Begroting 2022
Tekst van het document
Economische ontwikkeling
3.2
Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen Economische promotie
3.3 3.4
Totaal x € 1.000
Begroting 2022 Lasten Baten 45
Begroting 2021
Rekening 2020
Saldo Lasten Baten Saldo Lasten 45
44
44
Baten
36
Saldo 36
217
179
38
49
57
-7
54
56
-2
48
55
-7
475
1.710
-1.235
610
1.585
-976
501
1.496
-995
708 1.641
-934
802
1.730
-928
569 1.767 -1.197
34
35
ONZE TOEKOMST
Subthema’s: - Duurzame ontwikkeling; - De veranderende rol van de gemeente.
36
Duurzame ontwikkeling Ambitie Duurzaamheid is en blijft een van de belangrijkste speerpunten. Borger-Odoorn verbindt zich aan het ‘Akkoord van Parijs’, geeft invulling en uitvoering aan ‘Het Klimaatakkoord’ en onderschrijft de ‘Expeditie Energieneutraal Wonen’ waarin verschillende Drentse gemeenten werken aan een woonomgeving die in 2040 niet langer gebruik maakt van fossiele brandstoffen. Dat doen we door aan de ene kant zorg te dragen voor het opwekken van schone energie. Daarin is Borger-Odoorn koploper met het windpark Drentse Monden & Oostermoer en een paar grote zonneakkers. Dus concentreert zij zich de komende jaren minder op het realiseren van commerciële zonne- en windparken. Ruimte voor bewonersinitiatieven blijft natuurlijk wel bestaan. Aan de andere kant zetten we in op energiebesparing en de omslag naar een woonomgeving die geen gebruik maakt van fossiele brandstoffen. In 2021 en 2022 stellen we daarvoor de Transitie Visie Warmte (TVW) vast: hoe zorgen we dat we de aardappels kunnen koken, warm kunnen douchen en comfortabel kunnen wonen zonder aardgas? Daaropvolgend starten we met het opstellen van wijkuitvoeringsplannen. In gesprek met bewoners, bedrijven en belanghebbenden bepalen we met elkaar hoe en wanneer we de omslag maken naar een fossielvrije omgeving. Financiering van deze transitie is een groot vraagstuk.
Het Rijk en de provincie hebben daartoe al verschillende financieringsvormen bedacht. Echter zoekt Borger-Odoorn, nog steeds, naar maatwerk waarbij we van lenen naar financieren gaan. Van persoonsgebonden naar gebouwgebonden. Om dit te realiseren zoeken we naar de verbinding met andere programma’s en projecten zoals het Woonfonds, het thema Wonen binnen Borger-Odoorn en de Expeditie Energie Neutraal Wonen. Voor de uitvoering van het ‘Klimaatakkoord’ heeft het Rijk (nog) geen middelen beschikbaar gesteld. Het is niet de verwachting dat het huidige demissionaire kabinet dit nog gaat doen en dit betekent dat we in afwachting zijn van besluitvorming door een nieuw kabinet. Als gemeente doen we graag mee. Zo verduurzamen we ons maatschappelijk vastgoed en houden we bij renovatie of nieuwbouw van maatschappelijk vastgoed rekening met de duurzaamheidsdoelstellingen. In het indicatief Meerjarig investeringsplan hebben we voor diverse gebouwen van onze gemeente de geraamde investeringskosten voor verduurzaming in beeld gebracht. Het is duidelijk dat dit met forse bedragen gepaard gaat en dat visie en prioritering van investeringen noodzakelijk zijn. In het afvalbeleid nemen we maatregelen om de hoeveelheid restafval per inwoner omlaag te brengen. Doelstelling was om in 2021 onder de 100 kg restafval per inwoner te komen. Door corona is dit noodzakelijkerwijs verschoven naar 2022.
De Grondstoffenvisie 2021-2025 is door de raad vastgesteld en hier wordt vanaf 2022 uitvoering aan gegeven.
37
Doelstellingen Duurzame ontwikkeling Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Op weg naar een fossielvrije 1.1 We stellen de Transitie Visie omgeving: besparen en transitie. Warmte vast. 1.2 We informeren 25 kernen in 2021 en 2022 over de visie en leggen uit wat een Wijkuitvoeringsplan (WUP) is. 1.3 We starten in 2022 met twee WUP’s. 1.4 We maken gebruik van monitoring tools zodat we kunnen volgen hoe ver we staan in de verduurzaming. 1.5 We ondersteunen maatschappelijke initiatieven op het gebied van de energietransitie zoals Bewonersinitiatief Valthe (ECV) en haar weg naar een fossielvrije woonomgeving in 2030. 2. Opwekken van schone 2.1 We nemen deel aan de RES op energie. weg naar de RES 2.0. 2.2 Daar waar kansen zich voordoen op het gebied van Zon op Dak springen we in. 3. Het goede voorbeeld geven 3.1 We verduurzamen het als gemeente. gemeentelijk vastgoed. 3.2 Versneld verduurzamen van de openbare verlichting (LED) 20192024. 3.3 We geven de verduurzaming van het maatschappelijk vastgoed een impuls in 2022 (Zie bijvoorbeeld Visie Binnensport). 3.4 We starten in 2022 met het toekennen van een energielabel aan teams, afdelingen, opgave-teams. Hoe duurzamer, hoe hoger het label. 4. Restafval terugbrengen naar 4.1 Plaatsen van ca. 35 ondergrondse 30 kg per inwoner in 2025. containers (aanbesteding, participatie, realisatie en communicatie).
4.2 Uitvoeren van maatwerk voor inzameling medisch afval. 4.3 Onderzoeken naar haalbaarheid GRIP-wagen.
38
De veranderende rol van de gemeente Ambitie Meer en beter inspelen op de ontwikkelingen in de samenleving, waar inwoners steeds vaker de samenwerking zoeken met de gemeente. De gemeente neemt hierin een meer regisserende en faciliterende rol op zich. Zij is hierdoor in staat maatschappelijke vraagstukken samen met inwoners en andere partners integraal op te pakken, met de blik naar buiten gericht. Implementatie Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet betekent een ingrijpende stelselherziening in het fysieke domein. De besluitvorming over plannen en initiatieven moet transparanter, sneller, integraler en flexibeler worden. Omdat te bereiken moet er geïnvesteerd worden in nieuw beleid en regelgeving. Maar ook onze manier van werken, de wijze waarop we omgaan met participatie en ICT-voorzieningen inzetten ondergaat belangrijke veranderingen. De inwerkingtreding van de Omgevingswet is in 2021 opnieuw uitgesteld. De wet wordt op 1 juli 2022 van kracht. Een aantal zaken moet op de invoeringsdatum ingeregeld zijn. Tegelijkertijd biedt de omgevingswet de ruimte om op een groot aantal onderdelen nog later in te groeien. We hoeven als gemeente pas in 2029 volledig ‘omgevingswet-proof’ te zijn. Zowel In BOCE-verband als in het OmgevingsPlatform Drenthe (OPD) wordt samengewerkt.
Dit doen we om informatie uit te wisselen, efficiencyvoordelen te behalen en te borgen dat we als gemeenten, provincies en ketenpartners de komst van de Omgevingswet in onderlinge afstemming voorbereiden. Vanuit 5 deelprojecten werken we in onze organisatie aan de implementatie van de Omgevingswet. Dit betreft de volgende deelprojecten: - Werkprocessen; - Digitaal stelsel Omgevingswet; - Participatie; - Houding en gedrag; - Beleid en bestuurlijke organisatie. De Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe 2019-2023 De uitvoering van de Regio Deal vindt plaats aan de hand van drie pijlers: werken, wonen en welzijn. Dit alles om de welvaart in het gebied te versterken. Specifiek voor ons als gemeente houdt dit in dat wij nu als penvoerder zijn aangewezen voor meerdere projecten die in onze gemeente landen. Open Science Hub (OSH) De oplevering van de Open Science Hub Exloo ‘De Oerknal’ is in 2022. En er komt een onderwijsprogramma. Met de Oerknal krijgt de regio een moderne educatieve binnenactiviteit waarmee schoolklassen en groepen jongeren geprikkeld worden door techniek, ingebed in een techniekprogramma dat op school wordt uitgevoerd. Realisatie van de Oerknal geeft een stevige impuls richting een school- en beroepskeuze in wetenschap en techniek op MBO-, HBO- en WO-niveau. Dit is van belang voor de ontwikkeling van de regio.
Daarnaast levert de Oerknal een bijdrage aan de toeristische aantrekkelijkheid van het gebied. Het project maakt deel uit van het actiepunt Jeugd en techniek van de Regio Deal voor het ontwikkelen van een bredere en sterkere basis voor techniekonderwijs voor de jeugd in de regio. Blue zone innovations Dit project heeft als doel de vrijetijdssector toekomstbestendig te maken door innovatiekracht te vergroten en te zorgen voor een betere aansluiting tussen 39
bedrijfsleven en het MBO-HBO. Daarnaast gaat dit project een gezonde levensstijl bevorderen door het ontwikkelen van innovatieve producten en diensten (gezamenlijk met regionale ondernemers in de gezondheids- en vrijetijdssector, onderwijsinstellingen en overheid). Er worden verbindingen gelegd tussen zorg en welzijn aan de ene kant en een innovatieve vrijetijdssector aan de andere kant. Proeftuin toekomstbestendig 2e Exloërmond Onze gemeente is samen met Woonservice, welzijnsorganisatie Andes, dorpsbelangen en inwoners een proef gestart met als doel het toekomstbestendig maken van de bestaande woningvoorraad en het verbeteren van de sociale cohesie. In deze proeftuin worden diverse opgaven, in onderlinge samenhang, opgepakt om te komen tot concrete oplossingen voor de problematiek. Hierbij betreft het de aanpak van de bestaande woningvoorraad, aanpak openbare ruimte en aanpak sociale opgaven en voorzieningen om de leefbaarheid in dit gebied te verbeteren. In de betreffende straten is sprake van gespikkeld bezit waarbij de uitdaging is om particuliere woningeigenaren mee te krijgen in de verduurzaming, ter bevordering van de sociale cohesie in het gebied. Expeditie de Monden: Samen met inwoners de zorg en ondersteuning anders organiseren In deze pilot organiseren inwoners de zorg voor elkaar veel meer onderling en in samenhang met wat er nog meer speelt in hun dorp of wijk.
Professionals ondersteunen dat proces door experimenteel te ontwikkelen. De verwachting is dat de zorg en ondersteuning verbeteren, het eigenaarschap van inwoners wordt versterkt en de professionals een andere rol krijgen. De drie ideeën die uit de eerste ronde zijn geselecteerd, gaan we de komende periode verder ontwikkelen. Daarnaast zijn er projecten waar wij nauw bij betrokken zijn, zoals Stimulering digitalisering sector, Kansen voor kinderen en Vroegsignalering. Stimulering digitalisering sector Meegaan in de digitale wereld is ook voor (familie)bedrijven in de vrijetijdssector van groot belang. Met bijvoorbeeld data-analyse weet je beter welke wensen jouw potentiële klanten hebben en kun je daar je aanbod meer op inrichten. We ondersteunen deze ondernemers bij het maken van stappen in de digitaliseringsplannen voor hun bedrijf. Hierbij maken we gebruik van de kennis binnen brancheverenigingen, experts op het gebied van digitalisering en datagebruik en komen hiermee tot een aanpak die de vrijetijdssector versterkt en daarmee de economie en leefbaarheid in het gebied vergroot. Kansen voor kinderen Voor het project Kansen4Kinderen blijkt veel belangstelling onder scholen te zijn. In plaats van de beoogde 20 scholen die zouden deelnemen zijn er zeker 60 geïnteresseerd.
Het doel van dit project is dat alle kinderen een eerlijke kans krijgen om zich te ontwikkelen naar hun mogelijkheden en talenten. Uniek is de sterke samenwerking tussen het gezin, de school en het lokale ondersteuningsnetwerk. Samen willen zij ervoor zorgen dat elk kind mee kan doen in Zuid- en Oost-Drenthe. Vroegsignalering De gemeente Aa en Hunze en de gemeente Borger-Odoorn komen gezamenlijk met een nieuwe aanpak om dreigende schulden tijdig in beeld te krijgen om te voorkomen dat inwoners in een schuldhulptraject terecht komen. Het idee hierachter is dat door vroegtijdig dreigende schulden bij inwoners te signaleren en hierop te acteren, de financiële stress weggenomen wordt bij de inwoner. Dit helpt de inwoner om zich te concentreren op het vinden van werk of werk te behouden, gezond te blijven en een gezonde gezinssituatie te creëren. Dit doen we door bijvoorbeeld tijdig financiële ondersteuning te bieden, waar nodig in combinatie met ondersteunende activiteiten om de inwoner in staat te stellen zelfstandig leven vorm te geven.
40
Doelstellingen De veranderende rol van de gemeente Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. De organisatie laten 1.1 Met regionale partners het anticiperen in regionale uitvoeringsprogramma van de Regio samenwerkingen. Deal Zuid- en Oost-Drenthe verder realiseren. 1.2 In BOCE-verband samenwerken op thema's als verduurzaming particuliere woningen (Uitvoeren van het Volkshuisvestingsfonds).
41
WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2020 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2020. De cijfers van de begroting 2021 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2021-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2022 zijn zoals de begroting 2022 is opgesteld. Onze toekomst Taakvelden 0.1
Bestuur
5.3
Begroting 2022 Lasten Baten
Begroting 2021 Saldo Lasten Baten Saldo Lasten
2.052
2.052
2.513
167
167
265
5.4
Cult.presentatie, -productie en -partic. Musea
206
5.6
Media
561
7.4
Milieubeheer
752
Totaal x € 1.000
3.743
211
Rekening 2020 Baten
Saldo
2.513
2.125
311
1.815
16
249
182
29
154
213
5
209
207
4
203
561
1.156
200
956
635
100
535
19
733
1.010
19
991
843
46
797
24
3.719
5.157
240 4.918
3.992
5
42
490 3.504
ONZE LEEFOMGEVING
Subthema’s: - Ruimte en groen; - Wonen en leefbaarheid; - Wegen en verkeer; - Openbare orde en veiligheid.
43
Ruimte en groen Ambitie Borger-Odoorn biedt een aantrekkelijke openbare ruimte voor bewoners, recreanten en toeristen. De gemeente streeft naar behoud en ontwikkeling van aantrekkelijk, eenvoudig en karakteristiek openbaar groen dat aansluit bij de verschillende kenmerken van zand en veen. Wij willen onze verantwoordelijkheid nemen ten aanzien van klimaatveranderingen. En passen indien nodig het beleid hierop aan en geven daarbij de mening en betrokkenheid van inwoners een belangrijke rol.
Doelstellingen Ruimte en groen Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Zo efficiënt, effectief en 1.1 Uitvoering geven aan de integraal mogelijk invulling ontwikkelagenda in IBOR en de geven aan de bestuurlijke wensen t.a.v. het onderhoudskwaliteit van de kwaliteitsniveau. kapitaalgoederen in de openbare ruimte volgens IBOR. 2. Zorgen voor een gezond en 2.1 Opstellen van een laanbomenvisie veilig (laan)bomenbestand met inclusief kapverordening. oog voor klimaatverandering, cultuurhistorische en karakteristieke elementen. 3. Inspelen op 3.1 In samenwerking met gebruikers klimaatverandering en de van de openbare ruimte een brede gevolgen daarvan. visie opstellen hoe in te spelen op klimaatveranderingen. 4. Een veilige openbare ruimte 4.1 Doorontwikkelen van de voor mens en dier. bestrijdingsmethodiek eikenprocessierups. 4.2 Bevorderen van natuurlijk evenwicht door vergroten van biodiversiteit en ecologisch (maai)beheer. 5. Een klimaatrobuust ingerichte 5.1 Voortvloeiend uit de leefomgeving. klimaatstresstest maatregelen nemen op gebied van ontwikkeling en beheer. 5.2 Samenwerken in o.a. waterketen om een bredere visie te vormen.
44
Wonen en leefbaarheid Ambitie Borger-Odoorn biedt een aantrekkelijke woonomgeving voor inwoners van alle leeftijden, nu en in de toekomst. Organisaties en inwoners zetten zich actief in om de leefbaarheid en de kwaliteit van het wonen hoog te houden.
Doelstellingen Wonen en leefbaarheid Wat willen we bereiken? 1. Eigen beheer en exploitatie van gemeentelijke accommodaties waar mogelijk door inwoners en verenigingen, op basis van eigen verantwoordelijkheid, initiatief en kracht.
2. Goede huisvesting voor onderwijs. 3. Een aantrekkelijk toekomstbestendige woonomgeving met aandacht voor leefbaarheid, woonbehoeften en voor iedere doelgroep een betaalbare woning.
4. Ontwikkelingen en ambities op het gebied van wonen.
5. Een toekomstbestendige woningvoorraad voor woningeigenaren met een laag inkomen.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Afronden overdragen eigendom dorpshuizen (Kern en Kader 3: De Wenakker, Valthermond-Oost). 1.2 Verbeteren positie dorpshuizen die gehuisvest zijn in een MFA. 1.3 Besluitvorming opgave 1 visie binnensportaccommodaties (De Koel Borger). 1.4 Renovatie Sportpark Odoorn. 1.5 Opzetten nieuwe beheerconstructie Willibrordkerk Borger. 2.1 Opstellen en vaststellen Integraal Huisvestingsplan (IHP). 3.1 Het sluiten van nieuwe prestatieafspraken met woningcorporaties Lefier en Woonservice o.g.v. * 3.2 Verdere invulling woningbouw Daalkampen III, verkenning BorgerWest en woningbouw achter MFA Nieuw-Buinen. Visievorming voor Borger-centrum. 3.3 Ontwikkelen inbreidingslocaties in de dorpen. Daarbij aandacht voor de prioritering van nieuwbouwinitiatieven per leefgebied om woningaanbod in BO te vergroten. 3.4 Het vergroten van de leefbaarheid voor de inwoners van het dorp Exloo, met een positieve impuls op de toeristenstroom in dit gebied (o.a. realiseren van Open Science Hub en TIP). 4.1 Opstellen uitgangspuntennotitie Wonen om te komen tot een nieuwe woonvisie, waarin ontwikkelingen en ambities samenkomen. 4.2 Opstellen van een woonzorgvisie (BOCE-verband) en dit vertalen naar onze gemeente. 5.1 Het ontwikkelen van een instrument(en) voor een actiegerichte gebiedsaanpak in het Mondengebied (proeftuin ‘toekomstbestendig Tweede Exloërmond’).
45
5.2 De bestaande woningvoorraad kwalitatief verbeteren op het gebied van duurzaamheid en levensloopbestendigheid via het Volkshuisvestingsfonds. 5.3 In kaart brengen van de verbeteringsopgave van bestaande woningen in de dorpen en woonomgeving. 6. Leefbaarheid vergroten in 2e 6.1 Uitvoering geven aan de Exloërmond. herstructureringsopgave 2e Exloërmond (samenwerkingsprogramma met Woonservice). *: 1. Voldoende betaalbaar aanbod voor mensen met een laag inkomen 2. Verdere uitwerking van gezamenlijke thema's Sociaal Domein en duurzaamheid
46
Openbare orde en veiligheid Ambitie Borger-Odoorn zet in op een sterk veiligheidsbewustzijn. De gemeente faciliteert inwoners hierin een eigen rol te pakken door een beroep te doen op het onderling vertrouwen, vriendelijkheid, alertheid en verbinding. De gemeentelijke organisatie heeft een voorbeeldfunctie bij de dienstverlening en bij de naleving van lokale en wettelijke regelgeving. Het team Openbare Orde en Veiligheid ondersteunt en adviseert de gemeentelijke organisatie daarbij. De gemeente maakt daarbij maximaal gebruik van en neemt actief deel in de veiligheidshulpstructuren in lokaal en regionaal/landelijk verband. Bij realisatie van een door het college beoogde formatie-uitbreiding binnen het team Openbare Orde en Veiligheid wordt een omslag mogelijk van ‘incidenteel en alleen de quick wins’ naar meer ‘structureel en planmatig’ bij de uitvoering van growing concern activiteiten.
Doelstellingen Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Veiligheidshulp-structuren zijn 1.1 Borger-Odoorn vervult een alert en effectief. zichtbare rol in de veiligheidshulpstructuren, zowel lokaal als regionaal/landelijk. 2. Sterk veiligheidsbewustzijn 2.1 Voor medewerkers en bestuurders: binnen de gemeenschap Borger- minimaal één keer per jaar Odoorn en de interne bewustwordingsbijeenkomst van het organisatie. Regionaal Informatie en Expertisecentrum organiseren. 2.2 Voor raadsleden: minimaal één keer per raadsperiode een bewustwordingsbijeenkomst van het Regionaal Informatie en Expertisecentrum organiseren. 2.3 OOV voert kennismakingsgesprek met nieuwe bestuurders en veiligheidsrelevante nieuwe medewerkers m.b.t. thema’s ondermijning en VPT. 3. Op veiligheidsbelang 3.1 Het vastgestelde Bibob-beleid toegesneden verder uitrollen in de rest van de vergunningverlening, organisatie en hen daarbij subsidieverlening en ondersteunen en adviseren als backhandhaving. officetaak. Daartoe de vakafdelingen actief opzoeken en een wekelijks inloopspreekuur invoeren. 3.2 Borgen OOV in vergunningen-, toezicht- en handhavingsbeleid door actieve samenwerking met andere clusters.
3.3 Verdere professionalisering van de BOA-inzet op het gebied van samenwerking met toezichthouders en politie, regelen van de benodigde communicatiemiddelen en borgen van structurele financiering voor de
47
toekomstige BOA-inzet in BorgerOdoorn.
48
Wegen en verkeer Ambitie De gemeente Borger-Odoorn vindt veilige en toekomstbestendige wegen belangrijk. We hanteren daarbij de algemene normen voor wegenonderhoud (CROW) en onze eigen prioriteitstelling voor het onderhoud van de doorgaande en kernontsluitingswegen. We hebben speciale aandacht voor landbouwwegen die mede worden gebruikt voor toeristisch–recreatieve doeleinden. In onze aanpak zoeken we naar slimme combinaties om het onderhoud en de ontwikkeling van groen, riolering en verkeer gelijktijdig aan te pakken.
Doelstellingen Wegen en verkeer Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? 1. Veilige en toekomstbestendige 1.1 Inzet van extra middelen (2018wegen in de gemeente Borger- 2023) voor het groot onderhoud om Odoorn. de algehele kwaliteit van de wegen te verbeteren middels door de raad geaccordeerde prioriteringssytematiek. 1.2 Middels opstelling van IBOR de financiën wegen ook na 2023 borgen. 2. Verbeteren plattelandswegen. 2.1 Gedurende de inzet van extra middelen (2018-2023) wordt jaarlijks € 400.000 geïnvesteerd in verbetering van plattelandswegen. (Fiets-) Plattelandswegen die worden gebruikt door recreanten en toeristen krijgen hierbij prioriteit. 3. Uitvoering geven aan 3.1 Jaarlijks projecten uitvoeren die Gemeentelijk Verkeers- en komen uit het uitvoeringsprogramma Vervoerplan (GVVP) *1. van het GVVP. 4. Kunstwerken in beeld 4.1 Inventariseren en 0-meting brengen. uitvoeren van alle kunstwerken (bruggen, tunnels, sluizen ed). 4.2 Beleid met financiële paragraaf ontwikkelen voor alle kunstwerken binnen de gemeente, te beginnen met bruggen. In deze begroting stellen we € 50.000 voor bruggen beschikbaar. 5. Inzet op Regionaal 5.1 Samen met de provincie Drenthe Mobiliteitsprogramma (RMP) *2. en andere Drentse gemeenten werken aan het opstellen en uitvoeren van een RMP. 6. Inzet op Strategisch Plan 6.1 Uitwerken en uitvoering geven aan Verkeersveiligheid (SPV) *3.
het Strategisch Plan Verkeersveiligheid.
49
*: 1. Toelichting GVVP-projecten 2022 Op veel plekken in de gemeente is al gewerkt aan het uitvoeren van projecten die verband houden met het GVVP. Ook heel wat laaghangend fruit is gerealiseerd. Hierbij kan bijvoorbeeld gedacht worden aan het instellen van een maximum snelheid van 30 of 60 km/u op wegen die gezien de inrichting al voldoen aan de beleidsuitgangspunten en waarop aanvullend alleen nog zone-borden met 30 of 60 km/u geplaatst hoeven te worden. Daarnaast worden uit te voeren maatregelen zoveel mogelijk gecombineerd met wegenonderhoud in dat betreffende jaar. Ook vanaf 2022 en verder zal incidenteel wat laaghangend fruit worden uitgevoerd en de combinatie met wegenonderhoud gelegd worden middels de jaarlijkse investeringsprogramma’s. Naast bovenstaande verwachten we in 2022 uitvoering te geven aan de grotere GVVPprojecten Valtherweg-Exloërweg en Dwarsdiep/Dwarskade Nieuw-Buinen. Ook gaan we verder met planvorming voor het Zuiderdiep in Drouwenermond. Met nieuw GVVP-budget vanuit de begroting 2022 bekijken we of het mogelijk is in 2022 nieuwe projecten op te starten (voor wat betreft voorbereiding) of dat we alleen invulling kunnen geven aan uitvoering van de al opgestarte projecten. 2. Toelichting RMP Het RMP vloeit voort uit het Klimaatakkoord. Met het RMP wordt gewerkt aan vermindering van CO2-uitstoot bij mobiliteit.
Het streven van de provincie Drenthe is om begin 2022 een gezamenlijke Raden- en Statenbijeenkomst te houden over wat het RMP inhoudt. In de loop van 2022 zullen mogelijk verdere vervolgacties in het kader van het RMP volgen. Welke vervolgacties in 2022 volgen is op dit moment nog niet bekend. 3. Toelichting SPV Van oudsher was het verkeersveiligheidsbeleid vooral gebaseerd op de reactieve aanpak van lokale ongevallenconcentraties (‘black spots’). Het aantal problematische plekken is nu sterk afgenomen, mede door succesvolle maatregelen. Het ‘laaghangend fruit’ is geplukt en de ongevallen die nu nog plaatsvinden, zijn meer verspreid over het wegennet. Het ministerie heeft daarom besloten dat er meer aandacht nodig is voor een proactieve aanpak, waarmee ongevallen worden voorkomen. De Duurzaam Veilig-aanpak, die eind jaren negentig begon, had (heeft) deze insteek en leverde goede resultaten op. In Borger-Odoorn wordt in het kader van het GVVP gewerkt aan een inhaalslag m.b.t. de inrichting van haar wegen conform Duurzaam Veilig. Verdere modernisering van die aanpak, waarbij geleerd wordt van ervaringen met risicogestuurd werken in bijvoorbeeld Zweden, kan volgens het ministerie daarbij een nieuwe impuls geven aan het verkeersveiligheidsbeleid. Het ministerie heeft daarom bepaald dat alle lagere overheden aan de slag moeten met het risicogestuurd aanpakken van ongevallen.
Dit door een risicoanalyse te maken en uitvoering te geven aan projecten die voortvloeien uit deze risicoanalyse. Op het moment van opstellen van deze toelichting is nog niet bekend hoe een dergelijke risicoanalyse en uit te voeren projecten zich verhouden tot het GVVP, uitvoering van de jaarlijkse verkeerseducatieprojecten, inzet van de politie, etc.
50
WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2020 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2020. De cijfers van de begroting 2021 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2021-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2022 zijn zoals de begroting 2022 is opgesteld. Onze leefomgeving Taakvelden 0.3
2.1
Beheer overige gebouwen en gronden Crisisbeheersing en brandweer Openbare orde en veiligheid Verkeer en vervoer
4.2
1.1 1.2
Begroting 2022 Lasten Baten
Begroting 2021
Rekening 2020
Saldo Lasten Baten Saldo Lasten
Baten
Saldo
847
207
640
430
178
252
409
254
155
1.506
1
1.506
1.489
1
1.489
1.396
3
1.393
170
200
200
172
170
172
3.603
74
3.528
3.653
74
3.578
3.591
550
3.041
Onderwijshuisvesting
985
80
905
956
70
886
958
46
912
5.2
Sportaccommodaties
2.473
259
2.214
2.000
260
1.740
2.252
263
1.989
5.5
Cultureel erfgoed
5.7
3.431
29
3.402
3.890
7.2
Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering
2.056
3.148
-1.091
7.3
Afval
1.937
2.775
7.5
Begraafplaatsen en crematoria Ruimtelijke ordening
363
8.1 8.2 8.3
Grondexploitatie (nietbedrijventerreine Wonen en bouwen
Totaal x € 1.000
2 19
2
3.871
3.456
96
3.359
2.079
3.115 -1.037
1.785
2.978 -1.193
-838
1.831
2.677
-845
1.867
2.846
-979
161
202
441
158
283
368
143
225
1.391
94
1.297
2.294
35
2.259
1.993
626
1.367
85
112
-27
199
100
99
1.941
2.208
-268
960
529
431
983
622
361
1.103
683
420
19.807 7.469 12.339 20.445 7.309 13.136 21.293 10.696 10.595
51
52
ONZE PORTEMONNEE
Thema Onze portemonnee bevat de volgende onderdelen: -Overzicht van baten en lasten; -Financiële beleidskaders; -Bezuinigingen; -De Knoppen; -Financiële begroting; -Wat mag het kosten?
53
Overzicht van baten en lasten
De gemeente heeft in 2022 € 75,9 miljoen aan baten. Het grootste deel hiervan komt van het Rijk, namelijk ongeveer € 57,5 miljoen. Daarnaast ontvangen wij ongeveer € 13,8 miljoen aan heffingen (OZB, afvalstoffenheffing, rioolrechten, toeristenbelasting e.d.) De overige opbrengsten zijn onder andere opbrengsten voor leges, rente, huren en pachten. Met deze totale opbrengsten kunnen we uitvoering geven aan de ambities en doelen die in de thema’s benoemd zijn.
De gemeente is niet uit op het maken van winst. Daarom zijn de totale lasten gelijk aan de totale baten, dus ook rond € 75,9 miljoen. Aan het thema ‘Onze inwoners’ wordt ca. € 39,3 miljoen uitgegeven. Aan het thema ‘Onze leefomgeving’ bijna € 20 miljoen, het thema ‘Onze toekomst’ rond € 3,7 miljoen en aan ‘Onze economie’ circa € 0,6 miljoen. Daarnaast is er nog een thema ‘Onze portemonnee’ waar rond € 12,4 miljoen aan wordt uitgegeven.
54
Financiële Beleidskaders Inleiding In de Kadernota 2022 hebben we de financiële kaders tegen het licht gehouden. Dit zijn kaders voor het omgaan met de baten en lasten van Onze portemonnee. Deze financiële kaders zijn leidend voor de gehele budgetcyclus en vormen de basis voor de begroting 2022. In de raadsvergadering van 24 juni 2021 heeft u bij het vaststellen van de Kadernota 2022 expliciet ingestemd met de voorgestelde financiële kaders. Deze kaders vormen de basis voor het samenstellen van deze begroting en de raad heeft de mogelijkheid om bij de Begroting 2022 de financiële kaders eventueel nog te wijzigen. Financieel toezicht provincie Drenthe In de Kadernota 2022 hebben we u over het financieel toezicht over het begrotingsjaar 2021 geïnformeerd. Onze financieel toezichthouder, de provincie Drenthe, beoordeelt voor aanvang van het begrotingsjaar of voor onze gemeente repressief of preventief toezicht geldt. De provincie Drenthe heeft besloten om onze gemeente onder repressief begrotingstoezicht voor 2021 te plaatsen. De overwegingen van dit besluit zijn: 1. De Begroting 2021 en Jaarrekening 2019 zijn tijdig toegestuurd. 2. De Begroting 2021 is structureel en reëel in evenwicht. Op 1 september 2021 heeft het zogenaamde tweede fase begrotingsonderzoek van de provincie Drenthe plaatsgevonden.
Het doel van dit onderzoek is het beoordelen van de realiteitswaarde van de begroting en de meerjarenbegroting. Het uitgangspunt is dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. De provincie Drenthe heeft specifiek ingezoomd op de volgende onderwerpen: - verslag van bevindingen van de accountant 2020; - stand van zaken met betrekking tot begroting, meerjarenraming, bestuursrapportages en kadernota; - overzicht van incidentele baten en lasten; - sociaal domein; - BTW-compensatiefonds. De rapportage van dit onderzoek was op het moment van samenstellen van deze begroting nog niet gereed. Zodra de rapportage bekend is, gaan we de overleggroep financiën hierover informeren. Toelichting financiële beleidskaders In bijlage II van deze begroting hebben we de financiële beleidskaders toegevoegd. In de Kadernota 2022 hebben we u een uitgebreide toelichting op de financiële beleidskaders gegeven. In deze begroting geven wij een actualisatie ten opzichte van de Kadernota. Voor de overige toelichtingen verwijzen we naar de Kadernota 2022. De kaders zijn ten opzichte van de Kadernota 2022 niet aangepast. Wel zijn enkele kaders nader toegelicht ter verduidelijking. Wij hanteren bij de toelichting van de kaders dezelfde nummering van de kaders, zoals ze ook in bijlage II zijn opgenomen. 5.
Gemeentefonds In het onderdeel Financiële begroting is een uitgebreide toelichting over het gemeentefonds opgenomen. 9. Bedrijfsvoering Wij hebben met uw raad een zogenaamde volumeafspraak. Deze afspraak houdt in dat de budgetten voor personele kosten jaarlijks met 3% geïndexeerd worden. Bij de behandeling van de bestedingsvoorstellen 2019 hebben wij voorgesteld om knelpunten in de bedrijfsvoering op te lossen door 1% (van de 3%) hiervoor aan te wenden. Dit betekent dat 1% voor organisatieontwikkelingen en 2% voor cao-ontwikkelingen en 55
premies en sociale lasten beschikbaar is. Daarnaast hebben wij voorgesteld het risico van prijsstijging (cao en premies) boven de 2% te accepteren. Als deze kosten meer dan 2% zijn, verwerken we deze vooraf in de begroting of achteraf in de Bestuursrapportages. 10. Gemeenschappelijke regelingen Bij het opstellen van de Kadernota 2022 hebben we de gevraagde meerjarige bijdragen van de gemeenschappelijke regelingen in overeenstemming gebracht met de ramingen in onze begroting. In deze begroting 2022 hebben we deze lijn ook toegepast op de ramingen voor 2026. 14. Projecten (Vastgoed en Geld) Dit kader is in deze begroting gewijzigd als gevolg van de uitkomsten van IBOR. In dit voorstel wordt geadviseerd om ook na 2024 € 1 miljoen extra investeren in wegen. De extra kapitaallast per jaar bedraagt € 75.000 en daarvan wordt € 25.000 ten laste van Vastgoed en Geld gebracht. Het restant van € 50.000 komt ten laste van het begrotingssaldo (knop 1). Dit betekent voor het kader dat t/m 2023 jaarlijks € 50.000 wordt toegevoegd aan Vastgoed en geld en met ingang van 2024 jaarlijks € 25.000 wordt toegevoegd voor alleen groen en gebouwen. De € 25.000 voor wegen wordt gebruikt voor de € 1 miljoen investering per jaar. 15. Belastingen: OZB Het kader van de begroting en meerjarenraming is een OZB-verhoging van 1,75%. We stellen voor om het tarief OZB in 2022 met 1,75% te verhogen.
Zie verder de paragraaf lokale heffingen. 15. Belastingen: toeristenbelasting Zie de toelichting onder de paragraaf lokale heffingen. In de Kadernota 2022 heeft u ingestemd met het gedifferentieerd tarief voor 2022. Voor nadere informatie wordt ook hierna verwezen. 17. Leges De verhoging van de OZB is gekoppeld aan de leges. We stellen in 2022 een OZB verhoging van 1,75% voor. Dat geldt ook voor de tarieven van de leges. Deze aanpassingen nemen we mee in de legesverordening. We merken op dat de tarieven van de rijbewijzen, paspoorten en ID-kaarten, voor zover ze al het maximum wettelijk tarief hebben bereikt, niet geïndexeerd worden.
Bezuinigingen Terugblik In de begroting 2021 hebben we een bezuinigingsopgave van € 500.000 opgenomen. In de Bestuursrapportage 2021-I is een invulling aan deze bezuinigingsopgave gegeven. De invulling bestaat voor een groot deel uit de reserve Nog uit te Voeren Werken (NUW) en een klein deel uit coronacompensatie die niet noodzakelijk bleek te zijn op een aantal onderdelen. Bezuinigingen in 2022 Deze begroting 2022 bevat geen incidentele of structurele bezuinigingen voor 2022 en meerjarenraming.
56
De Knoppen In dit onderdeel beschrijven we de beschikbare bestedingsruimte voor het begrotingsjaar 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2026. We beschrijven hoe de bestedingsruimte zich heeft ontwikkeld ten opzichte van de Kadernota 2022. Met deze bestedingsruimte kunnen we onze nieuwe of gewijzigde ambities realiseren. De bestedingsruimte bestaat uit 5 knoppen: Knop saldo begroting: de structureel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor meerjarige uitgaven.
Knop beleidsintensivering: de incidenteel beschikbare middelen die we kunnen inzetten voor eenmalige uitgaven.
Knop belastingen: de mogelijkheid om financiële ruimte te creëren door de belastingen extra te verhogen.
Knop bezuinigingen: de middelen die we kunnen vrijspelen door oud beleid te schrappen om ambities en dus nieuw beleid te realiseren.
Knop vrije algemene reserve (VAR): de middelen die we eventueel aanvullend beschikbaar hebben om onze ambities te realiseren.
2.1 Knop 1: Saldo begroting In onderstaand overzicht is het verloop van knop 1 saldo begroting zichtbaar.
57
Toelichting 1. De financiering betreft aanpassingen van kapitaallasten en rente met betrekking tot vaste activa, reserves, voorzieningen en vaste geldleningen. 2. Dit betreft de wijziging als gevolg van de Meicirculaire 2021. Hierover bent u geïnformeerd aan de hand van een memo voor het zomerreces. 3. Dit betreft de indexering van jaarschijf 2026, zoals bedrijfsvoering, OZB, verbonden partijen etc. 4. Vanwege de grote vraag naar kavels en verbouwvergunningen kunnen we het areaal van de OZB uitbreiden en dat resulteert in een voordeel. 5. Vele budgetten zoals energielasten, huuropbrengsten in de begroting zijn gecontroleerd. Dit resulteert in een klein voordeel. Ook de meest recente RUD begroting valt lager uit dan de raming die is opgenomen in de kadernota 2022 en dat resulteert in een voordeel. 6. Doordat jaarschijf 2022 van knop 1 hoger uitvalt dan de jaren erna kon een deel worden overgeheveld naar knop 2. 7. Dit betreft de structurele autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 8. Dit betreft de structurele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 9. Het effect van de septembercirculaire voor de jaren 2023 en daarna. Het effect voor 2022 is verwerkt in knop 2. 10. Het voorstel is om € 500.000 te reserveren voor het meerjarig investeringsplan.
2.2 Knop 2: Budget beleidsintensivering In onderstaand overzicht is het verloop van knop 2 budget beleidsintensivering zichtbaar.
Toelichting 1. We hevelen een deel over van knop 1 naar knop 2, omdat knop 1 hiervoor voldoende ruimte had. 2. Dit betreft de incidentele autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 3. Dit betreft de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 4. Het effect van de septembercirculaire voor 2022 bestaat uit accres (€ 600.000) en het vervallen van de opschalingskorting in 2022 (€ 375.000). We voegen het hele bedrag toe aan budget beleidsintensivering, zodat deze weer sluit met voldoende budget voor BERAP 2022-I. 2.3 Knop 3: Belastingen Hieronder het verloop van knop 3 belastingen.
58
Toelichting Deze begroting bevat geen extra belastingverhogingen. 2.4 Knop 4: Bezuinigingen Hieronder de opgenomen bezuinigingen.
Toelichting Deze begroting bevat geen bezuinigingen. 2.5 Knop 5: Vrije Algemene Reserve (VAR) Hieronder het verloop van de VAR. De VAR zetten we in om een eventueel tekort op te vangen.
Toelichting Het voorstel is om € 500.000 te onttrekken aan de bufferreserve gronden en dit te storten in de VAR.
59
Financiële begroting In dit onderdeel komen verschillende financiële onderdelen aan bod, zoals de financiële effecten van corona en een specificatie van het Gemeentefonds.
Financiële effecten corona Nog steeds is corona in ons midden en het is niet te voorspellen hoe corona in 2022 gaat uitpakken. Duidelijk is wel dat het bepaalde maatschappelijke en economische effecten gaat hebben waar we als gemeente mee te maken krijgen. Momenteel zien we al ontwikkelingen als gevolg van corona, zoals veel aanvragen voor bouwvergunningen en extra veel toerisme in onze eigen gemeente. De septembercirculaire bevat middelen voor corona. het betreft gelden voor schuldenbeleid, bijzondere bijstand en re-integratie. Deze ramen we budgettair neutraal in de begroting en voegen we toe aan het betreffende beleidsterrein. Hieronder zijn de bedragen weergegeven. Coronagelden
2022
Gemeentelijk schuldenbeleid
27.000
Bijzondere bijstand
14.000
Aanvullende pakket re-integratie
20.000
Impuls re-integratie
58.000
Totaal:
119.000
Vennootschapsbelasting en overhead Vennootschapsbelasting Door de inwerkingtreding van de ‘Wet modernisering Vennootschapsbelasting (VPB) overheidsondernemingen’ zijn gemeenten per 1-1-2016 VPB verschuldigd over winstgevende ondernemersactiviteiten. Alleen de activiteiten binnen de grondexploitaties zijn voor de gemeente Borger-Odoorn VPB plichtige activiteiten. We hebben geen raming opgenomen voor te betalen VPB. Als wij over 2022 VPB verschuldigd zijn dan wordt deze gedekt uit de bufferreserve gronden. Overhead Sinds het jaar 2017 presenteren gemeenten conform BBV wetgeving een overzicht van de overheadkosten in hun begroting. Voor de overhead is een landelijk verplicht gestelde definitie gemaakt. De definitie van overhead luidt: ‘alle kosten die samenhangen met sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces.’ Het uitgangspunt is dat kosten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en/of activiteiten. De overhead bedraagt in 2022: € 8.825.554. Onder de overhead vallen bijvoorbeeld de kosten van het gemeentehuis, maar ook de salariskosten van de ondersteunende afdelingen, zoals financiën, juridische zaken en communicatie. Overheadpercentage Voor het bepalen van bepaalde tarieven, zoals de kosten van de reinigingsheffingen en riolering, wordt het overheadpercentage gebruikt. Voor 2022 is het overheadpercentage berekend op 13,51%.
60
Overheadpercentage per jaar Overheadpercentage
2019
2020
2021
2022
14,10% 14,52%
15,24%
13,51%
Het overheadpercentage wordt berekend door de overhead te delen door de totale lasten minus de overhead. Na vaststelling van het percentage hebben nog enkele mutaties plaatsgevonden die van invloed zijn op de kosten van de overhead en de totale lasten. Het effect op het overheadpercentage is echter beperkt. Ten opzichte van andere gemeenten is het lastig aan te geven of het percentage hoog of laag is, omdat gemeenten hun eigen interpretatie geven aan het toerekenen van overheadkosten volgens het BBV. Het overheadpercentage is in 2022 met 1,73 procentpunt ten opzichte van 2021 gedaald. De daling wordt veroorzaakt doordat de totale lasten zijn toegenomen en de totale overhead is afgenomen.
Specificatie Gemeentefonds De septembercirculaire 2021 is op 21 september 2021 gepubliceerd. We lichten de belangrijkste wijzigingen toe. Accres De jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds, voortvloeiend uit de normeringssystematiek, wordt het accres genoemd. De jaren 2020 en 2021 waren bevroren op de standen van de meicirculaire 2020. Voor alle jaren vanaf 2022 is het accres in de septembercirculaire 2021 bijgewerkt en is er sprake van een opwaartse bijstelling van het accres. In alle jaren zijn de hogere accressen volgens de circulaire het gevolg van hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Ook in de jaren na 2022 is het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van uitgaven klimaatmaatregelen, compenseren gedupeerden van de kinderopvangtoeslag, zorg en de EU-afdrachten. BTW-compensatiefonds Verder informeert deze circulaire over de ruimte onder het plafond van het BTWcompensatiefonds. De raming 2021 bedraagt € 215,959 miljoen voor gemeenten, wat bij deze circulaire is toegevoegd aan de algemene uitkering. Dit is een bijstelling voor jaarschijf 2021 van ongeveer € 300.000. In de begroting 2021 was hiervoor € 250.000 geraamd. Het verschil van € 50.000 is een voordeel en verwerken we in BERAP 2021-II. Voor de begroting 2022 is het advies om de raming voor 2022 en daarna te baseren op de uitkomsten van de meicirculaire 2021.
In het memo van de meicirculaire 2021 is toegelicht dat wij geen structurele raming voor het BCF hebben opgenomen, omdat wij dit risicovol vinden. Ook hebben we ervoor gekozen om in de begroting 2022 geen structurele raming van het BCF op te nemen, omdat we de financiële ruimte, mede als het gevolg van de positieve accres bijstelling, op dit moment niet nodig hebben. Opschalingskorting Het kabinet heeft besloten de oploop van de opschalingskorting voor gemeenten in het jaar 2022 incidenteel te schrappen. Dit leidt tot een verhoging van de algemene uitkering van het gemeentefonds van € 270 miljoen in 2022. Dit is een incidenteel voordeel voor onze gemeente van € 375.000 voor 2022 en is in de begroting 2022 verwerkt. Jeugdzorg Gemeenten zijn eind juni geïnformeerd over het feit dat het kabinet voor 2022 incidenteel € 1,314 miljard extra beschikbaar stelt ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Dit betekent voor ons een bijstelling van afgerond € 1,7 miljoen euro. Dit
61
bedrag hebben we in de begroting 2022 opgenomen en hiervan is € 1,3 miljoen toegevoegd aan het jeugdbudget en € 400.000 aan het Wmo budget. Het Rijk en de VNG werken gezamenlijk met andere betrokken partijen aan een hervormingsagenda jeugdhulp die bestaat uit een aantal maatregelen en een financieel kader om de jeugdhulp structureel betaalbaar te houden voor gemeenten. Het nieuwe kabinet neemt een besluit over de structurele verhoging van het jeugdbudget. Totaaloverzicht Mei- en Septembercirculaire 2021 In onderstaande tabel de effecten van beide circulaires. Zichtbaar is dat de septembercirculaire 2021 € 2.820.523 hoger uitvalt dan de meicirculaire. Dit is te verklaren door het accres en vervallen van de opschalingskorting (€ 975.000), de jeugdzorg gelden (€ 1.726.523) en de coronagelden (€ 119.000).
2022 Gemeentefonds 2022
Kadernota Meicirculaire
I: Algemene Uitkering - Algemene Uitkering - Raming onderuitputting
September
Verschil
circulaire
Mei-sept
40.317.163
41.292.163
975.000
-150.000
-150.000
0
2022 40.092.163 -150.000
- Extra middelen jeugd - Behoedzaamheid
1.726.523 1.726.523 -250.000
-125.000
- Coronagelden (budgettair neutraal) Subtotaal onderdeel I 39.692.163
40.042.163
-125.000
0
119.000
119.000
42.862.686 2.820.523
II: Decentralisatie- en integratieuitkeringen - Combinatiefuncties
113.188
113.188
113.188
0
- Voorschoolse Voorziening Peuters
68.946
68.946
68.946
0
- Armoedebestrijding kinderen
81.132
86.313
86.313
0
- VTH provinciale Taken - Versterking omgevingsveiligheidsdiensten - Inburgering
74.423
74.423
74.423
0
0
4.000
4.000
0
70.896
85.842
85.842
0
408.585
432.712
432.712
0
- Jeugdzorg (voogdij 18 plus)
1.733.725
1.253.234
1.253.234
0
- Participatie
4.523.711
4.637.493
4.637.493
0
6.257.436
5.890.727
5.890.727
0
Totaal onderdeel I
39.692.163
40.042.163
42.862.686 2.820.523
Totaal onderdeel II
408.585
432.712
432.712
0
Totaal onderdeel III
6.257.436
5.890.727
5.890.727
0
46.358.184
46.365.602
Subtotaal onderdeel II III: Sociaal Domein 3D's
Subtotaal onderdeel III
Subtotaal I t/m III
49.186.125 2.820.523
Herziening Gemeentefonds In het meest recente verdeelmodel komt het voordeel voor Borger-Odoorn uit op € 46 per inwoner op basis van de cijfers 2019. Dat is een toename van € 17 per inwoner ten opzichte van de uitkomsten 2017.
62
Naar verwachting gaat de invoering van het nieuwe verdeelmodel gepaard met een ingroeimodel. Dit houdt in dat in de eerste 4 jaar na de invoering de herverdeelseffecten per gemeente worden gemaximeerd op 15 euro per jaar (zowel positief als negatief). Mocht Borger-Odoorn een voordeel van € 46 per inwoner behouden, dan zullen we daar in 4 jaar naar toegroeien en dit voordeel in 2026 volledig ontvangen. Vooralsnog lijken het mooie uitkomsten voor Borger-Odoorn, maar definitieve besluitvorming moet nog plaatsvinden. Eerst dienen de ROB en de VNG een advies over de cijfers 2019 te geven en daarna dient het nieuwe kabinet nog een besluit te nemen over de gehele herziening. Deze begroting is daarom gebaseerd op het huidige gemeentefonds. Na definitieve besluitvorming over de invoering van het verdeelvoorstel vindt nog een actualisatie plaats naar 2023, het jaar waarin het nieuwe verdeelmodel naar verwachting in gaat. Indien besluitvorming tijdig is afgerond, kunnen we de begroting 2023 op de nieuwe verdeling baseren.
Structurele en incidentele mutaties reserves Mutaties van de reserves beschouwen we in principe als incidenteel. Behalve als het gaat om reguliere stortingen en/of onttrekkingen die van toepassing zijn op alle jaarschijven en waarvan we niet weten wanneer de storting en/of onttrekking eindigt. Dan beschouwen we de mutatie als structureel. Hieronder is het overzicht van structurele en incidentele mutaties van de reserves weergegeven. Specificatie
Mutatie
Mutatie
Mutatie
2022
2023
2024
Algemene Reserve (WAR)
401.782
401.782
401.782
401.782 401.782
Reserve onderhoud zwembaden
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
Res. deelgeb. Visie Monden
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
-20.000
Gekoppelde Reserves
-154.126
-154.225
-154.330
-154.440 -154.555
217.656
217.557
217.452
217.342 217.227
Algemene Reserve (WAR)
244.671
151.500
99.750
Bufferreserve gronden
-500.000
Vrije Reserve (VAR)
500.000
Mutaties Reserves
Mutatie Mutatie 2025
2026
Structureel
Subtotaal Incidenteel
Reserve rioleringen
49.250
-62.810 Subtotaal
244.671
151.500
99.750
Totaal
462.327
369.057
317.202
-13.560
203.782 217.227
Toelichting In bovenstaand overzicht zijn alle positieve bedragen stortingen in reserves en alle negatieve bedragen onttrekkingen aan reserves. Het totaal vormt het saldo van de mutaties op de reserves. In alle jaren hebben we positieve totalen (saldi) en dat betekent dat we per saldo meer storten in reserves dan we er aan onttrekken. Dit is gunstig voor ons eigen vermogen.
63
0
Overzicht van incidentele baten en lasten Het BBV schrijft voor dat de begroting moet zijn voorzien van een overzicht van incidentele baten en lasten. In onderstaand overzicht is dit weergegeven. Incidentele lasten/baten
2022
2023
2024
2025
1. Saldo incidentele mutaties reserves
244.671
151.500
99.750
-13.560
2. Incidentele bestedingsvoorstellen
1.527.500
3. Incidentele baten Gemeentefonds
-494.000
4. Budget beleidsintensivering
320.311
1.003.660
1.115.772
1.115.772
2026
1.115.772
Saldo incidentele baten en lasten 1.598.482 1.155.160 1.215.522 1.102.212 1.115.772 Toelichting In bovenstaand overzicht zijn alle negatieve bedragen incidentele baten en alle positieve bedragen incidentele lasten. De saldi zijn voor alle jaren positief. Dat betekent dat we meer incidentele lasten dan baten hebben. We lichten de mutaties toe: 1. Dit betreft het saldo van alle incidentele mutaties op de reserves, zoals weergegeven in het overzicht structurele en incidentele mutaties reserves. 2. Dit zijn de incidentele Bestedingsvoorstellen 2021 (autonoom en bestuurlijk). 3. Dit zijn de opschalingskorting 2022 en coronagelden 2022 uit de septembercirculaire 2021. Deze baten uit het Gemeentefonds zijn incidenteel. 4. Hier geven we het budget beleidsintensivering (knop 2) weer. Dit budget is in de begroting 2022 en de meerjarenraming beschikbaar voor incidentele bestedingen.
Structureel begrotingssaldo Uitgangspunt is dat de structurele lasten in de begroting gedekt dienen te worden door structurele baten. Dit noemen we structureel evenwicht. Incidentele lasten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo positief en incidentele baten beïnvloeden het structureel begrotingssaldo negatief. In de vorige sectie hebben we de incidentele baten en lasten berekend. In onderstaande tabel geven we het structureel begrotingssaldo weer. Omschrijving
2022
2023
2024
Saldo van baten en lasten
575.907
814.736
643.080
586.375 1.192.801
2025
Saldo mutaties reserves
-462.327
-369.057
-317.202
-203.782
-217.227
Begrotingssaldo na bestemming
113.580
445.679
325.878
382.593
975.574
Incidentele baten en lasten (saldo)
1.598.482
1.155.160
1.215.522
1.102.212
1.115.772
Structureel begrotingssaldo
1.712.062 1.600.839 1.541.400 1.484.805 2.091.346
Toelichting In bovenstaande tabel is het uitgangspunt het begrotingssaldo voor bestemming (saldo van baten en lasten). Vervolgens tellen we daar het saldo van de mutaties reserves bij op. Daardoor ontstaat het begrotingssaldo na bestemming. Deze saldi gaan we vervolgens corrigeren voor de incidentele baten en lasten. We concluderen dat de structurele begrotingssaldi (na eliminatie van de incidentele lasten en baten) voor alle jaren (ruim) positief zijn.
64
2026
WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2020 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2020. De cijfers van de begroting 2021 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2021-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2022 zijn zoals de begroting 2022 is opgesteld. Onze portemonnee Taakvelden 0.10 Mutaties reserves 0.11 Res. van de rekening van baten en lasten 0.4 Overhead
Begroting 2022
Begroting 2021
Rekening 2020
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
Baten
Saldo
1.146
684
462
-3.349
835
-4.184
5.559
4.085
1.475
114
-60
-60
1.296
114
1.296
9.463
100
9.363
9.455
142
9.313
8.592
67
8.526
Treasury
684
911
-227
820
1.047
-227
516
597
-81
0.61 OZB woningen
53
4.948
-4.894
125
4.861
-4.736
102
4.933
-4.831
0.62 OZB niet-woningen
57
1.588
-1.531
57
1.554
-1.497
1.414
-1.414
0.64 Belastingen overig
219
219
252
252
338
338
0.7
176 49.336 -49.160
24
46.820 -46.797
9
47.457 -47.448
0.5
0.8
Alg.uitkeringen en ov. uitkeringen GF Overige baten en lasten
Totaal x € 1.000
504
-50
554
12.416 57.517 -45.100
65
-210
-50
-160
-1
7.114 55.209 -48.096
16.411
134
-135
58.687 -42.274
Algemeen Hierna volgen de paragrafen. Deze zijn we op basis van het BBV verplicht in de begroting op te nemen. We geven een korte beschrijving van de inhoud van deze paragrafen. Lokale heffingen
Weerstandsvermogen
Kapitaalgoederen
Financiering
Bedrijfsvoering
Verbonden partijen
Grondbeleid
We reserveren om beïnvloedbare en met name ook niet beïnvloedbare risico’s te beheersen en financieel af te dekken. Onze kapitaalgoederen geven een beeld van de investeringen die we als gemeente doen en de financiële verplichtingen die we daarvoor meerjarig aangaan. De paragraaf financiering geeft inzicht in onze financiële positie. Bedrijfsvoering gaat over hoe we werken om onze doelen te behalen. De paragraaf verbonden partijen geeft inzicht in de bijdragen van de gemeente Borger-Odoorn aan verbonden partijen. Tot slot hangt ons grondbeleid nauw samen met landelijke en lokale economische ontwikkelingen.
66
LOKALE HEFFINGEN In deze paragraaf gaan we in op de lokale heffingen voor het jaar 2022. Lokale heffingen zijn onder te verdelen in gemeentelijke belastingen, gebonden heffingen en leges. In onderstaand overzicht zijn alle lokale heffingen en het effect per heffing op de opbrengsten voor het jaar 2022 zichtbaar. Deze heffingen lichten we in de rest van de paragraaf per onderdeel verder toe. Opbrengst 2021
Opbrengst 2022
Verschil 2021-2022
OZB
6.339.407
6.525.347
185.940
Toeristenbelasting
1.437.500
1.557.500
120.000
Forensenbelasting
127.500
152.500
25.000
Afvalstoffenheffing
2.398.587
2.437.918
39.331
Rioolheffing
3.108.697
3.134.478
25.781
Titel I algemene dienstverlening
235.489
238.784
3.295
Ttiel II fysieke leefomgeving
480.785
487.172
6.387
2.955
2.955
0
158.014
160.779
2.765
7.648
7.782
134
14.296.582
14.705.215
408.633
Lokale heffing
Titel III Europese dienstenrichtlijn Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Totaal:
*: de weergegeven bijdrage voor OZB is inclusief areaaluitbreiding. Het bedrag sluit niet precies aan op het totaal van de taakvelden 0.61 en 0.62, omdat er op deze taakvelden salariskosten zijn geraamd.
De opbrengsten in 2021 zijn gebaseerd op de primitieve begroting 2021. Dit betekent dat eventuele begrotingswijzigingen niet zijn meegenomen. De geraamde opbrengst OZB is inclusief areaaluitbreiding. Dit wordt verder toegelicht bij het onderdeel Belastingdruk.
Gemeentelijke belastingen Gemeenten kunnen op grond van de Gemeentewet (GW) een aantal belastingen heffen. Gemeentelijke belastingen worden gekenmerkt door het feit dat de opbrengst van de belasting vrij te besteden is. Daardoor is het een ongebonden belasting. In de onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gemeentelijke belastingen die worden geheven in onze gemeente. Belastingsoort Onroerende zaakbelastingen (OZB)
Artikel GW 220
Forensenbelasting
223
Toeristenbelasting
224
Toelichting Belasting die wordt geheven op eigenaren en gebruikers van onroerende zaken. Als heffingsgrondslag geldt de WOZ-waarde. De peildatum ligt een jaar voor het belastingjaar. Een belasting voor natuurlijke personen die gedurende het jaar meer dan 90 maal in de gemeente overnachten, maar die in de gemeente geen hoofdverblijf hebben. Belasting die wordt geheven op natuurlijke personen die in de gemeente overnachten, maar die niet in de gemeente woonachtig zijn. Bijv. bij overnachting in een hotel.
67
Beleidsuitgangspunten gemeentelijke belastingen 2022 In de volgende tabel staan de belastingen die de gemeente Borger-Odoorn heft. Hierin zijn de uitgangspunten per belastingsoort aangegeven. De verdere regelgeving van elke belastingsoort is vastgelegd in de verschillende belastingverordeningen. Belastingsoort
Tarief 2022
OZB
Tarieven 2022 worden in de raad van december vastgesteld.
Toeristenbelasting
In de Kadernota 2022 is ingestemd met de tarieven: - groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting - campings € 1,10 per overnachting - hotels/BenB/bungalowparken € 1,50 per overnachting In de raad van december wordt de verordening vastgesteld. Tarieven 2022 worden in de raad van december vastgesteld.
Forensenbelasting
OZB In de Kadernota 2022 hebben we geen voorstel ten aanzien van het OZB-tarief 2022 gedaan. In de Kadernota 2022 zijn we voor de begroting 2022 en de meerjarenraming uitgegaan van een OZB verhoging van 1,75%. In deze begroting 2022 doen we wel een voorstel. Ons voorstel is om de OZB, conform het financieel kader, met 1,75% te verhogen in 2022. Toeristenbelasting / Forensenbelasting Het recreatieschap Drenthe heeft dit voorjaar een advies voor het tarief van de toeristenbelasting voor de komende jaren uitgebracht. Het voorstel van het recreatieschap is om tarieven te differentiëren: campings en groepsaccommodaties betalen € 1,10 per overnachting en hotels/ BenB/vakantieparken betalen €1,50 per overnachting. In de opiniërende raadsvergadering van 29 april 2021 is het advies aan u voorgelegd en hebben we u ook enkele varianten voorgelegd. Vervolgens heeft u bij de behandeling van de Kadernota 2022 voor 2022 de volgende tarieven toeristenbelasting vastgesteld: - Groepsaccommodaties € 0,50 per overnachting; - Campings € 1,10 per overnachting; - Hotels/BenB/bungalowparken etc. € 1,50. Uit het financieel kader (bijlage 1) blijkt dat de tarieven forensenbelasting zijn gekoppeld aan de tarieven toeristenbelasting.
Conform het financieel kader is voorgesteld en ook besloten bij de Kadernota 2022 om de tarieven forensenbelasting met hetzelfde percentage te laten stijgen als voor de hotels/BenB/bungalowparken, te weten 20%. Het is onze intentie u deze tarieven ook voor het jaar 2023 voor te stellen. Dit in verband met de verkiezingen (maart 2022) en een bestuurswisseling. In de Kadernota 2023 gaan we dan deze tarieven voor 2023 aan u ter besluitvorming voorleggen.
68
Gebonden heffingen Naast bovenstaande belastingen in de gemeentewet, bestaan er gebonden heffingen. Een gebonden heffing is een belasting voor de bestrijding van specifieke kosten, maar is niet gekoppeld aan een individuele dienst. De begrote opbrengst van de gebonden heffing mag niet hoger zijn dan de voor dat doel begrote kosten. Dat wil zeggen dat de heffingen dus niet meer dan kostendekkend mogen zijn. Er zijn twee soorten gebonden heffingen, namelijk reinigingsheffing en rioolheffing. Deze zijn weergegeven in de volgende tabel. Gebonden heffing Reinigingsheffing
Artikel GW
Toelichting
Wet milieubeheer art. 15.33
Rioolheffing
228a
Belasting voor de verwijdering van afvalstoffen afkomstig van particuliere huishoudens. Er zijn twee soorten heffingen voor het innemen en verwerken van afvalstoffen: de afvalstoffenheffing en het reinigingsrecht. Afvalstoffenheffing wordt geheven op alle particuliere huishoudens. Ook als er in feite geen afval wordt aangeboden. Reinigingsrechten worden alleen in rekening gebracht ter dekking van de kosten voor het ophalen en verwerken van aangeboden afval. Kleine bedrijven kunnen bijvoorbeeld gebruik maken van de reinigingsrechten. De rioolheffing wordt geheven ter bestrijding van / het beheer van huishoudelijk en bedrijfsafvalwater, regenwater en de grondwaterstand.
Beleidsuitgangspunten gebonden heffingen In onderstaande tabel zijn de gemiddelde tarieven aangegeven voor de reinigings- en rioolheffing die we aan uw raad voorstellen. De voorstellen passen binnen het kader 100% kostendekkendheid dat door uw raad is vastgesteld. In de decemberraad van 2021 komen we met definitieve voorstellen voor de tarieven van 2022. Heffing Reinigingsheffing
Gemiddeld tarief 2022 (vaststelling definitief tarief in raad van december) Gemiddeld tarief 2022 bedraagt € 222,64.
Rioolheffing
Gemiddeld tarief 2022 bedraagt € 245,65.
Beleid kwijtschelding Onze gemeente hanteert als kwijtscheldingsnorm 100% van de bijstandsuitkering. Daarmee zit onze gemeente boven de landelijke norm van 90% van de bijstandsuitkering. Men komt in aanmerking voor kwijtschelding als men onder deze norm komt. Kwijtschelding is van toepassing op de OZB, rioolheffing en op het vastrechtgedeelte van de afvalstoffenheffing. Sinds 2006 werken de waterschappen Hunze & Aa’s, Vechtstromen en de gemeente samen op het gebied van kwijtschelding van de lokale heffingen. De toetsing of iemand recht heeft op kwijtschelding wordt gedaan door het Noordelijk Belastingkantoor.
69
Opbrengsten uit gemeentelijke belastingen en gebonden heffingen Onroerende zaakbelasting In dit gedeelte maken we per belastingsoort de geraamde opbrengsten voor 2021 en 2022 inzichtelijk. Hieronder staan de opbrengsten van de OZB inclusief areaaluitbreiding. In 2022 nemen de opbrengsten met € 185.490 toe. De 1,75% indexatie bedraagt € 110.940 en de areaaluitbreiding bedraagt € 75.000. We kunnen structureel een areaaluitbreiding opnemen omdat er momenteel veel wordt gebouwd in onze gemeente. Dit geldt zowel voor nieuwbouw als uitbreiding van bestaande bouw. We zien als gevolg van onze ambitie Wonen dat de areaaluitbreiding ten opzichte van voorgaande jaren toeneemt. In 2020 en 2021 was hiervoor respectievelijk € 23.000 en € 50.000 geraamd. De opbrengsten van 2022 kunnen nog niet definitief worden berekend, omdat nog niet alle WOZ-waarden per 01-01-2021 bekend zijn. Deze definitieve cijfers worden aan de raad gepresenteerd in december 2021 bij het vaststellen van de nieuwe belastingverordeningen. Opbrengst 2021
Opbrengst 2022
Verschil 2021-2022
Eigenarenbelasting woningen