4.2 We starten met de van de openbare ruimte en gebouwde omgeving. uitvoeringsagenda onder de Lokale Adaptatie Strategie. 5. We werken aan behoud en 5.1 We doen ecologisch onderzoek en bescherming van natuur en laten een soortenmanagementplan biodiversiteit. (SMP) opstellen, zodat isoleren en renoveren van woningen in de toekomst minder vaak ten koste van beschermde diersoorten gaat. 5.2 We stellen een plan ‘Basiskwaliteit natuur’ op, voor een meer biodiverse inrichting en beheer van landschap en natuur.

45

WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze toekomst

Totaal x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2025

Lasten Baten

Saldo Lasten

7.418

6.605

811

46

6.032

Rekening 2024

Baten Saldo Lasten 544 5.487

8.566

Baten

Saldo

3.411

5.156

Onze leefomgeving

Subthema’s: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.

47

Ruimte en groen Ambitie Het groen draagt bij aan een prettige leefomgeving voor mens én dier. De groenvisie zorgt ervoor dat we voor een perspectief hebben waar we samen naartoe kunnen werken. De visie geeft ons richting en kaders, zeker als het gaat om het stellen van prioriteiten. Daarnaast geeft de kaart met de groenstructuur de belangrijkste groene structuren in onze gemeente weer. In de toekomst willen we meer sturen op de waarden van het groen: biodiversiteit, klimaatbestendigheid, identiteit & beleving en gezondheid & welzijn. Dit vraagt om andere inzichten, creatieve oplossingen en integrale samenwerking. Met de groenvisie kijken we op een andere manier naar ons groen en stellen we ambities voor de verschillende waarden van het groen.

Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Het beheren van de openbare 1.1 Uitwerken van beheer- en ruimte op grond van de uitvoeringsplannen binnen de kaders beleidsnota IBOR. van de groenvisie. 2. Verbeteren van de groene 2.1 Uitvoeren van projecten binnen de leefomgeving. kaders van de groenvisie.

48

Wonen en leefbaarheid Ambitie Ontwikkelingen woningbouwopgave Met de komst van 500 nieuwe woningen in de periode 2023-2030, weggezet in een goede mix, spelen we in op het woningtekort in onze gemeente. De nieuwe woningen geven mogelijkheden voor senioren om kleiner te gaan wonen, mogelijkheden voor starters, maar ook voor mensen die graag in bijzondere woonvormen willen wonen. Het aantal huurhuizen in het goedkope en middensegment neemt toe. Het bouwen van nieuwe woningen bevordert de doorstroom. Er komt ruimte voor jonge gezinnen om in Borger-Odoorn te wonen. Bij het ontwikkelen van nieuwe woningbouwplannen, maar ook bij lopende plannen, spelen we in op de kansen die zich voordoen in de markt. Woonvisie 2022+ Deze woningbouwontwikkelingen sluiten aan bij de ambitie ‘groei van het inwonersaantal’. Deze ambitie is vertaald naar de Woonvisie 2022+ gemeente BorgerOdoorn en bijbehorende uitvoeringsagenda. Dit beleid richt zich op de korte termijn (komende 2-4 jaar). Maar er is ook aandacht voor de middellange termijn (tot 2030). Dit koppelen we onder andere aan de mogelijke inbreidingslocaties in de dorpen (opgehaald bij de dorpen), met daarnaast de focus op eigen gronden. Zoals in Borger, Drouwenermond en Nieuw-Buinen. Deze lijn zetten we de komende jaren door. We proberen processen te versnellen en waar mogelijk een goede prioriteitstelling bij nieuwe initiatieven te stellen.

Het betekent ook dat we soms goed afgewogen risico’s moeten nemen om de doelen te realiseren. Denk aan het aankopen van nieuwe gronden en het goed kijken naar de effecten van het Didam-arrest. Ook betekent het in een aantal gevallen dat we onderbouwd 'nee' moeten verkopen, omdat het niet past in het woonprogramma. De komende jaren investeren we structureel in het woonprogramma. Het gaat hierbij gedeeltelijk om voorfinanciering, die de gemeente weer terugkrijgt vanuit de grondexploitatie en de anterieure overeenkomsten en gedeeltelijk om inzet van externe expertise. Nieuw woonbeleid De huidige Woonvisie 2022+ loopt in 2026 af. Er ligt het wetsvoorstel ‘Regie versterking volkshuisvesting’. Hierin staat dat een volkshuisvestingsprogramma verplicht is. Dit programma vervangt de woonvisie en krijgt een plek in de beleidscyclus van de Omgevingswet. Deze verplichting geldt volgens het wetsvoorstel vanaf 2026. Het volkshuisvestingsprogramma richt zich op de woonbehoefte, inclusief zorg- en ondersteuningsbehoeften van aandachtsgroepen en ouderen en voldoende betaalbare woningbouw. Daarbij moeten we samen met omliggende gemeenten afspraken maken over de verdeling van sociale huur, middenhuur en huisvesting voor aandachtsgroepen. In 2026 gaan wij met een volkshuisvestingsprogramma aan de slag. Maatschappelijk vastgoed Het maatschappelijk vastgoed in onze gemeente is speerpunt van beleid.

We geven uitvoering aan dit beleid om met name de onderwijs- en binnensportaccommodaties te vernieuwen. De plannen voor de vernieuwing van de onderwijsaccommodaties in Valthermond en 2e Exloërmond werken we uit. De school in Buinerveen wordt gerealiseerd.

49

Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken? 1. Woningtekort verminderen: voldoende (sociale) huur- en koopwoningen en daarmee de betaalbare woningvoorraad vergroten. 2. Bouwen voor bepaalde doelgroepen (ouderen, starters en bijzondere woonvormen). 3. Kwaliteit verbeteren woningvoorraad/goed geïsoleerde woningen. 4. Voorbereiden nieuw woonbeleid.

Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We gaan verder met het ingezette beleid en specifiek op particuliere initiatieven. Hierin voldoen we momenteel ruim aan onze ambitie. 2.1 We realiseren in verschillende kernen woningen en projecten, overeenkomstig de Woondeal. 2.2 We hebben hierbij specifiek aandacht voor jongeren en ouderen. 3.1 Een aantal buitenplanse omgevingsactiviteiten (BOPA) gaan we voorleggen aan de raad. Een voorbeeld zal de ontwikkeling van het Esdalcollege zijn. 4.1 Uitvoeren woningmarktonderzoek. 4.2 We komen in Q2 van 2026 met een nieuwe visie op ons Woonbeleid, deze beleidsdocumenten worden hier onderdeel van. 4.3 Opstellen urgentieverordening. 4.4 Actualiseren grondbeleid. 4.5 Afronden van de uitvoering van een doelgroepen en behoefteanalyse.

50

Openbare orde en veiligheid Ambitie De weerbaarheid tegen ondermijnende criminaliteit is ook in 2026 nog steeds de rode draad in de werkzaamheden. In dat jaar worden de inspanningen voor het de 'Drentse aanpak ondermijning' afgerond. Dit is een convenant tussen de provincie Drenthe, de 12 Drentse gemeenten en de 4 inliggende waterschappen dat begin 2024 is aangegaan. Met de bij deze begroting gevraagde extra middelen voor formatie-uitbreiding willen we in 2026 ook beginnen met het inlopen van ontstane achterstanden in het werk. Dit zijn achterstanden die zijn ontstaan door het substantieel achterblijven van de OOV-formatie in Borger-Odoorn ten opzichte van de formatieve ontwikkelingen bij de andere Drentse gemeenten.

Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Een gemeente Borger-Odoorn 1.1 Realiseren van de in de Drentse die weerbaar is tegen Aanpak Ondermijning (DAO), en de ondermijnende criminaliteit. Drentse doorontwikkeling daarvan in 2026, aangegeven concrete ambities. 1.2 Actieve deelname van de gemeente Borger-Odoorn aan de (sub)werkgroep(en) Drentse Aanpak Ondermijning die ten behoeve van de gezamenlijkheid van convenantpartners producten, campagnes, regelgeving en beleidsdocumenten ontwikkelen. 2. De samenwerking tussen zorg 2.1 Als gemeentelijk team Openbare Orde en Veiligheid, eerst als pilot, en veiligheid verder gaan deelnemen in het intensiveren. Netwerkoverleg van de Stichting Sociale Teams Borger-Odoorn. 2.2 Als gemeentelijk team Openbare Orde en Veiligheid, eerst als pilot, onze werkplek wat vaker 'in residence' te kiezen; zoals in de buurtkamers en bij welzijnsorganisatie Andes en de Stichting Sociale Teams BorgerOdoorn. 3. De leefbaarheid en veiligheid 3.1 BOA-inzet verder in de openbare ruimte verder professionaliseren door gebruik v/e verbeteren. digitaal handhavingssysteem. Dit bespaart veel tijd aan administratieve handelingen, die dan besteed kan worden aan toezicht houden, wet- en regelgeving handhaven en hulpdiensten assisteren. 3.2.

Daarnaast gaan we, bij toekenning van de gevraagde extra middelen, de ureninzet van de BOA’s vergroten.

51

Wegen en verkeer Ambitie We hebben 3 kernopgaven voor het verkeersbeleid. Deze hebben wij geformuleerd op basis van de beleidskaders, de toekomstige trends, ontwikkelingen en overkoepelende aandachtspunten. 1. Het bewaken en bevorderen van de kwaliteit van de leefomgeving. Dit sluit aan bij de toekomstige ontwikkelingen op het gebied van wonen, recreatie en toerisme. 2. Het creëren van een heldere en eenduidige verkeersstructuur. 3. Het bieden van een verkeersveilig verkeerssysteem voor alle verkeersdeelnemers. In het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan (GVVP) zijn de kernopgaven doorvertaald naar doelstellingen, uitgangspunten en maatregelen. Het Fietsplan Borger-Odoorn is leidend voor de fietsinfrastructuur. Dit plan is een uitwerking van het GVVP op dit thema. Daarnaast werken we samen met onze partners aan de planontwikkeling voor de realisatie van de Nedersaksenlijn en de beoogde nieuwe stationslocatie voor NieuwBuinen en Stadskanaal. Wij willen beschikken over een goed en veilig wegennetwerk tegen zo laag mogelijke onderhoudskosten. Naast de belangrijke hoofdstructuur (doorgaande wegen) zijn wij ook eigenaar van veel plattelandswegen in de buitengebieden. Om onderhoudskeuzes te kunnen maken, hebben wij de verhardingen binnen de gemeente ingedeeld in weegcategorieën. Elke wegcategorie kent een eigen onderhoudsbeleid.

De indeling in wegcategorieën gebruiken wij ook bij het prioriteren van de onderhoudsprojecten.

Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Verbeteren 1.1 Uitvoeren van projecten binnen de verkeersveiligheid, leefbaarheid kaders van het GVVP. 1.2 Verdere ontwikkeling HUB Borger. en bereikbaarheid. 1.3 Inzet om samen met andere stakeholders de Nedersaksenlijn te realiseren. 2. Het beheren van de openbare 2.1 Uitvoeren van projecten op basis ruimte op grond van de van het beleidsnota IBOR. meerjareninvesteringsprogramma.

52

WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze leefomgeving

Begroting 2026 Lasten

Totaal x € 1.000

Baten

Saldo

26.085 10.772 15.313

53

Begroting 2025

Rekening 2024

Lasten

Baten Saldo

Lasten

25.629

9.969 15.661 29.934 12.728 17.206

Baten

Saldo

Onze portemonnee

Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: - Overzicht van baten en lasten; - Financiële beleidskaders; - Bezuinigingen; - De Knoppen; - Financiële begroting; - Wat mag het kosten?

54

Overzicht van baten en lasten

De gemeente heeft in 2026 ruim € 112,9 miljoen aan baten. Het grootste deel hiervan komt van het Rijk, namelijk ca. € 73,8 miljoen. Daarnaast ontvangen wij ongeveer € 16,3 miljoen aan heffingen (OZB, afvalstoffenheffing, rioolrechten, toeristenbelasting e.d.). De overige opbrengsten zijn onder andere opbrengsten voor leges, rente, huren en pachten. Met deze totale opbrengsten kunnen we uitvoering geven aan de ambities en doelen die in de thema’s benoemd zijn.

De gemeente is niet uit op het maken van winst. Daarom zijn de totale lasten gelijk aan de totale baten, dus ook ruim € 112,9 miljoen. Aan het thema ‘Onze inwoners’ wordt ca. € 48,4 miljoen uitgegeven. Aan het thema ‘Onze leefomgeving’ ruim € 26 miljoen, het thema ‘Onze toekomst’ ca. € 7,4 miljoen en aan ‘Onze economie’ ruim € 0,7 miljoen. Daarnaast is er nog een thema ‘Onze portemonnee’ waar ruim € 30,3 miljoen aan wordt uitgegeven.

55

Financiële Beleidskaders In bijlage 2 geven we de financiële kaders weer. In de Kadernota 2026 zijn deze kaders geactualiseerd. Deze begroting is op basis van de meest recente financiële kaders opgesteld. In de Kadernota 2026 is voorgesteld om in te stemmen met de financiële kaders. Met ingang van 2026 is in afwijking van de bestaande kaders besloten om 25% van de ozb opbrengst die is ontstaan door areaaluitbreiding toe te voegen aan het budget voor het beheer van de openbare ruimte.

Structurele investeringsruimte We willen graag een 'warme overdracht' voor de nieuwe bestuurders in de volgende bestuursperiode. Aan het begin van de huidige bestuursperiode hebben we financiële middelen van het vorige bestuur ontvangen voor nieuw beleid. Ons uitgangspunt is dat de structurele en incidentele ruimte voor nieuw beleid in de Begroting 2026 vergelijkbaar is met die van de Begroting 2022. Om dit te kunnen realiseren hebben we in de Kadernota 2026 voorstellen geprioriteerd ter hoogte van indicatief € 1 miljoen structureel en € 3 miljoen incidenteel. Voor het maken van een goede afweging hebben we ook voorstellen niet geprioriteerd zodat uw raad met alternatieven kan komen. In totaal zijn de geprioriteerde en niet geprioriteerde voorstellen ter hoogte van € 1,5 miljoen structureel en € 4 miljoen incidenteel. In bijlage Zoektocht naar financiële ruimte zijn de voorstellen toegelicht.

56

De Knoppen In dit onderdeel beschrijven we de beschikbare bestedingsruimte voor het begrotingsjaar 2026 en de meerjarenbegroting 2027-2029. We beschrijven hoe de bestedingsruimte zich heeft ontwikkeld ten opzichte van de Kadernota 2026. Met deze bestedingsruimte kunnen we onze nieuwe of gewijzigde ambities realiseren. De bestedingsruimte bestaat uit 5 knoppen: Knop saldo begroting: de structureel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor meerjarige uitgaven.

Knop beleidsintensivering: de incidenteel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor eenmalige uitgaven.

Knop belastingen: de mogelijkheid om financiële ruimte te creëren door de belastingen extra te verhogen. Knop bezuinigingen: de middelen die we kunnen vrijspelen door oud beleid te schrappen om ambities en dus nieuw beleid te realiseren.

Knop vrije algemene reserve (VAR): de middelen die we eventueel aanvullend beschikbaar hebben om onze ambities te realiseren.

57

2.1 Knop 1: Saldo begroting In onderstaand overzicht is het verloop van knop 1 saldo begroting zichtbaar. Knop 1

Saldo begroting

2026

Stand Kadernota 2026

2027

2028

2029

28.699

189.944

93.787

971

0

0

0

0

-154.421

-154.421

-154.421

-154.421

23.775

23.775

23.775

23.775

-10.000

-10.000

-10.000

-10.000

47.380

-11.644

-26495

-51.802

17.621

-254.441

-241860

-193.330

28.098

27.547

26997

26.447

6.525

6.525

6.525

6.525

350.000

350.000

350.000

350.000

-300.000

0

0

0

37.677

167.285

68.308

-1.835

Ontwikkelingen

1. Nieuwe Autonome bestedingsvoorstellen 2. Verlofsparen 3. Wethouderspensioen 4. Slachtofferhulp 5. Overige mutaties 6. Financiering 7. Materieel 8. Huren Overheveling van indexaties Overheveling naar knop 2 Beleidsintensivering

Stand begroting 2026

Toelichting De in de Kadernota 2026 vermelde mutaties zijn verwerkt in het saldo van de "Stand Kadernota 2026". De onderstaande zaken zijn toegevoegd sinds de Kadernota 2026: 1. Nieuwe Autonome voorstellen: er zijn geen nieuwe autonome voorstellen geweest die ten laste van Knop 1 Saldo begroting worden gebracht. 2. Verlofsparen: op basis van een geactualiseerde berekening moet de voorziening worden verhoogd. 3. Wethouderspensioen : in verband met de overheveling van taken naar een pensioenfonds onstaat er een voordeel. 4. Slachtofferhulp: dit is de bijdrage van onze gemeente aan Slachtofferhulp Nederland. 5. Overige mutaties: dit betreft de verzameling van hogere of lagere uitgaven en inkomsten voor de afvalverwijdering, riolering, ozb. 6. Financiering: dit is ontstaan door de hogere rente. 7. Materieel: dit betreft de actualisatie van de kapitaallasten van het materieel. 8. Huren: dit betreft een aanpassing aan de werkelijk te ontvangen vergoedingen voor huren en erfpacht.

58

9. Overheveling van indexaties: we hevelen € 350.000 over van indexaties. Deze brengen wij ten gunste van het budget voor knop 1. Hiermee maken we het mogelijk om structurele uitgaven te doen. 10. Overheveling naar knop 2 Beleidsintensivering: we hevelen € 300.000 over naar knop 2, hiermee beperken we de onttrekking uit de VAR. 2.2 Knop 2: Budget beleidsintensivering In onderstaand overzicht is het verloop van knop 2 budget beleidsintensivering zichtbaar. Knop 2

Beleidsintensivering

2026

Stand Kadernota 2026

255.272

2027

2028

2029

0

0

0

0

0

0

Ontwikkelingen

1. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen

-2.408.000

2. Onttrekking uit VAR

2.108.000

Overheveling van knop 1 saldo begroting

300.000

Stand begroting 2026

255.272

Toelichting De onderstaande zaken zijn toegevoegd sinds de Kadernota 2026: 1. Evaluatie verzelfstandiging zwembaden 2. Gebiedsontwikkeling Nieuw Buinen / Nedersaksenlijn 3. Bijdrage Programma ontwikkelperspectief Zuid- en Oost- Drenthe 4. Doorfietsroute Emmen - Borger 5. Regionaal Vrijetijdseconomie en Verhalen 6. Voortzetting Samenwerkingsovereenkomst Dutch Techzone (te gebruiken in 2026-2029) Het gaat om een totaalbedrag van € 547.000. Samen met de in de Kadernota aangedragen wensen ter hoogte van € 1.861.000 bedraagt het € 2.408.000. De dekking vindt plaats door een onttrekking uit de VAR € 2.108.000 en een overheveling van knop 1 Saldo begroting van € 300.000.

59

2.3 Knop 3: Belastingen Hieronder het verloop van knop 3 belastingen. Knop 3

Belastingen

2026

Stand Kadernota 2026

2027

2028

2029

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontwikkelingen

Stand begroting 2026

Toelichting We verhogen in deze begroting de OZB op basis van het coalitieakkoord met 2,75%. Dit leidt niet tot extra verhoging van de gemeentelijke belastingen. Over het tarief toeristenbelasting is in de Kadernota 2025 al een besluit genomen.

60

2.4 Knop 4: Bezuinigingen Hieronder de opgenomen bezuinigingen. Knop 4

Bezuinigingen

2026

Stand Kadernota 2026

2027

2028

2029

0

0

0

0

0

0

0

0

Ontwikkelingen

Stand begroting 2026 Toelichting Deze begroting bevat geen bezuinigingen.

61

2.5 Knop 5: Vrije Algemene Reserve (VAR) Uit onderstaand overzicht blijkt het verloop van de VAR. In de paragraaf Weerstandsvermogen is een toelichting gegeven. Het verloop van de VAR is als volgt

Bedrag

Stand per 1 januari 2025

5.391.139

AF : Bestuurlijke Voorstellen BERAP 2025-I AF : Afboeken Investeringen met oorspronkelijke boekwaarde lager dan € 25,000 AF : Amendementen begroting 2025 Slagkracht kleine particuliere bouwiniatieven AF : Amendementen begroting 2025 Verkeersveiligheid Zandberg AF : Amendementen begroting 2025 '80-jarig vrijheid

n.v.t -1.422.544

AF : Bestuurlijk voorstellen Begroting 2025

-1.650.000

-350.000 -200.000 -30.000

BIJ : Bufferreserve Gronden

500.000

BIJ : Rekeningresultaat 2024

2.258.403

BIJ : Opheffen COVID reserve*

416.676

Stand per 1 januari 2026

4.913.674

AF: Kadernota 2026 (sluitend krijgen) AF: Kadernota 2026 (motie Wijkrenovatie) Storting in de Bestemmingsreserve Wijkrenovatie AF: Bestuurlijke voorstellen na de Kadernota 2026

-2.108.000

BIJ : Overboeking van Reserve Ontheemden

3.000.000

BIJ : Bufferreserve Gronden

-350.000 -250.000

600.000

Stand na vaststelling Begroting 2026

5.805.674

* De intentie om de Covid reserve op te heffen is reeds in 2024 uitgesproken. De formele besluitvorming en verwerking vindt in deze begroting plaats.

62

Knop 5

Vrije reserve

2026

Stand Kadernota 2026

5.391.139

Ontwikkelingen 414.535

Stand begroting 2026

5.805.674

Toelichting De stand per 1 januari 2025 is € 5.391.139. De stand na vaststelling van de begroting 2026 bedraagt naar verwachting circa € 5.806.000.

63

Geactualiseerde saldi - Detailoverzicht knoppen Hieronder staan de geactualiseerde standen van Saldo begroting (knop 1, het budget Beleidsintensivering (knop 2), indexaties en het budget voor de uitvoering van het Meerjarig-investeringsplan.

Knop 1: Saldo begroting

2026

2027

2028

2029

Beginstand begroting 2025

678.698

189.944

93.787

970

overheveling naar knop 2

-650.000

0

0

0

28.698

189.944

93.787

970

Mutaties na de Kadernota 2026

-41.022

-372.659

-375.478

-352.806

Overheveling van indexaties

350.000

350.000

350.000

350.000

Overheveling naar knop 2 Beleidsintensivering

-300.000 167.285

68.309

-1.836

0

0

0

Eindsaldo knop 1 Kadernota 2026

37.676

Eindsaldo knop 1 Begroting 2026 Knop 2: Beleidsintensivering DPL

Beginstand begroting 2025

1.115.772

Overheveling van knop 1

650.000

Zoektocht (incidenteel)

500.000

Autonome voorstellen

-1.160.500

Overhevelen naar indexaties

-1.200.000

Onttrekking uit de VAR

350.000

Eindsaldo knop 2 Kadernota 2026

255.272

Aanvullende Autonome voorstellen na de Kadernota Storting in de BR Wijkrenovatie

-250.000

Onttrekking uit de VAR tbv wijkrenovatie

250.000 -1.861.000

Bestuurlijk voorstellen uit de Kadernota 2026

64

Budget voor indexaties

Aanvullende Bestuurlijk voorstellen na de Kadernota

-547.000

Onttrekking uit de VAR

2.108.000

Overheveling van knop 1 saldo begroting

300.000

Eindsaldo knop 2 Begroting 2026

255.272

Beginstand begroting 2025

-309.683

960.718

1.590.042

1.083.084

effecten decembercirculaire

307.693

410.907

511.491

511.491

mutaties

-1.158.931

-1.274.520

-1.315.709

-1.222.688

van knop 2

1.200.000

Eindsaldo indexaties Kadernota 2026

39.079

97.105

785.824

371.887

Aanvullende indexaties na de Kadernota

954.808

1.111.264

1.303.723

2.714.307

overheveling naar knop 1

-350.000

-350.000

-350.000

-350.000

Eindsaldo indexaties Begroting 2026

643.887

858.369

1.739.547

2.736.194

Meerjaren Beginstand begroting 2025 investeringsplan (MJIP) verhoging financiele ruimte vanaf 2026

2.901

2.901

2.901

2.901

500.000

500.000

500.000

500.000

500.000

500.000

500.000

-502.771

-502.771

-502.771

-502.771

130

500.130

500.130

500.130

voorzet mutaties financiele ruimte

1.000.000

1.000.000

1.000.000

1.000.000

overhevelen naar mjip

-500.000

-1.000.000

-1.000.000

-1.000.000

overhevelen naar knop 2 Eindsaldo financiele ruimte

-500.000 0

0

0

0

verhoging financiele ruimte vanaf 2027 voorzet college mjip Eindsaldo MJIP Financiele ruimte

65

Financiële begroting In dit onderdeel komen verschillende financiële onderdelen aan bod, zoals de invulling van de stelpost indexatie en een specificatie van het Gemeentefonds.

Vennootschapsbelasting en overhead Vennootschapsbelasting Door de inwerkingtreding van de ‘Wet modernisering Vennootschapsbelasting (VPB) overheidsondernemingen’ zijn gemeenten per 1-1-2016 VPB verschuldigd over winstgevende ondernemersactiviteiten. Alleen de activiteiten binnen de grondexploitaties zijn voor de gemeente Borger-Odoorn VPB plichtige activiteiten. We hebben geen raming opgenomen voor te betalen VPB. Als wij over 2026 VPB verschuldigd zijn dan wordt deze gedekt uit de bufferreserve gronden. Overhead Sinds het jaar 2017 presenteren gemeenten conform BBV wetgeving een overzicht van de overheadkosten in hun begroting. Voor de overhead is een landelijk verplicht gestelde definitie gemaakt. De definitie van overhead luidt: ‘alle kosten die samenhangen met sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.’ Het uitgangspunt is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en/of activiteiten. De overhead bedraagt in 2026: € 15.065.217. Onder de overhead vallen bijvoorbeeld de kosten van het gemeentehuis, maar ook de salariskosten van de ondersteunende afdelingen, zoals financiën, juridische zaken en communicatie. Overheadpercentage Voor het bepalen van bepaalde tarieven, zoals de kosten van de reinigingsheffingen en riolering, wordt het overheadpercentage gebruikt. Voor 2026 is het overheadpercentage berekend op 16,66%.

Overheadpercentage per jaar

2021

2022

Overheadpercentage

15,24 %

13,51 13,79% 15,67% 15,33% 16,66% %

2023

2024

2025

2026

Het overheadpercentage wordt berekend door de overhead te delen door de totale lasten minus de overhead. Ten opzichte van andere gemeenten is het lastig aan te geven of het percentage hoog of laag is, omdat gemeenten hun eigen interpretatie geven aan het toerekenen van overheadkosten volgens het BBV.

66

Specificatie Gemeentefonds Hieronder een overzicht van de algemene uitkering. De raming van de meicirculaire 2025 en de septembercirculaire 2025 zijn weergegeven. De raming van de begroting 2026 komt overeen met de raming die is weergegeven voor de septembercirculaire. Gemeentefonds 2026

Mei

September

Verschil

I: Algemene Uitkering

circulaire

circulaire

Algemene Uitkering

58.967.415

59.000.939

33.524

Raming onderuitputting

-150.000

0

150.000

Behoedzaamheid

-210.000

-205.000

5.000

Raming BTW compensatiefonds

450.000

450.000

0

Subtotaal onderdeel I 59.057.415 59.245.939 II: Decentralisatie- en integratieuitkeringen 74.423 74.423 Decentralisatie provinciale taken vergunningverlening, toezicht en handhaving (DU) 66.364 66.364 Voorschoolse voorziening peuters (DU)

188.524

0

0

Armoedebestrijding kinderen (DU)

76.458

76.458

0

Jeugdhulp kinderen in een AZC (DU) Impulsgelden Weerbaar Bestuur/Veilig wonen (DU)

1.629

1.629

0

7.062

7.062

0

Bibliotheekmiddelen (DU)

100.000

100.000

0

Extra capaciteit BOA's (DU)

33.104

33.104

0

Wet kwaliteitsborging bouw (DU)

17.107

17.107

0

Antidiscriminatie voorzieningen (DU)

3.625

3.625

0

Wet betaalbare huur (DU)

19.406

19.406

0

Versterking Omgevingsdiensten

0

5.073

5.073

Register Externe Veiligheidsrisico's (DU) Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (DU)

0

2.485

2.485

0

916.872

916.872

Overheidsbrede Dienstverlening (DU)

0

23.342

23.342

399.178

1.346.950

947.772

4.994.464

5.061.222

66.758

4.994.464

5.061.222

66.758

Totaal onderdeel I

59.057.415

59.245.939

188.524

Totaal onderdeel II

399.178

1.346.950

947.772

Totaal onderdeel III

4.994.464

5.061.222

66.758

Totaal I t/m III 64.451.057 65.654.111

1.203.054

Subtotaal onderdeel II III: Sociaal Domein 3D's Participatie Subtotaal onderdeel III Totaal per onderdeel

67

Toelichting De septembercirculaire 2025 viel in totaliteit voor 2026 € 1,2 miljoen hoger uit dan de meicirculaire 2025. Dit is voornamelijk een gevolg van de extra middelen, ruim € 9 ton, die we hebben ontvangen voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. We hebben deze middelen aan de begroting 2026 toegevoegd.

Stelpost indexatie prijsstijgingen Aanpassing budgetten als gevolg van indexatie Er moeten diverse budgetten worden geïndexeerd. Hiervoor hebben we een stelpost indexatie gevormd. Ook verhogingen van externe partijen komen ten laste van deze stelpost. In onderstaande tabel staan de nieuwe indexeringen. Stelpost indexatie

2026

2027

2028

2029

-309.683

960.718

1.590.042

1.083.084

Bij: effecten decembercirculaire 2024

307.693

410.907

511.491

511.491

Totaal:

-1.990

1.371.625

2.101.533

1.594.575

2026

2027

2028

2029

1. Bedrijfsvoering (3%) lonen

-750.000

-750.000

-750.000

-750.000

2. Bedrijfsvoering (3%) ICT 3. Onderhoud wegen (beleidsplan wegen)

-90.000 -35.000

-90.000 -35.000

-90.000 -35.000

-90.000 -35.000

4. Sociaal medische indicatie

-110.000

-110.000

-110.000

-110.000

5. Schuldhulpverlening

-25.000

-25.000

-25.000

-25.000

6. Huisvestingssubsidie dorpshuizen

-5.600

-5.600

-5.600

-5.600

7. Ter Marse

-8.000

-8.000

-8.000

-8.000

8. Vergoeding gemeente raad

-68.000

-68.000

-68.000

-68.000

9. Lokale rekenkamer

-8.500

-8.500

-8.500

-8.500

10. Anti-discrimininatie

-12.000

-12.000

-12.000

-12.000

11 Schaapskudde

-13.338

-13.338

-13.338

-13.338

12. Gemeenschappelijke reg.

41.207

-74.382

-115.571

-22.550

13. Beheerskosten sporthallen

-34.000

-34.000

-34.000

-34.000

14. Onkruidbestrijding

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-22.500 -15.500

-2.700

-2.700

-2.700

-2.700

Stand Begroting 2025

Indexatie

15. Vergader- en bijkomende kosten gemeenteraad 16. Overige kleine aanpassingen Totaal:

-1.158.931 -1.274.520 -1.315.709 -1.222.688

Nieuwe stand Kadernota 2026

-1.160.921

97.105

785.824

371.887

Toelichting 1.Bedrijfsvoering (3%) lonen In deze kadernota 2026 gaan we uit van een loonstijging van 3%. Dat is 1% voor organisatieontwikkeling en 2% voor loonstijging. Dit leidt tot een stijging van €750.000. In april is er een onderhandelaarsakkoord bereikt over onze nieuwe CAO. Deze moet nog worden teruggelegd naar de achterban, na ledenraadpleging wordt deze definitief.

68

Als we kijken naar de inhoud van het onderhandelaarsakkoord concluderen we voorzichtig dat we kunnen volstaan met deze ophoging. 2. Bedrijfsvoering (3%) ICT Gelet op de ontwikkeling van de ICT-kosten van de afgelopen jaren en de indexatie van deze kosten voor de komende jaren, verwachten we dat deze kosten structureel met € 90.000 zullen stijgen. 3. Onderhoud wegen(beleidsplan wegen) Dit betreft een verhoging van de kapitaalslasten ten behoeve van onderhoud van (weg)verhardingen door hogere uitgaven veroorzaakt door gestegen kosten. 4. Sociaal-medische indicatie Als er sprake is van sociaal-medische redenen kan er voor de inzet van kinderopvang een aanvraag worden ingediend bij de gemeente. Door een aanhoudende stijging in zowel het aantal aanvragen als het aantal geïndiceerde dagdelen, stijgen de kosten naar verwachting met € 110.000. 5. Schuldhulpverlening Uit de prognose van de GKB blijkt dat de te verwachten kosten in 2026 en verder, zullen stijgen met € 25.000. Dit komt door indexatie naar aanleiding van loon- en prijsstijgingen en door een verbeterde inrichting van de eerstelijns schuldhulpverlening. Hierdoor steeg het aantal aanmeldingen bij de GKB . 6. Huisvestingssubsidie dorpshuizen De huisvestingssubsidie dorpshuizen indexeren wij vanaf 1 januari 2025. Door te indexeren kunnen de dorpshuizen de dorpshuisfunctie in de toekomst blijven uitoefenen.

De verhoging bedraagt € 5.600. 7. Ter Marse Het in de begroting opgenomen bedrag voor Dierenasiel Ter Marse is € 8.000 te laag omdat geen rekening was gehouden met een bedrag aan BTW. 8. Vergoeding gemeenteraad Per 1 januari 2025 zijn de vergoedingen voor raadsleden en commissieleden met 7,3% verhoogd. De verhoging is een gevolg van het doorberekenen van de indexatie van de cao-lonen. Daarnaast gaat de onkostenvergoeding voor raadsleden met een klein percentage omhoog. 9. Lokale Rekenkamer Door inflatie zijn de onderzoekskosten van externe bureaus die door de Rekenkamer worden ingehuurd afgelopen jaren flink gestegen. Het budget van de Rekenkamer is sinds 2018 ongewijzigd gebleven. In deze kadernota wordt het budget van de Rekenkamer geïndexeerd. 10. Anti-discriminatie Volgens de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorziening (Wga) moeten gemeenten een onafhankelijke antidiscriminatievoorziening (ADV) inrichten. Discriminatie.nl Drenthe vervult deze taak voor onze gemeente. Discriminatie.nl Drenthe is ondergebracht bij CMO STAMM. De kosten voor de brede basispreventie zijn € 0,91 per inwoner. Daarom moet dit budget opgehoogd worden met € 12.000. 11. Schaapskudde Door prijs-en cao-stijgingen is niet indexeren, niet meer haalbaar. Het voorstel is om de subsidie structureel te verhogen met € 13.338.

69

12. Gemeenschappelijke regelingen Bij het opstellen van de Kadernota 2026 hebben we de informatie uit de begrotingen 2026 en meerjarenramingen 2027-2029 van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) gebruikt. De verschillen tussen onze raming en de ramingen in de begroting van de GR brengen we ten laste van het begrotingssaldo. 13. Beheerskosten sporthallen De beheerskosten voor de sporthallen zijn te laag begroot voor 2025. Mede door een indexering per 1 augustus 2025 stijgt het benodigde bedrag met € 34.000. 14. Onkruidbestrijding Het bestrijden van onkruid doen wij conform IBOR op niveau C. Afgelopen jaar is er een aanbesteding geweest. Het huidige budget is ontoereikend voor de uitvoering. Daarom is voorzien in een verhoging van € 22.500. 15. Vergader- en bijkomende kosten gemeenteraad Door inflatie zijn de vergader- en bijkomende kosten voor de gemeenteraad de afgelopen jaren gestegen. Dit komt o.a. door opname- en streamingskosten, notuleerkosten en externe catering. 16. Overige aanpassingen Dit betreft de aanleg van de padelbanen in sportpark Odoorn. De kosten van de aanleg zijn opgenomen in de begroting. De banen worden verhuurd voor € 2.500, - per baan per jaar. Deze inkomsten gebruiken wij voor het specialistisch onderhoud van de padelbanen. Dit kost per saldo € 2.700, - per jaar. Conclusie We zien voor 2026 een tekort in deze stelpost van ruim € 1 miljoen.

De jaren 2027-2029 zien er gunstiger uit. We gaan ervan uit dat het Rijk voor de gestegen prijzen compensatie biedt. We stellen dan ook voor dat de voordelen die uit de mei- en septembercirculaire voortvloeien, worden toegevoegd aan deze stelpost Indexatie. Als het Rijk hiervoor onvoldoende of geen compensatie biedt, dan komen we bij de begroting 2026 met voorstellen om dit tekort te dichten.

70

Na de besluitvorming over de Kadernota is nog een aantal indexaties bekend geworden. Het betreft: Nieuwe indexaties na de Kadernota Indexatie

2026

2027

2028

2029

17. Stichting Sociale teams 18. Welzijnsorganisatie Andes

-470.000 -25.000

-470.000 -25.000

-470.000 -25.000

-470.000 -25.000

19. ICT verschillende aanpassingen (leerplicht, powerbrowser, Dimpact)

-100.000

-150.000

-200.000

-250.000

20. Straatmeubilair

-12.560

-12.560

-12.560

-12.560

21. Drentse inkoop logeren jeugdhulp (no)

-17.327

-17.327

-17.327

-17.327

pm

pm

pm

pm

-4.806

-4.806

-4.806

-4.806

22. Drentse inkoop gezinshuizen 23. Bezorgen van reisdocumenten en rijbewijzen 24. Effecten Meicirculaire 2025

1.579.581 1.899.227 2.207.353 3.726.436

25. Lagere bijdrage aan Omgevingsdienst

31.769

31.769

31.769

31.769

-500

-500

-500

-500

27. Schoonmaakkosten gemeentelijke gebouwen 28. Extra bijdrage Vrouwenopvang (maatschappelijke opvang)

-120.000 -51.000

-120.000 -62.000

-120.000 -71.000

-120.000 -71.000

29. Effecten Septembercirculaire 2025

144.651

42.461

-14.206

-72.705

Totaal:

954.808 1.111.264 1.303.723 2.714.307

Overheveling naar knop 1 (saldo begroting)

-350.000

-350.000

Nieuwe stand indexatie Begroting 2026

643.887

858.369 1.739.547 2.736.194

26. Speeltuinen ( college 26 aug)

-350.000

Toelichting: 17. Indexatie Sociale teams De begroting 2026 van de Stichting Sociale teams valt hoger uit door stijging van de personeelskosten door de CAO Sociaal Werk en kosten ICT (BOCE). In de CAO zijn meerdere loonstijgingen en wijzigingen in salarisschalen opgenomen. Een deel is in 2025 geïndexeerd, maar om de huidige taken voort te zetten is voor 2026 verdere indexatie nodig. 18. Indexatie Stichting Andes De bijdrage aan de stichting Andes wordt verhoogd. De oorzaken zijn de gestegen loonkosten als gevolg van de wijzigingen in de CAO Sociaal Werk. De indexatie is nodig voor de continuering van de huidige omvang van de welzijnsactiviteiten. 19. ICT verschillende aanpassingen (leerplicht, powerbrowser, Dimpact) De kosten van onze ICT contracten stijgen meer dan de gemiddelde indexpercentage. Dit wordt in eerste instantie veroorzaakt door hogere CAO en krapte op de arbeidsmarkt. Maar ook wettelijke verplichting op gebied van informatieveiligheid en verbeteren digitale dienstverlening stuwen de kosten bij leveranciers omhoog. Zo moeten we voor de leerplichtadministratie over naar een veiligere toepassing, en stijgen de kosten bij Dimpact voor het verbeteren van de digitale dienstverlening volgens nieuwe landelijke standaarden.

71

-350.000

20. Straatmeubilair Het beschikbare bedrag voor onderhoud en vervanging van zit- en picknickbanken en afrastering is de laatste jaren niet geïndexeerd en structureel te laag. Bij de behandeling van het beleidsplan straatmeubilair 2025-2029 (raadsvergadering 10 juli 2025) is aangegeven de structurele last te verwerken in de begroting 2026. 21. Drentse inkoop logeren jeugdhulp Deze kostenstijging voor logeren is het gevolg van een nieuw tarief, vastgesteld op basis van een kostprijsonderzoek en wordt veroorzaakt door factoren zoals overhead, caostijgingen en huisvestingskosten. De nieuwe overeenkomsten gaan in per 1 januari 2026, met een geïndexeerd tarief voor 2025. Het bedrag is een prognose op basis van het aantal jeugdigen dat in 2025 gebruik maakte van logeren. 22. Drentse inkoop gezinshuizen Er heeft een aanbestedingsprocedure gezinshuizen 2026-2029 plaatsgevonden. Vooralsnog zijn er geen signalen dat de tarieven stijgen. De overeenkomsten hebben een startdatum per 1 januari 2026. Dit betekent dat het tarief van 2025 nog moet worden verhoogd middels een indexatie. 23. Bezorgen van reisdocumenten en rijbewijzen De kosten voor het bezorgen van reisdocumenten en rijbewijzen zijn als gevolg van prijsstijgingen te laag en voorgesteld wordt om deze kosten met € 5.000 te indexeren. 24.

Effecten Meicirculaire 2024 We hebben de uitkomsten van de meicirculaire 2025 verwerkt in de begroting. Het netto resultaat wordt toegevoegd aan het budget voor indexaties. 25. Lagere bijdrage aan de Omgevingsdienst De begroting van de Omgevingsdienst is herzien. Dit leidt voor Borger-Odoorn tot een lagere bijdrage. 26. Speeltuinen Voor het indexeren van de kosten van speeltuinen is een structurele toevoeging van € 500 noodzakelijk. 27. Schoonmaakkosten gemeentelijke gebouwen Door de gestegen prijzen als gevolg van inflatie, de nieuwe aanbesteding, het groter worden van de gebouwen en het bewerkelijker worden van de schoonmaakactiviteiten zie we ons genoodzaakt het budget met € 120.000 te verhogen. 28. Extra bijdrage Vrouwenopvang (maatschappelijke opvang). Dit is een extra bijdrage aan de centrumgemeente Emmen die voor ons en andere gemeenten de uitvoering doet van Vrouwenopvang.

72

29. Effecten Septembercirculaire 2025 2026

2027

2028

2029

Stand meicirculaire 2025

64.451.056 65.482.173 65.077.188 66.813.882

Stand septembercirculaire 2025

65.654.111 65.651.443 65.116.739 66.795.428

Effect septembercirculaire 2025

1.203.055

169.270

39.551

-18.454

verschillende taakmutaties

1.058.405

126.810

53.758

54.252

Netto resultaat

144.650

42.460

-14.207

-72.706

af taakmutaties:

Het netto-resultaat hebben we toegevoegd aan het budget voor de indexaties. De extra middelen de we hebben ontvangen voor de verschillende taken hebben we toegevoegd aan de budgetten waarmee we deze taken uitvoeren.

73

Overzicht van incidentele baten en lasten In onderstaand overzicht hebben we de totale incidentele baten en lasten weergegeven. De incidentele reservemutaties zijn hier onderdeel van. Mutaties van de reserves beschouwen we in principe als incidenteel. Behalve als het gaat om reguliere stortingen en/of onttrekkingen die van toepassing zijn op alle jaarschijven en waarvan we niet weten wanneer de storting en/of onttrekking eindigt. Dan beschouwen we de mutatie als structureel. In de tabel daaronder is ook het structureel begrotingssaldo zichtbaar. Zichtbaar is dat het structureel begrotingssaldo in alle jaren positief is. Onder de tabellen lichten we de incidentele lasten en baten toe. 2026

2027

2028

2029

299.500

94.000

57.000

51.000

Incidentele lasten 1. Storting Bufferreserve gronden 2. Budget beleidsintensivering 3. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen uit Kadernota)

255.272 1.115.772 1.115.772 1.115.772 1.861.000

4. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen (nieuw)

547.000

5. Sociaal domein (jeugd en wmo)

1.000.000

Saldo incidentele lasten

3.962.772 1.209.772 1.172.772 1.166.772

Incidentele baten 1. Onttrekking bufferreserve gronden

0

0

0

2. Onttrekking VAR

-600.000 -2.708.000

Saldo incidentele baten

-3.308.000

0

0

0

Saldo incidentele baten en lasten

654.772 1.209.772 1.172.772 1.166.772

(incl. mutaties reserves) Omschrijving Saldo van baten en lasten

2026

2027

2028

2029

-1.146.327 2.490.994 3.276.093 4.215.694

Saldo mutaties reserves

2.133.162

Begrotingssaldo na bestemming

986.835 2.191.427 2.973.627 3.900.129

Incidentele baten en lasten (saldo)

654.772 1.209.772 1.172.772 1.166.772

Structureel begrotingssaldo

-299.567

-302.466

-315.565

1.641.606 3.401.198 4.146.399 5.066.901

74

Toelichting incidentele baten en lasten Incidentele lasten 1. Dit zijn de stortingen in de bufferreservegronden voor de verwachte winsten. 2. Dit is budget beleidsintensivering. Het budget dat beschikbaar is in de begroting voor incidentele bestedingsvoorstellen. 3. Dit betreft de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen uit de Kadernota 2026. Deze zijn hieronder toegelicht:

3.1

Beleidsmatige voorstellen Trainees

3.2

Uitvoeringsbudget bewegen in de openbare ruimte

3.3

Formatie griffie

3.4

Mentale weerbaarheid ter voorkoming schooluitval

3.5

Kansencoach

3.6 3.7

budgetcoaches en projectcoördinator Financieel Team LEADER bijdrage Oost-Drenthe 2024-202

3.8

Dutch TechZone

3.9

Bijdrage programma Vitale Vakantieparken(VVP) Drenthe 2025-2027

3.10 Beleidsadviseur Openbare Orde en Veiligheid 3.11 BOA (digitale handhavingsysteem en uitbreiding capaciteit)

3.12 Griffie / verkiezingen inwerken nieuwe raad

3.13 Informatieveiligheid extra kosten

3.14 Omgevingswet: geluid (aandachtsgebieden) in beeld brengen

75

2026 Waarom incidenteel? 265.000 Trainees geven een tijdelijke impuls aan de organisatie. Het is geen structurele vacatureruimte. 100.000 Dit budget is alleen voor 2025 beschikbaar gesteld. De komende jaren is afhankelijk van de mogelijkheid van co-financiering. 96.000 Dit betreft de lasten van de incidentele formatieuitbreiding van de griffie. 90.000 Het betreft een incidenteel budget voor peer to peer coaching voor jonger door jongeren. 210.000 Door het wegvallen van subsidies is er vanaf 2025 geen dekking. Voor 2025 en 2026 is incidenteel € 210.000 beschikbaar gesteld. We zoeken naar structurele financiering voor de komende jaren. 175.000 Dit betreft een tijdelijk budget voor 2026 38.000 Dit is een eenmalige aanvullend bijdrage 26.000 Dit betreft een eenmalige bijdrage om de deelname aan de Dutch Techzone voort te zetten in 2026. 20.000 Budget is eenmalig beschikbaar gesteld voor de verlenging van het programma. 90.000 Eenmalige impuls om de taken te kunnen blijven uitvoeren 50.000 Incidentele impuls voor het verhoging capaciteit BOA's en voor aanschaf van een digitaal handhavingssysteem. 65.000 In verband met de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen in 2026. 100.000 Doordat er geen structurele financiële ruimte is, stellen we voor dit in 2026 incidenteel te dekken.

18.000 Dit betreft een incidentele activiteit omdat de verplichting om een BGE vast te stellen nog niet wettelijk van kracht is.

3.15 Volkshuisvestingprogramma

3.16 Pilot Tiny Houses uitvoeren 3.17 Streektaal op plaatsnaamborden

3.18 Herijking gezondheidsbeleid incidenteel

3.19 Sport- en cultuurgala

3.20 Werkbudget buurtsport coaches/cultuurcoaches

3.21 Ketenaanpak: Overgewicht en obesitas kinderen

3.22 Borgen ketenaanpakken Preventie en Inclusie 3.23 Naschoolse activiteiten

3.24 Behouden buurtkamers

76

Het opstellen gebeurt nu alleen vooruitlopend op toekomstige wetgeving. 50.000 We stellen voor om in 2026 € 50.000 beschikbaar te stellen voor het begeleiden en het laten opstellen van een nieuw volkshuisvestingsprogramma 10.000 Betreft een pilot 70.000 Een eerste inschatting van de kosten voor vervanging van de bebouwde komborden door tweetalige versies komt uit op ongeveer € 70.000. Dit is een inschatting van de kosten voor de aanschaf van borden. En op enkele locaties nieuwe palen en plaatsingskosten. 25.000 De GGD Drenthe heeft in 2024 haar ‘Volksgezondheid Toekomst Verkenning’ afgerond. Het is gewenst om in navolging op deze verkenning binnen 2 jaar het gemeentelijk beleid te herijken. 10.000 Eenmalige impuls vanwege de aangescherpte bestedingsregels binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord. Waardoor de huidige financiering niet langer wordt gedekt. 30.000 Eenmalige bijdrage ondersteuning sport en cultuur coaches die niet meer vanuit het gezond en Actief Leven Akkoord worden vergoed. 50.000 De middelen zijn een tijdelijke overbrugging na het wegvallen van Gezond en Actief Leven Akkoord en zijn bedoeld om lopende programma’s voort te zetten. 70.000 Eenmalige investering om de ketenaanpakken te verbeteren en te versterken. 75.000 Het betreft hier een uitgave waarvoor geen structurele dekking in de begroting aanwezig is.

De behoefte aan naschoolse activiteiten en de verankering van het programma Backpack zijn weliswaar wenselijk en toekomstgericht, maar op dit moment is er geen vaste, jaarlijkse financieringsbron 75.000 Om de buurtkamers op locaties voort te kunnen zetten en door te kunnen ontwikkelen.

3.25 Ketenaanpak: Welzijn op Recept

38.000 De recente ontwikkelingen in de huisartsenzorg onderstrepen de urgentie van dit programma. Het is essentieel om de benodigde middelen voor 2026 beschikbaar te stellen om in te spelen op de groeiende vraag en de effectiviteit van het programma voort te zetten. 15.000 Er zijn geen structurele middelen. Daarom stellen we voor om dit in 2026 incidenteel te dekken.

3.26 Kinderraad

Totaal: 1.861.000 4. Dit betreft de incidentele Bestedingswensen die zijn ontstaan na de besluitvorming over de Kadernota 2026. Deze zijn hieronder toegelicht: Beleidsmatige voorstellen Nieuwe Bestedingsvoorstellen (na de Kadernota 2026) 4.27 Evaluatie verzelfstandiging zwembaden

4.28 Gebiedsontwikkeling Nieuw-Buinen /NSL

4.29 Bijdrage Programma ontwikkelperspectief Zuid- en Oost-Drenthe

4.30 Doorfietsroute Emmen-Borger (WOKT)

4.31 Regiodeal Vrijetijdseconomie en Verhalen 4.32 Voortzetting Samenwerkingsovereenkomst Dutch TechZone (te gebruiken in 20262029) 4.33 Jongerenhub

TOTAAL

Incidenteel

Waarom incidenteel?

2026 25.000 Eenmalige impuls voor onderzoek naar verzelfstandiging van de 3 zwembaden in de gemeente. 350.000 Eenmalige reservering van middelen om de gebiedsontwikkeling NieuwBuinen in gang te zetten vooruitlopend op rijksmiddelen. 25.000 Het gaat om een tijdelijke bijdrage aan een strategisch project dat gericht is op het ontwikkelen van een gezamenlijk perspectief voor de regio. PM De gemeentelijke bijdrage betreft een eenmalige cofinanciering in het kader van de subsidieaanvraag voor de doorfietsroute EmmenBorger. 63.000 Eenmalige cofinanciering binnen de Regio Deal. 84.000 Eenmalige impuls voor voortzetting van de strategische samenwerking. PM Investering voor onderzoek naar het realiseren van een jongerenhub 547.000

5. Sociaal Domein. Dit betreft de incidentele verhoging van de budgetten voor de uitvoering van de jeugd en de Wmo in 2026.

77

Incidentele baten 1. Dit zijn de onttrekkingen aan de bufferreservegronden. Deze worden in de VAR gestort. 2. We onttrekken incidenteel € 2.708.000 aan de VAR voor bestuurlijke bestedingsvoorstellen.

78

Meerjarenbegroting 2026 - 2029 De meerjarenbegroting 2026 t/m 2029 is opgesteld zodat de presentatie van de vier thema’s met aanvullend de afzonderlijke taakvelden die tot Onze Portemonnee behoren inzichtelijk zijn. Hiermee wordt tevens voldaan aan de BBV voorschriften die van toepassing zijn op de weergave van de recapitulatie van onze baten en lasten. In onderstaande twee overzichten geven we in het eerste overzicht inzicht in de baten en lasten van de thema’s en van de taakvelden van Onze Portemonnee voor de jaren 2026 tot en met 2029. Voor 2026 wordt verwezen naar de recapitulatie van baten en lasten. In het tweede overzicht worden niet de baten en lasten per jaar maar de mutaties in de saldi van de thema’s en taakvelden weergegeven van de betreffende jaren. Overzicht I MEERJARENBEGROTING X € 1.000 THEMA'S / TAAKVELDEN

2027 Lasten

2028

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Thema 1 Onze inwoners

45.721

9.417

-36.305

43.927

9.784

-34.143

Thema 2 Onze economie

571

2.373

1.802

575

2.373

1.798

Thema 3 Onze toekomst

5.562

812

-4.750

5.638

812

-4.826

Thema 4 Onze leefomgeving

25.106

8.975

-16.131

25.419

8.982

-16.437

Totaal thema's

76.960

21.576

-55.384

75.559

21.951

-53.608

1.785

2.011

226

1.774

1.999

226

103

5.874

5.771

103

6.035

5.932

OZB niet-woningen

-

1.896

1.896

-

1.948

1.948

Belastingen overig

168

-

-168

168

-

-168

Algmene uitkering gemeentefonds

-

60.684

60.684

-

60.468

60.468

Overige uitkeringen gemeentefonds

-

4.968

4.968

-

4.648

4.648

Totaal algemene dekkingsmiddelen

2.055

75.433

73.377

2.044

75.100

73.056

Overhead

15.636

326

-15.310

16.298

326

-15.972

Algemene lasten, baten

143

-50

-193

150

-50

-200

Vennootschapsbelasting

-

-

-

-

-

-

Treasury OZB woningen

Beleidsintensivering

-

-

Calamiteiten, onvoorzien

-

-

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

94.794

97.285

2.491

94.051

97.328

3.276

8.126

7.827

-300

8.113

7.811

-302

102.920

105.112

2.191

102.164

105.138

2.974

79

MEERJARENBEGROTING X € 1.000 THEMA'S / TAAKVELDEN

2029 Lasten

2030

Baten

Saldo

Lasten

Baten

Saldo

Thema 1 Onze inwoners

43.959

9.806

-34.153

43.925

9.806

-34.119

Thema 2 Onze economie

578

2.373

1.795

578

2.373

1.795

Thema 3 Onze toekomst

5.758

812

-4.946

5.733

812

-4.921

Thema 4 Onze leefomgeving

25.611

9.050

-16.561

25.716

9.045

-16.672

Totaal thema's

75.906

22.041

-53.865

75.952

22.036

-53.916

1.678

1.904

226

1.607

1.833

226

103

6.201

6.098

103

6.371

6.268

OZB niet-woningen

-

2.002

2.002

-

2.057

2.057

Belastingen overig

168

-

-168

168

-

-168

Algmene uitkering gemeentefonds

-

62.283

62.283

-

62.766

62.766

Overige uitkeringen gemeentefonds

-

4.513

4.513

-

4.048

4.048

Totaal algemene dekkingsmiddelen

1.948

76.902

74.954

1.877

77.075

75.198

Overhead

16.955

326

-16.629

17.003

326

-16.677

Algemene lasten, baten

194

-50

-244

233

-50

-283

Vennootschapsbelasting

-

-

-

-

-

-

Treasury OZB woningen

Beleidsintensivering

-

-

Calamiteiten, onvoorzien

-

-

Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat

95.004

99.220

4.216

95.066

99.387

4.322

8.094

7.779

-316

8.031

7.774

-256

103.098

106.998

3.900

103.096

107.162

4.065

80

Overzicht II (Mutaties) MEERJARENBEGROTING Mutaties 2026 - 2030

Saldi

Mutaties

Mutaties

Mutaties

Begr. 2026

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=01c1cdfc-0f5f-44c9-b64c-d332cfa83d10