Bijlage 01 - Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley

(van oeverwallen, komkleigebied en uiterwaarden) te maken kunnen we de negatieve effecten van

Verstedelijkingsstrategie te verzilveren.

en klimaatadaptief te maken. Een goede balans is nodig tussen industrie en wonen. Hoe behouden en versterken we

klimaatverandering minimaliseren. Samenwerking tussen de gemeenten Wijchen, Beuningen en Nijmegen kan in de zone leiden tot een

Nijmegen Stationsgebied

schone bedrijvigheid? Dit vraagstuk moet in bredere context worden bekeken. De Verstedelijkingsstrategie en de gevolgen van de

aantrekkelijk landschapspark en biedt bewoners een aantrekkelijk uitloopgebied. Ook biedt dit landschapspark ruimte voor biodiversiteit in

regionale functie. Het Rijk, provincie Gelderland, gemeente Nijmegen en NS investeren samen in Stationsgebied Nijmegen om het om te vormen

coronacrisis vragen om een meerjarig plan van aanpak voor de herstructurering van binnenstad.

combinatie met energieopwekking en kunnen we de gevolgen van de klimaatverandering opvangen (waterberging).

tot een aantrekkelijke plek waar reizen, wonen, werken, winkelen en recreëren samenkomen. Aan de westzijde komt een nieuwe entree en wordt een

In Nijmegen-West onderscheiden we een viertal onderzoeksgebieden waar we als eerste mee

Kanaalzone Nijmegen en Malden

nieuw gebied met woningen en maatschappelijke functies ontwikkeld. Rondom het station komen

aan de slag willen gaan. Dit zijn Wijchen-West, de zone tussen Beuningen en Weurt/Nijmegen, de Kanaalzone in Nijmegen en Heumen, en de

Zowel in Nijmegen als Heumen spelen er veel ontwikkelingen langs het kanaal. In Heumen wordt in de kern gebouwd aan het kanaal, maar wordt

nieuwe woningen om tegemoet te komen aan de woningnood. Het Stationsgebied Nijmegen wordt ook groener en duurzamer.

stationsomgeving Nijmegen Centraal (zie figuur 1). In deze onderzoeksgebieden komen meerdere bouwstenen uit de Verstedelijkingsstrategie bij

ook de groene functie van het kanaal versterkt en de zone tussen de Malden en Nijmegen versterkt als groengebied en voor de landbouwtransitie.

elkaar en is ook een urgentie om koers te bepalen.

Ook zijn er kansen voor de energietransitie. Op het gebied van mobiliteit wordt er gezocht naar een regionale Hub en worden fiets en HOV-functie

Hieronder worden drie van de vier gebieden toegelicht. Wijchen-West staat bij het deelgebied Rijk van Nijmegen omschreven (zie p. 74).

30

versterkt. De Kanaalzone biedt in Nijmegen naast een flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook kansen om een stap te zetten naar meer vitaal

De komende jaren wordt het Nijmeegse stationsgebied vernieuwd. Hat station vervult een

Figuur 1: onderzoeksgebieden in Nijmegen-West f Rijk van Nijmegen

L I

Nijmegen-West Leefomgeving

Dm

isg25^ met mobiliteit/rocreatie

Vervolgonderzoek warmtenet ARN N847

onderzoek opgave voor meer landschap en landbouwtransitie

A326 Ik

versterken van het groene raamwerk en investeren In kwaliteit

Nijmegen

Spoorlijn als barrière Warmtenet op basis vai TEO voor het centrumgebied Wiji Wljchen-West, effecten waterkwaliteit

A73 als barrière

Recreatiedruk vanuit de stad

[Ho, Herste B auwe Motor Stuwwa

ri olkanfk of lantK (nfrei Onfiti

•fcrwbel freer NèturaîOOOi

Groesbeek ftxcndi/u «ok**cn feb«d

Ruimte vinden voor recreatie

Moftenhoek

Mook

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

egen-West Mobiliteit

Druten

mogelijkheden vervoer over water

HOV Druten-Nijmegen Voetveer Lent Bemmel Verbreding Maa!

Waalweg

Beimingei

HOV Beuningen-Wijchen

Verbetering station(somgevļ Nijmegen Centraal A73 capaciteit Beuningen-Wijchen

Ver betering stationsomgeving) hţeyenâpal Conflict met treinovei

Conflict met treinovergangen

Capaciteit en verdubbeling spoot richting Brabant

telling duurzame mobiliteit

capaciteit E wijk-Paalgraf

HOV Malden - Nijmegen ļp44 e.v.) Verbeteren van de bereikbaarheid en •en substantiële afname van het doorgaande verkeer over de N844

Malden Groesbeek

verminderen van landbouwleer door de kern

»

Zoekrichting

Bereikbaarheid Groesbeek- A73

Mofenhoek

Maaslijn elektrificatie en capaciteit

Mook

Nijmegen-West Economie

Dmuren

rC

Vitaliteit kernen, gelet op centrumvoorzieningen en cent | loka lokale dienstverlening

Vitaliteit kernen, gelet op centrumvoorzieningen on lokale dienstverlening

Integraal bekijken bedrijventerrein

Integrale onderzoo kso pgave

Uitbreiding van Bijsterhuizen Schonere scheepvaart door stedelijke gebieden

Hoe gaan we meer Innoveren?

Watergebonden bedrijven­ terrein in Wijchen

Vitaliteit kernen, gelet op centrumvoorzieningen en lokale dienstverlening

č«rcml»cM

Vitaliteit kernen, gelet op contrumvoorzieningon on lokale dienstverlening

ÄremWlpţw

Groesbeek

IWtufi ?30O en NNN (ebetfen

ft^tendiŕi ecolcfocft |eb«41

Vitaliteit kernen, gelet op centrumvoorzieningen en lokale dienstverlening

Moftenhoek

Mook

Deze kaart van de opg' zoals besch

Nijmegen-West „Wonen

Druten

Leefbaarheid Kernen

Waalsprong 6.000 woningen

V- ,

»

Waalfront

1.500 woningen Stationsgebied 2.000 woningen

Leefbaarheid Kernen

N847

Overige locaties In de stad: 3.000 tot 5.000 woningen

Dukenburg 1.500 - 2.000 woningen Winkelsteog

N845

Leefbaarheid Kernen

Kanaalone-Zuid

Wonen

K13ĎP-Ondergrond

Groesbeek

Britín4tŞi «otojoch jcbíd

Leefbaarheid Kernen

Leefbaarheid Kernen

MS' roctsebfcd jotiWij

Moftenhoek

34

Mook

35

Foodvalley-Noord Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Barneveld, Ede, Nijkerk, Renswoude, Scherpenzeel

Positionering van Foodvalley-Noord in Midden Nederland

besloten gebieden met landgoederen anderzijds. Kenmerkend voor dit gebied zijn ook de beken die

Amersfoort. De achterliggende principes van verstedelijking in beide documenten komen terug

Foodvalley-Noord is gelegen in het noordwesten van het gebied van de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley en beslaat

vanaf de Veluwe in westelijke richting stromen. De centrale ligging in het midden van het land grenzend aan de oostelijke Randstad met het

in de gebiedsuitwerking Foodvalley-Noord. Centrale vraag voor dit deelgebied is hoe de verbinding kan worden gelegd tussen enerzijds

het grondgebied van de gemeenten Nijkerk, Barneveld, Scherpenzeel en het landelijk

aantrekkelijke landschap maakt dit gebied tot een interessant woongebied. Ook de verbindingen via

de verstedelijkingsopgave en anderzijds de urgente opgaven in het landelijk gebied van de

gebied van de gemeente Ede ten noorden van de kern Ede. Dit deelgebied is door de ligging meer georiënteerd op Amersfoort, waarmee het

ondermeer de A1, A28, A30, de Valleilijn en de spoorlijnen Utrecht-Zwolle Z Amersfoort-Apeldoorn dragen hieraan bij.

Gelderse Vallei (landbouwtransitie, stikstofopgave, de groenblauwe opgave), zodat deze elkaar wederzijds gaan versterken? Wat is nodig,

nauwe banden heeft. Aan de oostkant grenst dit gebied aan de Veluwe. In het zuiden ligt het meer verstedelijkte gebied van Ede-Wageningen en

Foodvalley-Noord kent door deze ligging die zorgt voor een overloop vanuit de Randstad,

ambtelijk en bestuurlijk, om met vier gemeenten, twee provincies, het waterschap en de betrokken ministeries te werken aan een samenhangende

Veenendaal, waarmee Foodvalley-Noord een grote ruimtelijke en economische samenhang heeft door de belangrijke agrifoodsector.

gecombineerd met een forse eigen groei een grote kwalitatieve en kwantitatieve woningbouwopgave (12.500 woningen tot 2040). Er is sprake van

en haalbare ruimtelijke aanpak. En hoe verbinden we kansen en opgaven op een slimme manier met elkaar?

Dit gebied midden in de Gelderse Vallei kent

zeer goede condities voor bedrijvigheid. De verstedelijkingsdruk, de landbouwtransitie

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven

een groot aantal grotere en kleinere kernen, waarvan Barneveld en Nijkerk de grootste en meest verstedelijkte plaatsen zijn. In totaal kent

in een zeer veedicht gebied en de benodigde natuurversterking hebben in de toekomst een grote ruimtelijke impact op de leefomgeving in dit

Het is belangrijk te beseffen dat de opgaven onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Dat maakt dat ook de oplossingen integraal bij elkaar

dit gebied ca. 140.000 inwoners met een relatief jonge bevolking en stevige eigen groei. Het deelgebied kent een grote en belangrijke

gebied.

horen. Zo is bijvoorbeeld het realiseren van het grote aantal woningen niet mogelijk zonder versterking van de mobiliteit.

agrarische sector met veel daaraan gerelateerde bedrijvigheid en kennisinstellingen zoals het Poultry Expertise Centre en de Foodacademy

Het deelgebied Foodvalley-Noord ligt voor een groot deel - gemeenten Nijkerk en Barneveld - in twee regio's met een

Nijkerk. De maakindustrie en logistiek zijn sterk vertegenwoordigd. Het landschap is aantrekkelijk en afwisselend

eigen Verstedelijkingsstrategie: de Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen en Foodvalley én het Ontwikkelbeeld van de regio

met open landbouwgebieden enerzijds en meer

36

Integrale onderzoeksvraag

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Noord Integrale kaart

Academy Nijkerk

.'Ur* tHJCV-i

Expertise Centre nevelď COftíbOÏ 1*24 ífi AVwrtf»' «IK SPMIţ ZotfcjtticA Economla

Ondergrond

Buterdlfas KiXį*ttlt ļíb« «m i

37 \

i

Leefomgeving: een robuust beekdallandschap

uitloopgebieden, groene buffers tussen de

de rest van Foodvalley is echter ook belangrijk,

met ruimte voor recreatie en groene verbindingen en een toekomstbestendige natuurinclusieve landbouw

kernen, een robuust en klimaatbestendig beekdallandschap (KRW-proof), ruimte voor de energietransitie en nieuwe drinkwaterwinning.

omdat deze nu via de N301 onder de maat is. Verder vormt het onderliggende wegennetwerk in de kernen Nijkerk en Barneveld (ook na

Foodvalley-Noord heeft de hoogste veedichtheid in Nederland boven de rivieren. Duidelijk is dat de wijze waarop nu met voedselproductie en voedsel

Dat kan schuren op plaatsen, zeker waar kernen naar elkaar toegroeien en bedrijventerreinen verder ontwikkeld worden. Al deze ruimteclaims

optimalisatie) en de N224 ter hoogte van Renswoude, Scherpenzeel en Woudenberg een aandachtspunt voor de autobereikbaarheid.

wordt omgaan, zijn tol eist van bodem, water en natuur (biodiversiteit) en van de gezondheid van

maken keuzes noodzakelijk, maar door een zo multifunctioneel mogelijk gebruik kunnen we ook

Voor het openbaar vervoer ontstaan knelpunten op de Valleilijn tussen Barneveld en Ede-

mensen. Ook economisch loopt het systeem tegen zijn grenzen aan. Mede vanuit de stikstofcrisis is het duidelijk: niet alles kan overal. De opgaven

ruimte besparen. Het uitbreiden of toevoegen van functies aan het landelijk gebied kan nieuwe kansen bieden aan ondernemers in het landelijk

Wageningen en tussen Barneveld en Apeldoorn door het feit dat station Barneveld-Noord niet is aangetakt op de A1 spoorcorridor.

op dit vlak zijn groot: enerzijds gaat het om het in balans brengen van het natuurlijk systeem (bodem, water, biodiversiteit), anderzijds om

gebied.

de ontwikkeling naar een toekomstbestendig en multifunctioneel (sociaal en economisch) landschap, inclusief een gezond en circulair

38

Mobiliteit: een toekomstbestendig mobiliteitssysteem passend bij het gebied gericht

Het autogebruik in Foodvalley-Noord is traditioneel hoog en dat blijft naar verwachting

op het bereikbaar houden van de regio Uit de Mobiliteitsanalyse blijkt dat de capaciteit

ook zo. De opgave is om dit type mobiliteit waar mogelijk in te perken en schoner te maken en passend te accommoderen ook

voedselsysteem. Dat vraagt meer ruimte en deels ook andere invulling van de gronden en erven

van de A1-corridor, de A28, de A30 en de Valleilijn onvoldoende is gelet op de blijvende groei langs

rekening houdend met natuur. Met name op die locaties waar de groei zich concentreert is de

met vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), als gevolg van de afname van agrarische bedrijven. Dit krijgt een eigen gebiedsgerichte en integrale

deze ontwikkelassen. De verdere verstedelijking van ook Amersfoort, Apeldoorn, Utrecht en Zwolle heeft consequenties voor de belasting van het

opgave om combinaties te vinden met andere vervoersmogelijkheden. De overige kernen vragen een eigen aanpak met

aanpak via het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG), dat de regionale vertaling vormt van het Nationaal Programma Landelijk Gebied

wegen- en spoornetwerk langs deze corridors (stapeleffect).

focus op automobiliteit.

(NPLG). Dat moet samen op gaan met de

Foodvalley-Noord heeft een sterke functionele samenhang met de regio Amersfoort. Voor de toekomst van kernen als Nijkerk en Hoevelaken als

en openbaar vervoer te verhogen, zowel voor bestaande kernen als potentiële nieuwe ontwikkellocaties. Dat in de wetenschap dat het

verstedelijkingsopgave. Immers de verstedelijkingsopgave maakt in dit gebied nodig dat er ook ruimte komt voor recreatieve

ontwikkellocaties is het van belang te investeren in verdere integratie op mobiliteitsvlak met de regio Amersfoort. De versterking van de samenhang met

een steeds grotere uitdaging wordt om ook voor kleinere kernen en het buitengebied voldoende openbaar vervoer te bieden. De ontsluiting op

Opgave is het aandeel van (elektrische) fietsen

OV behoeft verbetering gelet op de groei en

Het landelijk gebied is economisch gezien

de kernen Nijkerk en Barneveld zijn daartoe goede

toenemende vraag (o.a. onderwijs). Dat vraagt ook om verbeteringen van het (recreatieve) (snel) fietsnetwerk zoals richting Amersfoort.

belangrijk en moet vitaal blijven. Dat vraagt aan de randen van de Veluwe ruimte voor vitale recreatiebedrijven en een agrarische sector die

mogelijkheden. Voor de overige kernen in de vier gemeenten

Economie: uitbouw van het Foodcluster met een sleutelrol voor de Harselaar en transformatie van

een toekomstbestendige massa heeft. In dat kader wordt de economische betekenis van de sector, de kritische massa, de verdienmodellen en eventuele

zoals Scherpenzeel en Wekerom, ligt de opgave in het tegengaan van de verdringing en dus het tenminste bouwen voor de eigen bevolking om

maatregelen voor een toekomstbestendige sector in kaart gebracht binnen het spoor van het RPLG.

daarmee de vitaliteit van de kern te waarborgen. De identiteit van een kern is belangrijk voor

zijn groot en divers met vooral food gerelateerde bedrijvigheid (o.a. Food production cluster

Daarnaast zal er in het buitengebied meer ruimte ontstaan voor kleinschalig en divers ondernemen en wonen. Het realiseren van nieuwe toeristisch-

de wijze hoe vorm gegeven wordt aan de verstedelijking, maar overal gaat het ook om het groen houden en groener maken van deze

Nijkerk), maakindustrie en logistiek. De opgave is om de werkgelegenheid passend en geconcentreerd te laten meegroeien met

recreatieve voorzieningen in de Vallei kan bijdragen aan het verminderen van de druk op de beschermede natuurgebieden van de Veluwe.

kernen, passend meegroeiende voorzieningen, een gezonde leefomgeving en circulair en klimaatadaptief ontwikkelen.

woningbouw, waarbij het gehele systeem versterkt wordt. Bijzondere aandacht gaat daarbij uit naar de kennisclusters en het versterken van

Wonen: concentratie in grote kernen, vitaliteitsopgave voor de kleine kernen

Die opgave heeft de kern Stroe ook, maar we zien ruimte om deze kern meer te laten groeien, zij het beperkt. Dit mits er voorzien kan worden

de (fysieke) verbinding tussen onderwijs en bedrijfsleven.

Zowel in het Ontwikkelbeeld Amersfoort Centraal als in het Verstedelijkingsstrategie Arnhem

in een multimodale hub, die ook kan dienen als recreatieve poort naar de Veluwe en als ontsluiting

Nijmegen Foodvalley spelen de kernen Barneveld en Nijkerk een belangrijke rol. Hier ligt een goede basis voor passende (goede maat en schaal)

van de nabij gelegen defensieterreinen.

De grote bedrijventerreinen in Foodvalley-Noord, zoals Harselaar en de terreinen in Nijkerk, kennen een zeer intensief bebouwd karakter. Met de ambitie om bedrijventerreinen te vergroenen, klimaatadaptiever en circulair te maken is verder

verdichting in regiopoorten (gebieden op 10 minuten fietsafstand van een station) mits het bijbehorende kostenaspect kan worden opgelost

en de onderzoeksagenda

intensiveren een grote uitdaging. Ook toekomstige uitplaatsingen en transformatie van bedrijven op minder geschikte locaties in de

en mits voldoende multimodaal ontsloten. Naast verdichting in de bestaande kernen is er meer nodig om de woningbouwopgave aan te kunnen

in kernen en aanpak VAB's Foodvalley-Noord heeft een grote woningbouwopgave. De treinstations in Barneveld

kernen (veevoederbedrijven), leggen een extra claim op de ruimte.

pakken: uitbreidingslocaties. Hierbij is het de uitdaging deze zo goed mogelijk binnen de principes van de strategie te ontwikkelen. Binnen

en Nijkerk bieden kansen voor grootschalige woningbouwlocaties met duurzame mobiliteitsopties. Wel zijn haalbaarheidsstudies nodig naar

het landelijk gebied met een toekomstbestendige agrarische sector Het ondernemerschap en de werkgelegenheid

Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen

1. Onderzoek naar mogelijkheden voor inbreiding

39

de mogelijkheden voor verdichting inclusief

3. Integrale aanpak voor het Valleilint en het

5. Onderzoeksagenda mobiliteit

het creëren van ruimte voor 'dagelijks groen', en splitsingsmogelijkheden in deze kernen. Daarnaast willen we kijken naar de inbreidingsmogelijkheden

groengebied tussen Nijkerk en Barneveld Tussen de kernen in Foodvalley-Noord wordt al gewerkt aan groene buffers. In het kader van ^eer

Randvoorwaardelijk voor de verstedelijking in dit deelgebied is de aanpak van de A1 corridor. Deze corridor is een bekend knelpunt in 2040 (IMA

in de kleinere kernen, waar een vitaliteitsvraagstuk ligt, passend bij de identiteit van deze kernen. Tot slot willen we onderzoek doen naar het

landschap, meer stad' breiden we dit uit naar een integrale aanpak voor het Valleilint, een verbinding tussen de Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug, en

2021, scenario hoog en laag). Om dit knelpunt effectief aan te pakken ook in relatie tot de groei in dit deelgebied is op onderdelen meer inzicht en

potentieel aan uitbreiding van bestaande en toevoeging van nieuwe economische activiteiten

het grotere groengebied tussen Nijkerk, Barneveld en Amersfoort. Het gebied kan ruimte bieden aan

in het buitengebied. Dit kan bovendien bijdragen aan nieuwe functies voor de vele VAB's: wat is rekening houdend met de ontwerpprincipes - daar

natuur, recreatie, uitloopgebied, landgoederen, cultuurhistorie, waterberging en passende landbouw met nevenactiviteiten. Hierbij kijken we

dus integraal onderzoek nodig: ^ integrale analyse Verstedelijkingsstrategie omliggende regio's;

mogelijk en wenselijk als het gaat om wonen en werken?

ook naar de ecologische en recreatieve potentie van de Grebbelinie. Deze vormt een groenblauw lint van Rijn tot Eem. Dit wordt afgestemd cq.

^ multimodale bereikbaarheid Barneveld e.o. richting regio Amersfoort en Cleantech regio (o.a. regiosprinter);

2. Onderzoek en afweging uitbreidingslocaties voor woningbouw Om de plancapaciteit tot 2040 op orde te krijgen

ingebed in het komende traject van het RPLG.

^ OV-schaalsprong op de A1-corridor bekijken en OV-capaciteit voor verbinding van kleinere kernen met grotere plaatsen (station Barneveld-

is het nodig dat we ook op uitbreidingslocaties woningen realiseren. In een verkennend onderzoek

40

4. Gebiedsgericht onderzoek naar de benodigde ruimte voor een robuust beekdallandschap, in combinatie met de landbouwtransitie

^ bijdrage van keuzes Verstedelijkingsstrategie in Foodvalley-Noord aan totale opgave;

Noord); ^ relatie tussen de A1 en de A12 via de A30 in het

willen we een aantal mogelijke grotere (+1000 woningen) locaties in beeld brengen en relateren aan de ontwerpprincipes. Het gaat dan om locaties

De beken spelen een grote rol in het watersysteem, maar functioneren nu teveel als afvoerstromen. We onderzoeken hoeveel ruimte

kader van nader te onderzoeken multimodale netwerkeffecten.

bij de kern Nijkerk, Hoevelaken, Barneveld-Noord en de zuidoostzijde van Barneveld. Hierbij worden ook mogelijke woonprogramma's per locatie

de beekdalen en haarvaten van het watersysteem nodig hebben om meer water te kunnen bufferen en vasthouden (klimaatadaptatie), onderdeel te

Verder onderzoeken we in ieder geval: ^ de spoorcorridor Amersfoort-Nijkerk met een nieuw station/OV-hub Nijkerk Corlaer;

getest. Deze afweging gebeurt aan de hand van scenario's, kijkend naar de ontwerpprincipes zoals bouwen bij bestaande OV-knooppunten en waarbij

worden van natuurnetwerken en meer recreatieve mogelijkheden te bieden om bij te dragen aan een gezonde leefomgeving. Dit alles als onderdeel van

^ de verbinding via de Valleilijn in noordelijke (Nijkerk) en zuidelijke richting (EdeWageningen). Voor de Valleilijn kunnen

het groen blauwe raamwerk leidend is. Kortom de onderstaande onderzoeksvragen worden hier integraal bij betrokken.

de aanpak binnen het RPLG voor dit deel van de Foodvalley.

we gebruik maken van bestaande onderzoeksresultaten en zal nieuwe onderzoek zich naar verwachting met name focussen op

dit gereed zijn. Aan de hand hiervan wordt een

8. We werken de onderlinge vorm van bestuurlijke

^ de potentiële multimodale hub Stroe om invulling te kunnen geven aan de totale verstedelijkingsopgave. Belangrijke input

vervoerwaarden in relatie tot de bouwplannen;

kwantificering van de benodigde ruimte voor economie gemaakt. De bestaande prognoses uit het regionaal programmeren laten al zien dat er

samenwerking uit. We moeten meer over bestuurlijke grenzen gaan werken en daarbij de mogelijkheden

daarvoor zijn de keuzes in tijd en ruimte die in de periode tot 2040 worden gemaakt; ^ de mogelijkheden tot versterking van het

behoefte is. Tegelijk worden de mogelijkheden beschouwd voor intensivering van bestaande terreinen om de ruimtevraag te beperken en wat

en effecten van het werken met (ontschotte) gebiedsbudgetten onderzoeken ten opzichte van de huidige veelal sectorale budgetten. In dit

onderliggende wegennet, zoals de N224, de (nieuwe) aansluitingen op A1 en A30 en

hierin een reële ambitie is. Specifiek onderzoeken wij de mogelijkheden tot

deelgebied speelt dat nog wat meer door ook de betrokkenheid van de regio Amersfoort en de

rondwegen bij Barneveld en Nijkerk; ^ de mogelijkheden tot het vergroten van het aandeel openbaar vervoer en (elektrisch)

verplaatsing en clustering van veevoederbedrijven in de gehele Foodvalley. Deze uitplaatsing moet bijdragen aan verdichting in kernen en verbetering

specifieke aanpak via het spoor van het RPLG. Dat vereist goede afstemming.

van de milieukwaliteit.

fietsen. 6. Gerichte strategie voor het clusteren en

7. We onderzoeken de relatie /randvoorwaarden

Onderdeel daarvan is ook welke instrumenten en ondersteuning er dan nodig zijn. We weten dat op dit moment capaciteit en expertise een

verduurzamen van bedrijventerreinen Foodvalley-Noord kent, met name bij de Harselaar in Barneveld langs de ontwikkelas van de A1-

tussen verstedelijkingskeuzes en assets / nutsverbindingen. Zowel bestaand als toe te voegen ruimtelijk

knelpunt is, maar ook het kunnen beschikken over voldoende middelen en de inzet van juridisch grondinstrumentarium kan worden versterkt; hoe

corridor, mogelijkheden een rol te spelen in de benodigde ruimte voor bedrijvigheid (incl.

programma vraagt een goede ontsluiting op bestaande en nieuw te realiseren

gaan we daar in de toekomst mee om? Het maken van samenwerkingsafspraken is dan cruciaal. Tot

uitplaatsing) in de hele Foodvalley en ook voor Regio Amersfoort. In beperktere mate geldt dat ook voor het bedrijventerreinen langs de A28 bij

infrastructuurnetwerken zoals het elektriciteitsnetwerk inclusief opwek en teruglevering, zuivering en rioolcapaciteit. Waar

slot onderbouwen we hoe door samen te werken tussen de gemeenten, andere overheden en andere organisaties schaalvoordelen en daarmee

Nijkerk. Hier gaan echter een paar vragen aan vooraf:

versnellingsmogelijkheden kunnen worden gecreëerd.

op welke profilering (aansluiten bestaand

liggen de opgaven in de huidige infrastructuur en wat is daarvoor nodig? Waar liggen de kansen (of minste beperkingen) voor uitbreiding van die

ecosysteem) willen we inzetten en wat zijn de mogelijkheden voor het accommoderen, clusteren en verduurzamen van deze bedrijventerreinen,

infrastructuur, welk ruimtebeslag vragen deze voorzieningen en hoe is dat in te passen in het landschap? Wat is de relatie tussen de locatie van

campuslocaties en campusontwikkelingen? Op dit moment loopt het onderzoek naar de toekomst van de economie in Foodvalley. Eind 2022 moet

die soort voorzieningen en de locatie van toe te voegen ruimtelijke programma's?

41

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Noord Leefomgeving

Zoekgebied 'Moer landschap': integrale aanpak groengebied tuaaen NIJkork en Bameveld

terugdringen depositie In Natura2000

Amersfoort

BaTneveld

Oebiodsgorìcht onderzoek naar robuust en klimaatbestendlg boekdallandschap Ondergrond

Zoekgebled 'Meer landschap Zoekgabied 'Meer landschap': Integrale aanpak Vallelllnt

Scherpen;

42 V

V*

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Noord Mobiliteit iplomngan voor ir A2B-corrldt

N301

oploiiingen voor Aí

ľSS/ Amersfoort

rI .

L*--

nLW\ à

VanialUnģ (H)WrwNnrk

N304 Ondergrond

Oüi.cMlŕň

srb«-m i

43

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Noord Economie

\/

Nljkark

lF-a;

verduurzamen van bedrijventerreinen

Amersfoort

Barneveld

44

toekom stbestendigc bedrijvigheid

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodvalley-Noord Wonen

Nijlwrk

/S

N303"'

Barneveld

N304

45 N224

De Liemers Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Doesburg, Duiven, Montferland, Westervoort, Zevenaar

Positionering van de Liemers in de Groene Metropool

Nijmegen (GMR) is de Liemers nu vooral gericht op Arnhem, maar met de aansluiting van de A15 op de

natuurontwikkeling, duurzame landbouw en (extensieve) recreatie gecombineerd worden,

Het deelgebied de Liemers omvat de gemeenten Doesburg, Duiven, Montferland, Westervoort en Zevenaar. De Liemers wordt begrensd door

A12 krijgt het gebied ook betere verbindingen met Nijmegen en het Middengebied. Dat biedt kansen: naast ‘meer stad' ook ‘meer landschap'. Door het

waar al aan gewerkt wordt in het Rivierklimaatpark IJsselpoort en in de Gelderse Poort. Ook zoeken we aansluiting bij het programma Integraal

de Duitse grens in het zuidoosten, de NederRijn in het zuidwesten, de IJssel en Arnhem

optimaliseren van de infrastructuur, kunnen we blijven groeien in wonen en werken in bestaande

Riviermanagement (IRM). De Liemers is de plek die ook wel de kraan van Nederland wordt genoemd

in het noordwesten en de Oude IJssel in het noordoosten. De Liemers is een zeer gevarieerd gebied met een eigen identiteit en een rijke

kernen en kunnen we de bestaande aantrekkelijke groene leefomgeving optimaliseren.

en daarmee de plek om het verhaal over leven van, en de voortdurende strijd tegen, het water te vertellen. De energietransitie is een speerpunt

historie. Er zijn vele kleine oorspronkelijke kerkdorpen met volop natuur, rivieren, rust en ruimte, voornamelijk langs de randen van

Integrale onderzoeksvraag Hoe kan de Liemers het hybride karakter (stad en landschap) op een kwalitatieve manier in

en vraagt ruimte in het gebied. De RES-opgave is dan ook op de kaart aangegeven. Deze dient in samenhang met de andere opgaven te worden

het gebied. Daar is vitaliteit een belangrijk aandachtspunt. Langs belangrijke dragers als de A12 en de spoorlijnen zijn de regiokernen

stand houden en verbeteren, met name als de ruimtebehoefte na 2030 voor wonen en werken, recreëren en landschap nog verder toeneemt.

bezien. Daarnaast speelt de landbouwtransitie. Het aantal agrariërs neemt af, terwijl de landbouw moet verduurzamen en zoekt naar aanvullende

Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam gelegen waar het wonen en werken is gecentreerd. Deze

Dit terwijl het mobiliteitsnetwerk nu al tegen zijn grenzen aanloopt.

verdienmodellen. Momenteel wordt er voor de hele Liemers onder de vlag van de Liemerse

regiokernen beschikken ook elk over een eigen treinstation.

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven

Ambassade een agrarische visie opgesteld. Als opgave zien we de wens om meer te sturen op kwaliteit en hoeveelheid groen in de directe

De Liemers kent een strategische ligging met sterke woon-werkrelaties met Arnhem, Doetinchem en Emmerich (Duitsland).

Leefomgeving Het landschap van de Liemers is ontstaan door de dynamiek van het water, nog altijd zichtbaar

leefomgeving.

Dankzij het landschap en de A12-corridor zijn vrijetijdseconomie, het PDV-cluster Duiven (Perifere Detailhandels Vestiging), logistiek en

dankzij de rivieren, de dijken, de weteringen en het reliëfrijke landschap. Het watersysteem biedt grote kansen om de identiteit van de Liemers

^ Als hoofdopgave binnen deze bouwsteen zien we het behoud van de kernkwaliteiten zoals hierboven beschreven onder het kopje

maakindustrie belangrijke economische sectoren.

te versterken en biedt juist ook kansen om de beleving van de inwoners binnen de Liemers te vergroten. Langs de rivieren kan waterveiligheid,

‘positionering'. Daarbij is een goede aansluiting met natuurgebieden in Duitsland wenselijk. ^ We willen de groenblauwe gebieden en

Binnen de Groene Metropoolregio Arnhem

46

Hoofdopgaven:

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Liemers Integrale kaart

A348

Doetinchem

Arnhem řnrfcfntia

i ťWíWlru:h!re(e) torrüre

festervooi

Mobiliteit VBut«*inf {HlOV-pelwert VecuAirif nļjaniŭi (dam^cc

Zevenaar

Grow* iMkgtcite Ondergrond

Wf.ō'teririi

WS5: ;of«irb*rd îW««nd

47

'Q.Emmer

structuren binnen en buiten de stedelijke

verbindingen (zoals spoor Achterhoek-Liemers-

^ Ook zien we als opgave het behoud of verbeteren van de waterkwaliteit en het watersysteem in nieuw stedelijk gebied en

Arnhem) vol. We bouwen nieuwe woningen zo veel mogelijk nabij (H)OV hubs2 en stations. Om bestaande capaciteit in het mobiliteitsnetwerk

aan de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid. Dit wordt op de kaarten aangeduid met de groene pijlen

daarbuiten. ^ De beleving van het gebied rondom en vanaf het water laten ervaren door een passende

maximaal te benutten en in te zetten op slimme en schone mobiliteit. Daarbij gaat het om een mix van openbaar vervoer verbindingen

tussen de kernen, waarbij word ingestoken op het creëren en versterken van recreatieve en

infrastructuur aan te leggen. ^ We willen de toeristische recreatieve

(RegioExpres, Hoogwaardig Openbaar Vervoer HOV), fietsverbindingen (zoals langs de A15 naar

ecologische verbindingen. Daarbij gaan we op zoek naar slimme combinaties van functies om de ruimtevraag te verminderen. ^ We zetten in op versterking van de landschapsstructuren in combinatie met de landbouwtransitie en het creëren van een

48

vrijhouden van nieuwe kapitale investeringen.

zone versterken en deze nog meer met elkaar verbinden, zodat landschapswaarden overal in de stedelijke zone nabij zijn en kunnen bijdragen

belevingswaarde van het erfgoed, waaronder de vestingwerken en de landschapsparels, vergroten.

Nijmegen) en flankerende maatregelen zoals parkeerbeleid. Voor slimme en schone mobiliteit en het inzetten van de mobiliteitstransitie werkt

Onderzoeksvragen: Welke kansen zijn er voor een goede invulling

de Liemers al aan het optimaliseren van het fietsnetwerk, zowel voor woon-werkverkeer als recreatie.

grotere beleefbaarheid van het landschap voor de inwoner, de recreant en toerist. Daarbij moet er ook aandacht zijn voor het klimaat

van de stedelijke uitloopgebieden en om groene verbindingszones te creëren met de naastgelegen gebieden? Welke kansen zijn er om

In oost-westelijke richting is de A12-corridor een belangrijke ader, waarbij de stations een duurzame ontsluiting van nieuwe woon- en werkgebieden

^ We willen de harde barrière A12/A3 doorbreken (en voorkomen dat de A15 een nieuwe barrière

het Rivierklimaatpark meer te verbinden met de Veluwe en via natuurgebied Driegaarden, met

mogelijk maken. Hierbij wordt ingezet op een mix van vervoersmogelijkheden. Met de aanpak

wordt) en de klimaatcorridor tussen de Veluwe en het Reichswald (EHS) versterken. De klimaatcorridor wordt op de kaart aangegeven

het oeverwallengebied ten zuiden van de A12? Hiermee beogen we ontwikkelkansen te creëren voor recreatie, natuur, landbouw(transitie),

van de A12-corridor en het doortrekken van de A15 met aansluiting op de A12 wordt gewerkt aan verbetering van de regionale bereikbaarheid.

als een ecologische verbinding op regionale schaal, die naast een ecologische verbinding ook gezien wordt als recreatieve verbinding.

hydrologie, landschap, cultuur, erfgoed en economie.

Beide wegen zijn van groot economisch belang voor de Liemers als onderdeel van Logistics Valley, met als logistieke hotspot het knooppunt

^ Waterkeringen als landschappelijke structuur inpassen. ^ De luwe gebieden willen we beter waarderen en

Mobiliteit Het autogebruik in en vanuit de Liemers is hoog. De verkeersdruk blijft toenemen door het

Emmerich, Montferland en Zevenaar (knooppunt

zo mogelijk vrijwaren van ruimtelijke druk. ^ De Rijnstrangen is een mogelijk toekomstig retentiegebied en daarom willen we dit

toevoegen van woon- en werklocaties1 (in de Liemers, maar ook in omliggende gebieden). Daardoor loopt het wegennet en lopen OV-

1 In het kader van Economie van de Toekomst 2040 is als één van de zes leidende principes opgenomen dat voor iedere woning een baan in de regio is en v.v. 2 Een (H)OV hub is een plek waar je kunt overstappen van het ene naar het andere vervoermiddel. En waar je op een prettige manier even kunt wachten.

EMZ). Het bedrijventerrein in 's-Heerenberg is

in relatie tot het doortrekken van het Witte Kruis

kansrijk voor de ontwikkeling van een clean energy hub3. In relatie met de beoogde Park en Ride (P&R) locatie bij de aansluiting A15 op de N810 ligt óók

en de gewenste Hub in Zevenaar-Oost. Relevant hierbij is dat Zevenaar wil onderzoeken of deze mobiliteitshub in de toekomst een treinstation

gebiedsontwikkeling Babberich / Witte Kruis (verbinden A12 met Gelders Eiland) • Onderzoek naar versterking OV-verbindingen

een kans voor een clean energy hub.

kan bevatten maar dat rijk en provincie hebben besloten dit station niet te realiseren.

(o.a. busverbindingen) van kleinere naar grotere kernen (waaronder Emmerich, Duitsland). • Onderzoek naar het regionaal (hoogwaardig)

Hoofdopgaven: ^ De ontwikkeling van logistieke locaties in de nabijheid van (H)OV in regiokernen geeft grote uitdagingen, vanwege de complexiteit. ^ Voor de kleinere kernen is vervoersarmoede een uitdaging, wat vraagt om passende concepten

Onderzoeksvragen: • Onderzoek naar het inzetten op een gebiedsgerichte corridor over het spoor, de weg en het water, zowel naar het westen als naar Duitsland.

^ Mobiliteitshub Zevenaar-Oost en

fietsnetwerk, waaronder de verbinding langs de A15 naar Nijmegen, Dieren - Doesburg Doetinchem, Zevenaar - Didam - Doetinchem en het (recreatief) verbinden van het noordelijk deel van de Liemers met het zuidelijk deel.

om deze kernen vitaal te houden. ^ We moeten binnen de Liemers meer gebruik maken van het water als vervoersmiddel voor

^ Verbeteren van de knooppunten en verbindingen (zoals Velperbroek, A348 - A12, oeververbinding Westervoort - Arnhem en 's

Economie De Groene Metropoolregio richt zich op Hightech,

goederen. Dit kan veel betekenen voor de leefbaarheid van de kernen en minder drukke wegen.

Heerenberg - A3 - Emmerich). ^ Onderzoek naar de ontwikkeling/ transformatie van de spoorzones Westervoort, Duiven,

Health en Energy met crossovers naar Food en de Logistiek. De Achterhoek profileert zich met toerisme en recreatie. High Tech, Health en

^ Komen tot een gebiedsaanpak Zevenaar Oost in verband met alle ontwikkelingen op het gebied

Zevenaar, Didam in samenhang met het optimaliseren van het openbaar vervoer,

Energy zijn prima als speerpunten voor innovatie ontwikkeling binnen het grotere geheel van

van wonen en werken en de daarbij behorende bereikbaarheid. ^ Gelet op de uitbreiding van enkele grote

waaronder: ^ Verdubbeling van het spoor tussen Didam Doetinchem de Huet

de Groene Metropoolregio. Echter, deze drie sectoren zijn in De Liemers nauwelijks aanwezig. De economie van De Liemers vraagt eigen

bedrijventerreinen en de gewenste woningbouw nabij het spoor, geldt dat we zo goed mogelijk invulling moeten geven aan de verschillende

^ De RegioExpres ^ Hoogwaardig Openbaar Vervoer (ook over A15 richting Nijmegen)

ontwikkelruimte die niet enkel ten dienste van de drie sectoren kunnen en hoeven staan. Er is autonome ruimte nodig voor de vier economische

opgaven die rondom het spoor spelen, te weten internationale bereikbaarheid en het vergroten van de regionale OV-bereikbaarheid. Dit mede

^ Aanpassen van gelijkvloerse kruisingen naar ongelijkvloerse kruisingen. Bij het hoogfrequenter rijden van de treinen ligt er

pijlers van De Liemers, mede met het oog op werkgelegenheidsontwikkeling voor zowel De Liemers als voor De Achterhoek. De aanwezigheid

3 Een clean energy hub: Een plek voor het laden van schone energie met faciliteiten zoals waterstof opslagmogelijkheden en/of tankstation, LNGtankstations en (snel-)laadpunten voor elektrische vrachtwagens.

in Duiven en Zevenaar de opgave voor de bereikbaarheid van de (woon)gebieden onder de spoorlijn Arnhem-Duitsland

van de goederencorridor tussen het Europese achterland en de havens van Antwerpen en Rotterdam maakt de Liemers een logistieke

49

hotspot, meer specifiek het knooppunt EMZ.

rond het thema wonen/in-en-om-het-huis in

een innovatiewerkplaats gerealiseerd. Doel is het

Het uitgebreide perifere detailhandelscluster Duiven is ook een hotspot voor de gehele regio en daarbuiten. Deze combinatie leidt tot vier grote

Duiven is ook een hotspot voor de gehele regio én daarbuiten. Met de komst van de Factory Outlet in Zevenaar krijgt de regio er weer een

versnellen van innovaties en hun marktintroductie en het genereren van economische waarde voor de regio.

economische pijlers voor de Liemers: logistiek, maakindustrie, perifere detailhandel en de vrijetijdseconomie. De Liemers ambieert het beter

grote publiekstrekker bij. Op het gebied van vrijetijdseconomie is er aandacht voor de promotie en (cultuur-)educatie van de Liemers

Hoofdopgaven: ^ Het inzetten op het leefbaar en vitaal houden

benutten van ontwikkelkansen en de economische potentie door inzet op deze vier pijlers.

voor zowel onze inwoners als toeristen om zo de diverse parels die de Liemers rijk is te kunnen laten zien. Ook is het optimaliseren van de recreatieve verbindingen een speerpunt.

belangrijke motoren van de regionale economie, met veel werkgelegenheid. ^ Uitbreiding van de regionale bedrijventerreinen

belang met daaraan gerelateerd een logistieke hub nabij de A12 met stadsdistributie/ last mile en clean energy. Het logistieke knooppunt EMZ is een

De verdere ontwikkeling van de vier pijlers betekent ook aanvullende ruimtebehoefte en meer mobiliteitsbewegingen. De focus ligt op het

passend binnen de ontwikkelruimte van het regionaal programma werklocaties. ^ Toekomstbestendig maken van bestaande

grensoverschrijdende samenwerking, waarin wij als regio kunnen concurreren met andere logistieke gebieden en daarnaast nog meer logistieke

ontwikkelen van logistieke clusters in plaats van ontwikkeling langs de corridors. Uitgangspunt is om aansluiting te zoeken bij bestaande terreinen

terreinen. ^ Transformeren van bestaande bedrijventerreinen nabij het spoor.

bedrijven kunnen aantrekken. Afstemming met Duitsland is daarvoor noodzakelijk.

en niet te kiezen voor de ontwikkeling van nieuwe, op zichzelf staande locaties. Huisvesting van

^ Vorm geven aan de landbouwtransitie. ^ Wensen voor uitbreiding lokale

Voor een belangrijke sector zoals de maakindustrie willen we langs de A12 een

internationale werknemers verdient vanwege het economisch profiel van de Liemers ook bijzondere aandacht.

bedrijventerreinen in beeld brengen. • Investeren in het versterken van de positie van het logistieke knooppunt EMZ. Dit

ontmoetingsplek creëren voor ondernemers, het onderwijs en de overheid. Zodat er een netwerk ontstaat om laagdrempelig en gericht op innovatie

Synergiepark InnoFase is de circulaire hotspot van Gelderland en richt zich op circulaire bedrijven

samen te werken en ervaringen en expertise te delen. Bijvoorbeeld op het gebied van energie, waterstof of bedrijfsprocessen.

in de zwaardere milieucategorieën, waarbij de output van het ene bedrijf de input van het andere bedrijf is. Op InnoFase wordt per saldo een

Onderzoeksvragen: Voor de periode na 2030 is de ruimtebehoefte

Het uitgebreide perifere detailhandelscluster

overschot aan energie geproduceerd en is een grote potentie voor het realiseren van een (boven) regionale smart-energy-hub (SEH). Inmiddels is er

nog onbekend en aanvullende behoefte ontstaat mogelijk al voor 2030. Wat is (als afgeleide van de woningbouwopgave) indicatief het ruimtebeslag

Voor de pijler logistiek is specifiek het knooppunt Emmerich-Montferland-Zevenaar (EMZ) van groot

50

van centra van steden en dorpen. Bovendien zijn binnensteden, dorpscentra en wijkwinkelcentra

gecombineerd met de onderzoeksvraag naar de ruimtelijke begrenzing van het knooppunt EMZ of de deelgebieden daarbinnen.

voor de uitbreidings- en herstructureringsvraag

Hoofdopgaven

op het uitgangspunt om klimaatbestendig

aan werklocaties? Kunnen we een ruimtelijk beeld schetsen, met inachtneming van het onderzoek naar de Economie van de Toekomst 2040?

^ Voor de komende tien jaar liggen er voldoende woningbouwplannen in de Liemers (circa 6.000 woningen tot 2030). Er zijn echter te weinig

te bouwen (voor zowel nieuwe locaties als transformatie en verdichting) is in de Liemers naast de gebruikelijke aspecten zoals

Wonen De groei in de Liemers is het grootst in de

harde plannen, zowel op de korte als op de lange termijn, om de restopgave te kunnen realiseren. Het is zaak om de planstatus van

wateroverlast, verdroging en hitte, het thema waterveiligheid een specifiek aandachtspunt.

komende vijf tot tien jaar. Daarna neemt de groei, naar verwachting af, maar ook na 2030 blijft de

zachte plannen hard te maken om tijdig in de restopgave te kunnen voorzien.

Onderzoeksvragen: ^ Hoe kun je op een groene en gezonde manier

regio groeien. De woningvraag concentreert zich in de kernen langs de A12-corridor. Hoe dichter bij Arnhem hoe groter de extra woningvraag uit

^ In de Liemerse Woonagenda 2020 is afgesproken om de prioriteit te leggen bij inbreiding boven uitbreiding. Echter, uitbreiding

de kernen blijven verdichten en bouwen voor de verschillende segmenten en doelgroepen? Deze onderzoeksvraag staat in directe relatie tot de

Arnhem, daar is de druk op de woningmarkt groter dan in de Liemers. De Liemers kiest ervoor om in deze kernen langs de A12: Westervoort, Duiven,

is noodzakelijk vanwege het tempo dat moet worden gemaakt en omdat de inbreiding onvoldoende voorziet in de opgave. De kernen

mobiliteitsopgave en is voornamelijk gericht op de mogelijke transformatie van de spoorzones naar leefbare woongebieden.

Zevenaar en Didam, 's Heerenberg, maar ook in Doesburg, de woningbouwopgave te concentreren. Voor deze kernen is op de kaart Wonen een

Westervoort, Duiven, Doesburg, Zevenaar, Didam en 's-Heerenberg kunnen aan de gang met uitbreidingslocaties naast inbreiding. Deze

^ Welke (extra) instrumenten moeten we inzetten om de woningbouwplannen tot uitvoering te brengen?

aanduiding opgenomen. Voor de overige kernen wordt gekozen voor maatwerk naar schaal en

uitleglocaties zijn in beeld. ^ Naast het toevoegen van nieuwe woningen is

^ Hoe blijven wij sturen op betaalbaarheid? De juiste woning op de juiste plek voor de juiste

omvang. Deze inbreidingsplannen worden niet op de kaart weergegeven. Punt van aandacht voor de lokale (kleine) kernen blijft vervoersarmoede, wat

verduurzaming en vernieuwing van de bestaande woningvoorraad een opgave. Daarbij gaat het niet alleen om woningen, maar ook om

prijs en de juiste doelgroep. ^ Wat zijn - bezien vanuit de thema's bodem en water - specifieke aandachtspunten, waarvan

vraagt om passende concepten om deze kernen vitaal te houden. Voor de hele Liemers ligt er met name een nieuwbouwopgave voor de 1 en 2

openbare ruimte/ leefomgeving. Oftewel, een zekere mate van vergroening met het oog op hittestress/ klimaatadaptatie en het realiseren

een doorwerking in de uiteindelijke situering en ontwikkeling van de woningbouwlocaties wenselijk is?

persoonshuishoudens. Daarnaast besteden we aandacht aan woonzorgcombinaties in verband met vergrijzing.

van ontmoetingsplekken met het oog op het "omzien naar elkaar" in relatie tot vitaliteit en leefbare kernen. Om invulling te geven aan

Voorgaande opgaven met onderzoeksvragen worden voornamelijk binnen het gebied of lokaal opgepakt. Hieronder beschrijven we

de transformatieopgave, moeten echter eerst nieuwe woningen worden gebouwd. ^ Om de woningbouwontwikkelingen toe te spitsen

de gezamenlijke onderzoeksagenda waar we als gemeenten, waterschap, provincie en rijk, Liemers breed op willen inzetten.

51

52

Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen

Een belangrijke doelstelling voor de toekomst

de Groene Metropoolregio. Dit onderzoek naar een

en de onderzoeksagenda Binnen de Liemers ligt de focus op verdichting rondom de spoorzones en het versterken van

blijft het streven naar vooral binnenstedelijk ontwikkelen. Door te verdichten in de spoorzones, kan de groene ruimte buiten deze zones

Hub Zevenaar Oost (inclusief de potentie voor een station Zevenaar Oost en alternatieven in geval van geen station) moet duidelijkheid bieden over

het groenblauwe raamwerk. Dus een stedelijke verdichting (wonen, werken met daarbij behorende mobiliteit) rondom de kernen Westervoort, Duiven,

opengelaten worden en door verdichting nabij het spoor ontstaat meer draagvlak voor hoogwaardig openbaar vervoer. We willen de kansen voor

de invulling van de Hub.

Zevenaar en Didam en het versterken van het groenblauwe raamwerk ten noorden en zuiden van

inbreiden in de spoorzones verkennen en een beeld krijgen van de gewenste maat van

besluit genomen dat het station Zevenaar Oost geen onderdeel meer uitmaakt van de studie

deze stedelijke verdichting. In het groenblauwe raamwerk zullen de opgaven vanuit de RES, water en landbouw een plek krijgen evenals de wensen

verdichting. We zetten in op een gebiedsaanpak waarbij de mobiliteitsvisie, een woonvisie en een hoogbouwvisie samenkomen. Hoogwaardig

naar de spoorcorridor Utrecht - Arnhem - Duitse grens. De consequentie hiervan is dat het binnen de planhorizon van de Verstedelijkingsstrategie

vanuit recreatie, natuur en landschap.

openbaar vervoer is daarbij randvoorwaardelijk.

Onderzoeksagenda:

2. We onderzoeken de randvoorwaardelijke

(2040) niet meer realistisch is dat dit station gerealiseerd kan worden, omdat hiervoor een volledige viersporigheid tussen Arnhem en

Spoorzones Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam

mobiliteitsoplossingen in de spoorzones. De A12 corridor vraagt om alternatieven voor woonwerk verkeer, maar ook voor goederenvervoer.

Zevenaar noodzakelijk is. De provincie zal daarom samen met de Liemerse gemeenten alleen inzetten op onderzoek naar alternatieven om de

1. We willen onderzoeken hoe we samen kijken naar de kwantitatieve en kwalitatieve behoefte na

Het verder afronden van de (recreatieve) fietsverbindingen dan wel het onderzoeken van

randvoorwaarden voor bereikbaarheid op orde te brengen.

2030. Hoe blijven we in de toekomst in staat om adaptief te programmeren? Tot 2030 hebben we voldoende beeld van de woningbouwopgave en

de mogelijkheden van de rivieren als alternatief voor goederenvervoer maken onderdeel uit van de Liemerse onderzoeksagenda.

Groenblauwe raamwerk

waar deze gaat landen. Uitgaande van inbreiding boven uitbreiding, kunnen we de kernen en de randen van de kernen daarvoor inzetten, maar

3. Voor de gemeente Zevenaar is er de wens voor een Station Zevenaar Oost. Voor Zevenaar is dit

4. We zetten in op het versterken van de kwaliteiten van de Liemers als groenblauw raamwerk. Vanaf de Veluwe door de Liemerse

bieden juist de spoorzones nabij de stations voor de lange termijn mogelijkheden. We willen binnen de Verstedelijkingsstrategie onderzoeken

station gewenst om invulling te kunnen geven aan de verstedelijkingsopgave en om de automobilist in de trein te krijgen. Daarvoor loopt er nu een

laagtes ligt een stevige ecologische en recreatieve verbinding richting Duitsland. Dit dient in samenhang met elkaar verder te

met elkaar waar we na 2030 de woningen gaan realiseren.

onderzoek naar de haalbaarheid van een Hub Zevenaar Oost in opdracht van de gemeenten en

worden uitgewerkt in de onderzoekagenda voor de Liemers. Hoe kunnen we de gebieden Veluwe en de Liemers met elkaar verbinden

Door het Rijk, provincie en spoorse partijen is het

om te zorgen voor een goede verspreiding van recreatie en om een robuuste groene buffer te creëren tussen de Veluwe en Duitsland, waarbij ook aandacht is voor verduurzaming van landbouw, ruimte voor klimaatadaptatie en de energietransitie. Aandachtspunt daarbij ook is het onderzoeken van de mogelijkheden om de A12 barrière te doorbreken en een goede recreatieve fietsverbindingen te creëren tussen de Veluwe en de A15 brug. Welke kansen zijn er om het Rivierklimaatpark meer te verbinden met de Veluwe en via natuurgebied Driegaarden, met het oeverwallengebied ten zuiden van de A12? Hiermee beogen we ontwikkelkansen te creëren voor recreatie, natuur, landbouw(transitie), hydrologie, landschap, cultuur, erfgoed en economie. 5. Het vorenstaande brengt de wens voor een integraal ruimtelijk toekomstperspectief met zich mee. Hoe werken we samen aan een gebiedsgerichte, integrale, ruimtelijke strategie tot 2040 voor de hele Liemers? Deze is gericht op het beantwoorden van de integrale onderzoeksvraag voor een gezamenlijke ruimtelijke visie.

53

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Liemers Leefomgeving Vergroten van toeristisch recrea­ tieve belevingswaarde vestlngswerkr Verbinding tussen Veiuwe en Rivierklimaatpark

RES: regionale rookgebieden

en projecten zon en wind Visie op landelijk gebied en agrarische sector ontwikkelen

Arnhem

lestervooi

Didam

Zevenaar Opgave formuleren voor groene intwikkelzones

KWIjl

Wmitasrinf

Kllmaatcorridor tussen de vla het ,Montferland - en het Reichswald versterken •n verhogen van de biodiversiteit

Emmerich

Doesburg - Doètinchem

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Liemers Mobiliteit

A348

Aandacht voor aansluiting A348

Arnhem

Verdubbeling spoor Didam Wíhl nodig voor RegioExpres

Verbreding Al2 * barrière ~ wèrklng Al 2 (Noord on Zuid)

Duiven Didam Verbreden A12 en nieuwe aansluiting Zevenaar-Oost Zevenaar

busverbindingen tussen kernen (buurtbussen * innovr

Verbinding spoor, weg en water

Ondergrond

Ontsluiting ’s Heorenberg naar A3 vjrvbcieag ^ — .

Verbinding spoor/water zowel naar Nesten als naar Duitsland

55

X èr Emmerich

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Liemers Economie

Uitbreiding van bedrijventerrein Centerpoort-Noord (15 ha)

Doetinchem

Arnhem

Didam Realisatie Fieldiab/ontmoctingsplok

Uitbreiding Park 7 Poort II

v* s

Ondergrond

Zoekļřbtļied uitbreiding v

IrljventerrolrTs-lìeereVi Wrf '

Onderzoek mogelijkheden vervoer dver water

watertrenaport. heldlab*. Innofleldt

Inzet op EMZ (Emmerich, Montferland, Zevenaar)

Emmerich

56

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Liemers Wonen Bouwen voor lokale en regionale groei

V *

de Lĩomers: 6.000 woningen Totaal 2030 met Inbreiding als uitgangspunt Vitaliteit hemen op \

Arnhem

Kansen voor spoor zones In alle vier kernen

ļ Zoekgebieden

Doetinchem

uitbreid Ingjwļhen .

Dulvetr Didam

Zevenaar

Ondergrond

Rūťtjusĩ ifŭftr Neiun ?0QI?I

ButendįjM tc-oiie-sch ztcŕtd -

TMdsMţin

Dmrlrckton AT5

Emmerich

Middengebied Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Lingewaard en Overbetuwe

vitaliteit en economie op orde zijn; voor het gebied zelf maar ook om te kunnen functioneren als

Hoofdopgaven

‘dynamische contramal' voor intensivering van de nabije steden.

Leefomgeving Versterken van het groenblauwe raamwerk vraagt groei van kwaliteit in Park Lingezegen én uitbreiden

Wageningen en Ede is nabij. Hier komen functies zeer dicht bij elkaar. Het gebied vertegenwoordigt

Integrale onderzoeksvraag De wederkerigheid tussen Middengebied en

van landschapszones. Toekomstbestendige landbouw is van belang voor economie en

waarden die van belang zijn voor de nabije steden. Het is daarmee strategisch gelegen. Maar ook kwetsbaar, aangezien de nabije stedelijke

omliggende steden is - tezamen met de waarden en kwaliteiten van het gebied zelf - een belangrijke basis voor de integrale onderzoeksvraag om de

landschap. Op sommige plekken vraagt dit focus op landbouw als hoofdfunctie, elders zijn meer functiecombinaties zoals natuurinclusieve

gebieden uitbreiden en intensiveren. Het gebied kenmerkt zich door grote structuren:

ambities uit de Verstedelijkingsstrategie ‘Meer landschap, meer stad' te kunnen realiseren. Vanzelfsprekend voorzien we in de woonbehoefte

landbouw mogelijk. Natuur en extensieve recreatie (incl. toeristische clusters) moeten in balans zijn, met koppelkansen voor gezondheid en

gelegen in de delta tussen Nederrijn en Waal, met daartussen backbones zoals A15-corridor en Lingezone. Er is een conceptueel onderscheid

conform bevolkingsprognoses en werkbehoefte van lokaal gevestigde bedrijven. Hoe kunnen we met extra integrale groei meer bijdragen aan

klimaatadaptatie. Versterken en benutten van landschap in

tussen de dynamische en intermediaire zone tussen Arnhem en Nijmegen; Elst, Bemmel en

regionale doelen, met behoud en versterking van de leefkwaliteit? Uit deze hoofdvraag

uiterwaarden zien we waar mogelijk i.r.t. de wateropgave, natuur, cultuurhistorie en extensieve

Huissen. West- en oostwaarts is meer ruimte en kent de ontwikkeling een andere, meer landelijke dynamiek.

destilleren we (per bouwsteen) de opgave én oplossingsrichtingen: hoe de wederkerigheid met omliggend stedelijk gebied in te richten én hoe te

recreatie. Integraal riviermanagement vraagt dat er ruimte is voor integrale afwegingen bij de systematiek voor reserveringen eventuele

voorzien in de randvoorwaardelijke condities (met focus op groen en mobiliteit).

dijkverlegging op lange termijn.

Positionering van het Middengebied in de Groene Metropool Het Middengebied is het hart van de Groene Metropool, temidden van de steden Arnhem en Nijmegen, ook het stedelijk gebied van

Het Middengebied biedt als centraal gelegen sterk en krachtig gebied met een groen en vitaal

58

Inzetten op kwaliteit en hoeveelheid groen

karakter mogelijkheden de centrale positie te benutten. Tegelijkertijd kan het Middengebied met integrale groei bijdragen aan regionale

in de leefomgeving is o.a. beschreven in landschapsbeleid en recreatienota. Dit voor eigen inwoners maar ook voor groei in nabije steden.

ontwikkeling met een goede leefkwaliteit, nu én duurzaam voor de toekomst. Mits randvoorwaarden omtrent landschap, mobiliteit,

De Lingezone is daarbij een belangrijke backbone die kansen biedt voor fietsnetwerk, recreatie, water (kwantiteit en kwaliteit) en landschap.

Middengebied Integrale kaart

VWMMkint tr»rgMttvndo'

A'S)

vndrg rwvten beboiMd jrbed me» omliggend groen

Mobiliteit VerUcrtmg IHIOV nctvtrii

Arnhem # Driel

H Ríssen'

Zetten 1

Pork Unçozegen ;Herveld-Ar

Bommel

ţjaaldei

Slljk-Ewijk Oosterhout

Nijmegen-Noord

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

59

Zowel intrinsiek benutten en versterken van waarden, als koppelkansen in relatie tot andere routes en zones. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de Lingezone waar verschillende opgaven spelen. Bijvoorbeeld bij de kruising met de A325 biedt de aanpak van wegviaducten (geprogrammeerd 2026-2027) de kans om hierbij mogelijk gelden ook in te zetten voor de Lingekruising. Door hier de weg ‘op poten te zetten', wordt ook de oost-

verminderen), benutten spoor, versterken HOV, hubs/knooppunten en directe fietsverbindingen (verbeteren bestaande tracés en investeringen in ‘missing links' in het netwerk, bijvoorbeeld (snel)fiets naar Zevenaar of Wageningen). In ieder geval voor extra regionale integrale groei,

interne bereikbaarheid; bv. deelmobiliteit, 'slimme parkeernormen' of de lokale fietsagenda. Wonen Het Middengebied biedt mogelijkheden voor extra integrale groei. We zien de potentie om voor groei in de intermediaire zone (Elst-

in sommige delen (zie kaart, o.a. Huissen) ook

Bemmel-Huissen) relatief meer in te zetten op transformatie, herstructurering en het creëren

west-fietsroute Huissen-Elst verbeterd, ontstaan kansen voor natuur (toevoegen biodiversiteit in een ecologische verbinding), recreatie en

belangrijk voor het uitvoeren van het huidige woningbouwprogramma. Op noord-zuidverbindingen zoeken we naar manieren om in

van kwalitatieve parkranden (concept groei t.b.v. groen in dit intensief gebruikte gebied). Verder oostwaarts en westwaarts zien we de potentie

toerisme (bevaarbaar maken Linge). Clustering van grootschalige duurzame opwek conform RES in de energiecorridor vindt plaats in de zone

samenhang de capaciteit te vergroten, zoals het spoor Arnhem-Nijmegen, HOV, N325/A325 en A50, incl. onderzoek naar nieuwe snelfietsroutes

voor geclusterde extra groei t.b.v. economische en maatschappelijke voorzieningen (concept groei t.b.v. voorzieningen in dit extensiever gebruikte

rondom A15 en Betuweroute, aan de oostzijde afhankelijk van daadwerkelijk doortrekken van de A15. Realisatie van de energiecorridor doen we

zoals het VeluweWaalpad en HuissenArnhem, en het ontvlechten van goederen- en personenvervoer op het spoor Arnhem-Nijmegen (relatie PHS). In samenhang willen we oost-west

gebied). Als basis voorzien we in ieder geval in de

verbindingen versterken op alle modaliteiten,

woonbehoefte conform bevolkingsprognoses, met kwalitatief extra aandacht voor woningmix

Mobiliteit

hiermee andere routes ‘feederen' én ‘missing links' in het netwerk complementeren, waar mogelijk gekoppeld aan het groenblauwe

en het betaalbare segment. Integrale groei voor de regio in het Middengebied vraagt het invullen van condities op het gebied van landschap en

Het Middengebied is een cruciale schakel in het mobiliteitsnetwerk Arnhem-Nijmegen. Vanuit het Middengebied is er een sterke oriëntatie

raamwerk. Verbreding en doortrekking A15corridor is uitgangspunt. Vanwege autonome groei en logistieke ontwikkelingen verbeteren

mobiliteit (zie leefomgeving en mobiliteit) en heeft effecten voor economie (zie economie). Nadrukkelijker willen we de link maken met

noord-zuid. Het is zaak autobewegingen meer op te vangen door slimme en schone oplossingen. Zo borgen we met een versnelde

we de verkeersstructuur rondom Knoop 38. Bij voorkeur benutten we bestaande netwerken; zoals het spoor Arnhem-Tiel. Eerder onderzoek

de bestaande wijken. Nieuwbouw moet een aanvulling op en stimulans zijn voor verbeteren van leefbaarheid en duurzaamheid. Voor deze

en duurzame mobiliteitstransitie in samenhang lokale en regionale bereikbaarheid. Dit vraagt voor de diverse samenhangende modaliteiten

laat zien dat de potentie van een nieuw station in Valburg op dit tracé erg beperkt is. Gemeenten zetten zich daarbij in voor het versterken van de

integrale wijkaanpak ontbreken echter financiële middelen en instrumentarium. Preventief kijken naar leefbaarheid indien een ‘kantelpunt' nadert

samen met regio Rivierenland en provincie, bij het Onderzoek Energie op Rijksgronden (OER) tevens afgestemd met het Rijk.

60

investeringen t.b.v. flankerende maatregelen zoals beïnvloeding gedrag (mobiliteit verspreiden of

(Leefbaarometer) maakt dat gerichte preventieve

beschikbaar te maken, waarbij we in eerste

op de extra regionale groei, betekent dat we

maatregelen leefbaarheidsproblemen voorkomen. Dit gaat nu ook spelen in de wijken uit de jaren 50, 60, 70 en begin 80. Enkele voorbeelden hiervan

instantie kijken naar transformatie-mogelijkheden.

tot 2040 daarbij denken aan een toevoeging van circa 3.000 à 4.000 extra woningen (niet