Bijlage 01 - Onderzoeksagenda Gebiedsuitwerkingen Verstedelijkingsstrategie Arnhem Nijmegen Foodvalley

fw)Į)VAll*y vePweNDML AřNHFM

MEMEN

MfńfN

itegie Onderzoeksagenda voor gebiedsuitwerkingen (16/8/22)

2

INHOUDSOPGAVE Inleiding gebiedsuitwerkingen

04

Opgavebeschrijvingen Spoorzone Arnhem-Oost

06

Foodvalley-Zuid Nijmegen-West

16 26

Foodvalley-Noord Liemers

36 46

Middengebied Rijk van Nijmegen Vel uwe

58 68 80

Werken met de Verstedelijkingsstrategie

90

Inhoud per opgavebeschrijving ^ Positionering van het deelgebied binnen de Groene Metropool ^ Integrale onderzoeksvraag ^ Hoofdopgaven met onderliggende opgaven ^ Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen en onderzoeksagenda (indien aanwezig) ^ Integrale kaart • Kaart per bouwsteen

3

"Voor acht deelgebieden worden de ontwerpprincipes toegepast om de gezamenlijke doelen en ambities te realiseren én om te bepalen welke randvoorwaarden voor leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen daarvoor ingevuld moeten worden." Waarom gebiedsuitwerkingen?

Onderzoeksagenda als inhoudelijke basis voor

Tussen de Verstedelijkingsstrategie en

Het verstedelijkingsconcept, inclusief ontwerpprincipes voor de bouwstenen leefomgeving, mobiliteit, economie en wonen,

langjarige samenwerking De acht deelgebieden worden de komende jaren met elkaar en in samenhang uitgewerkt.

de op inhoud direct samenhangende processen en projecten, zoals het Nationaal Programma Landelijk Gebied en de Regionale

is gemaakt op het schaalniveau van de regio's Arnhem-Nijmegen en Foodvalley. De ontwerpprincipes worden toegepast in een

Deze onderzoeksagenda biedt daarvoor houvast; per deelgebied zijn de belangrijkste onderzoeksvragen, de hoofdopgaven per

Energie Strategieën, vindt uiteraard inhoudelijke afstemming plaats. Maar deze processen en projecten kennen hun eigen

gebied waar iedere m2 al een bestemming heeft, terwijl daaraan onder meer 5.000 hectare ‘meer

bouwsteen met onderliggende opgaven en een aanzet voor oplossingsrichtingen met

besluitvormingsproces.

landschap', 100.000 woningen, extra ruimte voor de transitie naar natuurinclusieve landbouw en ruimte voor een-baan-per-nieuwe-woning

bijbehorende maatregelen gegeven. De kaarten geven een indicatieve ruimtelijke impressie, maar de tekst per gebiedsuitwerking is leidend.

In het hoofdstuk "Werken met de Verstedelijkingsstrategie" staat hoe aan dit alles invulling wordt gegeven.

worden toegevoegd. Dat vraagt om gebiedsgericht onderzoek naar de keuzes die het toepassen van de ontwerpprincipes met zich meebrengen en

De gebiedsuitwerkingen agenderen de opgaven waar partijen in een deelgebied op korte en lange termijn samen aan willen werken. Het draait

Leeswijzer

welke randvoorwaarden moeten worden ingevuld. In de acht deelgebieden worden de grote abstracte opgaven concreet, want juist in de context van

daarbij nadrukkelijk niet enkel om woningbouw, maar om het integraal onderzoeken en realiseren van de ambities voor de vier samenhangende

acht separate processen met in elk deelgebied verschillende gemeenten; soms één gemeente in meerdere deelgebieden. Een 'opgave' beslaat

een specifiek gebied kunnen de opgaven rond de aanwezige en gewenste kwaliteiten en ambities

bouwstenen. De gebiedsuitwerkingen spelen in op nieuwe

vaak niet het hele deelgebied of houdt precies op bij grens. Daardoor kan er 'overlap' zijn tussen

'tastbaar' worden gemaakt. Deze gebieden zijn: ^ De sleutelgebieden Spoorzone Arnhem-Oost, Foodvalley-Zuid en Nijmegen-West. Deze

ontwikkelingen en inzichten die met de jaren ontstaan. Daarmee zijn ze dynamisch en, beginnend met de

deelgebieden. Per deelgebied is gewerkt met een ambtelijk en bestuurlijk (gedeputeerden en wethouders)

sleutelgebieden overlappen gedeeltelijk met de grootschalige NOVEX-woningbouwlocaties waarin tweederde van de woningvraag moet

onderzoeksagenda, agenderend voor de regionale samenwerking in de Verstedelijkingsstrategie tussen gemeenten, regio's, provincies,

gebiedsteam. Deze gebiedsteams hadden veel vrijheid om vanuit gebiedsspecifieke inhoud en kenmerken te werken. Dat betekent dat

waterschappen en het Rijk. Ze vormen daarmee een belangrijk houvast voor het lokale omgevingsbeleid en zijn gebiedsgerichte input

gebiedsuitwerkingen kunnen verschillen qua tekst en kaartbeeld. In sommige kaarten is meer detail opgenomen en ook de ondergrond kan

voor het verstedelijkingsprogramma met het Rijk. Via het BO Leefomgeving en/of BO MIRT kunnen daar afspraken uit voortkomen die doorwerking

verschillen om esthetische redenen. Bij alle gebiedsuitwerkingen is en blijft de tekst leidend en zijn de kaarten ondersteunend.

landen. ^ De overige deelgebieden Foodvalley-Noord (onderdeel van de grootschalige NOVEXwoningbouwlocatie Foodvalley), Liemers, Middengebied, Rijk van Nijmegen en Veluwe.

4

hebben naar investeringen en inzet van regio en Rijk.

De opgavebeschrijvingen zijn ontwikkeld in

fooOVALl^y MOOto

VewW6

TboOVAU^y.

akhhfw

oosr

Z.UID

KMDOt^^Efc'f-D N A«NHEM-HİĴH6i

NliMEitM

LlfMftS

ilMFAfH Jwfcsr

De acht deelgebieden van de Groene Metropool

5

Spoorzone Arnhem-Oost Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeente Arnhem

Positionering van het sleutelgebied in de Groene Metropool

Integrale onderzoeksvraag Het woningbouwprogramma voor dit gebied heeft

gebiedsontwikkeling die als vliegwiel dient om het vestigingsklimaat en de groene gezonde

Arnhem en omgeving is één van de 'polycentrische polen' in de regio. Daarbinnen vormt de Spoorzone Arnhem-Oost de poort van de Groene Metropool

een potentie van circa 8.000 tot 10.000 woningen in de komende 20 jaar. Dat zijn de woningen uit de planmonitor en een aanvullend deel

leefomgeving in dit deel van de stad te versterken. Niet alleen voor de stad Arnhem, maar ook met meerwaarde voor de Groene Metropool

op de internationale spoorcorridor UtrechtArnhem-Duitsland. De reden om binnen het

volgend uit het ontwikkelperspectief Spoorzone Arnhem-Oost (mei 2021) en Voorontwerp

als geheel. Met de aanwijzing tot grootschalig woningbouwgebied door het Rijk is een start

verstedelijkingsconcept dieper op dit gebied in te zoomen heeft te maken met de stapeling van opgaven in dit gebied. Enerzijds ligt de spoorzone

Omgevingsvisie Arnhem 2040 (december 2021). Met de planontwikkeling: Zijdekwartier en omgeving, Coberco-terrein/ Gashouderskwartier

gemaakt met de langjarige samenwerking van Rijk, provincie en regio om de verschillende belemmeringen weg te nemen en het potentieel

centraal op de internationale (spoor)corridor en sluit dit aan op (inter-)nationale ambities, anderzijds beperkt het de stad ook om andere

en verschillende locaties in Presikhaaf is al gestart deze potentie waar te maken. Belangrijke randvoorwaarde is de ontwikkeling van de

van de Spoorzone Arnhem-Oost volledig te benutten.

ambities waar te kunnen maken die van groot belang zijn voor stad en regio. In potentie kan in dit gebied een fors woningbouwprogramma

spoorcorridor in samenhang met het verbeteren van de (H)OV- en fiets bereikbaarheid van bestaande wijken en de beoogde nieuwbouw. In

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven Leefomgeving

gerealiseerd worden als de randvoorwaarden op orde komen. Het stadsdeel ligt dicht bij de

samenhang daarmee het Spoorpark Arnhem-Oost ontwikkelen als verbinding tussen stadsdelen

In de Verstedelijkingsstrategie streven we naar het ontwikkelen van een groenblauw raamwerk met

binnenstad, er zijn mogelijkheden om het gebied beter te ontsluiten en het landschap is binnen handbereik met uitlopers van de Veluwe, de

en de verdere ontwikkeling van een sterk cluster rondom het energieprofiel met de Kenniscampus, de campus IPKW in samenhang met de Nieuwe

groen in en om het stedelijk gebied. Het gewenste Spoorpark Arnhem-Oost (ca 70 ha) creëert een ecologische en groene parkverbinding tussen

uiterwaarden van de IJssel en Stadsblokken Meinerswijk. Daarnaast liggen er twee belangrijke energy hotspots in het gebied: de Kenniscampus

haven en de Kennis-as op Het Broek. Dat draagt bij aan een kwaliteitsimpuls op bestaande werkgebieden en de beoogde Arnhemse mix.

de regionale groengebieden VeluweZoom, het Rivierklimaatpark IJsselpoort en de Meinerswijk aan de Rijn. Met het Spoorpark bevorderen we

Kernopgave is om deze complexe gebiedsontwikkeling zodanig te ontwikkelen dat

de biodiversiteit in de stad, gaan we hittestress tegen zoals op Rijnpark/Het Broek en creëren we een gezonde en aantrekkelijke plek voor sport,

regio Arnhem en het IPKW.

de bouwstenen wonen, groene leefomgeving, economie en duurzame mobiliteit in balans worden gerealiseerd in de spoorzone. Een

6

ontspanning en ontmoeting voor bestaande en nieuwe bewoners in dit deel van de stad.

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Spoorzon Arnhem-Oost Integrale kaart

Şpoorzone

Leefomgeving

O:-':-

Aanvullend op het Spoorpark Arnhem-Oost is

Het is dan ook gewenst om te onderzoeken op

Een groene en klimaat-adaptieve leefomgeving is

er een aantal kansen om op korte termijn de leefomgeving te verbeteren. Bestaande parken beter verbinden met de omliggende groene

welke wijze groen en klimaatadaptatie kunnen meegroeien met de ontwikkeling van de spoorzone en met de provincie, regio en mogelijk ook het Rijk

een gezonde leefbare omgeving; dit is essentieel voor bestaande en nieuwe inwoners van de Spoorzone. Verdichting in de bestaande stad

gebieden voor mens en dier. Concreet betekent dit het bestaande knelpunt bij IJsseloord I in de ecologische verbinding (gidssoorten zoals kleine

de onderstaande opgaven uit te werken: ^ In het kader van het groenblauwe raamwerk van de regio het gewenste Spoorpark toevoegen als

vergroot de urgentie om slimme oplossingen te vinden voor milieubelemmeringen rondom het spoor en spooremplacement, industrielawaai en

karekiet, gewone dwergvleermuis en wilde bij) met klimaatpark IJsselpoort oplossen. Daarbij

focusgebied in de regionale aanpak en daarmee de samenhang van binnenstedelijk groen en

bodemvervuiling. Verdichting vraagt tegelijk ook meer maatregelen om (door klimaatverandering

ook het mogelijk maken van het ‘groene rondje' Presikhaaf, zodat ook het groenblauwe raamwerk op wijkniveau goed is. Niet alleen verbindingen

steeds meer toenemende) hittestress te verminderen. Het beschermen en bevorderen van een veilige en gezonde leefomgeving vergt

binnen de stad doen ertoe, ook de (fiets-) bereikbaarheid en toegang tot de omliggende grote groengebieden VeluweZoom, IJsselpoort

verkeerverbindingen met de omliggende groene gebieden, zoals de missende schakel in de ecologische verbinding met Rivierklimaatpark

investeringen in o.a. bodemsanering, incidentele uitplaatsing van milieuhinderlijke bedrijvigheid, nieuwe vormen van zonering en het inpassen

en Meinerswijk moeten verbeterd. Daarbij is de fietsverbinding (/-brug) over de Rijn in ArnhemOost een belangrijke schakel om de verbinding te

IJssel en het onderzoeken van de (regionale) fietsverbinding naar Meinerswijk, Malburgen en de regio, en specifiek de brug over de Rijn.

van kwetsbare (wonen & voorzieningen) functies. Provincie Gelderland en de gemeente Arnhem werken samen aan de ontwikkelgerichte

leggen met de Meinerswijk, park Immerloo en Park Lingezegen.

^ Onderzoeken hoe natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen kan worden meegenomen in

Vanuit klimaatadaptatie beschermen we de stad tegen overstromingen, willen we de wateroverlast,

de planontwikkeling zodat groen en klimaatrobuuste nieuwbouw en het aanpassen van bestaande bouw én woonomgeving kan

Wonen De Spoorzone Arnhem-Oost biedt kansen om

droogte en hittestress beperken. Dat betekent dat we streven naar 10% reductie in verharding in de bestaande wijken, bedrijventerreinen vergroenen

meegroeien. Hierbij onderzoeken op welke wijze het bouwbesluit een rol speelt enerzijds en anderzijds de haalbaarheid en betaalbaarheid

8.000 tot 10.000 woningen toe te voegen aan de planvoorraad van Arnhem. Hiermee creëren we voldoende aanbod om ook op termijn aan de vraag

en nieuwbouw circulair, klimaat-adaptief en natuur-inclusief wordt ontwikkeld. Deze maatregelen dragen bij om de bestaande stad gezond, klimaat-adaptief en natuurlijk-inclusief te ontwikkelen.

8

regionaal groen versterken; ^ Inzetten op het beter verbinden van het bestaande groen en langzaam

milieustrategie Rijnpark om een veilige en gezonde leefomgeving te creëren in dit gebied.

van de woningbouw geborgd blijft. ^ We hanteren daarbij het 3-30-300 principe: elke woning heeft zicht op minimaal 3 bomen,

naar stedelijk wonen te voldoen en te voorkomen dat door planuitval en marktfluctuaties de continuïteit van de woningbouw in gevaar komt.

30 procent bladerdak in de wijk en binnen 300 meter is een park of stuk groen van minimaal één hectare aanwezig.

Daarvan is in de huidige Woondeal 50% voorzien in de categorie betaalbare woningen, waarvan minimaal 30% in de categorie sociale huur.

Richting nieuwe Woondeal en de (prestatie)

Veel van de infrastructuur is zwaar belast, met

Het versterken van de (inter)nationale

afspraken met het Rijk, zullen nieuwe normen leidend zijn. Het Rijk zet op dit moment in op o.a. tweederde betaalbaar en 30% van alle nieuwbouw

name de weginfrastructuur (A12 en de N325/ A325) en de spoorinfrastructuur. Ook is het stedelijk en regionaal wegennet niet in staat om

spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens is een noodzakelijke eerste stap voor de verstedelijking. De focus ligt op capaciteit, snelheid, frequentie en

sociaal. Toevoegen van nieuwbouw in de Spoorzone

de groei van het autoverkeer te faciliteren en is het daarnaast, vanuit het oogpunt van leefbaarheid, ook niet wenselijk dat de hoeveelheid verkeer

betrouwbaarheid. De capaciteit op het spoornet is namelijk niet toereikend om de groei op te vangen die we met de Verstedelijkingsstrategie willen

Arnhem-Oost maakt het mogelijk nieuwe doelgroepen aan te trekken, waaronder studenten,

nog veel meer groeit. De aanwezigheid van spoor is enerzijds een barrière in het gebied, maar

faciliteren in de regio en specifiek in de Spoorzone Arnhem-Oost. De oplossingsrichtingen gericht op

starters, stedelijke gezinnen en mogelijk ook senioren en expats. Met de pilot Flex/Tijdelijk Wonen wordt bovendien ingezet op tijdelijke of

biedt ook de mogelijkheid om te bouwen rondom OV-knooppunten en in te zetten op duurzame mobiliteit. Daarnaast vormen de rivieren rondom/

verplaatsbare woonconcepten. Ook de woon- en leefkwaliteit (met aandacht voor toenemende hittestress) van de bestaande wijken blijft een

door Arnhem barrières.

spoorse maatregelen vloeien voort uit de OAOnotitie naar de spoorcorridor en bestaan uit: ^ Verhoging van het internationale treinverkeer naar 1x per uur;

De verstedelijkingsopgave van Arnhem en

^ Uitbreiding op de lijn Arnhem-Utrecht (van 6 naar 8 treinen per uur);

punt van aandacht bij de voorgestelde aanpak in de spoorzone. Aanvullend op de Spoorzone Arnhem-Oost is er een aanpak gericht op

de Spoorzone in het bijzonder vergt een integrale en samenhangende aanpak van het mobiliteitsnetwerk in de stad en de regio. Naast

^ Toevoeging van een vijfde snelle trein per uur tussen Arnhem en Doetinchem (de RegioExpres);

leefbaarheid en veiligheid.

investeren in het netwerk bevorderen we het gebruik van alternatieve vormen van mobiliteit

^ Een gewenste frequentieverhoging van de sprinter (naar 4x per uur) naar Arnhem-

Mobiliteit De spoorzone Arnhem-Oost ligt in een gebied met veel en diverse infrastructuur. De A12 vormt een

om (dit deel van) de stad bereikbaar te houden. Een goede en duurzame bereikbaarheid van de Spoorzone Arnhem-Oost is van groot belang

Presikhaaf en een tweede RegioExpres per uur; ^ Onderzoek naar de aanpak van de Spoorknoop in samenhang met de leefbaarheid van de

belangrijke (maar al zwaarbelaste) bovenregionale ader langs het gebied en is een belangrijke achterlandverbinding met Duitsland en de rest

om de verstedelijkingsopgave aldaar te kunnen realiseren en de oplossingen in dit deelgebied hangen ook nauw samen met die van andere

van Europa. Tegelijkertijd ligt het gebied aan het spoor, waarmee het een goede bereikbaarheid heeft richting zowel Utrecht als Duitsland en de

deelgebieden. Dat betekent dat de volgende opgaven

Hoe we het beste een duurzame ontsluiting van de Spoorzone Arnhem-Oost realiseren, aanvullend

Achterhoek. Langs en door het gebied lopen diverse (snel)fietsroutes en HOV-lijnen, of wordt deze infrastructuur reeds gepland of aangelegd.

gezamenlijk met Rijk, provincie en regio worden aangepakt.

op de vorengenoemde spoorse maatregelen, wordt nader onderzocht door provincie,

omliggende wijken, het verminderen van de barrièrewerking van het spoor en bijdrage aan de verstedelijking in de spoorzone.

9

Groene Metropoolregio en gemeente Arnhem.

de Spoorknoop in samenhang met de leefbaarheid

regio Arnhem en het Energiecluster op IPKW in

Gezien de gewenste mobiliteitstransitie in de Spoorzone Arnhem-Oost onderzoeken we in ieder geval:

van de omliggende wijken, het verminderen van de barrièrewerking van het spoor en bijdrage aan de verstedelijking in de spoorzone;

combinatie met de maritieme maakindustrie in de Nieuwe Haven centraal. Met de Ambitieagenda's Kennislandgoed Kenniscampus en IPKW e.o.

^ Het effect van autoluw beleid zoals afschalen wegen, minder fysieke ruimte voor auto en parkeerregulering;

C. Duurzame ontsluiting van de Spoorzone Arnhem-Oost met andere modaliteiten en een mobiliteitshub.

wordt invulling gegeven om deze ambitie te concretiseren. Daarmee versterkt Arnhem de unieke positie van de Groene Metropool op het

^ Het effect van meer en snellere HOV-lijnen en de aanleg van hubs;

De beperkte verbindingen over de Rijn voor HOV,

^ Verkennen mogelijkheden ruimte voor bredere, comfortabele en hoogwaardige fietspaden binnen de stad;

fiets- en voetgangers vormt hierbij een belangrijke belemmering voor de onderlinge bereikbaarheid van woon- en werkgebieden in de stad en de regio.

De KennisCampus regio Arnhem en het IPKW maken onderdeel uit van de spoorzone. Doelstelling is om deze campussen niet alleen

• Het effect van de mobiliteitsopgave en -transitie in de Spoorzone Arnhem-Oost op het bovenlokale verkeerssysteem. De resultaten van dit onderzoek brengen we ook

Naast de opgave voor de Veluwe-Waalpadroute (fietsverbinding over de Rijn) is onderzoek nodig om te komen tot verbetering van de Rijn-

te versterken in het functioneren maar ook te verbinden met elkaar en bedrijventerrein Het Broek. Dit om de hele keten van leren, innoveren

kruisende verbindingen op de Oostflank. ^ Onderzoek naar een mogelijk snellere en directere HOV- en fietsverbinding vanaf

en maken rondom circulariteit waaronder duurzaamheid, energie en waterstof langs de kennis-as te ontwikkelen. Deze ontwikkeling draagt

in bij het gewenste vervolgonderzoek in het kader van het MIRT (zie hieronder, bij c).

Campus Arnhem/HAN naar de campussen in Nijmegen. De relatie Spoorzone Arnhem-Oost

bij aan de Human Capital-agenda van de regio en creëert banen voor alle opleidingsniveaus.

We willen daarmee de volgende onderzoeksvragen

- Nijmegen campussen wordt onderdeel van de studie naar de inzet van HOV op een mogelijke doelgroepstrook langs de A325 met aanvullend

Ook hier gelden meerdere onderzoeksopgaven. Voor het versterken van het ecosysteem is

beantwoorden: A. Beter in beeld brengen van de consequenties van de verstedelijkingsopgave, de

daarop onderzoek naar verdere HOV- en fietsverbetering (schaalsprong) in de Oostflank van Arnhem.

het allereerst van belang om ketens te sluiten tussen kennis en het MKB in het stedelijke innovatiemilieu op de kennis-as en het verdichten

Gezien de complexe opgaven willen we een integrale MIRT verkenning of onderzoek uitvoeren naar de (NOVEX-locatie) Spoorzone Arnhem-Oost.

ontwerpprincipes en de mobiliteitstransitie; B. Inpassing van de spoorse maatregelen, zoals genoemd in ontwikkelstap 1A en 1B van de OAOnotitie spoorcorridor Utrecht - Arnhem - Duitse grens waaronder onderzoek naar de aanpak van

10

thema Energy.

Economie Voor economie staat het versterken en

van bestaande bedrijventerreinen te onderzoeken. Ten tweede is het opgave om schuifruimte voor milieuhinderlijke bedrijvigheid waar mogelijk op

uitbouwen van de HotSpotEnergy-strategie en de campusontwikkeling in Arnhem met Arnhems Buiten, de kennis-as tussen Kenniscampus

te lossen binnen de bestaande stad en anders in te zetten op slimme clustering met geschikte locaties in de regio. Daarnaast is het ook van

belang om het vestigingsklimaat voor zakelijke

regie te voeren over de gefaseerde ontwikkeling

Verstedelijkingsopgave Rijnpark

dienstverlening (ICE Duitsland), toerisme, cultuur en creatieve industrie uit te bouwen. In de visie werklocaties Arnhem i.o. wordt dit uitgewerkt.

van deze complexe gebiedsontwikkeling en de randvoorwaarden daarbij gemeenschappelijk op orde te brengen. Het slim ontschotten

Het Rijnpark heeft de potentie uit te groeien tot de woon-werklocatie van Arnhem waar creatieve en innovatieve vormen van ondernemerschap een

Tot slot is het een opgave dat er wordt ingezet op voldoende aanbod van banen, passend bij de sociaaleconomische structuur van de stad en

van middelen, het afdekken van publiek onrendabele toppen en het mogelijk maken van voorinvesteringen en/of fondsvorming is onderdeel

plek vinden. Nabij het centrum, en in aansluiting met Coberco- en Gashouderskwartier (i.o.) en de Rijn en in een gebied waar het de komende

Arnhem-Oost in het bijzonder.

van deze strategie. De onderstaande opgaven worden betrokken in de ontwikkelstrategie.

jaren nog pionieren is, maar mogelijk ruimte is voor ca. 7.000 nieuwe woningen. Gezien het

Onderzoeksagenda Spoorzone Arnhem-Oost Arnhem bouwt tot 2030 ca. 7.000 woningen in de verschillende versnellingslocaties zoals in

De hiervoor genoemde onderzoeken vanuit de hoofdopgave met onderliggende opgaven hangen hiermee samen.

industriële karakter van dit gebied vormen de milieubelemmeringen, bodemvervuiling en verschillende milieuhinderlijke

Arnhem-West, Centrum-Oost met het Cobercoterrein, Kronenburg e.o., en enkele locaties binnen de Spoorzone Arnhem-Oost. Het sleutelgebied

Verstedelijkingsopgave KennisCampus regio Arnhem en omgeving

bedrijfsactiviteiten een grote opgave om een gezonde, natuur-inclusieve en aantrekkelijk leefomgeving te creëren. Niet alleen inzicht

Spoorzone Arnhem-Oost geeft in belangrijke mate invulling aan de opgave nog 8.000 tot 10.000 woningen te programmeren tot 2040. Om deze

De partners van de KennisCampus regio Arnhem streven naar een eenduidige en herkenbare campus met meer ruimte voor

in de milieubelemmeringen maar ook een ontwikkelgericht handelingsperspectief hoe hiermee om te gaan is een belangrijke opgave voor

ambitie waar te maken moeten al op korte termijn flankerende maatregelen genomen worden om tot

ontmoeting, interactie en creativiteit. Dit vormt een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor nieuwe

de verstedelijkingsopgave Rijnpark.

planvorming te komen en zo de gewenste ambities te realiseren en te versnellen waar mogelijk.

bedrijven en inwoners van de stad. Zo is er potentie om op verschillende locaties in de omgeving van de KennisCampus op termijn tot

Haalbaarheidsonderzoek (gefaseerde)

Gezamenlijk werken aan een ontwikkelstrategie voor de Spoorzone Arnhem-Oost Gezien de vervlechting van landelijke, regionale

mogelijk 3.000 woningen toe te voegen aan de bestaande woningvoorraad. Aangezien het huidige wegennetwerk deze groei niet op de

een binnenstedelijk spooremplacement en knelt qua schaal, maat en functie met de binnenstedelijke ligging. NS en ProRail

en lokale bouwstenen en thematische opgaven in de spoorzone is samenwerking tussen de partners (zoals Rijk, provincie Gelderland, Groene

huidige manier kan oplossen is gezamenlijk onderzoek nodig op welke wijze, en met welk pakket de mobiliteitsgroei op een duurzame wijze

hebben deze faciliteit in het spoornetwerk nodig voor de bedrijfsvoering. Een belangrijk vervolgonderzoek is het haalbaarheidsonderzoek

metropoolregio Arnhem Nijmegen, gemeente Arnhem en Rheden, Waterschappen, NS, ProRail) noodzakelijk. Deze samenwerking heeft tot doel

gefaciliteerd kan worden.

t.b.v. (gefaseerde) uitplaatsing en/of inpassing van het Spooremplacement Arnhem-Oost met de gemeenschappelijke partners in 2022.

verplaatsing Spooremplacement Arnhem-Oost Het Spooremplacement Arnhem-Oost is

11

Arnhem-Oo Leef

geving

'St Aarpaå. KsiuMlandgood tbv

k«M

j-jáW

H . *7

yI—^ V'

\ V

7^r j ļ Kpoorparfc «t d* tpoortinoop

'

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Arnhem-Oost Mobilitei

Spoorzone

Rļnkruisende verbinding I - •■fietsroute

tel

ne Arnhem-Oost

(lnt«r-)n*oon«oi vesrifmgsnmiiau 15 min (H)OV berafcbaarlMld (an flettan)

Economie

Şpoorzone Arnhei

Hat Dotp (wontn *n zorg}

Ontwlkkallng gamangd woon-watkfiabled ftìjnpark

Md (ook m Hat Broafc * IPKW)

Doorontwlkkallny Hat Broak lang» da kennlu

Varttarklng canput IPKW

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

ne Arnhem-Oost Wonen

Spoorzone Arnhei

Verdichtingskai KennisCampus regio Arnl

ca. 7000 woningei

Onderzoek verstedelijkingsopga Rijnpark

Foodvalley-Zuid Provincie Gelderland, Provincie Utrecht, Waterschappen, gemeenten Ede, Renswoude, Rhenen, Veenendaal en Wageningen

16

Positionering van het sleutelgebied in de Groene Metropool

De centrale ligging tussen de Randstad en Arnhem-Nijmegen en de nabijheid van groen

gebiedsontwikkeling (rood en groen) en infrastructurele projecten?

Foodvalley-Zuid is een stedelijk gebied met een grote verscheidenheid aan woon- en werkmilieus rondom het landschap van het Binnenveld.

en landschap maakt dit sleutelgebied tot een zeer aantrekkelijk woongebied. Door de goede bereikbaarheid over water en via spoor en

^ Welke kennis is nodig om tot deze keuzes te komen? ^ Wat is nodig, ambtelijk en bestuurlijk, om

Daarnaast is Foodvalley-Zuid omzoomd door vier grote waardevolle landschappen: de Veluwe,

snelwegen A12 en A30 is het ook een gewild werkgebied. In dit gebied liggen grote kansen

met vier gemeenten, twee provincies en het waterschap te werken aan een samenhangende

de Gelderse Vallei, de Utrechtse Heuvelrug en het Rivierengebied. De kernen (dorpen, kleine en middelgrote steden) in Foodvalley-

en uitdagingen om een schaalsprong te maken. Meer landschap, meer economische betekenis en meer stad, waarbij maximaal gebruik kan worden

ruimtelijke aanpak? En hoe verbinden we kansen en opgaven op een slimme manier met elkaar?

Zuid hebben elk hun eigen identiteit, gevormd door samen ruim 200.000 inwoners en kennen gezamenlijk een aantrekkelijke, sterker

gemaakt van de ligging aan de A12-corridor met twee Intercitystations (Veenendaal-De Klomp en Ede-Wageningen).

Vooraf is het belangrijk om te constateren dat de

wordende stedelijkheid. Het Valleikanaal met de Grebbelinie vormt als groenblauwe ruggengraat een doorgaande natte verbinding, de kernen

Het gebied ligt zowel in de provincie Utrecht als de provincie Gelderland.

opgaven onlosmakelijk met elkaar zijn verbonden. Ook de oplossingen horen dus integraal bij elkaar. Bijvoorbeeld: zonder versterking van de OV-

worden gescheiden door groene buffers. Het gebied vormt, als polycentrisch stedelijk weefsel

Integrale onderzoeksvraag

mobiliteit is het realiseren van het grote aantal woningen niet haalbaar.

een onderscheidende agglomeratie binnen de Groene Metropool; een centrale stad ontbreekt. Het sleutelgebied ontleent zijn naam aan de

We realiseren in Foodvalley-Zuid een forse groei aan woningen (ruim 25% meer dan de huidige voorraad) en arbeidsplaatsen, waarbij we het

Leefomgeving Het Binnenveld, als groenblauw hart van het

Agrifoodsector die vooral zichtbaar is door innovatieve en kennisgerichte instellingen en bedrijven rondom Wageningen Universiteit &

vestigingsklimaat voor het kenniscluster Agrifood versterken. Hierbij koesteren we onze identiteit en versterken we de ecologische en landschappelijke

bestaande stedelijk gebied, kent een belangrijke natuur, water- en landbouwidentiteit. Het gebied is daarnaast een belangrijk recreatief uitloopgebied

Research (WUR) en manifesteert zich de komende jaren ook op het Food Innovation District in Ede en langs de A12 (ICT-Campus en Food &

kwaliteiten in het gebied. Dit geeft de volgende abstracte integrale onderzoeksvragen, die we vervolgens per opgave verder duiden:

voor de kernen rondom. De randen van het Binnenveld spelen een belangrijke rol in het beter verbinden van stedelijk gebied en landelijk gebied,

Businesspark).

^ Welke beleids- en locatiekeuzes moeten we hiervoor gezamenlijk maken? ^ Wanneer bundelen we investeringen in

waarbij het verbeteren van de aantrekkelijkheid van die randen noodzakelijk is. Daarnaast vermindert een aantrekkelijke buitenrand van de

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodval Integrale kaart Naar Utrecht

ŕeem

Centre

Tmnenveld

Naar Arnhem-Nijmegen

v*«ĵ;jïîļîĵíîî

'Ji0 i r ļfOÑQ

Rhenen

Lv

17

18

stedelijke ring (met name de Gelderse Vallei en de Utrechtse Heuvelrug) van recreatiedruk op de

is sterk verbonden met de woonopgave, ook vanwege de focus op een gezonde leefomgeving.

binnen de bestaande kernen is nodig, maar de totale woningbouwopgave is zo fors, dat het

aanwezige natuurgebieden (Rijntakken, Binnenveld en Veluwe), met name wanneer dagrecreatie wordt toegevoegd. De natuur, specifiek voor

Verschillende gebieden zijn hiervoor interessant, zowel het landelijke gebied ten noorden van de A12 als ook het Binnenveld. Met name het Binnenveld

tegelijkertijd vraagt om uitbreidingslocaties. Hierbij is het de uitdaging deze zo goed mogelijk binnen de principes van de strategie te

de uitwisseling van soorten, is gebaat bij een versterking van stevige verbindingen tussen het Binnenveld en de omliggende landschappen

kan nog meer toegankelijk worden gemaakt om zo te gaan functioneren als landschapspark met daarbinnen de bescherming van waardevolle

ontwikkelen. Om de vraag naar circa 28.500 nieuwe duurzame

en natuurwaarden. Ook het versterken van de natuurwaarden - en bijdragen aan hydrologisch

natuurgebieden. Aan de noordzijde van het gebied wordt deze ruimte en inrichting mede gevormd

woningen in dit sleutelgebied te accommoderen, wordt in de Verstedelijkingsstrategie fors ingezet

herstel - in het overgangsgebied rondom de Binnenveldse Hooilanden is een opgave. Daarnaast is een toename van de biodiversiteit

door de ontwikkelingen in het landelijk gebied. Hiervoor wordt binnen Foodvalley het regionaal programma landelijk gebied ontwikkeld. Binnen

op zowel verdichting rondom stations en centra, als op transformatie van bestaande verouderde bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Op dit

van belang. Voor de aanwezige landbouw ligt er een opgave om te ontwikkelen richting een meer natuurinclusieve, circulaire landbouw met een

de bouwsteen Leefomgeving is het daarnaast een belangrijk doel om in het groenblauw raamwerk van bestaand stedelijk gebied de groene en

moment is voor circa 18.500 woningen aan planvoorraad verspreid over de periode 2022­ 2040 gecreëerd in de bestaande kernen. Hierdoor

duurzaam verdienmodel. De precieze opgave en ontwikkeling verschilt per deelsector. Daarnaast ligt er een opgave op het gebied van stikstof,

klimaatadaptieve inrichting te vergroten en te versterken.

resteert nog een opgave van circa 10.000 woningen in nieuwe uitbreidingslocaties. Het grootste knelpunt is dat de vraag vooral tot en met

zowel op het gebied van de stikstofdepositie op de Hellen en de Binnenveldse Hooilanden als een

Wonen De huidige opzet van de kernen is veelal ruim,

2030 hoog is, terwijl het aanbod achterblijft. In de periode 2020-2030 is dan ook een fors plantekort.

vermindering van de stikstofemissie in het gebied om ook de depositie op de Natura2000-gebieden Veluwe en Rijntakken terug te brengen.

zodat er bij stedelijke transformatie goede kansen zijn voor verdichting en het toevoegen van woningen. Tegelijkertijd moet een nieuwe balans

Het is dan ook van belang om uiterlijk in 2023 de locatiekeuzes af te ronden en de benodigde randvoorwaarden in te vullen, zodat de benodigde

gevonden worden in een meer stedelijk karakter (verdicht en gemengde milieus) en groen wonen. Het toevoegen van nieuwe woningen draagt bij aan

planvoorraad zo snel mogelijk op niveau komt.

"Meer landschap" kan net zoals "meer stad" op meerdere manieren worden gerealiseerd.

Mobiliteit

Meer is het toevoegen van structureel groen en blauw (Deltaplan Biodiversiteit), maar ook het versterken van de kwaliteit en een toename van

een kwalitatief en kwantitatief evenwicht op de woningmarkt, waarbij vooral wordt ingespeeld op de woningbehoefte van mensen met een binding

Een cultuuromslag in mobiliteitsgedrag is randvoorwaardelijk voor de ambities uit het verstedelijkingsconcept. We voegen fors ruimtelijk

de biodiversiteit , en ook het beter bereikbaar en toegankelijk maken van het landschap. Het realiseren van voldoende groen uitloopgebied

met onze regio. Dit sleutelgebied is bijzonder doordat het bestaat uit kernen die verschillen qua omvang en samenstelling. Een schaalsprong

programma toe tot 2040 met groei van het aantal verplaatsingen tot gevolg. Daardoor zal er binnen én van en naar Foodvalley-Zuid relatief gezien

vaker dan nu gebruik gemaakt gaan worden van de fiets, het openbaar vervoer of andere vormen van

de verstedelijkingsopgave integraal mee te nemen.

er een onderzoeksvraag naar nieuwe werklocaties (kwantitatief én kwalitatief), optimale benutting

slimme en schone mobiliteit. Bij elke woning een auto voor de deur is zeker bij inbreiding niet meer realistisch én nodig. Gezien de huidige situatie,

De multimodale mobiliteitsverbinding tussen de verschillende kernen, maar ook bijvoorbeeld richting Foodvalley-Noord via de Valleilijn

van bestaande werklocaties en het uitvinden van nieuwe vormen van woon-werkmilieus, die relevant zijn voor dit sleutelgebied. Gezien de

waar automobiliteit nog een goed en regelmatig noodzakelijk alternatief is, is dit een forse opgave. We zetten in op het behouden en waar mogelijk

zou moeten leiden tot een minder stijgende of zelfs lagere automobiliteit en een hogere omgevingskwaliteit, zowel ruimtelijk als qua

grote ruimtevraag voor woon- en werklocaties zijn er opgaven en randvoorwaarden voor het intensiveren en transformeren. Intensivering is

versterken van onze goede positie op diverse landelijke netwerken (spoor en weg). Voor een

gezondheid. In het Binnenveld en omliggende kernen leidt dit tot het terugdringen van

belangrijk, zowel voor de kenniscampussen in de innovatieve Foodsector en de ICT, maar ook voor

aantrekkelijk vestigingsklimaat willen we de meerwaarde onderzoeken van een Hoogwaardige OV-ontsluiting rondom het Binnenveld voor

ongewenste (auto)mobiliteit dat ten gunste komt aan de natuur en de recreant. Voor verschillende bestaande knelpunten, zoals de aanpak van de

het regionale ondernemerschap. Hierbij wordt gewerkt met een stevig en complementair profiel per bedrijventerrein en kenniscampus.

zowel wonen, werken als recreëren. Dit vraagt om een nadere verkenning, maar bovenal grensontkennende samenwerking. Ter illustratie:

N233 onder andere in de richting A15 (waaronder Rijnbrug Rhenen), zijn infrastructurele oplossingen een voorwaarde voor de bereikbaarheid van de

Transformatie vraagt in onze strategie om specifieke aandacht. Om transformatie naar

op dit moment zijn er drie concessiehouders actief in dit sleutelgebied. Om de verstedelijkingsopgave te realiseren zetten we in op meer locaties waar

bestaande en nieuwe woningen en voorzieningen. Economie

gemengde woon-werkgebieden mogelijk te maken is het noodzakelijk om deze opgave prioriteit te geven en (boven)regionaal afspraken

duurzame mobiliteitskeuzes gemaakt kunnen worden. We onderzoeken daarom de ontwikkeling

De economische focus van Foodvalley-Zuid ligt bij de Agrifoodsector en de ICT-sector. Bij

te maken. Enkele industriële vestigingslocaties, met als aandachtspunt de zware categorie

van fietsverbindingen, (de goede aansluitingen op) hoogwaardig OV en stationslocaties/hubs inclusief deelmobiliteitsvormen en mobiliteitsmanagement.

locatieontwikkeling dient de kracht van de ICT Campus in Veenendaal, de Kennisas met de Wageningse campussen WUR en BSPW en het

bedrijvigheid en havengebonden bedrijvigheid, zijn van regionaal belang. Op sommige locaties is sprake van overlast en beperkt dit de

Dit doen we in relatie tot bestaande bebouwde omgeving, inbreiding- en transformatie locaties en uitbreidingslocatie. Daarbij halen we uiteraard

Food Innovation District in Ede (WFC) benut en versterkt te worden voor het realiseren van een goed vestigingsklimaat. Dit geldt zowel voor

inbreidingsmogelijkheden voor wonen. Daar zal per locatie een afweging gemaakt moeten worden in hoeverre verplaatsen noodzakelijk en mogelijk is,

input uit eerder opgedane kennis vanuit uitgevoerde studies én we verbinden met lopende studies zoals de A12 Spoorcorridor Utrecht-

inwoners als bedrijven/organisaties. Het primaire ontwikkelgebied voor de innovatieve Foodsector zien we als een strook langs de Kennisas Ede-

want uitplaatsen kan lokaal een positieve impact op de leefomgeving hebben, maar regionaal kan die impact anders zijn. Daarbij is van belang dat

Arnhem-Duitse grens. Voor die (inter)nationale corridor wordt in het BO MIRT najaar 2022 het eindbeeld vastgesteld. Waarbij het van belang is

Wageningen. Regio Foodvalley richt zich hierbij vooral op innovaties en verduurzaming van de Foodsector. Ter versterking van het ecosysteem is

er voor deze bedrijvigheid voldoende alternatieve vestigingslocaties worden gevonden in, dan wel buiten deze regio bijvoorbeeld in Foodvalley-

19

Noord. Schuifruimte is cruciaal om deze beweging mogelijk te maken en ook om werkgelegenheid in

Om de plancapaciteit tot 2040 op orde te krijgen is het nodig dat we voor de locaties westrand

4. We stellen in het gebiedsproces Binnenveld gezamenlijk een gebiedsvisie op.

de regio vast te houden dan wel te versterken. Aanzet voor oplossingsrichtingen, maatregelen

Wageningen, Kennisas, Kernhem Noord, gebied rondom station Veenendaal De Klomp en Veenendaal-zuid/Rhenen Noord onderbouwen

Voor het Binnenveld zelf zijn de landelijke opgaven vanuit het NPLG richtinggevend, voor stikstofopgave en natuurherstel én voor het

en de onderzoeksagenda De komende periode is gericht op het scherp formuleren van onderzoeksvragen, het uitvoeren

op welke wijze deze locaties een bijdrage kunnen leveren. Hierbij worden ook mogelijke woonprogramma's per locatie getest. Deze

faciliteren van ruimtelijke ontwikkelingen voor de randen van de Binnenveld zijn de uitkomsten van de locatiekeuzes/uitbreidingslocatie woningbouw

van onderzoeken en daarmee verder in beeld brengen van afhankelijkheden en waar nodig

afweging gebeurt aan de hand van scenario's, kijkend naar de ontwerpprincipes zoals bouwen

richtinggevend. Met keuzes om de druk op dit gebied niet te veel op te voeren en met afspraken

oplossingsrichtingen. Daarnaast wordt de samenwerking verdiept, zodat we de strategische afstemming doorontwikkelen en naar een hoger

bij bestaande OV-knooppunten en waarbij het groen blauwe raamwerk leidend is. Kortom de onderstaande onderzoeksvragen worden hier

om de contouren gezamenlijk te definiëren en te bewaken. Uiteraard gaat de visie ook over ruimte voor andere thema's zoals recreatie, mobiliteit en

niveau brengen, maar ook de gezamenlijke realisatie soepeler gaat lopen en in een hogere versnelling. Dit alles ten dienste van de forse

integraal bij betrokken.

de energietransitie.

3. We brengen gezamenlijk de randvoorwaarden vanuit het groenblauwe raamwerk (in het bijzonder het natuurlijke watersysteem) in kaart.

5. We onderzoeken noodzakelijke multimodale

gezamenlijke ambities en doelen naar 2040. Concreet gaat het dan over:

Klimaatadaptatie en het goed omgaan met

mobiliteitsoplossingen voor de toename van het aantal verplaatsingen tot 2040 op korte, middellange en lange termijn.

1. We verkennen per grote kern de mogelijkheden voor en de gewenste mate van verdichting.

de natuurlijke watersystemen vraagt in dit sleutelgebied op veel locaties maatwerk. Dit komt

Voor de autonome groei in mobiliteit aangevuld met de groeiende mobiliteitsvraag als gevolg

In Foodvalley-Zuid moet sprake blijven van een ontspannen groene leefomgeving met een menselijke maat, waar door nieuwe stedelijkheid,

door de relatief lage ligging van het hele gebied en de grote lokale verschillen in het watersysteem. De Veluwe en de Utrechtse Heuvelrug hebben

van het toe te voegen ruimtelijk programma, onderbouwen we onder andere het noodzakelijke hoogwaardig stedelijk OV, het spoor (inclusief

meer mensen van kunnen genieten. Bij inbreidingslocaties staat de betaalbaarheid onder druk. We brengen de noodzakelijk financiële

veel impact. Concreet betekent dit dat met name bij uitbreiding er bij verstedelijken op een goede manier rekening gehouden moet worden met het

stationsbehoefte), fietsverbindingen en het onderliggende wegennet, gedifferentieerd in tijd. Hiervoor kennen we specifiek op de A12

ondersteuning in kaart.

natuurlijke bodem- en watersysteem. Tevens wordt hierbij de koppeling gemaakt met de versterking van het groen en landschap en daarmee Groen

spoorcorridor Utrecht-Arnhem-Duitse grens reeds een samenwerking onder regie van het Rijk, waarbij wordt gekeken naar een goede uitwerking

Groeit Mee.

van de spoorinfrastructuur en bedieningen van de stations, die voldoende aansluit op de bestaande stedelijkheid en de grote woningbouwopgave en

2. We maken het komende jaar (gekoppeld aan ruimtelijke puzzels) een afweging op welke wijze de zoekrichtingen voor uitbreidingslocaties worden ingezet.

20

economische ontwikkelingen in dit sleutelgebied. Voor de overige multimodale opgaven

zal nieuwe onderzoek zich naar verwachting met name focussen op vervoerwaarden in relatie tot

teruglevering, zuivering en rioolcapaciteit. Waar liggen de opgave in deze huidige infrastructuur

onderzoeken we in ieder geval: ^ De multimodale ring Wageningen, Ede, Rhenen en Veenendaal;

de bouwplannen. 6. We onderzoeken de economie van de toekomst

en wat is daarvoor nodig? Waar liggen de kansen (of minste beperkingen) voor uitbreiding van die infrastructuur, welk ruimtebeslag vragen deze

^ Fietsverbindingen door het Binnenveld; ^ Zuidelijke ontsluiting Foodvalley (inclusief Rijnbrug).

voor Foodvalley Zuid Op dit moment loopt het onderzoek naar de toekomst van de economie in Foodvalley en moet

voorzieningen en hoe is dat in te passen in het landschap (hier wordt de koppeling met de RES 2.0 gelegd)? Wat is de relatie tussen de locatie van

^ De randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen rond de potentiële multimodale hub Ede West

eind 2022 gereed zijn. Aan de hand hiervan wordt een kwantificering van de benodigde ruimte voor

die soort voorzieningen en de locatie van toe te voegen ruimtelijke programma?

en de Nieuwe Meent (Veenendaal-Zuid/RhenenNoord, conform toekomstbeeld OV2040 inclusief treinontsluiting) om invulling te kunnen

economie gemaakt. De bestaande prognoses uit het regionaal programmeren laten al zien dat er, naast de reeds bekende zoeklocatie,

8. We werken de onderlinge vorm van bestuurlijke samenwerking uit.

geven aan de totale verstedelijkingsopgave. Belangrijke input daarvoor zijn de keuzes in tijd en ruimte die in de periode tot 2040 worden

behoefte is aan uitbreidingslocaties, met name voor kennisintensieve bedrijvigheid en gewenste uitplaatsingen. De genoemde potentiële locaties

We moeten meer over bestuurlijke grenzen gaan werken en daarbij de mogelijkheden en effecten van het werken met (ontschotte)

gemaakt. Des te meer duidelijkheid op die keuzes ontstaat naar 2040 toe, des te scherper het beeld kan worden van nut en noodzaak

bij de onderzoeksvraag voor uitbreiding van woningbouw kunnen mogelijk ook bijdragen aan het vinden van de benodigde ruimte. Hierbij

gebiedsbudgetten onderzoeken ten opzichte van de huidige veelal sectorale budgetten. Onderdeel daarvan is ook welke instrumenten

van (multimodale) mobiliteitsoplossingen op deze locatie. In de periode tot 2040 kan

is bijvoorbeeld te denken aan de kennisas. Dit geldt ook voor intensivering op bestaande

en ondersteuning er dan nodig zijn. We weten dat op dit moment capaciteit en expertise een

het dus nodig zijn het onderzoek naar de randvoorwaardelijke mobiliteitsoplossingen bij te stellen of te herzien wanneer er fundamentele

bedrijventerreinen. Voor dit laatste wordt verkend wat hiervoor nodig is en ook wat hierin een reële ambitie is.

knelpunt is, maar ook het kunnen beschikken over voldoende middelen en de inzet van juridisch grondinstrumentarium kan worden versterkt;

Daarnaast wordt verkend of een aanpak op

7. We onderzoeken de relatie/randvoorwaarden tussen verstedelijkingskeuzes en assets /

hoe gaan we daar in de toekomst mee om? Het maken van samenwerkingsafspraken, zie bijvoorbeeld bij economie, is dan cruciaal. Tot

volgende onderwerpen noodzakelijk is: ^ Versterking deelmobiliteit/ mobiliteitsmanagement

nutsverbindingen. Zowel bestaand als toe te voegen ruimtelijk programma vraagt een goede ontsluiting

slot onderbouwen we hoe door samen te werken tussen de gemeenten, andere overheden en andere organisaties schaalvoordelen en daarmee

^ Verbindingen naar het noorden; Valleilijn, A30 en N224). Voor de Valleilijn kunnen we gebruik maken van bestaande onderzoeksresultaten en

op bestaande en nieuw te realiseren infrastructuurnetwerken zoals het Elektriciteitsnetwerk inclusief opwek en

versnellingsmogelijkheden kunnen worden gecreëerd.

ruimtelijke keuzes worden gemaakt of bijgesteld.

21

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodva Leefomgeving "GetUtiiUti vutter—^

Naar Utrecht Zoekgebied 'Meer landschap'

(eenenflaal

ĩĩññenveld

Belangrijke rol randen Binnenveld in verbinden stedelijk en landelijk gebied

Gezamenlijke visie voor Binnenveld en randen opstellen

Verbinding maken met Groen Groeit Mee

Maatwerk woningbouwlocatie rekening houden met bodem­ en watersysteem

Verminderen stikstofemissie * terugdringen depositie in Natura2000

Zoekgebied ‘Meer landschap'

Binnenveld: balans stedelijke opgaven met natuurlijke en natuurgebonden functies

Rhehen

22

Naar Arnhem-Níjmegen

„A________________ Versterken van verbindingen met omliggende landschappen voor natuur en uitwisseling soorten fftQÍļjl;

Rcnswoi

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodva Mobiliteit ïēftítii ay vulivř—

Naar Utrecht Uitwerking A12-spoorcorridor (ook i.r.t. regionale verbindingen)

Tmnenveld

Nieuw station: Veenendaal-Zuid

Naar Arnhem-Nijmegen

! Rhenen-Noord

I HOV-k (looppunt Wageningen

23

Renswoude

Foodva

uid

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

N224

Economie terse vullet-

Naar Utrecht

Op basis van onderzoek regionale behoefte uitbreidingslocaties bedrijventerreinen zoeken

iWorld rood

Centre

ïïññenveld

^ Naar Arnhem-Nijmegen Gebiedsvisie voor KennisAs

Bennekom

Economische focus: Agrifoodsector en ICT-sector

\\ Eist ''n'Ní

\\

CampTiëx^^

r BSPW

24

*

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

Foodva Wonen tdmSdvaHeř

Naar Utrecht

urnenveld

«a Naar Arnhem-Nijmegen

Bennekom

Behouden van ontspannen, groene leefomgeving mot menselijke maat

25

Nijmegen-West Provincie Gelderland, Waterschappen, gemeenten Nijmegen, Beuningen, Berg en Dal, Druten, Heumen, Mook en Middelaar, Wijchen

26

Positionering van het sleutelgebied in de Groene Metropool

Belangrijkste integrale onderzoeksvraag m.b.t. 'Meer landschap, meer stad'

negatieve effecten van klimaatverandering minimaliseren. Samenwerking tussen de

Nijmegen en omgeving is één van de 'polycentrische polen' in de Verstedelijkingsstrategie. De ambitie van de

In de Verstedelijkingsstrategie streven we ernaar om deze groei binnen de huidige stad te laten plaatsvinden. Het mes snijdt op deze manier aan

gemeenten Heumen, Wijchen, Beuningen en Nijmegen kan in de zone ten westen van de A73 leiden tot een tweetal metropolitane

regio is zich nog verder te ontwikkelen als Groene Metropoolregio van nationale én internationale

twee kanten, want zo kan er ook werk gemaakt worden van de ambitie om het landschap te

landschapsparken en biedt bewoners een aantrekkelijk uitloopgebied. Het gaat om het

betekenis, als circulaire topregio van ons land en Europa. Nijmegen speelt hierin een sleutelrol. De verwevenheid van wonen, werken en voorzieningen

versterken. Met de groei en verdichting in de stad willen we ook het voorzieningenniveau versterken. Een belangrijke uitdaging daarbij

gebied tussen Beuningen en Nijmegen en tussen Malden/Heumen en Nijmegen. Tevens bieden deze parken ruimte voor biodiversiteit in combinatie

(o.a. kennisinstellingen) moet zorgen voor een ondernemend en innovatief ecosysteem voor het MKB en (inter)nationale onderscheidenheid op

is het bereikbaar houden van de stad. Door functiemenging en slimme combinaties blijft de stad (en de omliggende regio) aantrekkelijk

met energieopwekking en kunnen we de gevolgen van de klimaatverandering opvangen. Er ontstaat een aantrekkelijke groene verbinding die zich

de clusters Health & High Tech. Door de goede verbinding met de andere polen en met de kernen om Nijmegen heen ontstaat een stevig netwerk.

om te wonen, werken en verblijven. Het groen komt van buiten de stad als aders de stad in. Op regionaal en (inter)nationaal schaalniveau zijn de

uitstrekt tussen de bossen in Berg en Dal via de Overasseltse en Hatertse vennen in Heumen tot aan de Waaluiterwaarden tussen Weurt en

In Nijmegen-West bevinden zich de belangrijke binnenstedelijke gebiedsontwikkelingen in

binnenstad, de Novio Tech Campus en Campus Heyendaal belangrijke economische dragers en

Beuningen.

het kader van de NOVI en de Woondeal: het Stationsgebied en de Kanaalzone-Zuid. Beide ontwikkelingen die onderdeel uitmaken van de

bieden ze kansen voor innovatie en groei van werkgelegenheid.

Wonen Nijmegen bouwt tot 2030 in de Waalsprong nog 6.000 woningen en in het Waalfront 1.500

verstedelijkingscorridor Nijmegen-BeuningenWijchen-Malden dragen tot 2040 bij aan een toename van 15.000 woningen en de groei van

Hoofdopgaven met onderliggende opgaven Leefomgeving

woningen. In totaal realiseren we rondom het station en in de binnenstad circa 3.000 nieuwe woningen. In de Kanaalzone-Zuid is ruimte voor

een gelijk aantal extra banen. Het sleutelgebied Nijmegen-West omhelst de binnenstedelijke ontwikkeling in de stad Nijmegen en de

We gaan de stad verdichten en het ruimtegebruik intensiveren. De kwaliteit van de groenblauwe structuren en groengebieden in de stad wordt

6.000 woningen die in een periode van zo'n 15 jaar worden gebouwd. In de wijken rondom het kanaal en in de rest van de stad is er nog

randvoorwaardelijke opgaven die hier voor nodig zijn op het gebied van mobiliteit, wonen, leefomgeving en economie.

hierdoor steeds belangrijker voor bewoners en bezoekers van de stad. Door het natuurlijk systeem robuuster te maken kunnen we de

capaciteit voor ongeveer 4.500-7.000 woningen. Het aandeel betaalbare woningen dat we realiseren is circa 65%, verdeeld over sociale en middeldure

''

S

uten w

Deze kaart geeft een indicatieve ruimtelijke impressie van de opgaven en mogelijke oplossingsrichtingen, zoals beschreven in de tekst.

egen-West lekaart

Beuningei

Groesbeek

Mownhoek

Mook

27

28

huur en betaalbare koop. De grootte van de

Mobiliteit

een multimodaal vervoersknooppunt, waarbij

ontwikkelgebieden biedt kansen voor combinaties tussen wonen en werken. Elk gebied heeft zijn eigen karakteristieken en kwaliteiten hetgeen

Met een versnelde mobiliteitstransitie borgen we de stedelijke en regionale bereikbaarheid. We streven naar actieve, duurzame en ruimte

we de nadruk leggen op fiets- en OV-gebruik. Vooruitlopend op de verdere verstedelijking wordt onderzocht of er een hoogwaardige

kansen biedt voor verschillende vormen woonwerk- en werk-woonmilieus. Cruciaal is de transformatie van de gebieden

efficiënte mobiliteit. Nijmegen-West biedt volop ruimte aan voetgangers en fietsers. Met een sterk openbaar vervoer- en fietsnetwerk houden we de

openbaar vervoerverbinding naar Druten/ Beuningen gerealiseerd kan worden. Ook andere HOV-corridors verdienen aandacht net

Centrum Z Stationsgebied/ Waalfront en Kanaalzone-Zuid. Hier zal een transformatie

stad en regio leefbaar en bereikbaar. De focus ligt op fiets en openbaar vervoer. We werken ook aan

als fietsroutes en een aantal andere regionale bereikbaarheidsopgaven.

plaatsvinden naar wonen en werken en wordt een vitaal stadsdeel gebouwd dat zorgt dat aanwezige barrières worden geslecht. Binnen de groeiopgave

het versterken van deelmobiliteit en Mobility as a service (MaaS). Transitie naar elektrisch rijden is voor Nijmegen

Economie De regionale verstedelijkingsopgave biedt kansen

wordt gewerkt aan gemengde wijken met een goede mix van woningtypen en woonvormen die passen bij de leefwijzen en behoeften van

een grote uitdaging. Daarnaast willen we hubs ontwikkelen aan de stadsranden, als schakel tussen stedelijke en regionale mobiliteit. We

voor economische groei. We hebben als stedelijk knooppunt een mooie uitgangspositie met een ondernemend en innovatief ecosysteem voor het

mensen. De Kanaalzone-Zuid biedt naast een flinke toevoeging aan de woningvoorraad ook kansen om een stap te zetten naar meer vitaal

verdichten onze stad vooral rond de openbaar vervoersknopen. Station Nijmegen en station Heyendaal worden gerenoveerd en station

MKB en de onderscheidende clusters Health ã High Tech. Ook ligt er een uitdaging om het aantal banen in de stad te laten groeien, zodat er voor

en verbonden Nijmegen-West. In Winkelsteeg is met de bouw van 500 tijdelijke woningen een

Dukenburg is in beeld voor vernieuwing. Het Programma Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS)

alle inwoners kansen zijn om te werken. Door in Nijmegen-West te investeren in uitstraling,

langjarige gebiedstransformatie met onder meer 4.000 woningen gestart. Naast de nieuwe plekken voor woningbouw, versterken we de wijken rondom

gaat de treinverbinding Schiphol-Nijmegen verbeteren. Om dit mogelijk te maken, is een volledige renovatie van het station Nijmegen

kwaliteit en ruimte voor bedrijvigheid, werken we aan de economische groei van de stad en de regio. We investeren in de binnenstad, in

het kanaal met voorzieningen en werkfuncties (Neerbosch-Oost, Lindenholt, Dukenburg, Hatert). Dit gebeurt vooral in het stadsdeel Dukenburg.

Centraal naar een innovatieve hub met een hoge verblijfskwaliteit noodzakelijk. Tegelijkertijd zorgen de elektrificatie van de Maaslijn

kwalitatieve en gevarieerde werkmilieus voor het MKB en het versterken van de campussen als dé plek voor innovatie en nieuwe bedrijvigheid

Een stadsdeel met wijken uit de jaren '60 en '70, waarbij vraagstukken spelen op het gebied van leefbaarheid, armoede en gezondheid, en de

Nijmegen-Roermond en de renovatie van station Heyendaal voor een betere toestroom naar campus Heyendaal. Op deze stationslocaties

in Health en Hightech. De benodigde ruimte voor een goed vestigingsklimaat vinden we door nieuwe werklocaties te ontwikkelen en bestaande

toekomstbestendigheid van de fysieke inrichting.

(inclusief Station Goffert en station Lent) streven we naar verdichting van wonen, werken, onderwijs en dienstverlening in combinatie met

locaties te herstructureren, te intensiveren of te transformeren. In de stationsomgeving creëren we ca. 15.000-20.000 m2 aan ruimte voor

kantoren, hotels, winkels en maatschappelijke

detailhandel, en wat deze behoefte in ruimtelijke

Aanzet voor oplossingsrichtingen met

voorzieningen. De binnenstad is onderdeel van de binnenstedelijke herstructureringsopgave. De binnenstad is in de regio een belangrijk

zin betekent. Aan het Winkelcentrum Dukenburg kunnen culturele functies en de mogelijkheid voor flexibele werkplekken worden toegevoegd en circa

bijbehorende onderzoeksagenda De binnenstedelijke ontwikkeling is complex door de hoge dichtheden, de verschillende

economisch cluster. De regionale functie van de binnenstad is groot en divers door de aanwezigheid van winkels, horeca, cultuur,

500 woningen. In dit project werken verschillende partners (private en publieke partijen) samen.

ambities die samenkomen, uitdagingen op het vlak van infrastructuur en parkeren en hoge tijdelijke kosten voor o.a. bouwlogistiek.

evenementen, dienstverlening en haar functie als ‘place to meet' voor de sector vrije tijdseconomie.

In Nijmegen-West liggen verschillende havens en logistieke terreinen, die belangrijke schakels

Bij binnenstedelijke ontwikkeling zijn er vaak relatief hoge verwervingskosten, omdat veel

Momenteel is het nog moeilijk te zeggen wat de effecten van de corona-maatregelen op de retailen horecabedrijven in de binnenstad zullen zijn.

en knooppunten vormen in het economisch functioneren van de stad en regio. We willen het vervoer via water verschonen en modal

gronden al een stedelijke functie kennen, mogelijke saneringsrisico's samenhangend met eerdere economische activiteiten en eventuele

Met de ontwikkeling van het Valkhofkwartier, investeringen in de openbare ruimte en het Vlaamskwartier geven we belangrijke impulsen aan

shift van weg naar water en spoor bevorderen. Op het gebied van logistiek werken we aan de implementatie van zero-emissie stadslogistiek.

hindercontouren met betrekking tot onder andere veiligheid, geluid en geur. Er is dus sprake van hoge ontwikkelkosten en tegelijkertijd

de binnenstad. De economische functie van Winkelsteeg wordt

Hierbij stimuleren we niet alleen het verschonen, maar ook het bundelen van vervoer zodat minder logistiek de stad in rijdt. Logistieke stadsrandhubs

is er behoefte aan betaalbare woningen. De opgaven op het gebied van duurzame mobiliteit, duurzaamheid, klimaatadaptatie en circulair,

de komende jaren verder versterkt. Economisch kan Winkelsteeg meer van zijn centrale ligging

zijn hiervoor nodig, bijvoorbeeld op het ENGIE terrein en De Grift. Deze locaties zijn ook kansrijk

natuur-inclusief en aardgasvrij bouwen zijn aanzienlijk. Hoe kunnen we zorgen voor duurzame

profiteren met een nieuwe profilering, meer gericht op functies voor en in de stad. Winkelsteeg versterkt daarmee het voorzieningenniveau

voor de ontwikkeling van Clean Energy Hub's. Hierbij onderzoeken we de kansen voor een laadstation voor het laden van batterijcontainers

mobiliteit en voorkomen dat het wegennet volloopt? Welke fietsverbindingen en ovverbindingen en hubs zijn daarvoor het meest

in dit deel van de stad. Er wordt ingezet op meer arbeidsintensieve bedrijvigheid wat meer banen betekent voor de omliggende wijken,

voor de binnenvaart (Energy transhipment hub), waterstof opslagmogelijkheden en/of tankstation, LNG-tankstations en (snel-)laadpunten voor

effectief? Er wordt ingezet op betere verbindingen en prettigere routes voor voetgangers en fietsers. Om de wijken en het landschap beter met elkaar te

de stad en regio. Verder is het behouden en versterken van bedrijventerreinen in de nabijheid van de woonwijken een belangrijke opgave. In

elektrische vrachtwagens.

verbinden zijn deze routes essentieel. Tegelijkertijd levert de binnenstedelijke ontwikkeling dilemma's op in een compacte stad: bijvoorbeeld op het

het sleutelgebied willen we onderzoeken wat de behoefte is aan werklocaties, waaronder bedrijventerreinen, kantoren en perifere

gebied van luchtkwaliteit en energieverbruik. Het vergt nader onderzoek hoe deze ambities haalbaar gemaakt kunnen worden.

29

Ook de voorzieningen die nodig zijn voor

Zone tussen Beuningen, Nijmegen-Weurt en

en verbonden Nijmegen-West. Naast de nieuwe

sociaaleconomische versterking van de leefbaarheid vragen om extra investeringsruimte en om het slim koppelen van opgaven. Hoe

Wijchen We gaan de stad en dorpen verdichten en het ruimtegebruik intensiveren. De kwaliteit van de

plekken voor woningbouw, versterken we de wijken rondom het kanaal met voorzieningen en werkfuncties. In combinatie met het versterken

verdicht je de stad zodanig dat er ook nog plek is voor groen, recreatie/ontspanning en klimaatadaptatie? De focus ligt op twee

groenblauwe structuren en groengebieden wordt hierdoor steeds belangrijker voor bewoners. Door het natuurlijk systeem robuuster in deze zone

van de groenblauwe structuren langs het kanaal en de zone tussen Heumen en Nijmegen liggen hier kansen om de bouwstenen/opgaven uit de

metropolitane stadsparken buiten de stad en op maatregelen in de stad zelf om deze groen, gezond