04 Concept begroting GGD GZ 2022

Invoering Omgevingswet Gemeente wil, ter voorbereiding van de begroting, in overleg met de GGD om gezamenlijk te kunnen bepalen wat de invoering Omgevingswet inhoudt voor de GGD en wat dit extra betekent voor de capaciteit. Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De GGD dient haar taken m.b.t. het RVP uit te voeren binnen het budget dat gemeenten hiervoor van het Rijk ontvangen. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds; de vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM.

10

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Toename van jeugdzorggebruik is een gevolg van een veelheid aan factoren; het terugdringen daarvan vraagt een palet aan maatregelen. Gemeente vindt het te vroeg om te constateren dat het terugdringen van het jeugdzorggebruik door de JGZ moet leiden tot een uitbreiding van de JGZ. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022. Doordecentralisatie Beschermd wonen / Maatschappelijke Opvang Nijmegen gaat er vooralsnog van uit dat zij ook in 2022 de toegang tot Beschermd Wonen neerlegt bij de GGD. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Gemeente ziet graag terug op welke wijze de GGD de bevindingen uit het rapport over de OGGZ-monitor (uit 2017) toe gaat passen bij de doorontwikkeling van de monitor. Wet Verplichte GGZ (Wvggz) Gemeente hecht aan een zorgvuldige evaluatie van deze nieuwe taak; deze is voorzien in 2021. Daarom is nu onbekend of continuering van gekozen werkwijze binnen het uniforme takenpakket van de GGD m.i.v. 2022 mogelijk dan wel wenselijk is. Uitgangspunt is dat de GGD haar taak uitvoert binnen het budget dat gemeenten hiervoor ontvangen van het Rijk. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak. Nieuwe wet- en regelgeving Gemeente verzoekt de GGD t.a.v.

de nieuwe wet- en regelgeving een zorgvuldige afweging te maken in haar (administratieve) organisatie en de aangepaste eisen hierin aan te passen. Kosten tav archief worden door de GGD zelf genomen; wettelijke verplichting tav Informatieveiligheid wel opgenomen in de begroting (meerkosten: € 145.000). Financiële uitgangspunten 2022 Gemeente gaat ervan uit dat de GGD de door het AB vastgestelde besparingsvoorstellen verwerkt in de begroting 2022. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting. Risico’s voor 2021 Gemeente gaat ervan uit dat met de vorming van de nieuwe Brede Basis Teams Jeugd & Gezin per 1 juli 2021 de wachttijden bij het sociaal wijkteam voor jeugd teruggedrongen worden. Verzoek aan de GGD om goed te participeren in de doorontwikkeling van de Brede Basis Teams Jeugd & Gezin. Nieuwbouw Gemeente gaat er vooralsnog van uit dat de nieuwbouw gerealiseerd wordt binnen de gestelde financiële kaders.

11

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Tiel

Aanpak corona Gemeente bedankt alle GGD-medewerkers voor hun inzet voor de gezondheid van de inwoners van Tiel in de bestrijding van het coronavirus. Verzoek om ook de basistaken te blijven uitvoeren. Veilig Thuis (VT) Gemeente wenst een transparante, realistische en onderbouwde begroting 2022 voor VT, waardoor begrotingswijzigingen voorkomen kunnen worden. Opgenomen in de begroting 2022 (meerkosten 2021 € 371.827; meerkosten 2022 tov 2021: € 0). Invoering Omgevingswet De GGD dient helder uiteen te zetten welke capaciteit met de stijgende vraag rondom de Omgevingswet gemoeid is. De vraag is of een uitbreiding (deels) in het uniforme pakket gewenst is en of de ondersteuning aangeboden kan worden als een facultatieve dienst. Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De GGD dient extra en/of nieuwe taken vanuit het RVP uit te voeren binnen door Rijk en RIVM beschikbaar gestelde middelen. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds; de vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM.

Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Gemeente is van mening dat een uitvraag van wensen vooraf dient te gaan aan het maken van een implementatieplan voor het terugdringen van het hoge jeugdzorggebruik. Een uitbreiding van de JGZ kan daarmee nog niet in de begroting 2022 staan. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022. Wet Verplichte GGZ (Wvggz) De opname van de Wvggz in het uniforme pakket 2022 kan alleen als de evaluatie begin 2021 op tijd en voldoende informatie daarvoor geeft. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak. Nieuwe wet- en regelgeving Voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving is uitgangspunt. Kosten tav archief worden door de GGD zelf genomen; wettelijke verplichting tav Informatieveiligheid wel opgenomen in de begroting (meerkosten: € 145.000). Financiële uitgangspunten 2022 Gemeente Tiel kampt met tekorten op de begroting en staat de komende jaren nog steeds voor forse bezuinigingen. De GGD-begroting 2022 mag niet leiden tot een hogere gemeentelijke bijdrage, behoudens de indexering. De besparingen, conform eerdere besluitvorming, dienen in de begroting 2022 te worden verwerkt. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting.

West Betuwe

Aanpak corona Gemeente waardeert enorm de grote GGD-inzet in de strijd tegen het coronavirus. Verzoek om de basistaken ook nu goed uit te voeren.

12

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Meerjarenstrategie 2020 - 2023 Begrip voor de vertraging van de implementatie van de Meerjarenstrategie. Gemeente gaat er van uit dat vertraging zit op de vier genoemde strategische thema’s en niet op de leidende principes. Graag verduidelijking op welke thema’s vertraging is opgelopen c.q. wordt verwacht. Vertraging heeft geen consequenties voor de leidende principes uit meerjarenstrategie; mbt implementatie strategische thema’s en speerpunten kan er enige vertraging zijn opgelopen. Data-gestuurd werken Verzoek om inzichtelijk te maken op welke manier ‘data-gestuurd werken’ gemeenten kan ondersteunen en op welke wijze er gezorgd wordt voor een eenvoudige toegang van de data en analyses. Gezien het strategische thema in de meerjarenstrategie heeft het DB dit thema opgenomen in begroting 2022 (meerkosten € 175.275). Veilig Thuis (VT) Gemeente ziet graag een reguliere begrotingsprocedure VT voor 2020, zonder een begrotingswijziging. Verzoek om een realistische en transparante begroting VT op te stellen met gedegen onderbouwing. Gemeente is benieuwd naar uitkomsten tijdschrijfonderzoek Q-Consult in meerdere VT-regio’s. Opgenomen in de begroting 2022 (meerkosten 2021 € 371.827; meerkosten 2022 tov 2021: € 0). Invoering Omgevingswet Gemeente wenst duidelijkheid wat GGD bij ondersteuning invoering Omgevingswet beschouwt als reguliere taak (uniform deel).

Toelichting en taakafbakening zijn gewenst. Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) RVP dient uitgevoerd te worden binnen de vergoeding van het RIVM en de Rijksmiddelen die gemeenten hiervoor beschikbaar gesteld krijgen. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds; de vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Gemeente vindt het te vroeg om voor te sorteren op de ontwikkeling van nieuwe taken door de JGZ/GGD, die buiten de Wpg vallen. Verzoek om eerst te verkennen wat de exacte vraag is van gemeenten, alvorens iets nieuws te ontwikkelen. Gemeente verwacht dat er verschillen zijn in de behoeften van individuele gemeenten op dit thema; dit pleit om de behoefte te verkennen in de context van een facultatieve taak. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022. Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Gemeente verwacht samenwerking over de doorontwikkeling van de monitor OGGZ. Wet Verplichte GGZ (Wvggz) Gemeente gaat n.a.v. de evaluatie graag met de GGD in gesprek om de keuze facultatief, uniform of anders te maken t.a.v. de Wggz-taken.

Van belang is dat de voorstellen te allen tijde binnen het Rijksbudget moeten vallen. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak.

13

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Nieuwe wet- en regelgeving Gemeente vindt het van belang dat GGD voldoet aan relevante wet- en regelgeving. Gemeente ziet graag in begroting terug hoe GGD hieraan denkt te voldoen. T.a.v. Archiefwet houdt gemeente de GGD aan de toezegging dat plan van aanpak t.b.v. verbeteringen op dit vlak bekostigd worden binnen begroting. Kosten tav archief worden door de GGD zelf genomen; wettelijke verplichting tav Informatieveiligheid wel opgenomen in de begroting (meerkosten: € 145.000). Financiële uitgangspunten 2022 Gemeente houdt vast aan het eerdere besluit over doorgevoerde besparingen. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting. West Maas en Waal

Aanpak corona Gemeente waardeert de GGD-inzet t.a.v. het coronavirus. Verzoek om de basistaken op een goede manier te blijven uitvoeren. Meerjarenstrategie 2020 - 2023 Begrip voor de vertraging voor het oppakken van de thema’s in Meerjarenstrategie. Verzoek om de leidende principes voorrang te geven op de strategische thema’s en om aan te geven welke thema’s vertraging oplopen of op gaan lopen. Vertraging heeft geen consequenties voor de leidende principes uit meerjarenstrategie; mbt implementatie strategische thema’s en speerpunten kan er enige vertraging zijn opgelopen. Data-gestuurd werken Gemeente waardeert de inzet op data-gestuurd werken, maar vraagt zich af hoe deze informatie de gemeenten concreet gaat helpen. Gemeente gaat ervan uit dat de GGD uitvraag doet bij de gemeenten om te achterhalen welke informatie van belang is; hierbij moet rekening worden gehouden met lokale belangen. Gezien het strategische thema in de meerjarenstrategie heeft het DB dit thema opgenomen in begroting 2022 (meerkosten € 175.275). Veilig Thuis (VT) Verzoek om aandacht te besteden aan de vele cases die niet binnen de wettelijke termijn worden opgepakt. Daarnaast verzoek om realistisch te begroten, inclusief een gedegen onderbouwing. Opgenomen in de begroting 2022 (meerkosten 2021 € 371.827; meerkosten 2022 tov 2021: € 0).

Invoering Omgevingswet Verzoek om duidelijkheid op welke wijze ondersteuning t.a.v. de Omgevingswet wordt gefinancierd in de GGD-begroting: (deels) in het uniforme pakket of als facultatieve dienst. Gemeente ziet het als een facultatieve taak en vraagt om het zo op te nemen. Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Gemeente vindt het voeren van een gesprek over de rolinvulling van JGZ heel goed, maar het is van belang dat de jeugdzorgaanbieders ook worden meegenomen. Extra investeren in de rol van de GGD/JGZ is niet direct wenselijk, gezien de tekorten die er al zijn in de Jeugdzorg. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022. Wet Verplichte GGZ (Wvggz) Deze nieuwe taak moet goed gemonitord en geëvalueerd worden; deze evaluatie is nog niet afgerond als de begroting 2022 moet worden opgesteld. Derhalve wordt voorgesteld om de uitvoeringskosten Wvggz te financieren als facultatieve taak voor 2022. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak.

14

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Nieuwe wet- en regelgeving Gemeente meent dat nieuwe wet- en regelgeving niet mag leiden tot meerkosten en verzoekt de GGD om deze binnen begroting op te lossen. Kosten tav archief worden door de GGD zelf genomen; wettelijke verplichting tav Informatieveiligheid wel opgenomen in de begroting (meerkosten: € 145.000). Financiële uitgangspunten 2022 Gemeente houdt vast aan het eerdere AB-besluit over doorgevoerde besparingen. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting. Risico’s voor 2022 Verzoek om het risico t.a.v. de JGZ goed te onderbouwen. Wijchen

Meerjarenstrategie 2020 - 2023 Verzoek om keuzes en prioriteiten (n.a.v. vertraging door corona) expliciet te maken in de begroting 2022. Vertraging heeft geen consequenties voor de leidende principes uit meerjarenstrategie; mbt implementatie strategische thema’s en speerpunten kan er enige vertraging zijn opgelopen. Data-gestuurd werken Gemeente verzoekt om (t.a.v. de implementatie van de Meerjarenstrategie) in ieder geval prioriteit te geven aan data-gestuurd werken. Gezien het strategische thema in de meerjarenstrategie heeft het DB dit thema opgenomen in begroting 2022 (meerkosten € 175.275). Veilig Thuis (VT) Gemeente heeft voornemen om voortaan voor het gehele jaar de begroting VT vast te stellen; begrotingswijzigingen zijn dan niet meer nodig. Verzoek om een reële begroting VT op te stellen op basis van daadwerkelijke instroom, plus de verwachte groei met goede onderbouwing. Opgenomen in de begroting 2022 (meerkosten 2021 € 371.827; meerkosten 2022 tov 2021: € 0). Invoering Omgevingswet Verzoek om extra inzet, voor advisering over gezonde leefomgeving n.a.v. invoering Omgevingswet, facultatief aan te bieden i.p.v. het uniforme pakket uit te breiden. Daarnaast wordt verzocht om inzichtelijk te maken welke dienstverlening de GGD hiervoor levert in het uniforme pakket en wanneer extra facultatief moet worden ingekocht.

Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Vanuit JGZ kan meer preventief gewerkt worden. Verzoek om eerst bij gemeenten te inventariseren wat de behoeften en mogelijkheden zijn en hoe dit past in het lokale beleid. Daarnaast vindt de gemeente het te vroeg om te spreken over uitbreiding van middelen, terwijl er nog een plan ontwikkeld moet worden. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022. Wet Verplichte GGZ (Wvggz) In 2021 wordt uitvoering van de Wvggz geëvalueerd. Totdat er een besluit is, kan de Wvggz nog geen onderdeel uitmaken van de uniforme begroting 2022 en blijft het dus een facultatieve taak. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak. Financiële uitgangspunten 2022 Verzoek om een bezuiniging van 2% te realiseren in 2022. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting.

15

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Zaltbommel

Aanpak corona Waardering voor de inzet van alle GGD-medewerkers in de bestrijding van het coronavirus. Verzoek om zorg te dragen dat de basistaken ook nu goed uitgevoerd kunnen blijven worden. Meerjarenstrategie 2020 - 2023 Begrip voor de vertraging van de implementatie van de Meerjarenstrategie. Gemeente gaat er van uit dat vertraging zit op de vier genoemde strategische thema’s en niet op de leidende principes. Graag verduidelijking op welke thema’s er vertraging is opgelopen. Vertraging heeft geen consequenties voor de leidende principes uit meerjarenstrategie; mbt implementatie strategische thema’s en speerpunten kan er enige vertraging zijn opgelopen. Data-gestuurd werken Verzoek om inzichtelijk te maken op welke manier ‘data-gestuurd werken’ gemeenten kan ondersteunen. Daarbij graag zorgdragen dat gemeenten op een eenvoudige manier toegang hebben tot data en analyses. Gezien het strategische thema in de meerjarenstrategie heeft het DB dit thema opgenomen in begroting 2022 (meerkosten € 175.275). Veilig Thuis (VT) Gemeente heeft ambitie om voor 2022 voor het gehele jaar te begroten, zonder een begrotingswijziging. Verzoek om een realistische en transparante begroting VT op te stellen met gedegen onderbouwing. Gemeente is benieuwd naar uitkomsten tijdschrijfonderzoek Q-Consult in meerdere VT-regio’s.

Opgenomen in de begroting 2022 (meerkosten 2021 € 371.827; meerkosten 2022 tov 2021: € 0). Invoering Omgevingswet Gemeente wenst duidelijkheid wat GGD bij ondersteuning invoering Omgevingswet beschouwt als reguliere taak (uniform deel). Toelichting en taakafbakening zijn gewenst. Ondersteuning Omgevingswet opgenomen in de begroting 2022 (uniform deel; meerkosten: € 300.000 ipv de geraamde € 475.000). Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) RVP dient uitgevoerd te worden binnen de vergoeding van het RIVM en de Rijksmiddelen die gemeenten hiervoor beschikbaar gesteld krijgen. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds; de vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. Terugdringen Jeugdzorggebruik door inzet GGD Gemeente vindt het te vroeg om voor te sorteren op de ontwikkeling van een nieuwe taak door de JGZ/GGD om het jeugdzorggebruik terug te dringen. Graag eerst een verkenning wat de exacte vraag is van gemeenten, alvorens iets nieuws te ontwikkelen. Gemeente verwacht dat er verschillen zijn in de behoeften van individuele gemeenten op dit thema; dit pleit om de behoefte te verkennen in de context van een facultatieve taak. Verkenner gaat in 2021 de wensen/behoeften van gemeenten en partners ophalen; niet opgenomen in begroting 2022.

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) Voor de thema’s ‘verward gedrag’ en ‘bijzondere zorg‘ is Zaltbommel aangesloten bij regio Meierij. In hoeverre is de OGGZ-monitor ook bruikbaar voor Zaltbommel?

16

Opmerkingen gemeenten in uitgebrachte zienswijzen n.a.v. Kaderbrief 2022 van GGD Gelderland-Zuid en in rood de reactie op welke manier de opmerking is verwerkt in de concept Programmabegroting GGD 2022 Versie 31 maart 2021

Wet Verplichte GGZ (Wvggz) Gemeente is voor de Wvggz-taken aangesloten bij regio Meierij. Gemeente is van mening dat deze taken in het facultatieve deel moeten blijven. Wvggz is in begroting 2022 opgenomen als facultatieve taak. Nieuwe wet- en regelgeving Gemeente vindt het van belang dat GGD voldoet aan relevante wet- en regelgeving. Gemeente ziet graag in begroting terug hoe GGD hieraan denkt te voldoen. T.a.v. Archiefwet houdt gemeente de GGD aan de toezegging dat plan van aanpak t.b.v. verbeteringen op dit vlak bekostigd wordt binnen begroting. Kosten tav archief worden door de GGD zelf genomen; wettelijke verplichting tav Informatieveiligheid wel opgenomen in de begroting (meerkosten: € 145.000). Financiële uitgangspunten 2022 Gemeente houdt vast aan het eerdere besluit over doorgevoerde besparingen. Besparingen van ruim 2% zijn opgenomen in de begroting. Risico’s voor 2022 Gemeente herkent zich niet in het probleem dat de JGZ ‘gaten dicht moet lopen’ als gevolg van lange wachttijden bij jeugdzorginstellingen. Zaltbommel beschikt over een uitstekend jeugdteam dat evt. ‘gaten’ dichtloopt. Het risico van wachtlijsten bij andere ketenpartners is volgens gemeente geen GGDrisico.

17

Inhoud • Prognose aantallen per melding/dienst o.b.v. landelijke management rapportage • Vergelijkingen productieaantallen tussen VT Gelderland Zuid en benchmark • Vergelijking normuren tussen VT Gelderland Zuid en benchmark bandbreedtes • Begrotingstotalen 2021/2022

Aantal adviezen Aantallen adviezen per maand 2020-12 2020-11 2020-10 2020-09 2020-08 2020-07 2020-06 2020-05 2020-04 2020-03 2020-02 2020-01 2019-12 2019-11 2019-10 2019-09 2019-08 2019-07 2019-06 2019-05 2019-04 2019-03 2019-02 2019-01

2020 2019

•

2020 fors hoger dan 2019 (+43%)

•

Gezien stijging 2020 t.o.v. 2019 nemen we aan dat 2021 verder zal stijgen.

•

Eind 2019 stijging zichtbaar welke doorzet begin 2020 en stabiliseert eind 2020.

•

2021: gemiddelde stijging: +11% t.o.v. 2020

•

2022: getemperde stijging: +5% t.o.v. 2021

•

Let op: 10% van de adviezen in 2020 zijn chat

2 per. Zw. Gem. (2019) 4 per. Zw. Gem. (2020)

Keuze VT GZ: 2021 mee met Q-Consult, 2022 geen groei

Realisatie 2020 6453* 0

200

400

*inclusief chat

600

3/1/2021

4

Aantal meldingen & triage Aantallen meldingen & triage per maand 2020-12 2020-11 2020-10 2020-09 2020-08 2020-07 2020-06 2020-05 2020-04 2020-03 2020-02 2020-01 2019-12 2019-11 2019-10 2019-09 2019-08 2019-07 2019-06 2019-05 2019-04 2019-03 2019-02 2019-01

2020 2019

•

2020 hoger dan 2019 (+20%)

•

Gezien geringe stijging 2020 t.o.v. eind 2019 nemen we aan dat 2021 marginaal zal stijgen.

•

Wachtlijst toegevoegd

•

Kleine stijging in laatste maanden zichtbaar

•

2021: gemiddelde stijging: +2% t.o.v. 2020

•

2022: minimale stijging: +1% t.o.v. 2021

2 per. Zw. Gem. (2019) 4 per. Zw. Gem. (2020)

Keuze VT GZ: 2021 mee met Q-Consult, 2022 geen groei

Realisatie 2020 2839 0

50

100

150

200

250

300

3/1/2021

5

Aantal overdrachten na bemoeienis VT & Monitormomenten Overdrachten na bemoeienis VT •

Realisatie 2020 989

90% van V&V en Onderzoeken.

Keuze VT GZ: 99%

Monitormomenten •

Realisatie 2020 591

90% van V&V en Onderzoeken.

Keuze VT GZ: V&V 90%, onderzoek 70%

3/1/2021

9

Overige diensten VT Gelderland Zuid Overige diensten •

Geen aanvullend advies vanuit Q-Consult

Huisverboden

Realisatie 2020 55

Keuze VT GZ: aanhouden realisatie 2020

Voorlichting

Realisatie 2020 40

Keuze VT GZ: aanhouden realisatie 2020

VTO/VTB naar RVDK

Realisatie 2020 73

Keuze VT GZ: aanhouden realisatie 2020

Deelname expertiseberaad op verzoek van gemeente

Realisatie 2020 160

Keuze VT GZ: aanhouden realisatie 2020

3/1/2021

10

Aantal diensten per 1000 inwoners • VT GZ krijgt bijna het dubbele aantal adviesvragen ten opzichte van het gemiddelde aantal in de benchmark • VT GZ ontvangt een lager dan gemiddeld aantal meldingen

Benchmark

Ondergrens Bovengrens Gemiddeld Veilig Thuis Gelderland-Zuid

Adviezen 3,5 12,3 6,4

Meldingen 4,6 13,3 7,3

11,3

4,7

Verhouding functionarissen VT GZ heeft een normale verdeling aan functionarissen, geen significante bijzonderheden. Veilig Thuis Gelderland-Zuid

Functie

Benchmark

Maatschappelijk Werker Secretariaat Vertrouwensarts Gedragsdeskundige Overig (ondersteunend)

73,0% 7,2% 2,6% 3,7% 13,5%

74,2% 8,5% 2,9% 5,1% 9,3%

Totaal

100%

100%

3/1/2021

16

Vergelijking normuren met bandbreedtes VT GZ valt met de meeste vormen van dienstverlening binnen de bandbreedtes. VT GZ

Dienst Advies & Ondersteuning

Bandbreedte

Primaire Gewijzigde begroting 2021 begroting 2021 2,5 1,8

Min 1,5

Max 2,0

Melding & Veiligheidsbeoordeling

3,8

4,0

2,5

4,0

Overdracht na Veiligheidsbeoordeling

5,9

4,0

0,5

3,0

Voorwaarden & Vervolg

23,1

30,1

25,0

35,0

Onderzoek

33,1

37,1

30,0

40,0

Overdracht na actieve betrokkenheid

5,9

4,0

1,5

3,0

Monitoring (de gehele dienst)

12,0

12,0

6,0

15,0

3/1/2021

18

Begrotingstotalen 2021/2022 in euro’s

2021

2022

Totale kosten

€ 7.460.591

€ 7.625.469

Waarvan begrotingswijziging

€ 371.827

3/1/2021

20

GGD Gelderland-Zuid Programmabegroting 2022

uitgave datum afdeling

GGD Gelderland-Zuid 30 maart 2021 Directie

ons kenmerk versie status

GGD/N/DIR2369/21/MP Programmabegroting 2022 v1.0 Concept

Inhoudsopgave 1

2

INLEIDING.................................................................................................................4 1.1

KADERBRIEF .............................................................................................................. 4

1.2

PROCEDURE ............................................................................................................... 4

1.3

OPZET BEGROTING ....................................................................................................... 4

GEZONDHEID IN GELDERLAND-ZUID .........................................................................7 2.1

GEZONDHEIDSSITUATIE IN GELDERLAND-ZUID....................................................................... 7

2.2

MEERJARENSTRATEGIE GGD GELDERLAND-ZUID .................................................................... 8

2.3

RELEVANTE MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN ................................................................... 9

LANDELIJKE NOTA GEZONDHEIDSBELEID 2020-2024FOUT! BLADWIJZER NIET GEDEFINIEERD. 3

4

5

6

7

PROGRAMMA GGD ....................................................................................................14 3.1

OVERZICHT PROGRAMMA .............................................................................................. 14

3.2

WETTELIJKE TAKEN OPGEDRAGEN AAN DE GGD .................................................................... 16

3.3

WETTELIJKE TAKEN BELEIDSMATIG BELEGD BIJ DE GGD .......................................................... 34

3.4

WERKVELD SPECIFIEK (FACULTATIEF) ............................................................................... 48

3.5

BEDRIJFSVOERING ..................................................................................................... 60

PARAGRAFEN ...........................................................................................................72 4.1

WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ................................................................... 72

4.2

KENGETALLEN .......................................................................................................... 74

4.3

ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN .................................................................................... 74

4.4

FINANCIERING .......................................................................................................... 75

4.5

ORGANISATIE EN BEDRIJFSVOERING ................................................................................. 77

4.6

VERBONDEN PARTIJEN ................................................................................................. 77

FINANCIËN ..............................................................................................................79 5.1

OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (INCL. TOELICHTING) ......................................................... 79

5.2

UITEENZETTING FINANCIËLE POSITIE ................................................................................ 84

5.3

VERLOOPSTAAT BEGROTINGSWIJZIGING 2021 ..................................................................... 85

BIJLAGEN ................................................................................................................87 6.1

INVESTERINGSPLANNING .............................................................................................. 87

6.2

VERLOOPOVERZICHT VOORZIENINGEN EN RESERVES ............................................................... 88

6.3

BIJDRAGE PER GEMEENTE ............................................................................................. 89

6.4

BIJDRAGE MOOK EN MIDDELAAR ................................................................................... 107

6.5

FINANCIËLE SPELREGELS ............................................................................................ 108

LIJST VAN AFKORTINGEN ......................................................................................114

Programmabegroting 2022

pagina 2 van 115

1 Inleiding

Programmabegroting 2022

pagina 3 van 115

1

Inleiding

Voor u ligt de concept-programmabegroting GGD Gelderland-Zuid 2022. GGD Gelderland-Zuid werkt voor 14 gemeenten in Rivierenland en Regio Nijmegen. Daarnaast voert de GGD voor gemeente Mook en Middelaar de volgende taken uit: JGZ 0-18, Toezicht Wmo, Toegang Beschermd Wonen, Bijzondere Zorg/OGGz en Veilig Thuis. In de begroting zijn uniforme en facultatieve taken opgenomen; deze laatste voor zover deze door gemeenten zijn aangegeven voorafgaand aan het opstellen van deze begroting.

1.1

Kaderbrief

Op 13 oktober 2020 heeft het Dagelijks Bestuur (DB) de Kaderbrief 2022 gestuurd aan de raden van de deelnemende gemeenten. Hiermee informeerde het DB de raden in hoofdlijnen over de inhoudelijke ontwikkelingen voor het jaar 2022 van GGD Gelderland-Zuid, de financiële uitgangspunten en de risico’s voor 2022. Alle 14 gemeenten hebben een zienswijze gestuurd. Deze zienswijzen hebben wij verwerkt in voorliggende begroting.

1.2

Procedure

Conform de Gemeenschappelijke Regeling GGD Gelderland-Zuid wordt de conceptbegroting 2022 voorgelegd aan de deelnemende gemeenten voor zienswijze. Het Algemeen Bestuur zal de begroting 2022 1 juli 2021 vaststellen.

1.3

Opzet begroting

In 2019 is de nieuwe indeling van de Programmabegroting GGD vastgesteld. Deze indeling sluit beter aan bij de behoeften van gemeenten, waaronder het inzicht in verschillende taken. Onderhavige Programmabegroting GGD 2022 is opgesteld op basis van de volgende nieuwe indeling: 1. 2. 3.

4.

(Uniforme) taken die vanwege de Wet publieke gezondheid (Wpg) of andere wetten zijn opgedragen aan de GGD. (Uniforme) taken (afkomstig uit andere wetten) die door de gemeenten (in Gelderland-Zuid) vanwege beleidsmatige keuzes zijn opgedragen aan de GGD. Facultatieve taken op grond van bepaalde wensen/behoeften van de gemeenten. Deze taken worden uitgevoerd op grond van een opdrachtbrief van gemeenten op basis van een offerte van de GGD. Interne dienstverlening. Conform wet- en regelgeving uit het BBV (Besluit begroting en verantwoording) is het verplicht om een aparte paragraaf Bedrijfsvoering op te nemen.

Naast bovenstaande indeling wordt in de financiële tabellen niet alleen het begrotingsjaar (t) en de drie opvolgende jaren (meerjarenraming) opgenomen, maar ook de voorgaande begroting (t-1) en de realisatie van de meest recente jaarrekening (t-2). Uniforme taken GGD Gelderland-Zuid draagt zorg voor het uitvoeren van taken die vanwege de Wpg of andere wetten zijn opgedragen aan GGD Gelderland-Zuid alsmede taken (afkomstig uit andere wetten) die vanwege beleidsmatige keuzes van de deelnemende gemeenten na besluitvorming in het Algemeen Bestuur zijn opgedragen aan de GGD. Deze taken tezamen worden aangeduid als uniforme taken (zie boven bij 1 en 2).

Programmabegroting 2022

pagina 4 van 115

Uniforme taken zijn structurele taken van de GGD die (in principe) voor elke gemeente gelijk worden vormgegeven (qua uitvoering en kwaliteit). Voor de OGGz/Wvggz zijn Maasdriel en Zaltbommel uitgezonderd. Verrekening/financiering gebeurt veelal naar rato van inwoneraantallen. Hierbij ligt een solidariteitsprincipe aan ten grondslag. Andere vormen van verrekening vinden plaats op basis van factuur: • op basis van afname (P x Q). Voorbeeld: toezicht kinderopvang; • op basis van werkelijke lasten. Voorbeeld: huisvesting consultatiebureaus. Facultatieve taken Daarnaast kunnen gemeenten ook extra opdrachten geven (facultatieve taken) afhankelijk van hun behoefte en de ‘couleur locale’ van de betreffende gemeente. Facultatieve taken kunnen selectief door gemeenten worden afgenomen. De dienstverlening en de prijs wordt op maat afgestemd met de gemeenten. Financiering gebeurt op basis van subsidieverlening of op basis van factuur. Uniforme en facultatieve taken in begroting 2022 GGD Gelderland-Zuid werkt integraal vanuit verbindende thema’s. Binnen de uniforme taken onderscheiden we een GGD-breed programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) waar meerdere afdelingen in samenwerken in lijn met de Meerjarenstrategie 2020-2023 (zie paragraaf 2.2) en producten die per werkveld zijn aangegeven. Facultatieve taken worden per werkveld aangegeven.

Facultatieve taken zijn opgenomen in de begroting 2022 als deze bij het opstellen van de begroting al bekend zijn. Subsidieverstrekking voor facultatieve opdrachten vindt echter door het jaar heen plaats. Besparingen In onderhavige begroting zijn de besluiten van het Algemeen Bestuur van december 2019 met betrekking tot besparingen op het uniform deel opgenomen. Dit betreft € 560.000 en is ruim 2% van het uniform deel. De besparingen hebben een meerjarig karakten en lopen op tot circa 3% van het uniforme deel van de GGD-begroting in 2023. Overzicht per gemeente inclusief taakvelden Dit jaar is wederom per gemeente een overzicht opgenomen van de bijdrage 2022 inclusief de wijzigingen per gemeente ten opzichte van begroting 2021. Conform wet- en regelgeving uit het BBV is de GGD verplicht te rapporteren naar taakvelden. Gemeenten hebben deze informatie nodig voor eigen rapportages. Voorheen was dit overzicht op totaalniveau van de GGD opgenomen. Gemeenten moesten daardoor het aandeel zelf berekenen. Met ingang van de begroting 2021 wordt dit overzicht opgenomen per gemeente zodat gemeenten dit niet meer zelf hoeven te berekenen. Deze overzichten zijn opgenomen in paragraaf 6.3.

Programmabegroting 2022

pagina 5 van 115

2 Gezondheid in Gelderland-Zuid

Programmabegroting 2022

pagina 6 van 115

2 2.1

Gezondheid in Gelderland-Zuid Gezondheidssituatie in Gelderland-Zuid

Algemeen Met de meeste inwoners van Gelderland-Zuid gaat het goed. Ze voelen zich gezond en gelukkig. Dit neemt wel af met de leeftijd. Onze kinderen en jongeren groeien over het algemeen gezond op. De levensverwachting in Gelderland-Zuid stijgt nog steeds. Door de toenemende vergrijzing neemt het aantal ouderen met chronische ziekten en beperkingen toe. De regie over het eigen leven neemt af met de leeftijd. Van de 65-plussers heeft 14% onvoldoende regie over het eigen leven. Binnen Gelderland-Zuid zijn de verschillen in gezondheid groot. Het is een regio met een grote diversiteit. Dit betreft diversiteit qua verstedelijking (van plattelandsdorpen tot universiteitsstad), maar ook diversiteit qua religie, politieke kleur en opleidingsniveau. Verschil in gezondheidskansen De algemene ontwikkelingen die zich voordoen in Nederland gelden ook voor Gelderland-Zuid: toename van vergrijzing, kwetsbare groepen en een duidelijk verschil in gezondheidskansen afhankelijk van achtergrond en positie in de maatschappij. Er zijn zorgen over maatschappelijke en mentale weerbaarheid, vooral bij jongvolwassenen. Opvallende verschillen tussen regio Rivierenland en Rijk van Nijmegen betreft het voorkomen van overgewicht bij volwassenen en kinderen (hoger in Rivierenland), de consumptie van groente en fruit (lager in Rivierenland) en de vaccinatiegraad (lager in Rivierenland).

In de steden Nijmegen en Tiel zien we hogere scores op moeite met rondkomen, huiselijk geweld, eenzaamheid en psychische problematiek dan in de andere gemeenten. Info per gemeente, dorp of wijk De GGD rapporteert over de gezondheidsinformatie aan de individuele gemeenten in GelderlandZuid, zodat zij beleid kunnen ontwikkelen en uitvoeren dat past bij de mensen waar het om gaat. Speciale aandacht is er voor gezondheidsverschillen en de kwetsbaren in de samenleving met als doel juist ook bij deze mensen het gezondheidspotentieel zoveel mogelijk te benutten. Informatie en interactieve dashboards met relevante cijfers per gemeente, dorp of wijk in Gelderland-Zuid, afkomstig van de monitors jeugd en volwassenen, zijn te vinden op de website van GGD Gelderland-Zuid via Gezondheid in Cijfers1. Impact van coronacrisis De coronacrisis is gestart als een gezondheidscrisis en heeft door het langdurige karakter een grote impact op de maatschappij. Zowel economisch als sociaal-maatschappelijk zijn er grote zorgen. Alle groepen (jeugd, jongeren en volwassenen) zijn minder gaan bewegen. Er wordt rekening gehouden met een groot effect op jongeren, zowel qua kansenongelijkheid in het onderwijs, als mentale gezondheid en toekomstperspectief. Verwacht wordt dat er grotere maatschappelijke en gezondheidsverschillen zullen ontstaan, juist bij kwetsbare groepen.

Onderzoek naar de gevolgen en effecten van de coronacrisis voor de verschillende groepen is hard nodig. Op deze manier kunnen we de gevolgen duiden en kan dit aanleiding zijn voor (aanpassing van het) gemeentelijk gezondheidsbeleid.

1

Deze cijfers zijn verzameld vóór de coronacrisis (zie kopje ‘impact van coronacrisis’).

Programmabegroting 2022

pagina 7 van 115

2.2

Meerjarenstrategie GGD Gelderland-Zuid

De meerjarenstrategie is in april 2020 vastgesteld door het Algemeen Bestuur. Met de meerjarenstrategie geeft de GGD inzicht in de focus, ambities, leidende principes en strategische thema’s voor de periode 2020–2023. Als professionele organisatie staan we voor geborgde kwaliteit en een doelmatige en doeltreffende organisatie. De bestuursopdracht om een ondernemende GGD te zijn, uit zich in oog hebben voor ontwikkelingen, innovatie en kansen. Hierbij is over de grenzen heen werken met andere organisaties belangrijk om daadwerkelijk (gezamenlijk) effect te kunnen bereiken. In onze praktijk geven we invulling aan onze kernwaarden kwaliteitsgerichtheid, ondernemingszin en omgevingsbewustzijn. Er is een groeiend maatschappelijk besef van het belang van preventie en een integrale aanpak voor een gezonde leefstijl en leefomgeving. Onderkend wordt dat onderliggende factoren zoals armoede, werk en inkomen, en laaggeletterdheid heel bepalend zijn. Ook staan vraagstukken rond zorg en sociale veiligheid steeds prominenter op de agenda. Voor de uitvoering van de taken werkt de GGD vanuit twee leidende principes: 1. Aansluiting bij de gemeenten waarbij de GGD zijn lokale nabijheid verder versterkt door per gemeente dedicated teams van professionals te vormen die zich richten naar de lokale context, de zogenoemde gemeenteteams. 2.

Netwerkaanpak waarbij verbinden van kennis en samenwerking met partners op lokaal, regionaal en landelijk niveau centraal staat. De netwerkaanpak kan leiden tot het samen organiseren van dienstverlening (netwerkorganisatie) om kwaliteit en integraliteit voor de inwoners te verhogen en/of dienstverlening te kunnen borgen. De maatschappelijke opgave van gemeenten, de gezondheidssituatie van onze inwoners, de lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en het takenpakket van de GGD vormen de uitgangspunten voor de meerjarenstrategie 2020–2023. De strategische thema’s waar de GGD in de periode 2020-2023 op inzet zijn: 1. informatie gestuurde aanpak van maatschappelijke opgaven; 2. adviseren over preventie en verbinden van collectieve preventie met persoonsgerichte zorg; 3. investeren in de verbinding tussen zorg en veiligheid; 4. gezondheidsbescherming in het sociale en fysieke domein. Ad. 1. Dit strategisch thema is in de Programmabegroting GGD 2022 met name uitgewerkt in het programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA). Dit programma wordt beschreven in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD. Ad. 2. Dit strategisch thema is in de Programmabegroting GGD 2022 voornamelijk uitgewerkt in de paragrafen Gezond Leven en Jeugdgezondheidszorg in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD. Ad. 3.

In de Programmabegroting GGD 2022 is dit strategisch thema met name uitgewerkt in de paragrafen Bijzondere Zorg en Veilig Thuis, te vinden in het onderdeel Wettelijke taken belegd bij de GGD.

Ad. 4. Dit strategisch thema is in de programmabegroting GGD 2022 uitgewerkt in paragraaf Algemene gezondheidszorg, in het onderdeel Wettelijke taken opgedragen aan de GGD.

2.2.1 Operationalisering en implementatie van de meerjarenstrategie: online magazine De meerjarenstrategie geeft de ontwikkelrichting aan van de GGD voor de jaren 2020-2023. De operationalisering van de meerjarenstrategie zal worden bepaald door prioritering binnen de budgettaire mogelijkheden. Deze budgettaire mogelijkheden bepalen de mate waarin resultaten kunnen worden behaald. Er is een online magazine ontwikkeld over de meerjarenstrategie. In dit magazine brengen we via verhalen van medewerkers in beeld hoe we – in de praktijk - werken aan de (leidende principes en de strategische thema’s uit de) meerjarenstrategie. De komende jaren wordt het online magazine verder gevuld zodat we over vier jaar een beeld hebben van de ontwikkelingen en resultaten die we met elkaar hebben doorgemaakt en bereikt.

2.3

Relevante maatschappelijke ontwikkelingen

Effecten van de coronacrisis De coronacrisis heeft een grote impact op de maatschappij, zowel op het gebied van gezondheid als sociaal-economisch. Bekend is, door onder andere onderzoeken van CBS, CPB, RIVM, panelonderzoeken door GGD’en, dat er door de coronacrisis achterstanden op terrein van scholing/onderwijs zijn ontstaan, werkverlies is opgetreden, armoede, problematische schulden zijn ontstaan en dat er meer eenzaamheid, stress en angst heerst onder de bevolking. Met name kwetsbaren in de samenleving zullen hier (langdurige) effecten van ondervinden. De zorg is dan ook dat gezondheidsachterstanden zullen worden vergroot. Gezondheidsachterstanden vormen een complex probleem waarvoor geen eenduidige oplossing is; het vraagt om een integrale aanpak die beleidsterreinen gezondheid, werk en inkomen, minima, sport en omgeving met elkaar verbindt. De gezondheidsmonitors die de GGD uitvoeren, zullen een waardevolle gegevensbron zijn om de effecten van de coronacrisis te monitoren. Extra aandacht voor specifieke groepen, zoals jeugd, jongvolwassenen, is dan ook op zijn plaats. Belang van gezondheid en preventie - preventieakkoorden De rol van preventie is in de afgelopen jaren hoger op de agenda gezet. De coronacrisis heeft het belang van gezondheid en preventie verder onderstreept.

Eind 2018 presenteerde staatsecretaris Blokhuis het Nationaal Preventieakkoord, ondertekend door 70 partijen waaronder de VNG en de GGD’en. Het Preventieakkoord zet in op het terugdringen van overgewicht, roken en problematisch alcoholgebruik. Doelstellingen (voor 2040) betreffen een rookvrije generatie, een kwart minder mensen met overgewicht en een halvering van het aantal mensen met problematisch alcoholgebruik. Het sluiten van regionale en lokale preventie-akkoorden wordt aangemoedigd. Het Preventieakkoord sluit goed aan op het gezondheidsbeleid van de gemeenten in Gelderland-Zuid en op de inzet van gezondheidsmakelaars van onze GGD om de integrale aanpak op de gekozen leefstijlthema’s te verbreden en te verstevigen. ‘Wij zijn groen, gezond en in beweging Nijmegen’, is een lokaal preventie-akkoord waar intussen meer dan 50 partners bij zijn aangesloten. Daarin is afgesproken dat ze actief een gezonde leefstijl bij medewerkers, leerlingen, cliënten en patiënten stimuleren. Een rookvrije omgeving, meer bewegen en gezond eten, mentale fitheid en bewustwording van de risico’s van alcoholgebruik zijn de prioriteiten. Het doel van het akkoord is de fysieke én mentale gezondheid van Nijmegenaren aanzienlijk te verbeteren.

Programmabegroting 2022

pagina 9 van 115

In de gezondheidszorg zien we een verschuiving van ziekte en zorg, naar gezondheid en gedrag. Er wordt meer ingezet op persoonsgerichte preventie, en aandacht voor de leefstijl en leefwijze. Dit wordt door VWS ondersteund door onder andere in te zetten op Gecombineerde Leefstijl Interventies, waarbij huisartsen, eerstelijnszorg en specialistische zorg samenwerken met GGD en sociaal domein om ongezond gedrag van een patiënt structureel te verbeteren. Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 In 2020 is de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020-2024 verschenen. Iedere vier jaar brengt het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de Landelijke Nota Gezondheidsbeleid uit. Dit is zo vastgelegd in de Wet publieke gezondheid (Wpg). De nota getiteld ‘Gezondheid breed op de agenda’ beschrijft de landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid en is richtinggevend voor het lokale gezondheidsbeleid van gemeenten. In de gezamenlijke visie wordt uitgegaan van: 1. de invloed van achterliggende problematiek, zoals armoede, laaggeletterdheid, eenzaamheid, werkloosheid, etc. Onder druk van armoede en stress neemt het ‘doe-vermogen’ van mensen af, waardoor zij veel minder in staat zijn om in actie te komen om hun situatie te verbeteren. Mensen in een kwetsbare situatie hebben daardoor een hoger risico op een slechtere gezondheid. 2.

het concept positieve gezondheid. Bij het versterken van de sociale omgeving is participatie en zoveel mogelijk eigen regie van belang. Dit komt tot uiting in het concept positieve gezondheid. Dit gaat uit dat een mens meer is dan zijn ziek zijn, van regie over het eigen leven en aandacht voor wat (voor het individu) betekenisvol is, om zo de eigen veerkracht te benutten en te versterken. Om hierin te ondersteunen wordt ingezet op digitale innovaties en toegankelijk maken van e-health. 3. samenwerking waarbij gezondheid een verbindend thema is bij alle beleidsvelden (Health in all policies). In de nota staan 4 actuele gezondheidsvraagstukken centraal, waar Rijk en gemeenten de komende jaren samen mee aan de slag gaan, namelijk: 1. het verbeteren van gezondheid in de fysieke- en sociale leefomgeving; 2. het verminderen van gezondheidsachterstanden; 3. het verlagen van de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen; 4. het bijdragen aan vitaal ouder worden. Deze vier gezondheidsvraagstukken komen voort uit de Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) 2018 en zijn specifiek gekozen, omdat deze gezondheidsvraagstukken een grote ziektelast veroorzaken, leiden tot de grootste gezondheidswinst voor kwetsbare groepen of kunnen leiden tot kostenbeheersing in de zorguitgaven.

De Meerjarenstrategie 2020-2023 van onze GGD sluit goed aan bij de ontwikkelingen en prioriteiten zoals benoemd in de landelijke nota. Gezondheid in de fysieke en sociale woonomgeving / Omgevingswet De omgeving waarin mensen wonen, werken en leven is één van de factoren die hun gezondheid beïnvloedt. Een gezonde fysieke leefomgeving is onlosmakelijk verbonden met ruimtelijke ordening. Het betreft zowel gezondheidsbescherming (tegen geluid, gevaarlijke stoffen, geurhinder, ziekteverwekkers, hittestress, etc.) als gezondheidsbevordering (een omgeving met groen die uitnodigt tot bewegen, ontmoeten en ontspannen). De Omgevingswet, die op 1 januari 2022 van kracht wordt, zet in op een gezonde en veilige leefomgeving. De Omgevingswet combineert een groot aantal wetten en brengt het fysieke en het sociale domein bij elkaar. Van belang hierbij is de participatie van de verschillende stakeholders om te komen tot een evenwichtige inrichting van de omgeving, die gezond en veilig opgroeien en vitaal ouder worden ondersteunt.

Programmabegroting 2022

pagina 10 van 115

De landelijke gezondheidsnota (zie boven) gaat uit van met prioriteit inzetten op het verbeteren van de leefomgeving in wijken/gebieden met gezondheidsachterstanden. Discussienota ‘Zorg voor de toekomst’ en Contourennota In de VWS-begroting 2020 stond aangekondigd dat in de zomer 2020 de Contourennota verschijnt, waarin de hoofdlijnen worden neergezet voor verbetering van de organisatie van het zorgstelsel. Door de coronacrisis is bovengenoemde planning van de Contourennota noodgedwongen gewijzigd. Het Kabinet heeft in december 2020 de discussienota ‘Zorg voor de Toekomst’ uitgebracht, die ten doel heeft om het gesprek met partijen te faciliteren, reacties te verzamelen en op basis daarvan de Contourennota verder te kunnen uitwerken. De discussienota ‘Zorg voor de Toekomst’ beschrijft in een beknopte probleemanalyse de opgave om de houdbaarheid van onze gezondheidszorg te waarborgen. Daarna wordt ingegaan op mogelijke beleidsopties op de thema’s: Preventie & Gezondheid, Organisatie & Regie en Vernieuwing & Werkplezier. Binnen deze drie thema’s worden meerdere beleidsopties voorgesteld. De planning is dat de Contourennota voorjaar 2021 zal worden aangeboden aan de Tweede Kamer. Voornemen Prenataal huisbezoek aan kwetsbare zwangeren en gezinnen door de JGZ Voor een gezonde ontwikkeling van het kind is het cruciaal dat een kind een goede start kan maken in de eerste 1000 dagen.

Zorgwekkende omstandigheden voor kinderen kunnen al tijdens de zwangerschap optreden. Daarom is het belangrijk dat met name kwetsbare zwangere vrouwen en gezinnen passende ondersteuning krijgen, gericht op het wegnemen van onder andere stress en op het bevorderen van sensitief ouderschap zodat meer kinderen gezond en veilig opgroeien. Hiertoe heeft de minister van VWS het voornemen om per 1 januari 2022 in de Wet publieke gezondheid (Wpg) de verplichting voor gemeenten op te nemen om de JGZ een prenataal huisbezoek aan kwetsbare zwangeren en gezinnen aan te laten bieden. Dit voornemen komt voort uit het landelijke actieprogramma Kansrijke Start. Uitbreiding Rijksvaccinatieprogramma (RVP) De ontwikkeling van het Rijksvaccinatieprogramma staat niet stil. Er komen nieuwe vaccins op de markt, de kennis over vaccinaties neemt toe en soms komt een nieuwe infectieziekte in beeld. In de komende jaren worden er nieuwe vaccinaties aan het RVP toegevoegd. Voor de uitvoering van de uitbreiding van het RVP en de monitoring daarvan wordt extra geld gestort in het gemeentefonds. De vaccinaties zelf worden bekostigd door het RIVM. In 2021 wordt het RVP uitgebreid met een meningokokkenvaccin voor 14-jarigen. In 2022 wordt het HPV-vaccin ook beschikbaar voor jongens (nu alleen voor meisjes van 12/13 jaar). Het vaccin beschermt hen tegen penis-, anus-, mond-, en keelkanker.

Ook worden kinderen vanaf 2022 eerder gevaccineerd, namelijk als ze 9 jaar oud zijn. Jongeren die het vaccin hebben gemist, krijgen nog een keer de kans om de prik in te halen wanneer ze 14 of tussen de 16 en 17 jaar oud zijn. Ook jongvolwassenen tussen de 18 en 26 jaar krijgen in de toekomst de mogelijkheid de vaccinaties te halen. De exacte datum daarvan is nog niet bekend. De Gezondheidsraad zal de vaccinatie tegen het Rota-virus opnieuw beoordelen. Deze zou per 1 juni 2020 worden aangeboden aan kwetsbare kinderen. Het gaat om kinderen die bijvoorbeeld te vroeg zijn geboren of een laag geboortegewicht hebben. Zij hebben een grotere kans dat een infectie met het Rota-virus ernstig verloopt. Uit recent onderzoek blijkt dat de vaccinatie voor deze groep kinderen niet effectief genoeg is. Ook zal de Gezondheidsraad de vaccinatie tegen meningokokken B over een paar jaar opnieuw beoordelen. Maar ook andere vaccinaties blijven in de toekomst hoog op de agenda van wetenschappers en beleidsmakers staan. Met de toenemende kennis wordt het mogelijk om tegen steeds meer ziekten te vaccineren. Zo kunnen infectieziekten en de gevolgen hiervan nog verder worden teruggedrongen.

Programmabegroting 2022

pagina 11 van 115

Doordecentralisatie Beschermd wonen / Maatschappelijke Omvang De doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang van de centrumgemeente naar individuele gemeenten is voorzien per 1 januari 2022. Dat betekent dat niet alleen de centrumgemeente Nijmegen, maar alle regiogemeenten verantwoordelijk worden voor deze taak en daarover regionale samenwerkingsafspraken maken. Vanaf 1 januari 2023 komt er een nieuwe financiële verdeling over gemeenten. In 2021 zal de GGD zich zo goed mogelijk voorbereiden op deze doordecentralisatie, in samenwerking met centrumgemeente Nijmegen en de gemeenten in Gelderland-Zuid. Op dit moment is Nijmegen centrumgemeente voor heel Gelderland-Zuid (excl. de gemeenten Maasdriel en Zaltbommel). Beschermd wonen stelt mensen met psychische beperkingen in staat om, met begeleiding en behandeling in de thuissituatie, zoveel mogelijk hun eigen leven te leiden. Uitgangspunt hierbij is dat ook zij dezelfde wensen en levensbehoeften hebben als ieder ander. Centrale Toegang Maatschappelijke Opvang Centrumgemeente Nijmegen heeft aan de GGD de vraag gesteld om de Centrale Toegang voor de Maatschappelijke Opvang uit te voeren. Deze taak wordt, indien daartoe wordt besloten, toegevoegd aan het team Toegang Beschermd Wonen.

In het voorjaar van 2021 zal dit vraagstuk bestuurlijk geagendeerd worden en zal er bestuurlijke besluitvorming plaatsvinden over inbedding van deze taak bij de GGD, inclusief de financiële consequenties van uitvoering van deze nieuwe taak. Openbare geestelijke gezondheidszorg (OGGz) Door de ambulantisering van de GGZ wordt de doelgroep psychisch kwetsbare burgers voor gemeenten groter. De ontwikkelingen rond een sluitende aanpak voor ‘personen met verward gedrag’, heeft de netwerksamenwerking tussen de GGZ, Verslavingszorg, OGGz (Bijzondere Zorg), politie en partners in het sociaal domein versterkt. Sterkere verbinding tussen zorg en veiligheid Verschillende maatschappelijke ontwikkelingen leiden ertoe dat op gemeentelijk niveau zorg en veiligheid steeds sterker met elkaar in aanraking komen. Door de decentralisaties van zorgtaken naar gemeenten, het streven om inwoners langer in de wijk te laten wonen en de beweging van gespecialiseerde intramurale zorg naar ambulante ondersteuning, wonen kwetsbare groepen steeds langer in de wijk. Dit geldt behalve voor bijvoorbeeld kwetsbare ouderen, ook voor personen die overlast gevend gedrag veroorzaken en/of voor zichzelf of anderen een gevaar kunnen zijn. Zowel bij Bijzondere Zorg, Veilig Thuis, crisisdiensten GGZ als het Veiligheidshuis zien we de complexiteit van casuïstiek toenemen.

Dit vraagt om een goede samenwerking tussen zorgpartners, gemeenten, politie en justitie om samen een integrale aanpak te hanteren. Toekomstige wijziging in de Jeugdbeschermingsketen Hoewel er meer kinderen in beeld zijn dan voorheen, ontvangen zij niet altijd op tijd de hulp die ze nodig hebben. Het Rijk en de VNG werken aan een wetsvoorstel voor een betere organisatie van specifieke vormen van jeugdhulp, jeugdbescherming, jeugdreclassering en Veilig Thuis. Ook zal bezien worden of het nodig is om kwaliteitsstandaarden c.q. landelijke eisen voor sociale wijkteams in de wet of in nadere regelgeving vast te leggen. De bovenstaande ontwikkeling kan mogelijk leiden tot intensievere samenwerkingsvormen tussen de gecertificeerde instellingen, de Raad voor de Kinderbescherming en de Veilig Thuis-organisaties in Gelderland.

Programmabegroting 2022

pagina 12 van 115

3 Programma GGD

Programmabegroting 2022

pagina 13 van 115

3

Programma GGD

3.1

Overzicht programma

UNIFORM Wettelijke taken opgedragen aan de GGD • • • •

Programma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Algemene Gezondheidszorg Gezond Leven Jeugdgezondheidszorg

Werkveld beleidsmatig belegd bij de GGD • • •

Algemene gezondheidszorg Bijzondere Zorg Veilig Thuis

FACULTATIEF Werkveld specifiek (facultatief) • • • • •

Prgramma Onderzoek, Informatie en Advies (OIA) Algemene Gezondheidszorg Bijzondere Zorg Gezond Leven Jeugdgezondheidszorg

Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering • • • • •

Arbo Communicatie Informatiemanagement Kwaliteit Bedrijfsvoering

Programmabegroting 2022

pagina 14 van 115

Vier pijlers van betrouwbare publieke gezondheid De minister van VWS heeft in 2014 verschillende pijlers van de GGD benoemd voor een robuuste vormgeving van de publieke gezondheid. Deze vier taken acht de minister “voor het fundament van de publieke gezondheid van zo essentieel belang, dat zij op een uniforme wijze moeten worden geborgd. Ze vragen een gespecialiseerde deskundigheid met een hoge mate van continuïteit en duidelijke aanspreekpunten (zowel voor de lokale als de landelijke overheid). Deze taken dienen daarom bij de GGD’en te worden belegd en vormen de vier pijlers van iedere GGD. Rijk en gemeenten moeten, vanuit ieders eigen verantwoordelijkheid, de kwaliteit van deze pijlers gezamenlijk verankeren”. De vier pijlers zijn in de brief van de minister in onderstaande figuur verbeeld.

Deze vier pijlers komen in de begroting van de GGD terug bij de uniforme taken (professioneel geborgde uitvoering van wettelijke taken), maar kennen ook een facultatieve component die per gemeente (of groep van gemeenten) wordt afgenomen.

Programmabegroting 2022

pagina 15 van 115

Het verbeteren van een gezonde leefomgeving kan alleen als dat op maat gebeurt en aansluit bij de vraagstukken die gemeente, netwerk en inwoners samen willen oplossen. Omdat de vragen en vraagstukken in iedere gemeente/wijk anders zijn, zal ook de inhoudelijke inzet van de lokale GGD’ers op maat zijn. Daarvoor gaan wij ieder jaar met de gemeente in gesprek om samen de focus van onze lokale inzet te bepalen. Deze inzet is gericht op lokaal maatwerk, aansluitend bij lokale netwerken en gericht op het realiseren van een gezonde(re) leefomgeving. Gezonde Kennis De epidemiologen en onderzoekers van het team Gezonde Kennis voeren voor de GGD Gezondheidsmonitors uit. Deze onderzoeksgegevens geven een beeld van de gezondheid van de inwoners in ons werkgebied. Deze informatie is de basis van preventieve acties, beleidsadvisering en gezondheidsbevordering. Het team Gezonde Kennis werkt nauw samen met de gezondheidsmakelaars (zie onder) en met de medewerkers van het Programma Onderzoek Informatie en Advies (OIA) van de GGD. Daarnaast worden de monitors in nauwe samenwerking met het RIVM, het CBS en andere GGD’en uitgevoerd. Gezondheidsmakelaars Gezondheidsmakelaars agenderen en adviseren: ze zijn adviseurs en procesregisseurs voor het aanpakken van complexe volksgezondheidsproblemen en het vertalen van beleid naar lokale praktijk.

Het gaat hierbij om het vormgeven van collectieve gezondheidsbevordering ter preventie van volksgezondheidsproblemen als roken, alcohol, overgewicht, depressie en eenzaamheid. Ze richten zich met name op inwoners in kwetsbare situaties zoals, jeugd, ouderen, laaggeletterden, vluchtelingen, migranten en/of mensen in armoede/lage SES. De GGD kent een gezondheidsmakelaar ‘school en jeugd’ en een gezondheidsmakelaar ‘volwassenen’. De makelaar school en jeugd richt zich primair op burgers in de leeftijden 0 tot 18, hun gezin en het onderwijs. Op basis van thema’s richt zij netwerken in en werkt zij samen met relevante ketenpartners. De makelaar volwassenen doet hetzelfde maar dan gericht op de leeftijden 18 en ouder. Door gezondheidscijfers te analyseren en te combineren met lokale kennis en het lokale netwerk komen de gezondheidsmakelaars tot een advies op maat. Zo adviseren ze over passende en effectieve, integrale en programmatische aanpakken. Ze versterken het lokale netwerk door het te verbinden en coalities te vormen met andere relevante belanghebbenden om samen een gezonde (fysieke en sociale) leefomgeving voor inwoners te realiseren. Gezondheidsmakelaars faciliteren en organiseren: ze zijn gewaardeerde partners omdat ze niet alleen meedenken maar ook meedoen. Ze organiseren netwerkvorming, ondersteunen bij uitvoering van campagnes en voorlichtingsactiviteiten.

Daarnaast organiseren zij bijeenkomsten om samen met inwoners, huisartsen, sociale wijkteam en andere wijkprofessionals te komen tot een gezamenlijke, gedragen en gedegen aanpak van prioriteiten op basis van wijkanalyses. Desgewenst zijn zij als projectleider kartrekker van gezondheidsbevorderende samenwerkingsprojecten. Ze ondersteunen bij evaluatie en monitoring. Op deze manier verstevigen ze de lokale preventieve infrastructuur. Gemeenten hebben goede ervaringen met gezondheidsmakelaars van de GGD om daadwerkelijk in samenwerking met bewoners en professionals concreet, effectief en efficiënt aan de slag te gaan met gezondheidsbevordering en preventie in de wijk en/of gemeente.

Programmabegroting 2022

pagina 24 van 115

De GGD zet zich in om hardnekkige maatschappelijke problemen (zoals schoolverzuim, kindermishandeling en armoede) te lijf te gaan. Ze volgt hierin de landelijke preventieagenda, zoals onderstreept door ActiZ Jeugd, GGD GHOR Nederland en het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid (NCJ). De landelijke preventieagenda bestaat uit vier pijlers: 1. Verstevigen ouderschap Elk kind verdient de best mogelijke start van zijn leven en een optimale kans op een gezonde en veilige ontwikkeling. Dit vraagt krachtig ouderschap waarin interactie tussen ouder en kind en tussen ouders onderling centraal staat. 2. Veilige hechting ondersteunen Een veilige hechtingsrelatie is van wezenlijk belang voor een gezonde ontwikkeling van een kind. Wanneer een kind een veilige hechtingsrelatie opbouwt met zijn ouders vergroot dat de kans op een ongestoorde, met name sociale en emotionele, ontwikkeling. 3. Bekrachtigen goede gezondheid Alle kinderen worden gescreend op de grootste gezondheidsrisico’s en interventies worden gericht ingezet waarbij de eerste focus is om te normaliseren. Hierbij wordt, naast fysieke en mentale aspecten van gezondheid, ook gelet op kwaliteit van leven, participeren in de samenleving, goed dagelijks functioneren en zingeving. 4. Versterken weerbaarheid De weerbaarheid van kinderen en jongeren wordt vergroot door een gezonde leefstijl te stimuleren.