Begroting 2022
Tekst van het document
BEGROTING 2022
Inhoudsopgave Voorwoord Begroting 2022 ..................................................................................... 3 Samenvatting op hoofdlijnen ................................................................................... 4 Voorstel begroting 2022 ......................................................................................... 8 Ambities .............................................................................................................. 11 Speerpunten ........................................................................................................ 13 Bestuursprogramma ............................................................................................. 15 Recapitulatie van baten en lasten ........................................................................... 18 Onze inwoners ..................................................................................................... 19 Onze economie .................................................................................................... 20 Onze toekomst ..................................................................................................... 21 Onze leefomgeving ...............................................................................................
22 Onze inwoners ..................................................................................................... 23 Sociaal Domein .................................................................................................... 24 Dienstverlening .................................................................................................... 27 Onze economie .................................................................................................... 31 Economische ontwikkeling ..................................................................................... 32 Recreatie en Toerisme ........................................................................................... 33 Onze toekomst ..................................................................................................... 36 Duurzame ontwikkeling ......................................................................................... 37 De veranderende rol van de gemeente .................................................................... 39 Onze leefomgeving ............................................................................................... 43 Ruimte en groen ...................................................................................................
44 Wonen en leefbaarheid .......................................................................................... 45 Openbare orde en veiligheid .................................................................................. 47 Wegen en verkeer ................................................................................................ 49 Onze portemonnee ............................................................................................... 53 Algemeen ............................................................................................................ 66 Lokale heffingen ................................................................................................... 67 Belastingdruk ....................................................................................................... 74 Weerstandsvermogen ........................................................................................... 78 Berekening weerstandsratio ................................................................................... 84 Kapitaalgoederen.................................................................................................. 88 Financiering, EMU-saldo ........................................................................................
99 Bedrijfsvoering ................................................................................................... 106 Verbonden partijen ............................................................................................. 112 Grondbeleid ....................................................................................................... 119 Bijlage I - Meerjarenbegroting 2022 - 2026 ........................................................... 124 Bijlage II - Financiële beleidskaders ...................................................................... 129 Bijlage III - Verplichte beleidsindicatoren............................................................... 133 Bijlage IV - Taakvelden BBV ................................................................................. 134 Bijlage V - Dynamische prioriteitenlijst .................................................................. 136 Bijlage VI - Toelichting taakvelden ........................................................................ 146 Bijlage VII - Lijst met afkortingen ......................................................................... 149 Bijlage VIII - Lijst met erkende dorpsbelangen ....................................................... 152
2
Voorwoord Begroting 2022 De Begroting 2022 is de laatste begroting van onze Bestuursperiode 2018-2022. Wij zijn trots dat we het bestuursprogramma grotendeels kunnen afronden. Grotendeels omdat we zien dat bepaalde besluitvormingstrajecten langer doorlopen dan we in het voorjaar hadden ingeschat. Hier zijn verschillende redenen voor die in deze begroting worden toegelicht. Desondanks zijn we trots waar we nu staan en dragen we tevreden onze portefeuilles over aan het nieuwe bestuur. In de Kadernota 2022 en in de begroting 2021 informeerden wij u over de ambities voor de komende twee jaren. Deze ambities zijn tot de gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022 actueel. In de laatste maanden leggen we expliciet de focus op: - Wonen (met name woningbouw); - Duurzaamheid/Cittaslow. In de begroting 2022 vindt u ook een eerste aanzet voor een meerjarig investeringsplan. Het plan dient als hulpmiddel voor de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen en het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. In het kader van een zogenaamde 'warme overdracht' naar een nieuwe bestuursperiode stellen we voor om structureel € 500.000 te reserveren voor het meerjarig investeringsplan.
Ook vragen wij u in te stemmen met een aantal structurele bestuurlijke bestedingsvoorstellen zoals renovatie sportpark Odoorn, GVVP, een adviseur Openbare Orde en Veiligheid en een aantal incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen zoals project wonen met zorg, vervolg van de dorpsbudgetten en de inzet van trainees. Tevens is de septembercirculaire 2021 verwerkt in deze begroting. Wij zijn verheugd dat deze circulaire positief heeft uitgepakt waardoor we financiële ruimte beschikbaar houden voor het nieuwe bestuur. Er komen de komende jaren veel uitdagingen op ons af op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie en ook veel investeringen zoals blijkt uit het meerjarig investeringsplan. We concluderen dat er sprake is van een gezonde financiële positie van onze gemeente en dat de reservepositie over de gehele bestuursperiode vrijwel gelijk is gebleven. Dit is een goede basis voor de start van een nieuwe bestuursperiode. College van burgemeester en wethouders
3
Samenvatting op hoofdlijnen In dit hoofdstuk leest u een samenvatting op hoofdlijnen van het beleid en de financiën van de Begroting 2022. We gaan in op de ambities, speerpunten, het Bestuursprogramma 2018-2022 en doelen, de lokale lastendruk, de bezuinigingen, de bestedingsvoorstellen en de hoogte van het begrotingssaldo en het budget beleidsintensivering (de knoppen 1 en 2). Ambities, speerpunten, bestuursprogramma en doelen In de volgende hoofdstukken lichten we de ambities, speerpunten en het Bestuursprogramma 2018-2022 toe. Onze focus ligt op: - Wonen (met name woningbouw); - Duurzaamheid/Cittaslow. Ambities en speerpunten zijn van belang om keuzes in de financiën te maken. Bij de bestedingsvoorstellen 2022 is veelal een relatie te leggen met ambities, speerpunten en het bestuursprogramma. De doelen zijn bij de verschillende subthema’s uitgewerkt. Afronden Bestuursprogramma 2018-2022 en anticiperen op nieuwe bestuursperiode Deze begroting is de laatste van de huidige bestuursperiode en staat in het teken van afronding van het Bestuursprogramma 2018-2022. Wij zijn trots dat we grotendeels het bestuursprogramma kunnen afronden en de verwachtingen naar de inwoners kunnen waarmaken. We anticiperen op de nieuwe bestuursperiode door in deze Begroting 2022 niet met aanvullende ambities en speerpunten te komen.
We vinden een goede overdracht aan een nieuw bestuur belangrijk en gaan we een overdrachtsdocument maken, zodat een 'warme' overdracht naar een nieuw bestuur mogelijk is. Een onderdeel van deze overdracht is dat er sprake is van een gezonde financiële positie van onze gemeente. Dit is een goede basis voor de start van een nieuwe bestuursperiode. Meerjarig investeringsplan In de Kadernota 2022 hebben we, mede op uw verzoek, een aanzet voor een meerjarig investeringsplan toegezegd. In de begroting 2022 bieden wij u een eerste aanzet van dit plan aan. Het plan is indicatief, nog niet volledig en dynamisch, want we actualiseren dit plan periodiek. Het plan dient als hulpmiddel voor de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen en uiteindelijk het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. In het kader van een 'warme overdracht' naar een nieuwe bestuursperiode stellen we voor om € 500.000 te reserveren voor het meerjarig investeringsplan. Lokale lastendruk De lastendruk voor 2022 komt uit op 1,49%. Dit betekent voor een gemiddeld huishouden een stijging van afgerond € 13 per jaar. In de paragraaf Lokale Heffingen lichten we dit verder toe. Bestedingsvoorstellen We willen twee keer per jaar een integrale afweging maken over de bestedingsvoorstellen, namelijk bij de begroting en bij de BERAP 2022-I. In de Kadernota 2022 heeft u ingestemd met de autonome bestedingsvoorstellen 2022.
Ook hebben we in de Begroting 2022 een aantal nieuwe autonome voorstellen opgenomen. Deze onderwerpen zien we als autonoom, omdat dit onvermijdbare lasten zijn. Hieronder een overzicht van deze voorstellen.
4
Nr. Onderwerp Autonome voorstellen
Structureel
Incidenteel
2022
2022
1 1. Omgevingsvisie
80.000
2. Dienstverlening 2 Onderhoud bruggen
0 50.000
3 Onderhoud wegen (€ 1 miljoen)
0
4 Sportinrichtingselementen buitensport
2.750 Totaal:
52.750
80.000
In de Kadernota 2022 hebben we uw raad gevraagd om reactie te geven ten aanzien van de bestuurlijke bestedingsvoorstellen. We hebben uw reacties in ons voorstel van deze Begroting 2022 meegenomen. Wij vragen de raad om in te stemmen met de volgende bestuurlijke bestedingsvoorstellen met een hoge bestuurlijke prioriteit. Nr. Onderwerp Bestuurlijke voorstellen met hoge prioriteit 1 Verkeersmaatregelen uit het GVVP 2 Renovatie sportpark Odoorn
Structureel
Incidenteel
2022
2022
37.500 100.000
750.000
3 Budget dorpsbudgetten
100.000
4 Trainees kiezen voor de toekomst
200.000
5 Project wonen en zorg
86.500
6 OOV capaciteit (1 FTE)
88.000
7 Ouderen adviseur
46.000
8 Eikenprocessierups
35.000
9 Beheerder Willibrordkerk
20.000
10 Laaggeletterdheid
40.000
11 Programmamanager centrum Exloo
50.000
12 Project BOCE beleidsagenda
35.000
13 Drents energieloket
0
14 Zon op het dak (initiatief provincie)
0
15 Klare taal (inwoners, raad etc.)
30.000
16 Formatie Wmo
0
17 Extra inzet webwinkel
25.000
18 2e Exloërmond herstructurering openbare ruimte
p.m.
19 Borger-West
0
20 Snelfietsroute Borger-Exloo
52.500
21 Volkshuisvestingsfonds
30.000
22 Wedeka, scenario's
p.m.
23 Nieuwe woonvisie
30.000
24 Klimaatadaptatie/DPRA
11.500
25 Vitale vakantieparken
30.000
26 Buurtbemiddeling
p.m. Totaal:
5
349.500
1.447.500
Voor een verdere toelichting op de bestedingsvoorstellen verwijzen we naar de bijlage Dynamische Prioriteiten Lijst (DPL). Geactualiseerde saldi In deze sectie presenteren we de geactualiseerde stand van Saldo begroting (knop 1) en het budget Beleidsintensivering (knop 2). Knop 1: Saldo begroting Hieronder volgt een toelichting op de financiële mutaties die hebben plaatsgevonden op knop 1 Saldo begroting sinds de Kadernota 2022. Knop 1 Saldo begroting
2022
2023
2024
2025
2026
Stand Kadernota 2022
455.776
164.453
16.389
164.178
164.178
1. Financiering
197.145
191.800
393.855
304.403
411.706
2. Meicirculaire 2021
350.000
175.000
25.000
-25.000
1.021.000
3. Index (Bedrijfsvoering, OZB etc.)
-577.229
4. Areaaluitbreiding OZB
75.000
75.000
75.000
75.000
75.000
5. Actualisatie budgetten
37.909
41.677
67.884
66.262
33.169
6. Overhevelen naar knop 2
-600.000
7. Autonome bestedingsvoorstellen
-52.750
-52.750
-102.750
-152.750
-202.750
8. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen
-349.500
-349.500
-349.500
-349.500
-349.500
9. Septembercirculaire 2021
700.000
700.000
800.000
900.000
10. Reservering meerjarig inv.plan
-500.000
-500.000
-500.000
-500.000
445.680
325.878
382.592
975.574
Stand begroting 2022
113.580
Toelichting 1. De financiering betreft aanpassingen van kapitaallasten en rente met betrekking tot vaste activa, reserves, voorzieningen en vaste geldleningen. 2. Dit betreft de wijziging als gevolg van de Meicirculaire 2021. Hierover bent u geïnformeerd aan de hand van een memo voor het zomerreces. 3. Dit betreft de indexering van jaarschijf 2026, zoals bedrijfsvoering, OZB, verbonden partijen etc. 4. Vanwege de grote vraag naar kavels en verbouwvergunningen kunnen we het areaal van de OZB uitbreiden en dat resulteert in een voordeel. 5. Vele budgetten zoals energielasten, huuropbrengsten in de begroting zijn gecontroleerd. Dit resulteert in een klein voordeel. Ook de meest recente RUD begroting valt lager uit dan de raming die is opgenomen in de kadernota 2022 en dat resulteert in een voordeel. 6. Doordat jaarschijf 2022 van knop 1 hoger uitvalt dan de jaren erna kon een deel worden overgeheveld naar knop 2. 7. Dit betreft de structurele autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 8. Dit betreft de structurele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 9. Het effect van de septembercirculaire voor de jaren 2023 en daarna. Het effect voor 2022 is verwerkt in knop 2. 10. Het voorstel is om € 500.000 te reserveren voor het meerjarig investeringsplan.
6
Knop 2: Budget beleidsintensivering Hieronder het overzicht met toelichting van knop 2 budget beleidsintensivering met de mutaties sinds de Kadernota 2022. Knop 2 Beleidsintensivering Stand Kadernota 2022
2022 2023 2024 2025 2026 272.811 1.003.660 1.115.772 1.115.772 1.115.772
1. Overgeheveld vanuit knop 1
600.000
2. Autonome bestedingsvoorstellen
-80.000
3. Bestuurlijke bestedingsvoorstellen -1.447.500 4. Septembercirculaire 2021
975.000
Stand begroting 2022
320.311 1.003.660 1.115.772 1.115.772 1.115.772
Toelichting 1. We hevelen een deel over van knop 1 naar knop 2, omdat knop 1 hiervoor voldoende ruimte had. 2. Dit betreft de incidentele autonome bestedingsvoorstellen. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 3. Dit betreft de incidentele bestuurlijke bestedingsvoorstellen met hoge prioriteit. Voor verdere informatie verwijzen we naar de DPL. 4. Het effect van de septembercirculaire voor 2022 bestaat uit accres (€ 600.000) en het vervallen van de opschalingskorting in 2022 (€ 375.000). We voegen het hele bedrag toe aan budget beleidsintensivering, zodat deze weer sluit met voldoende budget voor BERAP 2022-I. De stand van deze knop 2 Beleidsintensivering bedraagt na alle mutaties € 320.311 en er is, conform financieel kader, voldoende budget beschikbaar voor nieuw beleid ten behoeve van BERAP 2022-I, namelijk € 250.000.
7
Voorstel begroting 2022 Inleiding In de Begroting 2022 leest u de voorstellen en besluiten uit de Kadernota 2022 en een toelichting op de beslispunten van deze begroting. Voorstellen en besluiten Kadernota 2022 -de ambities en speerpunten voor de komende periode; -de Financiële kaders 2022; -de Autonome bestedingsvoorstellen 2022; -het gedifferentieerd tarief Toeristenbelasting 2022. Uit de input van de vergadering van 24 juni 2021 op de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2022, blijkt een breed draagvlak voor de volgende bestuurlijke bestedingsvoorstellen: Structureel - Renovatie Sportpark Odoorn; - GVVP. Incidenteel - Ouderenadviseur; - Dorpsbudgetten; - Project wonen met zorg; - Trainees. Ook het structurele bestuurlijke bestedingsvoorstel Capaciteit Openbare Orde en Veiligheid zijn door meerdere fracties genoemd. Dit voorstel was in de Kadernota 2022 PM geraamd en is in de Begroting 2022 op € 88.000 begroot en betreft 1 fte. Wij hebben in ons voorstel voor de bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2022 van deze begroting rekening gehouden met uw input. Motie Renovatie Sportpark Odoorn In de Begroting 2022 geven wij uitvoering aan de aangenomen motie Renovatie Sportpark Odoorn. Wij stellen middelen beschikbaar om te komen tot een plan van aanpak voor de renovatie van sportpark Harm Kuiper met een financiële onderbouwing en aandacht voor breedtesport en duurzaamheidsaspecten.
Het gehele plan voor de uitvoering wordt u in een separate raadsvergadering aangeboden. Begroting 2022 Afronden Bestuursprogramma 2018-2022 Deze begroting is de laatste van de huidige bestuursperiode en staat in het teken van afronding van het Bestuursprogramma 2018-2022. In het hoofdstuk Bestuursprogramma 2018-2022 geven we de actuele stand van zaken weer. Wij zijn trots dat we grotendeels het bestuursprogramma kunnen afronden en de verwachtingen naar de inwoners kunnen waarmaken. Anticiperen op nieuwe bestuursperiode Op 16 maart 2022 vinden er gemeenteraadsverkiezingen plaats. We vinden een goede overdracht aan een nieuw bestuur belangrijk. Om dit te realiseren gaan we een overdrachtsdocument maken, zodat een 'warme' overdracht naar een nieuw bestuur mogelijk is.
8
We anticiperen op de nieuwe bestuursperiode door in de Begroting 2022 niet met aanvullende ambities en speerpunten te komen. Bij de overdracht aan het nieuwe bestuur is het van belang dat de financiën op orde zijn. Uit de beoordeling van onze toezichthouder, de provincie Drenthe, blijkt dat onze begroting structureel en ook reëel in evenwicht is. Aanvullend kunnen we melden dat alle jaarschijven van onze meerjarenraming positief zijn en dat in de VAR voldoende middelen aanwezig zijn om incidentele nieuwe bestedingsvoorstellen voor de nieuwe bestuursperiode te dekken. Uit de paragraaf Weerstandsvermogen blijkt tevens dat er sprake is van een gezonde financiële positie van onze gemeente. Dit is een goede basis voor de start van een nieuwe bestuursperiode. Meerjarig investeringsplan In de Kadernota 2022 hebben we, mede op uw verzoek, een aanzet voor een meerjarig investeringsplan toegezegd. In de begroting 2022 bieden wij u een eerste aanzet van dit plan aan. Het plan is indicatief, nog niet volledig en dynamisch, want we actualiseren dit plan periodiek. Het plan dient als hulpmiddel voor de verkiezingsprogramma's van de politieke partijen en uiteindelijk het nieuwe bestuursprogramma 2022-2026. We realiseren ons dat onderdelen van dit plan zoals huisvesting van onderwijs nog niet gereed zijn. Het is onze intentie om periodiek het plan te actualiseren.
Het doel van dit plan is om u inzicht te geven welke investeringen de komende jaren op ons af komen. Het gaat om forse investeringen voor de binnensport, buitensport en huisvesting van onderwijs. De totale investeringen bedragen enkele tientallen miljoenen euro's en in onze Begroting 2022 en meerjarenraming hebben we geen financiële ruimte om de kapitaallasten van deze investeringen te dekken. Dit betekent dat we bij de integrale afweging voor nieuw beleid rekening moeten houden met deze investeringen. Dat kan tot gevolg hebben dat we financiële ruimte moeten maken voor deze investeringen en aan één van de knoppen moeten draaien, zoals belasting verhogen en/of bezuinigingen. In het kader van een 'warme overdracht' hebben we een aanvang gemaakt om structureel middelen beschikbaar te stellen voor de uitvoering van het Meerjarig investeringsplan. Middels een afzonderlijk beslispunt vragen we u vanaf 2023 om structureel € 500.000 te reserveren voor dit Meerjarig investeringsplan. Aanvullend adviseren we uw raad om de verwachte voordelen van de herverdeling van het gemeentefonds te reserveren voor het Bestuursprogramma 2022-2026 en/of Meerjarig investeringsplan.
Ook adviseren wij indien als gevolg van de financiële situatie van alle gemeenten "de koek van het gemeentefonds groter wordt", om deze middelen te reserveren voor het Bestuursprogramma 2022-2026 en / of Meerjarig investeringsplan. Onzekerheden In de Kadernota 2022 hebben we u geïnformeerd over de volgende risico's en onzekerheden voor deze en de komende bestuursperiode: 1. Herziening Gemeentefonds; 2. Corona. In de Begroting 2022 geven wij u een update van deze risico's en onzekerheden. 1. Herziening Gemeentefonds Wij hebben we u periodiek over de herziening van het gemeentefonds geïnformeerd. De mogelijke financiële effecten kunnen vanaf 2023 fors zijn en kunnen zowel positief als negatief zijn. Uit voorlopige berekeningen bleek dat de financiële effecten samengevat als volgt waren: van Oost naar West en van platteland naar stad. Vervolgens hebben we samen met uw raad een actief lobbytraject gevoerd met name via de P-10. Uit recente berekeningen
9
blijkt dat onze gemeente een voordeel van € 46 per inwoner heeft. Daarmee lijkt de kans op een nadeel na invoering in 2023 voor onze gemeente steeds kleiner te worden. Het lijkt erop dat ons lobbytraject effectief is geweest en we willen uw raad dan ook op deze wijze danken voor uw constructieve bijdrage aan dit lobbytraject. In het najaar volgt consultatie van de VNG en mogelijk leidt dit nog tot aanpassingen van de berekeningen. Het is de verwachting dat het nieuwe kabinet vervolgens een besluit neemt. Via de overleggroep Financiën houden wij u op de hoogte van actuele ontwikkelingen. 2. Corona We hebben van het Rijk voor diverse taken compensatie ontvangen voor de hogere lasten en op andere taken ook voor lagere opbrengsten. Het is onze verwachting dat deze middelen, samen met de nog te ontvangen middelen, voldoende zijn om de financiële gevolgen van corona te compenseren. Bij deze begroting ontvangt u tevens een financiële update over het jaar 2021 over de financiële gevolgen van corona voor 2021. Deze informatie verwerken wij in de Bestuursrapportage 2021-II. Beslispunten Hieronder geven we de beslispunten van deze begroting weer. Wij vragen uw raad in te stemmen met de volgende punten: 1. In te stemmen met de ambities, speerpunten en doelen voor 2022. 2. In te stemmen met de autonome en bestuurlijke bestedingsvoorstellen 2022. 3.
In te stemmen met een dotatie van € 500.000 van de Bufferreserve Gronden aan de VAR. 4. Kennis te nemen van het Meerjarig investeringsplan en vanaf 2023 hiervoor structureel € 500.000 te reserveren. 5. In te stemmen met de stijging van het tarief OZB van 1,75%. 6. In te stemmen met uitgangspunten voor de tarieven afvalstoffenheffing en rioolrechten. 7. De begroting 2022 verder vast te stellen. Ten opzichte van voorgaande jaren zijn de beslispunten 3 en 4 nieuw. Beslispunt 3 is toegevoegd in verband met de toezegging hierover in de Kadernota 2022. Beslispunt 4 is toegevoegd in verband met de grote vraag naar kavels en dat hierdoor de Bufferreserve Gronden substantieel hoger is dan de risico's van gronden. Een toelichting op deze beslispunten vindt u verder in deze begroting en in het raadsvoorstel.
10
Ambities De Begroting 2021 bevatte de basis voor de ambities in de jaren 2021 en 2022: Hoofdthema's People
Ambities Leefbaarheid en voorzieningen Sociaal Domein Wonen (inclusief bouwen en zorg)
Planet
Duurzaamheid (inclusief Cittaslow)
Profit
Recreatie en Toerisme
We willen in 2022 bijzonder willen inzetten op: 1. Wonen (met name Woningbouw); 2. Duurzaamheid/Cittaslow. Het inzetten op deze ambities betekent in de praktijk het afmaken van ontwikkelingen die we in gang hebben gezet. Het jaar 2022 zal ook een jaar worden van nieuwe ambities, omdat een nieuwe bestuursperiode aanbreekt. Wonen De woningmarkt draait op volle toeren en we zien een grote schaarste in de beschikbare woningvoorraad. Als gemeente spelen we daarop in door woningbouw in Daalkampen en Nieuw-Buinen verder uit te breiden. Ook ontwikkelen we inbreidingslocaties in de dorpen op plekken waar dat nog mogelijk is. Naast uitbreiding van het beschikbare woningaanbod besteden we aandacht aan het aspect leefbaarheid. Dit doen we onder andere door uitvoering te geven aan het programma centrum Exloo en projecten in de Monden (o.a. via de Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe). Op het gebied van visievorming werken we verder aan het project wonen met zorg en er staat een nieuwe woonvisie op het programma. Tot slot heeft verduurzaming van de huidige woningvoorraad onze aandacht doordat we bijdragen aan het volkshuisvestingsfonds.
11
Duurzaamheid/Cittaslow Op het gebied van duurzaamheid staan we als gemeente voor een aantal grote uitdagingen uit het Klimaatakkoord. Als gemeente kunnen we niet anders dan gewoon aan de slag gaan met de doelstellingen. In 2022 gaan we de Transitie Visie Warmte vaststellen en informeren we de verschillende dorpen in onze gemeente over het Wijkuitvoeringsplan. Verder nemen we deel aan de Regionale Energie Transitie (RES) en participeren we in regionale initiatieven zoals Zon op het Dak. Ook op het gebied van klimaatadaptatie zetten we de eerste stappen. Hiervoor is recentelijk een projectleider aangesteld. We doen als gemeente graag mee. Zo verduurzamen we ons maatschappelijk vastgoed en houden we bij renovatie of nieuwbouw van maatschappelijk vastgoed rekening met de duurzaamheidsdoelstellingen. In het indicatief Meerjarig investeringsplan hebben we voor diverse gebouwen van onze gemeente de geraamde investeringskosten voor verduurzaming in beeld gebracht. Dit gaat om grote bedragen en vraagt om verdere visievorming en prioritering. Het Rijk heeft nog geen middelen beschikbaar gesteld voor de uitvoering van het Klimaatakkoord. De verwachting is dat het nieuwe kabinet hier uitsluitsel over zal geven. De principes van Cittaslow helpen ons met het maken van keuzes op het gebied van natuur, milieu, recreatie en leefbaarheid.
Bij het ontwikkelen van beleid houden we rekening met de principes van Cittaslow zoals gastvrijheid, het gebruik van streekproducten en hergebruik. Cittaslow is daarmee een overkoepelend begrip in de beleids- en visievorming.
12
Speerpunten De speerpunten in de begroting 2021 en de kadernota 2022 zijn nog steeds actueel. 2022
Speerpunten • Duurzaamheid; • Uitvoering Kern en Kader/leefgebied en sport; • Regiodeal; • Uitvoering GVVP; • Omgevingswet; • Omgevingsvisie/toekomstvisie; • Doorontwikkeling Sociaal Domein (inclusief preventie); • Coronamaatregelen.
Duurzaamheid Duurzaamheid is al toegelicht bij de ambities. Doorontwikkeling Kern & Kader/leefgebied en sport Op het gebied van Kern & Kader zijn er meerdere ontwikkelingen relevant die dit onderwerp tot een speerpunt maken. Zo zal 2022 in het teken staan van besluitvorming over de visie op binnensport. Verder hopen we rond de zomer van 2022 te starten met de renovatie van Sportpark Odoorn. Ook het opstellen van een integraal huisvestingsplan (IHP) voor het onderwijs behoort tot het programma. De doelen van het programma Kern & Kader zijn verder uitgewerkt in het subthema Wonen en leefbaarheid. Regio Deal Zuid- en Oost-Drenthe 2019-2023 De uitvoering van de Regio Deal gaat in 2022 op volle vaart door. We werken als penvoerder aan vier projecten, namelijk: Open Science Hub, Blue Zone Innovations, Proeftuin Toekomstbestendig 2e Exloërmond en Expeditie de Monden. Uitvoering GVVP De gehele bestuursperiode is de uitvoering van het GVVP al een speerpunt en ook in 2022 zullen we aan diverse projecten uitvoering geven. Zo staan de ValtherwegExloërweg en Dwarsdiep/Dwarskade Nieuw-Buinen op het programma en is de Zuiderdiep in Drouwenermond in voorbereiding. Omgevingswet We bereiden ons voor op de invoering van de Omgevingswet per 1 juli 2022. Dit betekent dat onze werkprocessen worden afgestemd en ingeregeld op de vereisten van de Omgevingswet.
Vanaf begin 2022 starten we met oefenen van de omgevingswetprocedures. Zowel om hiermee ervaring op te doen alsook om eventuele verbeterpunten vroegtijdig op te sporen. Bestuurlijk vraagt de invoering van de wet om besluitvorming op een aantal punten (onder meer adviesrecht, participatie, planschade, delegatie en leges). Voor een deel hiervan zal de inhoudelijke voorbereiding al in 2021 worden opgestart. Een ander deel zal in het eerste half jaar van 2022 ter besluitvorming worden voorgelegd. Omgevingsvisie/toekomstvisie De Omgevingsvisie vormt een belangrijke inhoudelijke leidraad bij de invoering van de omgevingswet. Hierin leggen we onze beleidsmatige ambities voor de fysieke leefomgeving (in brede zin) vast. We leggen aan de “zittende” raad een concept van de omgevingsvisie voor. Een groot deel van het formele traject tot vaststelling (inspraak en besluitvorming) zal in de loop van 2022 plaats vinden.
13
Doorontwikkeling Sociaal Domein Naar verwachting wordt er in heel 2022 nog gewerkt aan de doorontwikkeling. Het is een omvangrijk programma met zes deelprojecten. We verwachten in 2022 op het gebied van preventie en monitoring de eerste resultaten op te leveren. De doorontwikkeling zal naar verwachting zorgen voor een actualisatie van het beleid waar we in de komende jaren mee vooruit kunnen. Coronamaatregelen Corona is momenteel nog steeds in ons midden en hoe 2022 wordt beïnvloed door corona is nog onzeker. Het is goed mogelijk dat er in 2022 nog moet worden ingezet op de uitvoering van diverse coronamaatregelen. Dit is met name afhankelijk van de maatregelen die door het Rijk worden bepaald.
14
Bestuursprogramma De evaluatie van het Bestuurprogramma 2018-2022 resulteerde in een top 13 van onderwerpen waar het college een doelstelling aan heeft gekoppeld, die moet zijn behaald voor de nieuwe verkiezingen in maart 2022. Deze onderwerpen komen veelal overeen met de ambities, speerpunten en doelstellingen in deze begroting. Bij het opstellen van de begroting 2022 constateerden wij dat sommige doelstellingen niet volledig afgerond kunnen worden op 1 maart 2022 en dat leidt tot aanpassing van de planning. De verwachting is echter wel dat eind 2022 alle doelstellingen zijn bereikt. In onderstaande tabel een totaaloverzicht. Nr Onderwerp/doelstelling Stand van zaken 01-09-2021 Planning 1 Integraal huisvestingsplan Het IHP wordt gezamenlijk opgesteld Besluitvorming raad derde (IHP) onderwijs: Het IHP is met OPO, CKC en Primenius en het kwartaal 2022. opgesteld en vastgesteld Esdal College. Ook het door de raad uiterlijk begin duurzaamheidsaspect wordt hierbij 2022. betrokken. Binnenkort wordt gestart met een startconferentie. Mede door vertraging van de landelijke wetgeving gaat het proces meer tijd kosten. Dit betekent dat vaststelling tweede helft 2022 wordt voorzien. 2 Doorontwikkeling Sociaal Het programma loopt. Er is een Domein: De deelprojecten programmamanager aangesteld en er monitoring en zijn projectleiders voor de preventieplan zijn gereed. deelprojecten.
Deze deelprojecten lopen ook en er wordt hard aan gewerkt. Daarnaast zijn er data gepland voor bijeenkomsten met de raad en er is een planning voor het betrekken van externe partijen en inwoners. 3 Fietsroute: Er dient een Er is een opdracht gegeven voor de De rapportage over de onderhoudsplan voor de eerste fase van het ‘Fietsplan Borgereerste fase van het fietsroutes te zijn Odoorn’. Dit betreft met name de ‘Fietsplan Borger-Odoorn’ opgesteld. Verder is de inventarisatie. Op basis van deze fase is gereed in het eerste wens om de fietsroute volgt de analyse inclusief kwartaal van 2022. Borger-Ees en de prioriteringsvoorstel en kostenraming. Vooruitlopend op de totale doorfietsroute Emmen naar Realisatie van de fietsroutes Borgerrealisatie van een het noorden te realiseren. Exloo en Borger-Emmen-Coevorden zal doorfietsroute Borgerniet plaatsvinden voor maart 2022. Wel Emmen-Coevorden wil wordt gestreefd naar een volgende stap Borger-Odoorn alvast te maken in de planvorming van deze starten met voorbereiding routes. en realisatie van het De planvorming voor opwaardering (met opwaarderen van het name verbreding) van de fietsroute traject Borger-Exloo. Ook Borger-Exloo moet nog worden omdat het opwaarderen opgestart.
Dit project is onderdeel van van deze route al gewenst de uiteindelijke doorfietsroute Borger- is zonder dat er sprake is Emmen-Coevorden en zal daarom ook van een totale BOCEaan de provinciale kwaliteitseisen voor route. In BOCE-verband een dergelijke route moeten voldoen. In wordt gewerkt aan een BOCE-verband is, in afstemming met de variantenonderzoek en provincie Drenthe, aangegeven dat wat knelpuntenanalyse voor de gemeente Borger-Odoorn betreft het resterende deel op de gestart wordt met dit deeltracé. Op route Borger-Emmen-
15
andere delen van de route is nog nader onderzoek nodig. De verdere afstemming hierover zal in het najaar 2021 plaatsvinden.
Coevorden. Op basis van dat onderzoek zullen de daaropvolgende vervolgstappen worden bepaald.
4 Woonvisie: Er dient een uitvoeringsplan te zijn opgesteld waarin per kern is uitgewerkt wat er concreet gaat gebeuren.
In de toelichting van deze doelstelling wordt het onderzoek naar inbreidingslocaties in de dorpen bedoeld. Dit wordt in 2021 afgerond. Wat betreft een nieuwe Woonvisie: in oktober is er een uitgangspuntennotitie gereed voor een nieuwe Woonvisie. Er wordt in deze begroting € 30.000 gevraagd om de woonvisie op te stellen. 5 Omgevingsvisie: De Momenteel wordt gesproken over het Definitieve omgevingsvisie omgevingsvisie dient begin proces. Er wordt naar verwachting eerst is oktober 2022 gereed. volgend jaar gereed te zijn. een concept omgevingsvisie opgesteld Het proces loopt volgens en aangeboden in het eerste kwartaal planning. 2022. Eind derde kwartaal 2022 zal de definitieve omgevingsvisie gereed zijn. 6 Duurzaamheid/klimaatadap Projectleider wordt momenteel Gereed voor september tatie: De klimaatdialoog geworven. Uitvoeringskosten zijn niet 2022. moet zijn gevoerd en geraamd en niet duidelijk is of die verankerd in beleid. binnen de begroting uit te voeren zijn. Het is maar de vraag of we dit gaan redden. Klimaatdialoog zal zomer 2022 doorlopen. 7 IBOR: Het plan IBOR moet Een tweetal bijpraatsessies hebben Vierde kwartaal 2021 is zijn vastgesteld door de plaatsgevonden, waarvan de laatste op besluitvorming in de raad. raad. 20 september. Het rapport IBOR is aangeleverd aan de agendacommissie.
8 Gebiedsfonds Wind: Het Gebiedsfonds bevindt zich in de gebiedsfonds moet afrondende fase en per 1 januari 2022 functioneren. is het fonds operationeel. 9 Open Science Hub Exloo: De subsidieaanvraag voor een bedrag Met onze van € 295.000 is gehonoreerd. Astron samenwerkingspartners werkt aan de uitwerking van de hebben we onomkeerbare tentoonstelling en het stappen gezet richting de onderwijsprogramma. De huisvesting is opening van de Open beoogd in Het Hallenhoes in Exloo. Science Hub. Realisatie zal naar verwachting tweede helft 2022 plaatsvinden. 10 Sportpark Odoorn: Momenteel wordt onder leiding van een Besluitvorming is afgerond extern bureau gewerkt aan een en inrichtingsplan is inrichtingsplan. Meerdere varianten zijn gereed. Realisatie zomer op dit moment nog aan de orde. De 2022. planning is nog steeds haalbaar. 11 Participatievisie: De participatievisie ligt op schema. Hier Uitvoeringsagenda wordt Participatievisie en wordt hard aan gewerkt. De mogelijk juli 2022. uitvoeringsagenda zijn door uitvoeringsagenda wordt mogelijk later de raad vastgesteld. vastgesteld. 12 Aantrekkelijk Exloo: We hebben de beheerstichting vanuit onze taak en verantwoordelijkheid gefaciliteerd in het
Het programma waar het Plein van Is gereed voor januari Exloo (inclusief Hallenhoes) binnen valt, 2023. komt 1 januari 2023 ten einde. Gereed voor maart 2022 is niet de oorspronkelijke planning.
16
realiseren van het Hallenhoes. 13 Borger-West: Opleveren Visie wordt aan gewerkt en loopt op van een visie op het gebied schema. Borger-West voor definitieve gebiedsontwikkeling van met name het onderdeel ‘Strijkijzer’.
17
RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN Hieronder is de recapitulatie van baten en lasten voor het jaar 2022 weergegeven. Dit overzicht bevat de baten en lasten per thema en een specificatie van Onze portemonnee. De baten en lasten van Onze portemonnee vormt het totaal van de Algemene dekkingsmiddelen en de onderdelen Overhead, Algemene lasten & baten, Vennootschapsbelasting, Beleidsintensivering, Calamiteiten & onvoorzien en Mutaties reserves. THEMA'S / TAAKVELDEN
Lasten
Baten
Saldo
Thema 1 Onze inwoners
39.336.474
9.094.575
-30.241.899
Thema 2 Onze economie
568.725
1.766.634
1.197.909
Thema 3 Onze toekomst
3.742.834
24.011
-3.718.823
Thema 4 Onze leefomgeving
19.807.244
7.469.113
-12.338.131
Totaal thema's
63.455.277
18.354.332
-45.100.944
Treasury
684.355
911.419
227.063
OZB woningen
53.077
4.947.510
4.894.433
OZB niet-woningen
56.550
1.587.575
1.531.025
Belastingen overig
219.091
-
-219.091
Algmene uitkering gemeentefonds
175.699
43.445.398
43.269.699
5.890.727
5.890.727
Overige uitkeringen gemeentefonds Totaal algemene dekkingsmiddelen
1.188.772
56.782.629
55.593.856
Overhead
9.463.433
100.167
-9.363.266
Algemene lasten, baten
133.428
-50.000
-183.428
Vennootschapsbelasting
-
-
-
Beleidsintensivering
320.311
-
-320.311
Calamiteiten, onvoorzien
50.000
-
-50.000
74.611.221
75.187.128
575.907
1.146.453
684.126
-462.327
75.757.674
75.871.253
113.580
Saldo van baten en lasten Mutaties reserves Resultaat
Zichtbaar is het huidige begrotingssaldo (knop 1) van € 113.580. Verder zien we de raming van budget beleidsintensivering (knop 2) van € 320.311. Tevens hebben we nog € 50.000 geraamd voor calamiteiten, onvoorzien.
18
Onze inwoners
19
Onze economie
20
Onze toekomst
21
Onze leefomgeving
22
ONZE INWONERS
Subthema’s: - Sociaal domein; - Dienstverlening.
23
Sociaal Domein Ambitie Sinds 2015 heeft het Rijk drie decentralisaties uitgevoerd. Daardoor hebben we er als gemeente extra en omvangrijke wettelijke taken bij gekregen. In Borger-Odoorn hebben we deze decentralisaties breed en integraal opgepakt. We proberen zo slimme hulpvragen te vinden op het gebied van welzijn, zorg, onderwijs en participatie. In 2021 is het programma doorontwikkeling sociaal domein gestart. Het gaat om een omvangrijk geheel dat twee jaar in beslag zal nemen. We kiezen er daarom voor om in 2022 beperkt nieuwe acties op te pakken omdat de focus op de uitvoering van het programma ligt. Het programma bevat zes projecten. Prioriteit heeft het ontwikkelen van een visie op preventie door college en gemeenteraad. Tevens herijken we het regenboogmodel. Dit doen we uiteraard ook in overleg met onze inwoners. Daarnaast zetten we zwaar in op monitoring en de wens om het sociaal domein zo optimaal mogelijk aan te kunnen sturen. Maar dit is niet volledig. Dankzij onder andere de evaluatie van het sociaal domein kunnen we stappen zetten in een nog betere samenwerking met de stichting sociale teams en het verbeteren van bepaalde werkprocessen. Een visie op preventie of de herijking van het regenboogmodel kan betekenen dat bepaalde doeleinden gewijzigd worden.
Hoewel we ervan overtuigd zijn dat ook in het nieuwe beleid onderdelen als zelfredzaamheid, eigen kracht en een gezonde leefstijl overeind blijven staan, moet er ruimte zijn om nuanceverschillen te benoemen. Ook om die reden zijn we voorzichtig met het invullen van acties onder de huidige doelstellingen. Tot slot geldt dat in 2022 een nieuwe bestuursperiode start. De nieuwe gemeenteraad en het nieuwe college moeten uiteraard voldoende ruimte hebben om nieuwe en eigen prioriteiten voor het sociaal domein te benoemen in de periode 2022-2026. Nog een reden om voorzichtig te zijn met het benoemen van nieuwe acties. Het is waarschijnlijk dat het nieuwe kabinet met nieuwe maatregelen zal komen op het gebied van de Participatiewet en de Jeugdwet, maar ten tijde van het opstellen van deze begroting kunnen we daar nog niets over zeggen.
24
Doelstellingen Sociaal domein Wat willen we bereiken? 1. We zetten meer in op vroegsignalering/ preventie.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 We stellen een integraal uitvoeringsplan preventie in het sociaal domein op voor vaststelling door de gemeenteraad. 1.2 We brengen alle (voorliggende) voorzieningen in kaart. 2. We bevorderen een gezonde 2.1 We implementeren het leefstijl. uitvoeringsplan Gezonde leefstijl volgend uit het Sport- en Gezondheidsakkoord. 3. We willen mensen meer mee 3.1 We implementeren de nieuwe Wet laten doen. Inburgering. 4. We willen een betere sturing 4.1 We leveren informatie over jeugd in het sociaal domein. en wmo aan voor de projecten binnen de doorontwikkeling sociaal domein. 4.2 We verstrekken beleidsmedewerkers, MT, college en raad vanaf 2022 periodiek informatie over de lokale uitvoering van de jeugdwet en Wmo. 4.3 We richten een proces van continu meten in om periodiek de cliëntervaringen uit te vragen van inwoners die gebruik maken van voorzieningen uit de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. 5. We bevorderen de 5.1 We zetten lokaal de uitvoering van zelfredzaamheid van inwoners. het nieuwe beschermd wonen op en voeren deze uit (op grond van gewijzigde Wmo).
Ontwikkelingen Sociaal Domein Momenteel zorgt corona nog voor veel onzekerheid. Die onzekerheid is niet verdwenen, maar we kunnen op dit moment stellen dat de dienstverlening voortvloeiend uit het sociaal domein grotendeels weer terug is op het oude niveau. Is daarmee het laatste woord gezegd? Waarschijnlijk niet en we kunnen ook moeilijk uitspraken doen over de gevolgen van corona. De demografische ontwikkelingen in Borger-Odoorn wijzen op een sterkere vergrijzing dan in de rest van Drenthe. Inmiddels is 25% van de bevolking in Borger-Odoorn 65 jaar of ouder. De verwachting is dat de budgetten van de Wmo de komende jaren onder druk zullen blijven staan. In 2022 zal door de invoering van het nieuwe inkoopmodel ‘begeleiding’ cijfermatig meer zicht komen op de samenstelling van de doelgroep die hier in Borger-Odoorn een beroep op doet, omdat het huidige inkoopmodel weinig inzicht geeft in de zorg die cliënten ontvangen. Beschermd Wonen is op dit moment de verantwoordelijkheid van de centrumgemeenten, in ons geval Emmen. In de komende jaren wordt Beschermd Wonen een verantwoordelijkheid van iedere individuele gemeente. Deze doordecentralisatie vindt plaats over een periode van een aantal jaren. Per 1 januari 2022 zijn wij inhoudelijk verantwoordelijk, per 2023 wordt gestart met de herverdeling van de middelen. Dit
25
betekent een uitbreiding van taken voor onze gemeente. Deze ontwikkeling bereiden wij in BOCE verband voor. Door de invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel in 2022 zullen de kosten van de jeugdzorg er anders uit gaan zien. De gemeente is dan niet meer verantwoordelijk voor de financiering van jeugdhulp aan kinderen die uit een andere gemeente komen en in Borger-Odoorn bij een zorgaanbieder geplaatst zijn om te verblijven. In het eerste halfjaar van 2022 wordt duidelijk welke consequenties dit precies heeft en voor welke zorg en welke omvang de gemeente nog wel verantwoordelijk blijft. Dat zal van invloed zijn op het nieuw te vormen beleid. Dankzij het nieuwe dashboard zal dat direct inzichtelijk zijn. In 2022 gaan we verder met het uitvoeren van het sport- en gezondheidsakkoord. Dit betekent wel dat we in dit jaar eveneens financiële voorwaarden moeten gaan creëren voor de periode na 2022. Ook in het onderwijs gaan we de nodige stappen zetten. Al eerder hebben we melding gemaakt van projecten als de ondersteuningsroute onderwijs – zorg (inclusief het provinciaal Regio Deal project ‘Kansen 4 kinderen’). Daarnaast blijven we samen met onze partners in het onderwijs de Lokale Educatieve Agenda uitvoeren. In 2022 blijven we volop werken aan de ontwikkeling van een monitor sociaal domein.
Er zal steeds meer inzicht zijn in wat er precies gebeurt en dat is mooie input voor de doorontwikkeling van het sociaal domein. Het basis dashboard is beschikbaar en met behulp van analyses zullen daar steeds meer acties uit ontstaan waarmee gerichter gestuurd kan worden. Het ontwikkelen van (nieuwe) KPI’s vindt plaats binnen het project doorontwikkeling sociaal domein.
Kengetallen Sociaal Domein Jeugdhulp Het aantal jeugdigen dat in een jaar tijd jeugdhulp krijgt is sinds 2018 iets gedaald naar 663 in 2020, maar in 2020 wordt per jeugdige gemiddeld 13% meer betaald voor jeugdhulp dan in voorgaande jaren. De zorg is vooral duurder geworden doordat de doelgroep jeugdigen met een beschermingsmaatregel groter is geworden en zij doorgaans de duurdere vormen van zorg ontvangen. Wijziging van het woonplaatsbeginsel in 2022 gaat hier vermoedelijk verandering in brengen. In 2021 hebben tot september 550 jeugdigen één of meer indicaties voor een jeugdhulp voorziening ontvangen (inclusief verlengde jeugdzorg). Wmo Het aantal inwoners met een Wmo-voorziening is sinds 2018 gestegen naar 1680 in 2020. Dit is een stijging van 5% in 2 jaar tijd, waarschijnlijk vooral veroorzaakt door de vergrijzing. Hierdoor zijn de totale zorgkosten toegenomen. De gemiddelde zorgkosten per inwoner zijn vrijwel gelijk gebleven in de afgelopen 3 jaar. Een structurele wijziging in het abonnementstarief heeft ervoor gezorgd dat de inkomsten uit eigen bijdragen in 2020 met 44% zijn gedaald t.o.v. 2019 en de kosten voor huishoudelijke hulp zijn hierdoor gestegen. In 2021 hebben tot september 1.455 inwoners één of meer indicaties voor een Wmo-voorziening ontvangen.
Tot slot stijgen bij zowel de Wmo als de Jeugdzorg jaarlijks de kosten door een verplichte stijging van de tarieven (indexatie). Participatiewet Begin september ontvingen 395 huishoudens in Borger-Odoorn een bijstandsuitkering. Dit is 46 huishoudens minder dan tijdens het opmaken van de begroting voor 2021. Een forse daling dus. De trend lijkt momenteel nog steeds te zijn dat er meer huishoudens uitstromen uit de bijstand dan instromen. Begin september maakten 533 huishoudens gebruik van de webwinkel. Dat waren er vorig jaar in september 563. Net als bij de bijstand zien we ook bij deze voorziening een afname.
26
Dienstverlening Ambitie Wij zien communicatie en dienstverlening als urgente thema’s. Het geeft houvast en richting wanneer we als organisatie alert reageren op brieven, tijdig terugbellen, benaderbaar zijn, snel en juiste informatie geven en de inwoner zich gehoord laten voelen. We zien de organisatie als faciliterende organisatie, met medewerkers in een ondersteunende en coachende rol. Zo richten we onze manier van werken dan ook in. Bij nieuwe initiatieven wordt er volop meegedacht over wat er mogelijk is, ook qua financiering in bijvoorbeeld de vorm van dorpsbudgetten. In 2020 is besloten het toenmalige programma Dienstverlening onder te brengen onder het Programma Omgevingswet. We gaan dit jaar nadrukkelijk inzetten op het implementeren van nog openstaande punten. Bijvoorbeeld de borging van het traject Klare taal bij nieuwe medewerkers, blijven ontwikkelen van de website en de inzet om meer vragen meteen af te handelen waar het gaat om algemene informatievoorziening. Voor de uitwerking van communicatie en dienstverlening hanteren we drie pijlers, namelijk: 1. Bereikbaar zijn: De gemeente is via diverse kanalen herkenbaar en toegankelijk voor alle inwoners, ondernemers en organisaties. Alle inwoners moeten zaken met ons kunnen doen via de weg die zij prettig vinden. Dat is voor steeds meer mensen digitaal, dus daar gaan we als gemeente in mee. 2.
Benaderbaar zijn: We hebben aandacht voor de menselijke maat. We staan klaar, zijn klantvriendelijk en benaderen onze klanten persoonlijk waar die behoefte ligt. Benaderbaar betekent ook proactief meedenken met de klant. Bij een ‘nee’, geven we advies hoe dan wel. We hebben een adviserende, faciliterende en ondersteunende rol. Waar mogelijk geven we net dat stukje extra. 3. Begrijpelijk zijn: De informatie die we verstrekken is correct, helder en eenduidig. We stemmen de inhoud van onze boodschap zoveel mogelijk af op de ontvanger. Wij begrijpen dat onze klanten verschillende behoeften per situatie of moment hebben. Die behoefte kan soms maatwerk betreffen en soms eenvoud. Bij complexe vraagstukken verstrekken we de juiste informatie en hebben we een verwijsfunctie.
Doelstellingen Dienstverlening Wat willen we bereiken? 1. Bereikbaar zijn.
2. Benaderbaar zijn.
3. Begrijpelijk zijn.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Uitbreiden van het aanbod van digitale producten en diensten. 1.2 Het verbeteren van het telefoniekanaal naar aanleiding van de resultaten van het kwaliteitsonderzoek van telefonie. 2.1 Implementeren van het concept “maximaal dienstverlenend” (omgevingswet) in de verschillende werkprocessen. 2.2 Het verbeteren van het telefoniekanaal naar aanleiding van implementeren van de resultaten van het kwaliteitsonderzoek van telefonie. 2.3 Het verbeteren van onze huidige digitale producten en diensten. 3.1 Implementeren nieuwe schrijfstijl op de website.
27
3.2 Uitbreiden van de klanttevredenheidsonderzoeken (bijvoorbeeld klanttevredenheid vergunningverlening). 3.3 Aanbieden van Klare taal aan nieuwe medewerkers.
WAT MAG HET KOSTEN? Toelichting budgetten Sociaal Domein Jeugdhulp (taakvelden 6.72 en 6.82) Het kabinet heeft voor 2022 € 1.314 miljard extra beschikbaar gesteld voor jeugdzorg. Wij ontvangen hiervan € 1.726.523. Van dit bedrag is € 1.326.523 toegevoegd aan het jeugdbudget. Dit bedrag is hoger dan het tekort van 2020 (€ 874.000) en zodoende verwachten we voor 2022 voldoende te hebben geraamd. Het restant voegen we toe aan de Wmo. Van de provinciaal toezichthouder mogen wij onze meerjarenraming jeugdhulp verhogen met 75% van het bedrag waar de Arbitragecommissie vanuit gaat. Daarop brengen we de reeds geraamde post van € 300 miljoen in mindering. Uit onderstaande tabel blijkt dat we de raming 2023 verhogen met € 1.050.000, de raming 2024 met € 961.000 enzovoort. Extra rijksbijdrage (x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
Arbitragecommissie
1.454.000 1.365.000 1.258.000 1.258.000
75% daarvan is reeds geraamd als stelpost 'nog te ontvangen rijksmiddelen'
1.091.000 1.024.000
944.000
944.000
-300.000 -300.000 -300.000 -300.000
extra te ramen rijksbijdrage
791.000
724.000
644.000
644.000
Raming Borger-Odoorn
1.050
961
855
855
Naast de te verwachten extra compensatie voor jeugdhulp zal het nieuwe kabinet naar verwachting ook een hervormingsagenda jeugdhulp presenteren waardoor het jeugdhulpstelsel op een aantal punten zal worden gewijzigd. Ook onze gemeente zal bepaalde inspanningen moeten leveren om mee te werken aan deze hervormingen. Meer hierover wordt bekend als er een nieuw kabinet is gevormd. Verder treedt het nieuwe woonplaatsbeginsel in 2022 in werking. De financiële effecten hiervan zijn nog niet bekend, maar de verwachting is dat onze gemeente minder kosten zal hebben, omdat wij relatief veel kosten maken voor jeugdigen die oorspronkelijk niet woonachtig waren in onze gemeente. Vooruitlopend op het nieuwe woonplaatsbeginsel is de Voogdij/18+ uitkering in de meicirculaire 2021 met ingang van 2022 met € 516.759 verlaagd. We beschouwen deze mutatie als budgettair neutraal en zodoende hebben we het jeugdbudget met hetzelfde bedrag verlaagd. In 2022 blijven we als gemeente inzetten op de volgende zaken om de kosten te beheersen: 1. Blijven inzetten en waar mogelijk uitbreiden van POH jeugd; 2. Verdere aanscherping monitoring van kosten en ontwikkelingen jeugdhulp. Dit is mogelijk gemaakt door formatieve uitbreiding op het gebied van controle en monitoring in het Sociaal Domein; 3. Zorgen voor een goede overgang van het nieuwe woonplaatsbeginsel;
28
4. Samenwerking in de regio voor vergelijking ontwikkelingen tussen gemeenten en verdeling contractmanagement; 5. Onderzoeken van nieuwe initiatieven voor de meest kwetsbare doelgroep; 6. We starten in 2022 met het continu meten van cliëntervaringen om de kwaliteit van dienstverlening te meten. Als de uitkomsten aanleiding geven om tot verbeteringen te komen, gaan we daar mee aan de slag. Wmo (taakvelden 6.6, 6.71 en 6.81) Van de ontvangen € 1.726.523 voor compensatie jeugdhulp hebben we € 400.000 aan het Wmo-budget toegevoegd. Hiervan is € 200.000 gereserveerd voor de huishoudelijke hulp en € 200.000 voor Wmo Begeleiding. Bij de huishoudelijke hulp zien we een toename van kosten door minder opbrengsten uit eigen bijdrage als gevolg van het abonnementstarief en het aantal cliënten neemt verder toe. De kosten van Wmo Begeleiding vielen in 2020 mee, maar we schatten in dat de kosten na corona weer wat gaan toenemen, omdat de kosten voor dagbesteding tijdens corona een dip hebben gekend. De meerjarenraming 2023-2026 Wmo blijft vooralsnog ongewijzigd. Indien we meer compensatie krijgen voor jeugdhulp vanaf 2023 dan geraamd, kunnen we opnieuw beoordelen of de compensatie geheel voor jeugdhulp benodigd is of dat we een deel voor Wmo in kunnen zetten.
Daarnaast hopen we nog steeds dat het nieuwe kabinet compensatie zal verstrekken voor de extra kosten als gevolg van de invoering van het abonnementstarief van € 19 per maand of het beleid ten aanzien van de eigen bijdragen aan gemeenten over zal laten. Bijstand, minima en andere inkomensregelingen (taakveld 6.3) Ondanks corona zien we dat de werkloosheid en het aantal huishoudens met een bijstandsuitkering is afgenomen. De arbeidsmarkt draait goed en er zijn in diverse branches personeelstekorten. Vooralsnog verwachten we voldoende budget te hebben gereserveerd op de onderdelen bijstand, minima en andere inkomensregelingen.
Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2020 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2020. De cijfers van de begroting 2021 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2021-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2022 zijn zoals de begroting 2022 is opgesteld.
29
Onze inwoners
Begroting 2022
Taakvelden
Lasten Baten
Begroting 2021
Rekening 2020
Saldo Lasten Baten Saldo Lasten
Baten
Saldo
0.2
Burgerzaken
811
349
462
1.000
344
656
679
248
431
4.1
Openbaar basisonderwijs
127
24
103
146
24
122
137
17
120
4.3
Onderwijsbeleid en leerlingzaken Sportbeleid en activering
1.459
380
1.079
1.669
380
1.289
1.339
561
779
450
37
413
419
81
338
440
209
231
1.504
1.504
1.984
50
1.934
1.154
50
1.104
6.2
Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams
3.962
3.962
3.934
3.934
3.976
6.3
Inkomensregelingen
9.690 8.130
1.560
10.951
6.4
Begeleide participatie
5.303
5.303
5.140
6.5
Arbeidsparticipatie
956
15
941
916
Maatwerkvoorziening (WMO) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+
671
10
661
6.143
72
6.707
78
5.1 6.1
9.322
1.629 10.777
3.976 9.788
989
5.140
5.178
15
901
594
2
593
750
10
740
1.002
15
987
6.071
6.051
72
5.979
6.279
78
6.201
6.630
6.401
6.401
6.864
20
6.844
20
20
22
22
26
26
6.82 Geëscaleerde zorg 18-
560
560
507
507
627
627
7.1
973
973
1.444
1.384
1.040
6.6
Volksgezondheid
Totaal x € 1.000
60
5.178
20
1.020
39.336 9.095 30.242 41.334 10.358 30.976 40.112 11.008 29.106
30
ONZE ECONOMIE
Subthema’s: - Economische ontwikkeling; - Recreatie en toerisme.
31
Economische ontwikkeling Ambitie Borger-Odoorn zet als plattelandsgemeente in op een samenleving waarin ondernemerschap en leefbaarheid elkaar versterken. Als ondernemersvriendelijke gemeente met een aantrekkelijk ondernemersklimaat willen we zowel bestaande als potentiële ondernemers zo goed mogelijk faciliteren. Veelvuldige contacten tussen gemeente en bedrijfsleven (bedrijfsbezoeken en -ontvangsten en bijeenkomsten) worden gebruikt om ontwikkelingen te volgen en waar gewenst op in te spelen. Door actief deel te nemen aan de Regio Deal zal de gemeente via de pijler ‘werken’ gaan profiteren van de bestendiging en versterking van het regionale en dus lokale economisch klimaat. Ondanks de coronacrisis zijn de prognoses voor de ontwikkeling van de economie gunstig. Er is nog wel grote onzekerheid over de periode waarin de overheidssteun wordt losgelaten.
Doelstellingen Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? 1. Een aantrekkelijk vestigingsklimaat bieden.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Vestigingsmogelijkheden bieden op de bedrijventerreinen. 1.2 Deelname aan het provinciaal project voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. 1.3 Verbetering fysieke bereikbaarheid van de gemeente en regio ondersteunen (fietspaden, OV, spoorverbinding Stadskanaal-Emmen, verbetering N34 en N391). 1.4 Versterken samenwerking bedrijfsleven, onderwijs en overheid op diverse terreinen, waardoor het onderwijs beter aansluit op de arbeidsmarkt door deelname aan de Regio Deal. 2. Een Ondernemersvriendelijke 2.1 Actieve ondersteuning bij gemeente zijn. vestiging/uitbreiding van bedrijven. 2.2 Informatie verstrekken voor ondersteunings- en startersmogelijkheden. 2.3 Communicatie via bedrijfsbezoeken en (netwerk) bijeenkomsten. 2.4 Ondersteuning promotie van het lokale bedrijfsleven (Open Bedrijvendagen, onderneming van het jaar, BIZ en Ambachtsgilde). 3. Actualiseren van het 3.1 Waar nodig het bestaande economisch actieplan Borgeractieplan actualiseren. Odoorn 'Het werk is nooit af' 2018-2020.
32
Recreatie en Toerisme Ambitie Ambitie is behoud van de toppositie van Borger-Odoorn als Drentse gemeente met het grootste aandeel R&T-banen. Daarnaast zorgt de sector voor een hoog voorzieningenniveau, essentieel voor lokale leefbaarheid en aantrekkingskracht. De corona-uitbraak heeft net als bij ander sectoren de marktomstandigheden doen veranderen. Na een flinke terugslag aanvankelijk, heeft het merendeel van de sector zich goed weten te herstellen en soms meer dan dat. Dit dankzij de groei van de binnenlandse markt, maar ook dankzij lokale maatregelen zoals terrasverruiming, aanbrengen van sanitaire voorzieningen etc. Samen met Marketing Drenthe is het doel om een deel van de ‘nieuwkomers’ ook voor de toekomst te behouden. Daarbij dient tevens te worden ingespeeld op de vraag naar kwaliteit als het gaat om vakantieparken via het project VVP Drenthe. Ook de upgrading van de toeristische infrastructuur krijgt een impuls. Zo zal in 2022 in Borger-Odoorn worden gestart met een e-bikeroute die parken en attracties in Zuidoost Drenthe verbindt. Hier stellen we in deze begroting middelen voor beschikbaar.
Doelstellingen Recreatie en Toerisme Wat willen we bereiken? 1. Ontwikkeling/groei R&Tsector.
Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Op basis van plan (najaar 2021) upgrading van het lokale fietspadennetwerk en voorzieningen. 1.2 Start e-bikeroute Zuidoost Drenthe in Borger-Odoorn: opstellen ontwerp en eerste aanleg. 1.3 Uitvoering van andere BOCEprojecten. * 1.4 Lokale promotie en informatievoorziening via de Tourist Informatie Punten (TIP). 1.5 Promotie Hondsrug via Team Hondsrug (samenwerkingsverband Hondsruggemeenten). 1.6 Ondersteuning lokale parken via project Vitale vakantieparken Drenthe (o.a. REX, RET). 1.7 Stimulering digitalisering sector (project Regio Deal). 1.8 Facilitering toeristische invulling Hallenhoes Exloo: TIP, Open Science en Innovatie Science Hub (samen met het lokale bedrijfsleven). 1.9 Netwerkvorming via Stichting Bestemming Borger-Odoorn en/of Hondsrugsamenwerking). 1.10 Ondersteuning lokale initiatieven bedrijfsleven. 2. Beperking gevolgen corona. 2.1 Onderhouden van contacten om het lokale bedrijfsleven te monitoren. 2.2 Inspelen op problemen vanuit de sector (mede i.s.m.
33
recreatieschap/VDG/provincie Drenthe). 2.3 Stimuleren gebruik te maken van ondersteuning door Ikbendrentsondernemer.nl. *: 1. Zuidoost Drenthe als werkplaats van Drenthe (ambachten/industrie o.b.v. verleden, heden en toekomst). 2. Zuidoost Drenthe als energie-regio (productie veen, aardolie, waterstof o.b.v. verleden, heden, toekomst en duurzaamheid). 3. Vermarkten van De Hondsrug via uitvoering van het merkactivatieplan.
WAT MAG HET KOSTEN? Begrote baten en lasten Hieronder geven we de begrote baten en lasten per taakveld weer. De cijfers van de rekening 2020 zijn gebaseerd op de vastgestelde jaarstukken 2020. De cijfers van de begroting 2021 zijn conform de cijfers van de Bestuursrapportage 2021-I, aangevuld met de budgetten van ‘nog uit te voeren werken' en enkele administratieve begrotingswijzigingen. De cijfers van de begroting 2022 zijn zoals de begroting 2022 is opgesteld. Onze economie Taakvelden 3.1