CConstaterende datBorger-Odoorn
Koppel je AI →
Document · PDF

Begroting 2026

RAAD: Raadsvergadering 6 november 2025, gemeente Borger-OdoornBij agendapunt: Begroting 202623.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 3

MJB 2027

MJB 2028

MJB 2029

986.835

2.191.427

2.973.627

Saldo jaarschijf T-1 Thema's / Taakvelden: - Thema 1: Onze Inwoners

-38.990.669

2.685.858

2.161.611

-9.689

- Thema 2: Onze Economie

1.785.313

16.634

-3.471

-3.352

- Thema 3: Onze Toekomst

-6.605.818

1.855.495

-75.614

-120.353

- Thema 4: Onze Leefomgeving

-15.313.131

-817.463

-306.310

-124.018

-59.124.305

3.740.525

1.776.216

-257.412

226.315

-511

-24

86

- OZB woningen (0.61)

5.614.184

156.957

161.273

165.708

- OZB niet woningen (0.62)

1.845.580

50.753

52.149

53.583

- Belastingen overig (0.64)

-167.603

0

0

0

- Algemene uitkering GF (0.7)

60.592.889

90.885

-215.451

1.814.228

- Overige uitkeringen GF (0.7)

5.061.222

-93.552

-319.253

-135.539

73.172.587

204.531

-321.306

1.898.067

-15.040.217

-269.427

-662.551

-656.828

- Algemene lasten, baten (0.8)

-154.393

-38.308

-7.260

-44.225

- Vennootschapsbelasting (0.9)

0

0

0

0

-1.146.327

3.637.321

785.099

939.601

- Mutatie Reserves (0.10)

2.133.162

-2.432.729

-2.899

-13.099

Resultaat

986.835

2.191.427

2.973.627

3.900.129

Totaal Thema's

- Treasury (0.5)

Totaal Alg.Dekkingsmiddelen

- Overhead (0.4)

- Beleidsintensivering (0.8) - Calamiteiten, onvoorzien (0.8) - nog te verwerken mutaties

Saldo van Baten en Lasten

81

Toelichting Mutaties 2026 – 2029 Thema’s 1 t/m 4: Beleidsinhoudelijke thema’s: De mutaties betreffen de beleidsinhoudelijke thema’s waarvan in de onderdelen 'Wat mag het kosten?' de taakvelden per thema nader zijn gespecificeerd. Om meer inzicht te geven in de belangrijkste mutaties van overzicht II worden deze hieronder nader gespecificeerd in mutaties van de lasten en mutaties van de baten van het thema. Thema 1 Onze inwoners

2026

2027

2028

2029

- Lasten

48.390.881

45.721.313

43.927.256

43.958.843

- Baten

9.400.213

9.416.502

9.784.056

9.805.955

-38.990.669

-36.304.810

-34.143.199

-34.152.888

2.685.858

2.161.611

-9.689

2026

2027

2028

2029

- Lasten

718.673

571.008

574.585

578.290

- Baten

2.503.986

2.372.955

2.373.061

2.373.414

1.785.313

1.801.947

1.798.476

1.795.124

16.634

-3.471

-3.352

2026

2027

2028

2029

- Lasten

7.417.837

5.562.342

5.637.957

5.758.310

- Baten

812.019

812.019

812.019

812.019

-6.605.818

-4.750.323

-4.825.938

-4.946.291

1.855.495

-75.614

-120.353

2026

2027

2028

2029

- Lasten

26.084.035

25.105.570

25.418.954

25.610.570

- Baten

10.770.903

8.974.976

8.982.051

9.049.648

-15.313.131

-16.130.594

-16.436.904

-16.560.922

-817.463

-306.310

-124.018

Saldo mutatie per jaar

Thema 2 Onze Economie

Saldo mutatie per jaar

Thema 3 Onze Toekomst

Saldo mutatie per jaar

Thema 4 Onze Leefomgeving

Saldo mutatie per jaar

De verschillen tussen de verschillende jaarschijven kunnen grotendeels worden verklaard door het feit dat de bestedingsvoorstellen al per thema in de begroting zijn verwerkt.

82

Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de bijlage hiervan. Ook het onderdeel kapitaallasten is jaarlijks van invloed op de verschillen per thema. Overhead (0.4) Onder overheadlasten vallen de kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan een bepaalde taak of activiteit. De overhead neemt meerjarig toe, omdat de indexatie van de bedrijfsvoering van 3% (volume) onder overhead is geraamd. Treasury (0.5) Voor Treasury zijn de mutaties vanwege de geringe omvang niet toegelicht. OZB woningen en niet woningen (0.61 en 0.62) De mutaties op dit taakveld betreffen de verhoging van 2,75% per jaar, rekening houdend met eventuele areaaluitbreiding. Belastingen overig (0.64) Hier worden bij de lasten de kosten voor aanslagvervaardiging en salarissen geraamd. De baten op dit taakveld (honden-, precario- en /of reclamebelasting) worden door onze gemeente niet geheven en zijn daarom op nihil geraamd. Het geraamde bedrag in 2026 betreft de toegerekende salariskosten. Algemene Uitkering Gemeentefonds (0.7) De mutaties zijn overeenkomstig de berekening zoals gepresenteerd in de septembercirculaire 2025. Voor een verdere toelichting op het onderdeel Gemeentefonds verwijzen we naar de toelichting in onze Portemonnee. Algemene lasten, baten (0.8) In 2025 is de eenmalige afschrijving van de activa met een boekwaarde lager dan € 25.000 geraamd. De aframing bedraagt totaal € 2 miljoen.

De daaropvolgende jaren zien we de normale mutaties ten opzichte van het voorgaand jaar. Vennootschapsbelasting (0.9) In deze begroting is geen raming opgenomen voor te betalen VPB. Alleen de activiteiten binnen de grondexploitaties zijn voor de gemeente Borger-Odoorn VPB-plichtig. Als wij over 2025 VPB verschuldigd zijn dan wordt deze gedekt uit de bufferreserve gronden. Beleidsintensivering (0.8) De bedragen zoals bij de lasten geraamd zijn de beschikbare bedragen voor knop 2 van de jaarschijven 2026 t/m 2029. De mutaties per jaar worden veroorzaakt door een jaarlijkse wijziging van het budget en door jaarlijkse onttrekkingen als gevolg van bestedingsvoorstellen. Calamiteiten, onvoorzien (0.8) Jaarlijks is een vast bedrag van € 50.000 beschikbaar voor eventuele calamiteiten die zich in de gemeente kunnen voordoen. Mutatie Reserves (0.10) Voor een nadere specificatie van de structurele en incidentele mutaties in de reserves verwijzen wij u naar het hoofdstuk Financiële begroting 2026 zoals opgenomen onder het thema Onze portemonnee.

83

WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze portemonnee

Totaal x € 1.000

Begroting 2026

Begroting 2025

Lasten

Baten

Saldo

30.303

89.427 -59.124

84

Lasten Baten

Rekening 2024 Saldo

Lasten Baten

25.942 82.512 -56.572 30.944 85.471

Saldo -54.525

Algemeen Naast de programma's hebben we acht programmaoverstijgende paragrafen in de begroting opnemen. In de paragrafen geven we over een aantal onderwerpen inzicht in het beleid, de financiële aspecten, de beheersmatige aspecten en de risico's. De paragrafen vormen een verzamelplaats van alle informatie over hetzelfde onderwerp, die verspreid door de begroting staan. Deze paragrafen gaan over:        

lokale heffingen, hierin wordt aandacht besteed aan de soorten belastingen en heffingen, de omvang van de heffing, de belastingdruk en de mate van kostendekkendheid; weerstandsvermogen en risicobeheersing, hierin wordt aandacht besteed aan de risico's de impact daarvan en het weerstandsvermogen; onderhoud kapitaalgoederen, hier gaan we in de wegen, het groen, de riolering, begraafplaatsen. sportterreinen, speeltuinen, gebouwen, bruggen, duikers en watergangen; financiering, hierin gaan we in op het gebruik van ons eigen geld en het gebruik van geleend geld en de daarmee gepaard gaande risico's; bedrijfsvoering, deze paragraaf gaat over hoe we invulling geven aan de bedrijfsvoering van onze organisatie, organisatieontwikkeling, digitale transformatie verbonden partijen, hierin staan de organisaties die ons helpen om onze doelen te realiseren en de kosten daarvan; grondbeleid, hierin wordt de ontwikkeling van onze gronden beschreven alsmede de resultaatbepaling van de exploitatie van de gronden; openbaarheid, hierin wordt ingegaan op de beleidsvoornemens en de toepassing hiervan ten aanzien van de Wet Open Overheid.

85

Lokale heffingen In deze paragraaf gaan we in op de lokale heffingen voor het jaar 2026. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn alle lokale heffingen en het effect per heffing op de opbrengsten voor het jaar 2026 zichtbaar. Deze heffingen lichten we in de rest van de paragraaf per onderdeel verder toe. Lokale heffing

Opbrengst 2025

Opbrengst 2026

Verschil

OZB *

7.253.628

7.553.103

299.475

Toeristenbelasting

1.947.500

2.197.500

250.000

Forensenbelasting

162.500

162.500

0

Afvalstoffenheffing

2.773.988

3.051.839

277.851

Rioolheffing

3.213.105

3.239.733

26.628

Titel I algemene dienstverlening

304.381

327.287

22.906

Ttiel II fysieke leefomgeving

490.974

617.757

126.783

3.151

3.150

-1

202.494

207.386

4.892

8.742

8.895

153

16.360.464

17.369.151

1.008.687

Titel III Europese dienstenrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Totaal:

*: Het bedrag sluit niet precies aan op het totaal van de taakvelden 0.61 en 0.62, omdat er op deze taakvelden uitvoeringskosten zijn geraamd.

Gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen op grond van de Gemeentewet (GW) een aantal belastingen heffen. Gemeentelijke belastingen worden gekenmerkt door het feit dat de opbrengst van de belasting vrij te besteden is. Daardoor is het een ongebonden belasting. In de onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gemeentelijke belastingen die worden geheven in onze gemeente. Belastingsoort Onroerende zaakbelastingen (OZB)

Artikel GW 220

Forensenbelasting

223

Toeristenbelasting

224

Toelichting Belasting die wordt geheven op eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De peildatum ligt een jaar voor het belastingjaar. Een belasting voor natuurlijke personen die gedurende het jaar meer dan 90 maal in de gemeente overnachten, maar die in de gemeente geen hoofdverblijf hebben. Belasting die wordt geheven op natuurlijke personen die in de gemeente overnachten, maar die niet in de gemeente woonachtig zijn.

Beleidsuitgangspunten gemeentelijke belastingen 2026

86

In de volgende tabel staan de belastingen die de gemeente Borger-Odoorn heft. Hierin zijn de uitgangspunten per belastingsoort aangegeven. De verdere regelgeving van elke belastingsoort is vastgelegd in de verschillende belastingverordeningen. Belastingsoort

Tarief 2026

OZB

De tarieven voor 2026 worden in de raad van november vastgesteld. In de Kadernota 2026 is ingestemd met de tarieven: - groepsaccommodaties € 0,60 per overnachting - campings € 1,30 per overnachting - hotels/BenB/bungalowparken € 1,75 per overnachting Hiermee zijn de tarieven ongewijzigd ten opzichte 2025. In de raad van november wordt de verordening vastgesteld. Tarieven 2026 worden in de raad van november vastgesteld.

Toeristenbelasting

Forensenbelasting

Gebonden heffingen Naast bovenstaande belastingen in de gemeentewet, bestaan er gebonden heffingen. Een gebonden heffing is een belasting voor de bestrijding van specifieke kosten, maar is niet gekoppeld aan een individuele dienst. De begrote opbrengst van de gebonden heffing mag niet hoger zijn dan de voor dat doel begrote kosten. Dat wil zeggen dat de heffingen dus niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Er zijn twee soorten gebonden heffingen, namelijk reinigingsheffing en rioolheffing. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel. Gebonden heffing Reinigingsheffing

Artikel GW

Toelichting

Wet milieubeheer art. 15.33

Rioolheffing

228a

Belasting voor de verwijdering van afvalstoffen afkomstig van particuliere huishoudens. Er zijn twee soorten heffingen voor het innemen en verwerken van afvalstoffen: de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Afvalstoffenheffing wordt geheven op alle particuliere huishoudens. Ook als er in feite geen afval wordt aangeboden. Reinigingsrechten worden alleen in rekening gebracht ter dekking van de kosten voor het ophalen en verwerken van aangeboden afval. Kleine bedrijven kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de reinigingsrechten. De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van / het beheer van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand.

Beleidsuitgangspunten gebonden heffingen

87

In onderstaande tabel zijn de gemiddelde tarieven aangegeven voor de reinigings- en rioolheffing die we aan uw raad voorstellen. De voorstellen passen binnen het kader 100% kostendekkendheid dat door uw raad is vastgesteld. In de novemberraad van 2025 komen we met definitieve voorstellen voor de tarieven van 2026. Heffing

Gemiddeld tarief 2026*

Reinigingsheffing

Gemiddeld tarief 2026 bedraagt € 272

Rioolheffing

Gemiddeld tarief 2026 bedraagt € 253

*vaststelling definitief tarief in raad van december Beleid kwijtschelding Onze gemeente hanteert als kwijtscheldingsnorm 100% van de bijstandsuitkering. Kwijtschelding is van toepassing op de OZB, rioolheffing en op het vastrechtgedeelte van de afvalstoffenheffing. Sinds 2006 werken de waterschappen Hunze & Aa’s, Vechtstromen en de gemeente samen op het gebied van kwijtschelding van de lokale heffingen. De toetsing of iemand recht heeft op kwijtschelding wordt gedaan door het Noordelijk Belastingkantoor.

Opbrengsten uit gemeentelijke belastingen en gebonden heffingen Onroerende zaakbelasting In dit gedeelte maken we per belastingsoort de geraamde opbrengsten voor 2025 en 2026 inzichtelijk. Hieronder staan de opbrengsten van de OZB inclusief areaaluitbreiding. In 2026 nemen de opbrengsten met € 299.475 toe. Dit betreft 2,75% indexatie ten opzichte van de begrote raming 2025 en € 100.000 areaaluitbreiding. Uit de Kadernota 2026 blijkt dat één van de speerpunten van het bestuursprogramma 2022-2026 is Wonen. In de jaarrekening 2024 zien we een voordeel op de OZB (€ 200.000) ten opzichte van de begroting 2024. Dit is een gevolg van dat er meer woningen worden gebouwd. Dit noemen we areaaluitbreiding. In de Kadernota 2026 hebben we, conform kaders van de raad, de helft van dit voordeel structureel meegenomen (€ 100.000). Een deel hiervan (€ 25.000) wordt beschikbaar gesteld voor beheer van de openbare ruimte. In de bijlage Financiële ruimte voor nieuw beleid is € 75.000 (€ 100.000 - € 25.000) opgenomen om structurele ruimte voor nieuw beleid te creëren. De tarieven van 2026 kunnen nog niet definitief worden berekend, omdat nog niet alle WOZ-waarden per 01-01-2025 bekend zijn. Deze definitieve cijfers worden aan de raad gepresenteerd in november 2025 bij het vaststellen van de nieuwe belastingverordeningen. Onderdeel

Opbrengst 2025

Opbrengst 2026

Verschil

Eigenarenbelasting woningen

5.457.443

5.707.523

250.080

Eigenarenbelasting niet-woningen

1.225.434

1.259.133

33.699

Gebruikersbelasting niet-woningen

570.751

586.447

15.696

7.253.628

7.553.103

299.475

Totaal:

88

Toeristenbelasting De tarieven voor 2026 zijn bij de behandeling van de Kadernota 2026 vastgesteld: Groepsaccommodaties Campings Hotels/BenB/bungalowparken

€ 0,60 per overnachting € 1,30 per overnachting € 1,75 per overnachting

Ten opzichte van 2024 en 2025 zijn deze tarieven ongewijzigd. Uit onderstaande tabel blijkt dat de opbrengst in 2026 ten opzichte van 2025 € 250.000 hoger wordt verwacht. Dit komt doordat we in 2024 een goed toeristisch seizoen hebben gehad. Er waren aanzienlijk meer overnachtingen geweest dan geraamd. Dezelfde trend verwachten we dat doorgezet wordt in 2026. In de zoektocht naar financiële ruimte is in de Kadernota 2026 een structureel voordeel van € 250.000 opgenomen. In deze begroting is dit vervolgens verwerkt. Onderdeel

Opbrengst 2025

Opbrengst 2026

Verschil

Opbrengst toeristenbelasting

1.947.500

2.197.500

250.000

Forensenbelasting De tarieven 2026 van de forensenbelasting zijn ten opzichte van 2025 ongewijzigd vastgesteld. Onderdeel Opbrengst forensenbelasting

Opbrengst 2025

Opbrengst 2026

Verschil

162.500

162.500

0

Reinigingsheffingen Afvalheffing gebeurt op basis van het Diftar-systeem. De heffing heeft een vastrechtgedeelte en een variabele component. Het BBV schrijft voor dat het tarief van de afvalstoffenheffing niet meer dan 100% kostendekkend mag zijn. De kosten van de afvalstoffenheffing nemen in 2026 toe met € 277.851. Hieronder staan de kosten voor de afvalstoffenheffing voor de jaren 2025 en 2026. De verschillen worden toegelicht. Totale kosten afval

2025

2026 Verschil

1. Algemene kosten afval

568.582

668.897

100.315

2. Huis aan huis inzameling

727.902

784.413

56.511

3. Kosten ABP

338.976

384.547

45.571

4. Kosten overige afvalstromen

272.411

295.343

22.932

5. Overige indirecte kosten

866.117

918.639

52.522

2.773.988

3.051.839

277.851

0

0

0

2.773.988

3.051.839

277.851

Totaal: 6. Onttrekking reserve Totaal:

89

1. Algemene kosten afval Er is sprake van een aanzienlijke stijging. Enerzijds stijgen de kosten voor personeel stijgen en anderzijds zijn de ramingen geactualiseerd op basis van bekende cijfers. 2. Huis aan huisinzameling Deze kosten zijn toegenomen door meer ledigingen huis-en-huis en door indexatie van de tarieven voor verwerking en transport afval. 3. Kosten ABP De ramingen van de diverse afvalstromen zijn aangepast op grond van de ervaringscijfers 2025. Daarnaast zijn de kosten van afvalverwerking geïndexeerd. 4. Kosten overige afvalstromen De hogere kosten zijn een combinatie van voor- en nadelen binnen de verschillende afvalstromen. De grootste kostenstijging ontstaat op de post kunststof verpakkingen (PMD). Dit wordt veroorzaakt doordat er in 2026 een nieuwe berekeningswijze wordt gehanteerd voor de vergoeding van PMD die we ontvangen. De vergoeding is afhankelijk van de kwaliteit van het aangeleverde PMD. Deze kwaliteit wordt bepaald op basis van een doorlopende sorteeranalyses. Hiermee komt de afkeur van PMD op de overslaglocatie te vervallen. 5. Overige indirecte kosten De hogere indirecte kosten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere overheadkosten. 6. Onttrekking reserve Conform de BBV vindt er in 2026 geen geplande onttrekking uit een reserve plaats en worden de tarieven niet geëgaliseerd. Ditzelfde gold voor 2025.

Voorgaande jaren werden de extra kosten oud papier voor een deel niet meegenomen in het tarief, omdat de verwachting was dat de stijging incidenteel was. De stand van de reserve is per 1-12026 € 138.159. Conclusie t.a.v. de opbrengsten De totale kosten voor 2026 nemen toe met € 277.851 tot een totaal van € 3.051.839. Dit betekent bij een 100% kostendekkendheid dat de opbrengsten met eenzelfde bedrag moeten toenemen. De totale kosten worden in rekening gebracht middels een tarief per aansluiting (gemiddeld tarief € 272,49). In de raadsvergadering van november komen we met een voorstel voor de tarieven en hierbij wordt ook inzicht gegeven over de verhouding variabel/vast.

90

Rioolheffing De geraamde baten en lasten in onze begroting die betrekking hebben op riolering zijn gebaseerd op het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP). Dit GRP heeft een looptijd tot en met 2029. Voor de rioolheffing is 100% kostendekkendheid van toepassing. Het GRP is zodanig opgezet dat het gemiddeld tarief jaarlijks met 0,75% stijgt. Aanvullend vindt, conform het GRP, jaarlijks een dotatie plaats aan de voorziening riolering. Deze dotatie wordt gestort in de voorziening riool en ingezet voor de uitvoering van grotere rioolvervangingsinvesteringen. Hieronder zijn de geraamde kosten en opbrengsten voor 2025 en 2026 inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Totale kosten riolering

2025

2026

Verschil

2.159.705

2.184.373

24.668

2. Kosten verbrede rioolheffing

199.140

185.112

-14.029

3. Overheadkosten

385.260

386.249

989

4. Compensabele btw

290.000

277.000

-13.000

5. Nieuwe dotatie in voorziening

179.000

207.000

28.000

3.213.105

3.239.734

26.628

6. Opbrengst vast tarief

1.606.553

1.619.867

13.314

7. Opbrengst variabel tarief

1.606.553

1.619.867

13.314

Totaal:

3.213.105

3.239.733

26.628

Informatie rioolaansluitingen

2024

2025

2026

Aantal aansluitingen

12.780

12.790

12.800

€ 249,35

€ 251,22

€ 253,10

0,75%

0,75%

0,75%

1. Kosten riolering

Totaal: Totale opbrengsten riolering

Gemiddeld tarief per aansluiting Stijging tarief

1. Kosten riolering Ten opzichte van 2025 zijn de totale kosten op deze post gestegen. De oorzaak hiervan is een stijging van de personeelskosten. 2. Kosten verbrede rioolheffing Lichte daling door diverse kleine actualisaties ramingen. 3. Overheadkosten Geen opmerkingen, vastgesteld percentage overheadkosten in 2026 is 16,66%. 4. Compensabele btw Compensabele btw wordt conform art. 229b van de Gemeentewet meegenomen bij de lasten.

91

5. Storting in voorziening De dotatie aan de voorziening wordt ieder jaar geactualiseerd op basis van het actuele GRP. Dit bedrag wordt vervolgens weer ingezet voor vervangingsinvesteringen. De dotatie 2026 is conform het GRP. 6/7. Opbrengsten vast en variabel tarief De rioolheffing is opgebouwd uit een vast tarief per aansluiting en een variabel tarief per aansluiting. Beide heffingen bedragen afgerond 50% van het totaal van de lasten. De opbrengsten stijgen of dalen met een eenzelfde bedrag als de lasten om 100% kostendekkendheid te blijven hanteren.

92

Belastingdruk De stijging van de lokale lastendruk is de gecombineerde stijging van de OZB, reinigingsheffingen en rioolheffing. Hieronder is de lokale lastendruk voor 2026 inzichtelijk gemaakt. Omschrijving Opbrengst 2025, incl. areaaluitbr. 1. Mut. OZB + 2,75%

OZB

Reinigings Rioolheffing heffingen

7.253.628 2.773.988

199.475 277.851

3. Mut. Rioolheffing Totaal verhoging Opbrengst exclusief areaal 2026 Areaaluitbreiding 2026/afronding Opbrengst 2026

3.213.105 13.240.722

199.475

2. Mut. Reinigingsheffingen 199.475

Totaal Lastendruk

277.851

7.453.103 3.051.839

277.851 26.628

26.628

26.628

503.954

3.239.734 13.744.676

100.000

100.000

7.553.103 3.051.839

3.239.734 13.844.676

Voor een gemiddeld huishouden betekent de aanpassing van OZB, afvalstoffenheffing en rioolrechten in 2026 een stijging van afgerond € 40 per jaar. 2024

2025

2026

OZB

466

479

492

Afvalstoffenheffing

234

249

272

Rioolrechten

249

251

253

Totaal:

949

979

1.018

Lastendruk per huishouden

Kostendekkendheid leges In dit gedeelte geven we inzicht in de kostendekkendheid van onze leges. Bij de kostendekkendheid van leges maken we onderscheid tussen vijf categorieën. Op een aantal leges is kruissubsidiëring van toepassing. Dit houdt in dat de totale opbrengsten de totale kosten per categorie niet mogen overschrijden. Echter, er mogen wel overschrijdingen zijn per onderdeel in een categorie. Zo kan bijvoorbeeld, binnen de categorie algemene dienstverlening, een eventuele overschrijding op rijbewijzen worden gecompenseerd door een onderschrijding op reisdocumenten. De kostendekkendheid van leges wordt berekend conform regelgeving en jurisprudentie. Dit betekent onder andere dat kosten voor het opstellen van beleid en kosten voor bezwaar- en beroepsprocedures als gevolg van regelgeving niet mogen worden meegenomen in de berekening van kostendekkendheid. De nieuwe tarieven van de leges worden in de novemberraad aan de gemeenteraad voorgelegd. De tarieven van de leges zijn gekoppeld aan de stijging van de OZB.

93

3,81%

Algemene dienstverlening Onder de algemene dienstverlening vallen bijvoorbeeld de onderdelen burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen. Voor de algemene dienstverlening is kruissubsidiëring toegestaan. Zoals eerder beschreven houdt dit in dat de totale opbrengsten de totale kosten niet mogen overschrijden. Een overschrijding (hogere opbrengst) van één of meerdere onderdelen is wel toegestaan voor zover dit wordt gecompenseerd door onderschrijdingen op andere onderdelen. In de onderstaande tabel zijn de verwachte kosten en baten van 2026 en de kostendekkendheid percentages van 2026 en 2025 zichtbaar. Geconcludeerd kan worden dat de kostendekkendheid op geen enkel product wordt overschreden. In zijn totaliteit is de kostendekkendheid iets afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Dit is veroorzaakt door stijgende salaris- en overheadkosten. Algemene dienstverlening

Kosten 2026

Baten 2026

KD 2026

KD 2025

Burgerlijke stand

65.191

31.078

48%

47%

Reisdocumenten, ID

256.736

132.837

52%

53%

Rijbewijzen

215.300

120.982

56%

51%

Verstrekking BRP

134.009

12.439

9%

10%

Verstrekking kiesregister

-

-

n.v.t

n.v.t

Verstrekking WBP

-

-

n.v.t

n.v.t

Bestuursstukken

8.387

750

9%

11%

-

-

n.v.t

n.v.t

28.907

8.306

29%

29%

Gemeentearchief

-

-

n.v.t

n.v.t

Gereserveerd

-

-

n.v.t

n.v.t

Leegstandswet

5.476

1.979

36%

33%

Kansspelen

3.753

727

19%

24%

Verkeer en vervoer

53.620

11.680

22%

29%

Diversen

43.587

5.919

14%

17%

590

590

100%

100%

815.555

327.287

40%

44%

Vastgoedinformatie Overige publiekszaken

Aansluiting riolering Totaal:

94

Fysieke leefomgeving Onder de fysieke leefomgeving vallen de omgevingsvergunningen, denk bijvoorbeeld aan bouwplannen. Vanaf 2014 is er een aparte legesverordening omgevingsvergunning. Ook binnen deze legesverordening omgevingsvergunning is kruissubsidiëring toegestaan. Om kleine bouwplannen haalbaar en betaalbaar te houden is er met name sprake van kruissubsidiëring tussen de grote en kleine bouwplannen. Het loslaten van deze kruissubsidiëring leidt tot onaanvaardbaar hoge tarieven voor de kleine bouwplannen. De verwachte opbrengsten op de bouwleges vallen opnieuw hoger uit dan begroot. De kostendekkendheid stijgt doordat de toenemende woningbouw voor meer opbrengsten zorgt ten opzichte van de stijgende kosten. Kosten fysieke leefomgeving Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente

2024

2025

2026

Verschil

373.266

395.475

359.532

-35.943

0

0

0

0

Netto kosten

373.266

395.475

359.532

-35.943

Toe te rekenen overhead

256.261

258.424

253.673

-4.751

Toe te rekenen BTW

12.062

12.106

12.106

0

641.589

666.005

625.311

-40.694

Inkomsten, excl. heffingen

Totaal: Opbrengsten fysieke leefomgeving

0

Opbrengst heffingen

480.406

490.974

617.757

126.783

Totaal:

480.406

490.974

617.757

126.783

75%

74%

99%

Kostendekkendheid

Europese dienstenrichtlijn Onder de Europese dienstenrichtlijn valt dienstverlening voor onder andere horeca en evenementen. Hier is kruissubsidiëring, een overschrijding (opbrengst hoger dan kosten) per onderdeel, niet toegestaan. De verwachte kostendekkendheid blijft nagenoeg gelijk. Kosten Europese dienstenrichtlijn

2024

2025

2026

Verschil

Horeca

9.579

9.987

10.353

366

479

499

518

19

0

0

0

0

10.058

10.486

10.871

385

3.060

3.145

3.145

0

Organiseren van evenementen

6

6

6

0

Prostitutiebedrijven

0

0

0

0

Totaal:

3.066

3.151

3.150

-1

Kostendekkendheid

30%

30%

29%

Organiseren van evenementen Prostitutiebedrijven Totaal: Opbrengsten Europese dienstenrichtlijn Horeca

95

Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Dit betreft de rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. De kosten worden in 2026 hoger geraamd als gevolg van hogere salaris- en overheadkosten. In de kadernota 2026 is besloten om de leges voor lijkbezorgingsrechten te verhogen met 10% in verband met noodzakelijke investeringen van begraafplaatsen. De doorwerking hiervan is meegenomen. De kostendekkendheid is hierdoor licht afgenomen. Kosten lijkbezorgingsrechten

2024

2025

2026

Verschil

Kosten lijkbezorgingsrechten

415.598

431.987

461.437

29.450

Totaal: Opbrengsten lijkbezorgingsrechten

415.598

431.987

461.437

29.450

Opbrengsten lijkbezorgingsrechten

179.550

202.494

207.386

4.892

Totaal:

179.550

202.494

207.386

4.892

43%

47%

45%

0

Kostendekkendheid

Kostendekkendheid marktgelden Dit betreft de heffing van marktgelden voor bepaalde aangewezen standplaatsen. De verwachte kostendekkendheid is nagenoeg gelijk gebleven. Kosten marktgelden

2024

2025

2026

Verschil

Kosten marktgelden

15.046

15.452

15.758

306

Totaal:

15.046

15.452

15.758

306

Opbrengsten marktgelden

0

Opbrengsten marktgelden

8.593

8.742

8.895

153

Totaal:

8.593

8.742

8.895

153

Kostendekkendheid

57%

57%

56%

Toelichting toerekenen van overhead Voor het toerekenen van de overhead aan de tarieven voor de belastingen wordt het overheadpercentage gebruikt dat is berekend voor 2026. De uitkomst is een opslagpercentage van 16,66%. Een specificatie van de berekening is te vinden in thema Onze portemonnee. Omdat de leges uit de algemene legesverordening grotendeels een directe relatie hebben met de personeelslasten door de ambtelijke inzet is gekozen voor toerekening van de overhead op basis van een opslag van het uurtarief. Voor de berekening van dit uurtarief zijn de totale overheadkosten gedeeld door het aantal productieve uren op de overige taakvelden. Dit overheadtarief bedraagt € 51,77.

96

Weerstandsvermogen In deze paragraaf geven wij u een beeld van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie van de gemeente is niet eenvoudig te bepalen en afhankelijk van diverse kengetallen. Op basis van de uitkomsten van een aantal belangrijke financiële kengetallen hebben wij het volgende vastgesteld:      

Onze weerstandsratio is uitstekend Onze schuldpositie ligt in de veilige zone Onze vermogenspositie is voldoende Onze grondexploitatie ligt in de veilige zone Onze structurele begrotingsruimte is toereikend Onze belastingcapaciteit is hoog in vergelijking met andere gemeenten

Op basis van het bovenstaande komen wij tot de conclusie dat er sprake is van een gezonde financiële positie. Als u geïnteresseerd bent in hoe de kengetallen tot stand zijn gekomen en de interpretatie daarvan, in relatie tot de financiële positie, wordt verwezen naar het eind van deze paragraaf waar een toelichting over de kengetallen is opgenomen.

Weerstandsvermogen en risico's We onderscheiden twee soorten risico’s. Risico’s die voorzienbaar zijn en risico’s die niet zijn te voorzien. Voor risico’s die we voorzien en dus te beheersen zijn hebben wij bestemmingsreserves en voorzieningen gevormd. Voor de onvoorziene risico’s kijken we naar ons weerstandsvermogen. Wij geven hierbij antwoord op de vraag in hoeverre onze gemeente in staat is de niet in de begroting geraamde risico’s te kunnen opvangen. Dit doen we door een inventarisatie te maken van de niet geraamde risico’s en het berekenen van ons weerstandsvermogen. Door ons weerstandsvermogen af te zetten tegen de niet geraamde risico’s kan een oordeel worden gegeven over de omvang van ons weerstandsvermogen.

97

Beleid De gemeente past de volgende maatregelen toe om het weerstandsvermogen minimaal in stand te houden en de risico’s te beperken.  Incidentele meevallers aanwenden of reserveren voor verwachte kosten.  Geen eigen personeelskosten toerekenen aan investeringen.  Het behoedzaam ramen van een (accres)verhoging van het gemeentefonds door in de meerjarenbegroting een lagere uitkering te ramen van 5 (accres)punten per jaar.  Een sluitende begroting en zo mogelijk ook een sluitende meerjarenbegroting presenteren, ook in tijden van bezuinigingen.  Het uitgangspunt hanteren om taken zo mogelijk binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten uit te voeren.  Het opnemen van budgetruimte in de begroting voor nieuw beleid.  Het controleren en verbeteren van de meest kritische processen in de organisatie op basis van een controleplan.

Inventarisatie weerstandsvermogen Onderstaand zijn in een tabel de onderdelen benoemd die tot het weerstandsvermogen mogen worden gerekend. Onderdeel

Begroting 1-1-2026 Rekening 1-1-2025

1. WAR

13.721.695

13.270.663

2. VAR

4.913.674

5.391.139

18.635.369

18.661.802

Totaal weerstandscapaciteit

Toelichting verschillen weerstandsvermogen 2026 t.o.v. 2025 Uit de tabel blijkt dat de weerstandscapaciteit per 1-1-2026 per saldo is afgenomen met afgerond € 26.433. 1.Toelichting WAR De reserves van onze gemeente zijn onderverdeeld in een Weerstandsdeel van de Algemene Reserve (WAR), de Vrije Algemene Reserve (VAR) en bestemmingsreserves. De WAR geeft het weerstandsdeel voor algemene financiële tegenvallers aan. Deze reserve is een algemene buffer en niet vrij aan te wenden. Het saldo van de WAR bedraagt per 1 januari 2026 € 13,72 miljoen. De stijging ten opzichte van de rekening 2025 komt door een toevoeging in 2025 van afgerond € 451.032 op basis van de notitie reserves en voorzieningen. Conform het financieel kader wordt er geen (bespaarde) rente meer aan de reserves toegerekend maar in plaats daarvan wordt een vast bedrag toegevoegd aan de WAR. Deze toevoeging dient ter versterking van de solvabiliteit.

98

2. Toelichting VAR De VAR is ingesteld om eventuele rekeningtekorten op te vangen. In de raadsvergadering van 30 mei 2024 is de nota reserves en voorzieningen aangepast. Uit deze nota blijkt dat het minimum van de VAR 1% van de begroting moet zijn. Voor deze begroting is dat ongeveer € 1.100.000. Als de ruimte van knop 2 (budget beleidsintensivering) onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking van incidentele beleidswensen. Hieronder is het verloop weergegeven. Het verloop van de VAR is als volgt

Bedrag

Stand per 1 januari 2025

5.391.139

AF : Bestuurlijke Voorstellen BERAP 2025-I AF : Afboeken Investeringen met oorspronkelijke boekwaarde lager dan € 25,000 AF : Amendementen begroting 2025 Slagkracht kleine particuliere bouwinitiatieven AF : Amendementen begroting 2025 Verkeersveiligheid Zandberg AF : Amendementen begroting 2025 '80-jarig vrijheid

n.v.t -1.422.544

AF : Bestuurlijk voorstellen Begroting 2025

-1.650.000

-350.000 -200.000 -30.000

BIJ : Bufferreserve Gronden

500.000

BIJ : Rekeningresultaat 2024

2.258.403

BIJ : Opheffen COVID reserve*

416.676

Stand per 1 januari 2026

4.913.674

AF: Kadernota 2026 (sluitend krijgen) AF: Kadernota 2026 (motie Wijkrenovatie) Storting in de Bestemmingsreserve Wijkrenovatie AF: Bestuurlijke voorstellen na de Kadernota 2026

-2.108.000

BIJ : Overboeking van Reserve Ontheemden

3.000.000

BIJ : Bufferreserve Gronden

-350.000 -250.000

600.000

Stand na vaststelling Begroting 2026

5.805.674

* De intentie om de Covid reserve op te heffen is reeds in 2024 uitgesproken. De formele besluitvorming en verwerking vindt in deze begroting plaats.

99

De stand van de VAR bedraagt na vaststelling van deze begroting € 5,8 miljoen. Dit is hoger dan het minimum van het door de raad vastgestelde kader (€ 1,1 miljoen). We willen als college aan het eind van deze bestuursperiode in het kader van een warme overdracht aan de nieuwe bestuurders een VAR aanbieden van minimaal € 4,1 miljoen. Dit was namelijk de stand per 31 december 2022 (inclusief bestemming resultaat 2021) en de start van deze bestuursperiode. Dat is nu van toepassing.

Inventarisatie van de risico’s Hieronder is een overzicht gegeven van de niet geraamde risico’s. Per onderdeel is een bedrag ingeschat voor het risico dat zich kan voordoen. Dit bedrag wordt vervolgens vermenigvuldigd met de kans dat het risico zich voordoet (zeer klein =10%, klein = 30%, gemiddeld = 50%). Als de kans groter is dan 50% wordt hiervoor een bedrag in de begroting geraamd. Nr. Omschrijving

Bedrag

1

Gronden bij de gemeente

4.400.000 30%

1.320.000

2

Vastgoed

2.000.000 50%

1.000.000

3

200.000 50%

100.000

4

Decentralisaties/sociaal domein Gemeenschappelijke Regelingen

1.400.000 50%

700.000

5

Accres Gemeentefonds

1.500.000 10%

150.000

6

Grondexploitatie grondbedrijf

180.000 30%

54.000

7

Btw-compensatiefonds

200.000 50%

100.000

8

Leningen BBZ

150.000 50%

75.000

9

Verzekeringen

200.000 30%

60.000

10 Juridische procedures

200.000 50%

100.000

11 Garantieverplichtingen

250.000 10%

25.000

12 Rente

150.000 30%

45.000

13 Bodemsanering

100.000 30%

30.000

14 Planschade

100.000 30%

30.000

15 Cybercrime

4.000.000 10%

400.000

16 Arbeidsmarktproblematiek

500.000 50%

250.000

17 Inflatie > stelpost indexatie

2.400.000 50%

1.200.000

Totaal

17.930.000

Kans Risicobedrag

5.639.000

Algemeen Ten opzichte van de begroting 2025 is het totale bedrag licht toegenomen en per saldo is na het kanspercentage het risicobedrag licht afgenomen. Het totale risicobedrag is in deze begroting (€ 5,6 miljoen) iets hoger dan de begroting 2025 (€ 5,3 miljoen). Dit komt doordat we als gemeente meer vastgoed hebben en het risico op afwaardering is dan ook hoger. Daarnaast zijn enkele bestaande risico's geactualiseerd. De belangrijkste bestaande risicobedragen (groter dan € 250.000) worden hierna toegelicht.

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=BorgerOdoorn&id=01c1cdfc-0f5f-44c9-b64c-d332cfa83d10