Begroting 2026
Tekst van het document
MJB 2027
MJB 2028
MJB 2029
986.835
2.191.427
2.973.627
Saldo jaarschijf T-1 Thema's / Taakvelden: - Thema 1: Onze Inwoners
-38.990.669
2.685.858
2.161.611
-9.689
- Thema 2: Onze Economie
1.785.313
16.634
-3.471
-3.352
- Thema 3: Onze Toekomst
-6.605.818
1.855.495
-75.614
-120.353
- Thema 4: Onze Leefomgeving
-15.313.131
-817.463
-306.310
-124.018
-59.124.305
3.740.525
1.776.216
-257.412
226.315
-511
-24
86
- OZB woningen (0.61)
5.614.184
156.957
161.273
165.708
- OZB niet woningen (0.62)
1.845.580
50.753
52.149
53.583
- Belastingen overig (0.64)
-167.603
0
0
0
- Algemene uitkering GF (0.7)
60.592.889
90.885
-215.451
1.814.228
- Overige uitkeringen GF (0.7)
5.061.222
-93.552
-319.253
-135.539
73.172.587
204.531
-321.306
1.898.067
-15.040.217
-269.427
-662.551
-656.828
- Algemene lasten, baten (0.8)
-154.393
-38.308
-7.260
-44.225
- Vennootschapsbelasting (0.9)
0
0
0
0
-1.146.327
3.637.321
785.099
939.601
- Mutatie Reserves (0.10)
2.133.162
-2.432.729
-2.899
-13.099
Resultaat
986.835
2.191.427
2.973.627
3.900.129
Totaal Thema's
- Treasury (0.5)
Totaal Alg.Dekkingsmiddelen
- Overhead (0.4)
- Beleidsintensivering (0.8) - Calamiteiten, onvoorzien (0.8) - nog te verwerken mutaties
Saldo van Baten en Lasten
81
Toelichting Mutaties 2026 – 2029 Thema’s 1 t/m 4: Beleidsinhoudelijke thema’s: De mutaties betreffen de beleidsinhoudelijke thema’s waarvan in de onderdelen 'Wat mag het kosten?' de taakvelden per thema nader zijn gespecificeerd. Om meer inzicht te geven in de belangrijkste mutaties van overzicht II worden deze hieronder nader gespecificeerd in mutaties van de lasten en mutaties van de baten van het thema. Thema 1 Onze inwoners
2026
2027
2028
2029
- Lasten
48.390.881
45.721.313
43.927.256
43.958.843
- Baten
9.400.213
9.416.502
9.784.056
9.805.955
-38.990.669
-36.304.810
-34.143.199
-34.152.888
2.685.858
2.161.611
-9.689
2026
2027
2028
2029
- Lasten
718.673
571.008
574.585
578.290
- Baten
2.503.986
2.372.955
2.373.061
2.373.414
1.785.313
1.801.947
1.798.476
1.795.124
16.634
-3.471
-3.352
2026
2027
2028
2029
- Lasten
7.417.837
5.562.342
5.637.957
5.758.310
- Baten
812.019
812.019
812.019
812.019
-6.605.818
-4.750.323
-4.825.938
-4.946.291
1.855.495
-75.614
-120.353
2026
2027
2028
2029
- Lasten
26.084.035
25.105.570
25.418.954
25.610.570
- Baten
10.770.903
8.974.976
8.982.051
9.049.648
-15.313.131
-16.130.594
-16.436.904
-16.560.922
-817.463
-306.310
-124.018
Saldo mutatie per jaar
Thema 2 Onze Economie
Saldo mutatie per jaar
Thema 3 Onze Toekomst
Saldo mutatie per jaar
Thema 4 Onze Leefomgeving
Saldo mutatie per jaar
De verschillen tussen de verschillende jaarschijven kunnen grotendeels worden verklaard door het feit dat de bestedingsvoorstellen al per thema in de begroting zijn verwerkt.
82
Voor een nadere toelichting wordt verwezen naar de bijlage hiervan. Ook het onderdeel kapitaallasten is jaarlijks van invloed op de verschillen per thema. Overhead (0.4) Onder overheadlasten vallen de kosten die niet direct zijn toe te rekenen aan een bepaalde taak of activiteit. De overhead neemt meerjarig toe, omdat de indexatie van de bedrijfsvoering van 3% (volume) onder overhead is geraamd. Treasury (0.5) Voor Treasury zijn de mutaties vanwege de geringe omvang niet toegelicht. OZB woningen en niet woningen (0.61 en 0.62) De mutaties op dit taakveld betreffen de verhoging van 2,75% per jaar, rekening houdend met eventuele areaaluitbreiding. Belastingen overig (0.64) Hier worden bij de lasten de kosten voor aanslagvervaardiging en salarissen geraamd. De baten op dit taakveld (honden-, precario- en /of reclamebelasting) worden door onze gemeente niet geheven en zijn daarom op nihil geraamd. Het geraamde bedrag in 2026 betreft de toegerekende salariskosten. Algemene Uitkering Gemeentefonds (0.7) De mutaties zijn overeenkomstig de berekening zoals gepresenteerd in de septembercirculaire 2025. Voor een verdere toelichting op het onderdeel Gemeentefonds verwijzen we naar de toelichting in onze Portemonnee. Algemene lasten, baten (0.8) In 2025 is de eenmalige afschrijving van de activa met een boekwaarde lager dan € 25.000 geraamd. De aframing bedraagt totaal € 2 miljoen.
De daaropvolgende jaren zien we de normale mutaties ten opzichte van het voorgaand jaar. Vennootschapsbelasting (0.9) In deze begroting is geen raming opgenomen voor te betalen VPB. Alleen de activiteiten binnen de grondexploitaties zijn voor de gemeente Borger-Odoorn VPB-plichtig. Als wij over 2025 VPB verschuldigd zijn dan wordt deze gedekt uit de bufferreserve gronden. Beleidsintensivering (0.8) De bedragen zoals bij de lasten geraamd zijn de beschikbare bedragen voor knop 2 van de jaarschijven 2026 t/m 2029. De mutaties per jaar worden veroorzaakt door een jaarlijkse wijziging van het budget en door jaarlijkse onttrekkingen als gevolg van bestedingsvoorstellen. Calamiteiten, onvoorzien (0.8) Jaarlijks is een vast bedrag van € 50.000 beschikbaar voor eventuele calamiteiten die zich in de gemeente kunnen voordoen. Mutatie Reserves (0.10) Voor een nadere specificatie van de structurele en incidentele mutaties in de reserves verwijzen wij u naar het hoofdstuk Financiële begroting 2026 zoals opgenomen onder het thema Onze portemonnee.
83
WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2024 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2024. De cijfers van de begroting 2025 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2025-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2026 zijn zoals de begroting 2026 is opgesteld. Onze portemonnee
Totaal x € 1.000
Begroting 2026
Begroting 2025
Lasten
Baten
Saldo
30.303
89.427 -59.124
84
Lasten Baten
Rekening 2024 Saldo
Lasten Baten
25.942 82.512 -56.572 30.944 85.471
Saldo -54.525
Algemeen Naast de programma's hebben we acht programmaoverstijgende paragrafen in de begroting opnemen. In de paragrafen geven we over een aantal onderwerpen inzicht in het beleid, de financiële aspecten, de beheersmatige aspecten en de risico's. De paragrafen vormen een verzamelplaats van alle informatie over hetzelfde onderwerp, die verspreid door de begroting staan. Deze paragrafen gaan over:
lokale heffingen, hierin wordt aandacht besteed aan de soorten belastingen en heffingen, de omvang van de heffing, de belastingdruk en de mate van kostendekkendheid; weerstandsvermogen en risicobeheersing, hierin wordt aandacht besteed aan de risico's de impact daarvan en het weerstandsvermogen; onderhoud kapitaalgoederen, hier gaan we in de wegen, het groen, de riolering, begraafplaatsen. sportterreinen, speeltuinen, gebouwen, bruggen, duikers en watergangen; financiering, hierin gaan we in op het gebruik van ons eigen geld en het gebruik van geleend geld en de daarmee gepaard gaande risico's; bedrijfsvoering, deze paragraaf gaat over hoe we invulling geven aan de bedrijfsvoering van onze organisatie, organisatieontwikkeling, digitale transformatie verbonden partijen, hierin staan de organisaties die ons helpen om onze doelen te realiseren en de kosten daarvan; grondbeleid, hierin wordt de ontwikkeling van onze gronden beschreven alsmede de resultaatbepaling van de exploitatie van de gronden; openbaarheid, hierin wordt ingegaan op de beleidsvoornemens en de toepassing hiervan ten aanzien van de Wet Open Overheid.
85
Lokale heffingen In deze paragraaf gaan we in op de lokale heffingen voor het jaar 2026. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn alle lokale heffingen en het effect per heffing op de opbrengsten voor het jaar 2026 zichtbaar. Deze heffingen lichten we in de rest van de paragraaf per onderdeel verder toe. Lokale heffing
Opbrengst 2025
Opbrengst 2026
Verschil
OZB *
7.253.628
7.553.103
299.475
Toeristenbelasting
1.947.500
2.197.500
250.000
Forensenbelasting
162.500
162.500
0
Afvalstoffenheffing
2.773.988
3.051.839
277.851
Rioolheffing
3.213.105
3.239.733
26.628
Titel I algemene dienstverlening
304.381
327.287
22.906
Ttiel II fysieke leefomgeving
490.974
617.757
126.783
3.151
3.150
-1
202.494
207.386
4.892
8.742
8.895
153
16.360.464
17.369.151
1.008.687
Titel III Europese dienstenrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Totaal:
*: Het bedrag sluit niet precies aan op het totaal van de taakvelden 0.61 en 0.62, omdat er op deze taakvelden uitvoeringskosten zijn geraamd.
Gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen op grond van de Gemeentewet (GW) een aantal belastingen heffen. Gemeentelijke belastingen worden gekenmerkt door het feit dat de opbrengst van de belasting vrij te besteden is. Daardoor is het een ongebonden belasting. In de onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gemeentelijke belastingen die worden geheven in onze gemeente. Belastingsoort Onroerende zaakbelastingen (OZB)
Artikel GW 220
Forensenbelasting
223
Toeristenbelasting
224
Toelichting Belasting die wordt geheven op eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De peildatum ligt een jaar voor het belastingjaar. Een belasting voor natuurlijke personen die gedurende het jaar meer dan 90 maal in de gemeente overnachten, maar die in de gemeente geen hoofdverblijf hebben. Belasting die wordt geheven op natuurlijke personen die in de gemeente overnachten, maar die niet in de gemeente woonachtig zijn.
Beleidsuitgangspunten gemeentelijke belastingen 2026
86
In de volgende tabel staan de belastingen die de gemeente Borger-Odoorn heft. Hierin zijn de uitgangspunten per belastingsoort aangegeven. De verdere regelgeving van elke belastingsoort is vastgelegd in de verschillende belastingverordeningen. Belastingsoort
Tarief 2026
OZB
De tarieven voor 2026 worden in de raad van november vastgesteld. In de Kadernota 2026 is ingestemd met de tarieven: - groepsaccommodaties € 0,60 per overnachting - campings € 1,30 per overnachting - hotels/BenB/bungalowparken € 1,75 per overnachting Hiermee zijn de tarieven ongewijzigd ten opzichte 2025. In de raad van november wordt de verordening vastgesteld. Tarieven 2026 worden in de raad van november vastgesteld.
Toeristenbelasting
Forensenbelasting
Gebonden heffingen Naast bovenstaande belastingen in de gemeentewet, bestaan er gebonden heffingen. Een gebonden heffing is een belasting voor de bestrijding van specifieke kosten, maar is niet gekoppeld aan een individuele dienst. De begrote opbrengst van de gebonden heffing mag niet hoger zijn dan de voor dat doel begrote kosten. Dat wil zeggen dat de heffingen dus niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Er zijn twee soorten gebonden heffingen, namelijk reinigingsheffing en rioolheffing. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel. Gebonden heffing Reinigingsheffing
Artikel GW
Toelichting
Wet milieubeheer art. 15.33
Rioolheffing
228a
Belasting voor de verwijdering van afvalstoffen afkomstig van particuliere huishoudens. Er zijn twee soorten heffingen voor het innemen en verwerken van afvalstoffen: de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Afvalstoffenheffing wordt geheven op alle particuliere huishoudens. Ook als er in feite geen afval wordt aangeboden. Reinigingsrechten worden alleen in rekening gebracht ter dekking van de kosten voor het ophalen en verwerken van aangeboden afval. Kleine bedrijven kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de reinigingsrechten. De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van / het beheer van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand.
Beleidsuitgangspunten gebonden heffingen
87
In onderstaande tabel zijn de gemiddelde tarieven aangegeven voor de reinigings- en rioolheffing die we aan uw raad voorstellen. De voorstellen passen binnen het kader 100% kostendekkendheid dat door uw raad is vastgesteld. In de novemberraad van 2025 komen we met definitieve voorstellen voor de tarieven van 2026. Heffing
Gemiddeld tarief 2026*
Reinigingsheffing
Gemiddeld tarief 2026 bedraagt € 272
Rioolheffing
Gemiddeld tarief 2026 bedraagt € 253
*vaststelling definitief tarief in raad van december Beleid kwijtschelding Onze gemeente hanteert als kwijtscheldingsnorm 100% van de bijstandsuitkering. Kwijtschelding is van toepassing op de OZB, rioolheffing en op het vastrechtgedeelte van de afvalstoffenheffing. Sinds 2006 werken de waterschappen Hunze & Aa’s, Vechtstromen en de gemeente samen op het gebied van kwijtschelding van de lokale heffingen. De toetsing of iemand recht heeft op kwijtschelding wordt gedaan door het Noordelijk Belastingkantoor.
Opbrengsten uit gemeentelijke belastingen en gebonden heffingen Onroerende zaakbelasting In dit gedeelte maken we per belastingsoort de geraamde opbrengsten voor 2025 en 2026 inzichtelijk. Hieronder staan de opbrengsten van de OZB inclusief areaaluitbreiding. In 2026 nemen de opbrengsten met € 299.475 toe. Dit betreft 2,75% indexatie ten opzichte van de begrote raming 2025 en € 100.000 areaaluitbreiding. Uit de Kadernota 2026 blijkt dat één van de speerpunten van het bestuursprogramma 2022-2026 is Wonen. In de jaarrekening 2024 zien we een voordeel op de OZB (€ 200.000) ten opzichte van de begroting 2024. Dit is een gevolg van dat er meer woningen worden gebouwd. Dit noemen we areaaluitbreiding. In de Kadernota 2026 hebben we, conform kaders van de raad, de helft van dit voordeel structureel meegenomen (€ 100.000). Een deel hiervan (€ 25.000) wordt beschikbaar gesteld voor beheer van de openbare ruimte. In de bijlage Financiële ruimte voor nieuw beleid is € 75.000 (€ 100.000 - € 25.000) opgenomen om structurele ruimte voor nieuw beleid te creëren. De tarieven van 2026 kunnen nog niet definitief worden berekend, omdat nog niet alle WOZ-waarden per 01-01-2025 bekend zijn. Deze definitieve cijfers worden aan de raad gepresenteerd in november 2025 bij het vaststellen van de nieuwe belastingverordeningen. Onderdeel
Opbrengst 2025
Opbrengst 2026
Verschil
Eigenarenbelasting woningen
5.457.443
5.707.523
250.080
Eigenarenbelasting niet-woningen
1.225.434
1.259.133
33.699
Gebruikersbelasting niet-woningen
570.751
586.447
15.696
7.253.628
7.553.103
299.475
Totaal:
88
Toeristenbelasting De tarieven voor 2026 zijn bij de behandeling van de Kadernota 2026 vastgesteld: Groepsaccommodaties Campings Hotels/BenB/bungalowparken
€ 0,60 per overnachting € 1,30 per overnachting € 1,75 per overnachting
Ten opzichte van 2024 en 2025 zijn deze tarieven ongewijzigd. Uit onderstaande tabel blijkt dat de opbrengst in 2026 ten opzichte van 2025 € 250.000 hoger wordt verwacht. Dit komt doordat we in 2024 een goed toeristisch seizoen hebben gehad. Er waren aanzienlijk meer overnachtingen geweest dan geraamd. Dezelfde trend verwachten we dat doorgezet wordt in 2026. In de zoektocht naar financiële ruimte is in de Kadernota 2026 een structureel voordeel van € 250.000 opgenomen. In deze begroting is dit vervolgens verwerkt. Onderdeel
Opbrengst 2025
Opbrengst 2026
Verschil
Opbrengst toeristenbelasting
1.947.500
2.197.500
250.000
Forensenbelasting De tarieven 2026 van de forensenbelasting zijn ten opzichte van 2025 ongewijzigd vastgesteld. Onderdeel Opbrengst forensenbelasting
Opbrengst 2025
Opbrengst 2026
Verschil
162.500
162.500
0
Reinigingsheffingen Afvalheffing gebeurt op basis van het Diftar-systeem. De heffing heeft een vastrechtgedeelte en een variabele component. Het BBV schrijft voor dat het tarief van de afvalstoffenheffing niet meer dan 100% kostendekkend mag zijn. De kosten van de afvalstoffenheffing nemen in 2026 toe met € 277.851. Hieronder staan de kosten voor de afvalstoffenheffing voor de jaren 2025 en 2026. De verschillen worden toegelicht. Totale kosten afval
2025
2026 Verschil
1. Algemene kosten afval
568.582
668.897
100.315
2. Huis aan huis inzameling
727.902
784.413
56.511
3. Kosten ABP
338.976
384.547
45.571
4. Kosten overige afvalstromen
272.411
295.343
22.932
5. Overige indirecte kosten
866.117
918.639
52.522
2.773.988
3.051.839
277.851
0
0
0
2.773.988
3.051.839
277.851
Totaal: 6. Onttrekking reserve Totaal:
89
1. Algemene kosten afval Er is sprake van een aanzienlijke stijging. Enerzijds stijgen de kosten voor personeel stijgen en anderzijds zijn de ramingen geactualiseerd op basis van bekende cijfers. 2. Huis aan huisinzameling Deze kosten zijn toegenomen door meer ledigingen huis-en-huis en door indexatie van de tarieven voor verwerking en transport afval. 3. Kosten ABP De ramingen van de diverse afvalstromen zijn aangepast op grond van de ervaringscijfers 2025. Daarnaast zijn de kosten van afvalverwerking geïndexeerd. 4. Kosten overige afvalstromen De hogere kosten zijn een combinatie van voor- en nadelen binnen de verschillende afvalstromen. De grootste kostenstijging ontstaat op de post kunststof verpakkingen (PMD). Dit wordt veroorzaakt doordat er in 2026 een nieuwe berekeningswijze wordt gehanteerd voor de vergoeding van PMD die we ontvangen. De vergoeding is afhankelijk van de kwaliteit van het aangeleverde PMD. Deze kwaliteit wordt bepaald op basis van een doorlopende sorteeranalyses. Hiermee komt de afkeur van PMD op de overslaglocatie te vervallen. 5. Overige indirecte kosten De hogere indirecte kosten worden hoofdzakelijk veroorzaakt door hogere overheadkosten. 6. Onttrekking reserve Conform de BBV vindt er in 2026 geen geplande onttrekking uit een reserve plaats en worden de tarieven niet geëgaliseerd. Ditzelfde gold voor 2025.
Voorgaande jaren werden de extra kosten oud papier voor een deel niet meegenomen in het tarief, omdat de verwachting was dat de stijging incidenteel was. De stand van de reserve is per 1-12026 € 138.159. Conclusie t.a.v. de opbrengsten De totale kosten voor 2026 nemen toe met € 277.851 tot een totaal van € 3.051.839. Dit betekent bij een 100% kostendekkendheid dat de opbrengsten met eenzelfde bedrag moeten toenemen. De totale kosten worden in rekening gebracht middels een tarief per aansluiting (gemiddeld tarief € 272,49). In de raadsvergadering van november komen we met een voorstel voor de tarieven en hierbij wordt ook inzicht gegeven over de verhouding variabel/vast.
90
Rioolheffing De geraamde baten en lasten in onze begroting die betrekking hebben op riolering zijn gebaseerd op het Gemeentelijk Riolering Plan (GRP). Dit GRP heeft een looptijd tot en met 2029. Voor de rioolheffing is 100% kostendekkendheid van toepassing. Het GRP is zodanig opgezet dat het gemiddeld tarief jaarlijks met 0,75% stijgt. Aanvullend vindt, conform het GRP, jaarlijks een dotatie plaats aan de voorziening riolering. Deze dotatie wordt gestort in de voorziening riool en ingezet voor de uitvoering van grotere rioolvervangingsinvesteringen. Hieronder zijn de geraamde kosten en opbrengsten voor 2025 en 2026 inzichtelijk gemaakt en toegelicht. Totale kosten riolering
2025
2026
Verschil
2.159.705
2.184.373
24.668
2. Kosten verbrede rioolheffing
199.140
185.112
-14.029
3. Overheadkosten
385.260
386.249
989
4. Compensabele btw
290.000
277.000
-13.000
5. Nieuwe dotatie in voorziening
179.000
207.000
28.000
3.213.105
3.239.734
26.628
6. Opbrengst vast tarief
1.606.553
1.619.867
13.314
7. Opbrengst variabel tarief
1.606.553
1.619.867
13.314
Totaal:
3.213.105
3.239.733
26.628
Informatie rioolaansluitingen
2024
2025
2026
Aantal aansluitingen
12.780
12.790
12.800
€ 249,35
€ 251,22
€ 253,10
0,75%
0,75%
0,75%
1. Kosten riolering
Totaal: Totale opbrengsten riolering
Gemiddeld tarief per aansluiting Stijging tarief
1. Kosten riolering Ten opzichte van 2025 zijn de totale kosten op deze post gestegen. De oorzaak hiervan is een stijging van de personeelskosten. 2. Kosten verbrede rioolheffing Lichte daling door diverse kleine actualisaties ramingen. 3. Overheadkosten Geen opmerkingen, vastgesteld percentage overheadkosten in 2026 is 16,66%. 4. Compensabele btw Compensabele btw wordt conform art. 229b van de Gemeentewet meegenomen bij de lasten.
91
5. Storting in voorziening De dotatie aan de voorziening wordt ieder jaar geactualiseerd op basis van het actuele GRP. Dit bedrag wordt vervolgens weer ingezet voor vervangingsinvesteringen. De dotatie 2026 is conform het GRP. 6/7. Opbrengsten vast en variabel tarief De rioolheffing is opgebouwd uit een vast tarief per aansluiting en een variabel tarief per aansluiting. Beide heffingen bedragen afgerond 50% van het totaal van de lasten. De opbrengsten stijgen of dalen met een eenzelfde bedrag als de lasten om 100% kostendekkendheid te blijven hanteren.
92
Belastingdruk De stijging van de lokale lastendruk is de gecombineerde stijging van de OZB, reinigingsheffingen en rioolheffing. Hieronder is de lokale lastendruk voor 2026 inzichtelijk gemaakt. Omschrijving Opbrengst 2025, incl. areaaluitbr. 1. Mut. OZB + 2,75%
OZB
Reinigings Rioolheffing heffingen
7.253.628 2.773.988
199.475 277.851
3. Mut. Rioolheffing Totaal verhoging Opbrengst exclusief areaal 2026 Areaaluitbreiding 2026/afronding Opbrengst 2026
3.213.105 13.240.722
199.475
2. Mut. Reinigingsheffingen 199.475
Totaal Lastendruk
277.851
7.453.103 3.051.839
277.851 26.628
26.628
26.628
503.954
3.239.734 13.744.676
100.000
100.000
7.553.103 3.051.839
3.239.734 13.844.676
Voor een gemiddeld huishouden betekent de aanpassing van OZB, afvalstoffenheffing en rioolrechten in 2026 een stijging van afgerond € 40 per jaar. 2024
2025
2026
OZB
466
479
492
Afvalstoffenheffing
234
249
272
Rioolrechten
249
251
253
Totaal:
949
979
1.018
Lastendruk per huishouden
Kostendekkendheid leges In dit gedeelte geven we inzicht in de kostendekkendheid van onze leges. Bij de kostendekkendheid van leges maken we onderscheid tussen vijf categorieën. Op een aantal leges is kruissubsidiëring van toepassing. Dit houdt in dat de totale opbrengsten de totale kosten per categorie niet mogen overschrijden. Echter, er mogen wel overschrijdingen zijn per onderdeel in een categorie. Zo kan bijvoorbeeld, binnen de categorie algemene dienstverlening, een eventuele overschrijding op rijbewijzen worden gecompenseerd door een onderschrijding op reisdocumenten. De kostendekkendheid van leges wordt berekend conform regelgeving en jurisprudentie. Dit betekent onder andere dat kosten voor het opstellen van beleid en kosten voor bezwaar- en beroepsprocedures als gevolg van regelgeving niet mogen worden meegenomen in de berekening van kostendekkendheid. De nieuwe tarieven van de leges worden in de novemberraad aan de gemeenteraad voorgelegd. De tarieven van de leges zijn gekoppeld aan de stijging van de OZB.
93
3,81%
Algemene dienstverlening Onder de algemene dienstverlening vallen bijvoorbeeld de onderdelen burgerlijke stand, reisdocumenten en rijbewijzen. Voor de algemene dienstverlening is kruissubsidiëring toegestaan. Zoals eerder beschreven houdt dit in dat de totale opbrengsten de totale kosten niet mogen overschrijden. Een overschrijding (hogere opbrengst) van één of meerdere onderdelen is wel toegestaan voor zover dit wordt gecompenseerd door onderschrijdingen op andere onderdelen. In de onderstaande tabel zijn de verwachte kosten en baten van 2026 en de kostendekkendheid percentages van 2026 en 2025 zichtbaar. Geconcludeerd kan worden dat de kostendekkendheid op geen enkel product wordt overschreden. In zijn totaliteit is de kostendekkendheid iets afgenomen ten opzichte van voorgaand jaar. Dit is veroorzaakt door stijgende salaris- en overheadkosten. Algemene dienstverlening
Kosten 2026
Baten 2026
KD 2026
KD 2025
Burgerlijke stand
65.191
31.078
48%
47%
Reisdocumenten, ID
256.736
132.837
52%
53%
Rijbewijzen
215.300
120.982
56%
51%
Verstrekking BRP
134.009
12.439
9%
10%
Verstrekking kiesregister
-
-
n.v.t
n.v.t
Verstrekking WBP
-
-
n.v.t
n.v.t
Bestuursstukken
8.387
750
9%
11%
-
-
n.v.t
n.v.t
28.907
8.306
29%
29%
Gemeentearchief
-
-
n.v.t
n.v.t
Gereserveerd
-
-
n.v.t
n.v.t
Leegstandswet
5.476
1.979
36%
33%
Kansspelen
3.753
727
19%
24%
Verkeer en vervoer
53.620
11.680
22%
29%
Diversen
43.587
5.919
14%
17%
590
590
100%
100%
815.555
327.287
40%
44%
Vastgoedinformatie Overige publiekszaken
Aansluiting riolering Totaal:
94
Fysieke leefomgeving Onder de fysieke leefomgeving vallen de omgevingsvergunningen, denk bijvoorbeeld aan bouwplannen. Vanaf 2014 is er een aparte legesverordening omgevingsvergunning. Ook binnen deze legesverordening omgevingsvergunning is kruissubsidiëring toegestaan. Om kleine bouwplannen haalbaar en betaalbaar te houden is er met name sprake van kruissubsidiëring tussen de grote en kleine bouwplannen. Het loslaten van deze kruissubsidiëring leidt tot onaanvaardbaar hoge tarieven voor de kleine bouwplannen. De verwachte opbrengsten op de bouwleges vallen opnieuw hoger uit dan begroot. De kostendekkendheid stijgt doordat de toenemende woningbouw voor meer opbrengsten zorgt ten opzichte van de stijgende kosten. Kosten fysieke leefomgeving Kosten taakveld(en) incl. (omslag)rente
2024
2025
2026
Verschil
373.266
395.475
359.532
-35.943
0
0
0
0
Netto kosten
373.266
395.475
359.532
-35.943
Toe te rekenen overhead
256.261
258.424
253.673
-4.751
Toe te rekenen BTW
12.062
12.106
12.106
0
641.589
666.005
625.311
-40.694
Inkomsten, excl. heffingen
Totaal: Opbrengsten fysieke leefomgeving
0
Opbrengst heffingen
480.406
490.974
617.757
126.783
Totaal:
480.406
490.974
617.757
126.783
75%
74%
99%
Kostendekkendheid
Europese dienstenrichtlijn Onder de Europese dienstenrichtlijn valt dienstverlening voor onder andere horeca en evenementen. Hier is kruissubsidiëring, een overschrijding (opbrengst hoger dan kosten) per onderdeel, niet toegestaan. De verwachte kostendekkendheid blijft nagenoeg gelijk. Kosten Europese dienstenrichtlijn
2024
2025
2026
Verschil
Horeca
9.579
9.987
10.353
366
479
499
518
19
0
0
0
0
10.058
10.486
10.871
385
3.060
3.145
3.145
0
Organiseren van evenementen
6
6
6
0
Prostitutiebedrijven
0
0
0
0
Totaal:
3.066
3.151
3.150
-1
Kostendekkendheid
30%
30%
29%
Organiseren van evenementen Prostitutiebedrijven Totaal: Opbrengsten Europese dienstenrichtlijn Horeca
95
Kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Dit betreft de rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met de begraafplaats. De kosten worden in 2026 hoger geraamd als gevolg van hogere salaris- en overheadkosten. In de kadernota 2026 is besloten om de leges voor lijkbezorgingsrechten te verhogen met 10% in verband met noodzakelijke investeringen van begraafplaatsen. De doorwerking hiervan is meegenomen. De kostendekkendheid is hierdoor licht afgenomen. Kosten lijkbezorgingsrechten
2024
2025
2026
Verschil
Kosten lijkbezorgingsrechten
415.598
431.987
461.437
29.450
Totaal: Opbrengsten lijkbezorgingsrechten
415.598
431.987
461.437
29.450
Opbrengsten lijkbezorgingsrechten
179.550
202.494
207.386
4.892
Totaal:
179.550
202.494
207.386
4.892
43%
47%
45%
0
Kostendekkendheid
Kostendekkendheid marktgelden Dit betreft de heffing van marktgelden voor bepaalde aangewezen standplaatsen. De verwachte kostendekkendheid is nagenoeg gelijk gebleven. Kosten marktgelden
2024
2025
2026
Verschil
Kosten marktgelden
15.046
15.452
15.758
306
Totaal:
15.046
15.452
15.758
306
Opbrengsten marktgelden
0
Opbrengsten marktgelden
8.593
8.742
8.895
153
Totaal:
8.593
8.742
8.895
153
Kostendekkendheid
57%
57%
56%
Toelichting toerekenen van overhead Voor het toerekenen van de overhead aan de tarieven voor de belastingen wordt het overheadpercentage gebruikt dat is berekend voor 2026. De uitkomst is een opslagpercentage van 16,66%. Een specificatie van de berekening is te vinden in thema Onze portemonnee. Omdat de leges uit de algemene legesverordening grotendeels een directe relatie hebben met de personeelslasten door de ambtelijke inzet is gekozen voor toerekening van de overhead op basis van een opslag van het uurtarief. Voor de berekening van dit uurtarief zijn de totale overheadkosten gedeeld door het aantal productieve uren op de overige taakvelden. Dit overheadtarief bedraagt € 51,77.
96
Weerstandsvermogen In deze paragraaf geven wij u een beeld van de financiële positie van de gemeente. De financiële positie van de gemeente is niet eenvoudig te bepalen en afhankelijk van diverse kengetallen. Op basis van de uitkomsten van een aantal belangrijke financiële kengetallen hebben wij het volgende vastgesteld:
Onze weerstandsratio is uitstekend Onze schuldpositie ligt in de veilige zone Onze vermogenspositie is voldoende Onze grondexploitatie ligt in de veilige zone Onze structurele begrotingsruimte is toereikend Onze belastingcapaciteit is hoog in vergelijking met andere gemeenten
Op basis van het bovenstaande komen wij tot de conclusie dat er sprake is van een gezonde financiële positie. Als u geïnteresseerd bent in hoe de kengetallen tot stand zijn gekomen en de interpretatie daarvan, in relatie tot de financiële positie, wordt verwezen naar het eind van deze paragraaf waar een toelichting over de kengetallen is opgenomen.
Weerstandsvermogen en risico's We onderscheiden twee soorten risico’s. Risico’s die voorzienbaar zijn en risico’s die niet zijn te voorzien. Voor risico’s die we voorzien en dus te beheersen zijn hebben wij bestemmingsreserves en voorzieningen gevormd. Voor de onvoorziene risico’s kijken we naar ons weerstandsvermogen. Wij geven hierbij antwoord op de vraag in hoeverre onze gemeente in staat is de niet in de begroting geraamde risico’s te kunnen opvangen. Dit doen we door een inventarisatie te maken van de niet geraamde risico’s en het berekenen van ons weerstandsvermogen. Door ons weerstandsvermogen af te zetten tegen de niet geraamde risico’s kan een oordeel worden gegeven over de omvang van ons weerstandsvermogen.
97
Beleid De gemeente past de volgende maatregelen toe om het weerstandsvermogen minimaal in stand te houden en de risico’s te beperken. Incidentele meevallers aanwenden of reserveren voor verwachte kosten. Geen eigen personeelskosten toerekenen aan investeringen. Het behoedzaam ramen van een (accres)verhoging van het gemeentefonds door in de meerjarenbegroting een lagere uitkering te ramen van 5 (accres)punten per jaar. Een sluitende begroting en zo mogelijk ook een sluitende meerjarenbegroting presenteren, ook in tijden van bezuinigingen. Het uitgangspunt hanteren om taken zo mogelijk binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde budgetten uit te voeren. Het opnemen van budgetruimte in de begroting voor nieuw beleid. Het controleren en verbeteren van de meest kritische processen in de organisatie op basis van een controleplan.
Inventarisatie weerstandsvermogen Onderstaand zijn in een tabel de onderdelen benoemd die tot het weerstandsvermogen mogen worden gerekend. Onderdeel
Begroting 1-1-2026 Rekening 1-1-2025
1. WAR
13.721.695
13.270.663
2. VAR
4.913.674
5.391.139
18.635.369
18.661.802
Totaal weerstandscapaciteit
Toelichting verschillen weerstandsvermogen 2026 t.o.v. 2025 Uit de tabel blijkt dat de weerstandscapaciteit per 1-1-2026 per saldo is afgenomen met afgerond € 26.433. 1.Toelichting WAR De reserves van onze gemeente zijn onderverdeeld in een Weerstandsdeel van de Algemene Reserve (WAR), de Vrije Algemene Reserve (VAR) en bestemmingsreserves. De WAR geeft het weerstandsdeel voor algemene financiële tegenvallers aan. Deze reserve is een algemene buffer en niet vrij aan te wenden. Het saldo van de WAR bedraagt per 1 januari 2026 € 13,72 miljoen. De stijging ten opzichte van de rekening 2025 komt door een toevoeging in 2025 van afgerond € 451.032 op basis van de notitie reserves en voorzieningen. Conform het financieel kader wordt er geen (bespaarde) rente meer aan de reserves toegerekend maar in plaats daarvan wordt een vast bedrag toegevoegd aan de WAR. Deze toevoeging dient ter versterking van de solvabiliteit.
98
2. Toelichting VAR De VAR is ingesteld om eventuele rekeningtekorten op te vangen. In de raadsvergadering van 30 mei 2024 is de nota reserves en voorzieningen aangepast. Uit deze nota blijkt dat het minimum van de VAR 1% van de begroting moet zijn. Voor deze begroting is dat ongeveer € 1.100.000. Als de ruimte van knop 2 (budget beleidsintensivering) onvoldoende is, dan is het meerdere boven het minimum beschikbaar voor dekking van incidentele beleidswensen. Hieronder is het verloop weergegeven. Het verloop van de VAR is als volgt
Bedrag
Stand per 1 januari 2025
5.391.139
AF : Bestuurlijke Voorstellen BERAP 2025-I AF : Afboeken Investeringen met oorspronkelijke boekwaarde lager dan € 25,000 AF : Amendementen begroting 2025 Slagkracht kleine particuliere bouwinitiatieven AF : Amendementen begroting 2025 Verkeersveiligheid Zandberg AF : Amendementen begroting 2025 '80-jarig vrijheid
n.v.t -1.422.544
AF : Bestuurlijk voorstellen Begroting 2025
-1.650.000
-350.000 -200.000 -30.000
BIJ : Bufferreserve Gronden
500.000
BIJ : Rekeningresultaat 2024
2.258.403
BIJ : Opheffen COVID reserve*
416.676
Stand per 1 januari 2026
4.913.674
AF: Kadernota 2026 (sluitend krijgen) AF: Kadernota 2026 (motie Wijkrenovatie) Storting in de Bestemmingsreserve Wijkrenovatie AF: Bestuurlijke voorstellen na de Kadernota 2026
-2.108.000
BIJ : Overboeking van Reserve Ontheemden
3.000.000
BIJ : Bufferreserve Gronden
-350.000 -250.000
600.000
Stand na vaststelling Begroting 2026
5.805.674
* De intentie om de Covid reserve op te heffen is reeds in 2024 uitgesproken. De formele besluitvorming en verwerking vindt in deze begroting plaats.
99
De stand van de VAR bedraagt na vaststelling van deze begroting € 5,8 miljoen. Dit is hoger dan het minimum van het door de raad vastgestelde kader (€ 1,1 miljoen). We willen als college aan het eind van deze bestuursperiode in het kader van een warme overdracht aan de nieuwe bestuurders een VAR aanbieden van minimaal € 4,1 miljoen. Dit was namelijk de stand per 31 december 2022 (inclusief bestemming resultaat 2021) en de start van deze bestuursperiode. Dat is nu van toepassing.
Inventarisatie van de risico’s Hieronder is een overzicht gegeven van de niet geraamde risico’s. Per onderdeel is een bedrag ingeschat voor het risico dat zich kan voordoen. Dit bedrag wordt vervolgens vermenigvuldigd met de kans dat het risico zich voordoet (zeer klein =10%, klein = 30%, gemiddeld = 50%). Als de kans groter is dan 50% wordt hiervoor een bedrag in de begroting geraamd. Nr. Omschrijving
Bedrag
1
Gronden bij de gemeente
4.400.000 30%
1.320.000
2
Vastgoed
2.000.000 50%
1.000.000
3
200.000 50%
100.000
4
Decentralisaties/sociaal domein Gemeenschappelijke Regelingen
1.400.000 50%
700.000
5
Accres Gemeentefonds
1.500.000 10%
150.000
6
Grondexploitatie grondbedrijf
180.000 30%
54.000
7
Btw-compensatiefonds
200.000 50%
100.000
8
Leningen BBZ
150.000 50%
75.000
9
Verzekeringen
200.000 30%
60.000
10 Juridische procedures
200.000 50%
100.000
11 Garantieverplichtingen
250.000 10%
25.000
12 Rente
150.000 30%
45.000
13 Bodemsanering
100.000 30%
30.000
14 Planschade
100.000 30%
30.000
15 Cybercrime
4.000.000 10%
400.000
16 Arbeidsmarktproblematiek
500.000 50%
250.000
17 Inflatie > stelpost indexatie
2.400.000 50%
1.200.000
Totaal
17.930.000
Kans Risicobedrag
5.639.000
Algemeen Ten opzichte van de begroting 2025 is het totale bedrag licht toegenomen en per saldo is na het kanspercentage het risicobedrag licht afgenomen. Het totale risicobedrag is in deze begroting (€ 5,6 miljoen) iets hoger dan de begroting 2025 (€ 5,3 miljoen). Dit komt doordat we als gemeente meer vastgoed hebben en het risico op afwaardering is dan ook hoger. Daarnaast zijn enkele bestaande risico's geactualiseerd. De belangrijkste bestaande risicobedragen (groter dan € 250.000) worden hierna toegelicht.
100