T_Bijlage 7 Plan MER inclusief bijlagen
Tekst van het document
Deze regeling geeft regels over de wijze waarop inhoud moet worden gegeven aan het begrip ‘niet in betekenende mate bijdragen’. De hoofdregel is dat het initiatief ‘niet in
18
Van Roode 2008
47/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
betekenende mate’ bijdraagt indien door het initiatief de 3 % grens (van de grenswaarde van de jaargemiddelde concentratie van PM10 of NO2, 40 µg/m3, dus 0,4 µg/m³) niet wordt overschreden. In de regeling zijn voorts categorieën van gevallen genoemd die in elk geval als ‘niet in betekenende mate’ worden aangemerkt. Voor deze categorieën staat namelijk vast dat zij in ‘niet in betekenende mate’ bijdragen. Het gaat hierbij onder meer om meer grootschalige woningbouwontwikkelingen. Dit wordt in dit bestemmingsplan niet mogelijk gemaakt. Gezondheid In het kader van het in 2017 gepubliceerde voorontwerp voor het bestemmingsplan buitengebied heeft de GGD op 6 juli 2017 een advies aan de gemeente uitgebracht. Water Kaderrichtlijn Water (KRW) De KRW is een Europese richtlijn met als doel het in stand houden en verbeteren van het aquatisch milieu. Met de uitvoering van de KRW realiseert Nederland een goede ecologische en chemische toestand van het watersysteem. De doelen van de KRW dienen in 2027 te zijn behaald. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu heeft hiervoor het Innovatieprogramma KRW en de Stedelijke Synergie regeling KRW gelanceerd. Het Innovatieprogramma KRW richt zich vooral op het stimuleren van innovatieve projecten die vanwege hoge risico’s en het ontbreken van een directe probleemeigenaar niet of onvoldoende door de markt worden opgepakt.
Zowel kennisontwikkeling als praktijkgerichte projecten zijn mogelijk. Het accent ligt op de praktijkgerichte innovatieprojecten. Daarbij richt het Innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water zich vooral op de kwaliteit van het oppervlaktewater. De kwaliteit van het grondwater kan alleen in een project aan de orde komen als het project een wezenlijke verbetering van het oppervlaktewater beoogt. Het moet in alle gevallen gaan om innovatieve projecten die uitstijgen boven de maatregelen die al genomen worden om de Kaderrichtlijn in te vullen. Bodem Besluit bodemkwaliteit Het Besluit Bodemkwaliteit (Bbk) stelt de milieuhygiënische randvoorwaarden voor de toepassing van grond, baggerspecie en bouwstoffen in bodem of oppervlaktewater. Het besluit vervangt onder meer het Bouwstoffenbesluit (1999), die middels een ruimte overgangsperiode mede van kracht blijft. Het besluit verandert het bodembeleid ingrijpend; het is gericht op een betere bescherming van de bodem en moet meer ruimte bieden voor nieuwe bouwprojecten, zoals woningen en wegen. Het besluit geeft gemeenten en provincies meer verantwoordelijkheid om de bodem te beheren. Wet Bodembescherming Bevat het wettelijk kader voor het bodembeleid. Op 1 januari 2006 is de Wbb gewijzigd (artikel 46, besluit financiële bepalingen bodemsanering). De grote hoeveelheid verontreinigde locaties
48/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
maakte dit noodzakelijk. Met de voortzetting van het toenmalige beleid zou het nog zeker honderd jaar duren voordat de Nederlandse bodem ‘schoon’ is. De nieuwe regels moeten er voor zorgen dat de bodemverontreinigingsproblematiek in circa 25 jaar wordt beheerst. Dit door bodemsaneringen beter aan te laten sluiten bij de maatschappelijke dynamiek. Het doel is zo te komen tot een effectiever bodembeleid. Provincie Gelderland Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en Omgevingsverordening Gelderland Op 19 december 2018 hebben Provinciale Staten de Omgevingsvisie Gelderland vastgesteld. De visie is op 1 maart 2019 in werking getreden. Een geconsolideerde versie is beschikbaar. Gelderland is mooi, krachtig en dynamisch. De optelsom van onderscheidende regio’s. De leefomgeving van ruim 2 miljoen Gelderlanders en standplaats van vele ondernemers en organisaties. Unieke kwaliteiten en waarden en ruimte voor dynamiek maken Gelderland Gaaf! De ontwikkelingen en uitdagingen die op ons afkomen, lijken urgenter en complexer dan ooit. Klimaatverandering, het energievraagstuk, de noodzaak tot hergebruik van grondstoffen, vergaande digitalisering, kwetsbare natuur, gezonde leefomgeving.
Hoe gaan ze ons leven beïnvloeden? Welke kansen bieden ze ons? Welke risico’s zien wij? En, wat betekent dat voor Gelderland in de toekomst? En welke rol speelt het provinciebestuur hierin? De Gelderse leefomgeving is in omvang beperkt en in de schaarse ruimte komen vele uiteenlopende belangen en inzichten bij elkaar. De provincie heeft gezocht naar een gedeelde stip op de horizon. Een gezamenlijk streven. Daarom heeft de provincie Gelderland – met de blik op de toekomst en in gesprek met haar inwoners en partners – al in 2014 de Gelderse Omgevingsvisie en Omgevingsverordening ontwikkeld en vastgesteld. •
Eén Omgevingsvisie voor alle terreinen waar de provincie verantwoordelijk voor is: ruimte, water, milieu, natuur, landschap, verkeer en vervoer op de grond en in de lucht, cultureel erfgoed, enzovoort
Eén Omgevingsverordening met alle regels die daar bij horen. Met de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en Omgevingsverordening komt verdere samenhang in het omgevingsbeleid Complexe vraagstukken kunnen zo vanuit verschillende invalshoeken beter bekeken worden,
•
plannen beter op elkaar worden afgestemd en partijen beter betrokken. De Gelderse Omgevingsvisie en -verordening zijn daarmee meer dan papieren documenten: ze dagen uit tot een bepaalde manier van denken over en doen in onze Gelderse leefomgeving. De 7 Gelderse ambities in een notendop: • Energietransitie: In 2050 is Gelderland klimaatneutraal • • •
Klimaatadaptatie: In 2050 is Gelderland klimaatbestendig Circulaire economie: Wij willen de eerste afvalloze provincie van Nederland zijn Biodiversiteit: In 2050 gaat het goed met de biodiversiteit in Gelderland
•
Bereikbaarheid: In 2050 is de groei van de mobiliteit op een slimme en duurzame manier opgevangen en verplaatsen mensen in Gelderland zich veilig, snel, betaalbaar en klimaatneutraal
49/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
•
Vestigingsklimaat: In 2050 halen we maximaal profijt uit onze unieke combinatie van
•
stedelijke en groene kwaliteiten en zijn alle werklocaties in Gelderland ingericht Wonen en leefomgeving: Woningen in Gelderland zijn in 2050 klimaatneutraal en passend bij de behoefte
In het beleid ten aanzien van de veehouderij wordt onderscheid gemaakt tussen grondgebonden en niet-grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken. Binnen de grondgebonden landbouw is de melkveehouderij van dominante betekenis. Niet alleen in economisch opzicht, maar ook als gebruiker van ongeveer 60 % van het Gelderse platteland. Door dit grote ruimtegebruik is deze productietak ook van groot belang voor ecologische en landschappelijke waarden. Om deze waarden in de agrarische cultuurlandschappen te borgen, is het noodzakelijk een economisch gezonde landbouw te behouden. Grondgebonden veehouderijbedrijven (waaronder de melkveebedrijven) krijgen ruimte om zich te ontwikkelen. Daarbij moeten ze wel zorgen voor ruimtelijke kwaliteit en een goede landschappelijke inpassing. De grondgebonden landbouw zal duurzamer gaan produceren vanuit gesloten, groene kringlopen. Het is zaak dat in de kringloop bodem, gewas, veevoer, vee en de mest terug naar de bodem, zo min mogelijk verliezen optreden en de bodemkwaliteit op peil blijft. Een goede verhouding tussen het aantal dieren en de oppervlakte cultuurgrond waarover het bedrijf beschikt, is van invloed op een duurzame productie.
Een veehouderijbedrijf dient bij een verzoek tot uitbreiding aan te geven dat het over voldoende grond beschikt om de dieren in de nieuwe situatie grotendeels te kunnen voeren met de opbrengst afkomstig van de grond die tot het bedrijf behoort. Het gaat daarbij om grond in eigendom of in pacht bij het bedrijf, gelegen in de omgeving van de bedrijfsgebouwen. Een dergelijke grondgebondenheidstoets is een momentopname. Dat wil zeggen dat de grond in latere jaren kan verminderen door verkoop of beëindiging van pacht, en dat het (melk)veehouderbedrijf alsnog overgaat naar een niet-grondgebonden productie. Verdere ontwikkeling van het desbetreffende (melk)veehouderijbedrijf is dan alleen mogelijk als opnieuw aan de eis van grondgebondenheid wordt voldaan. Voor nieuwvestiging en uitbreiding van grondgebonden en niet-grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken moeten regels opgenomen worden in bestemmingsplannen. Uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijbedrijven en -takken kan alleen als de aanvrager extra maatregelen neemt op het gebied van dierwelzijn, landschappelijke inpassing en milieu. Voor deze extra maatregelen (‘plusmaatregelen’) moeten gemeenten beleidsregels opstellen Gedeputeerde Staten heeft voor dit ‘Plussenbeleid’ een handreiking met de kaders voor deze beleidsregels vastgesteld.
Nieuwvestiging en uitbreiding van niet-grondgebonden veehouderijtakken in Ammoniakbuffergebieden is aan regels gebonden. Nevenactiviteiten van agrarische bedrijven zijn onder voorwaarden mogelijk. Voor geitenhouderijen geldt een tijdelijk verbod op nieuwvestiging en uitbreiding. Deze stop is in het gebiedsmodel verwerkt door de aantallen geiten per bedrijf te fixeren op de huidige situatie.
50/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Gelders Plussenbeleid Bij de actualisatie van de Omgevingsverordening hebben Provinciale Staten op 19 december 2018 tot uitdrukking gebracht dat het Plussenbeleid voor de niet-grondgebonden veehouderij overal in Gelderland moet worden toegepast op alle niet-grondgebonden veehouderijen. Daarbij heeft het Gelders Plussenbeleid uitsluitend betrekking op de nietgrondgebonden veehouderij(tak). Bij een niet-grondgebonden veehouderij(tak) gaat het om een veehouderij(tak) waarvan minder dan 50 % van het voer afkomstig is van gronden in de nabijheid van het agrarisch bouwperceel waarover het betrokken bedrijf rechten heeft. Dit betekent dat de meeste bedrijven die volgens het Reconstructieplan werden aangemerkt als 'intensieve veehouderij(tak)' nu als' niet-grondgebonden veehouderij(tak)'worden beschouwd omdat het daarvoor benodigde voer doorgaans niet op eigen grond wordt verbouwd. Dit laatste kan echter ook gelden voor biologische bedrijven die daarom nu gelden als 'niet-grondgebonden veehouderij' maar volgens het reconstructieplan niet als 'intensieve veehouderij' werden beschouwd. Het begrip 'niet-grondgebonden veehouderij(tak)' is dus niet helemaal synoniem aan het voorheen gebruikte Reconstructieplan-begrip 'intensieve veehouderij(tak)', omdat: • Een veehouderij die voorheen als 'intensief werd aangemerkt, afhankelijk van de
•
eigendomspositie van het bedrijf en de voervoorziening, tegenwoordig kan gelden als 'grondgebonden' Een biologische veehouderij die geen 'intensieve' veehouderij was nu wel een 'nietgrondgebonden veehouderij' kan zijn
De Omgevingsverordening en de Omgevingsvisie kennen geen algemeen verbindende regels voor rechtstreekse toepassing van het Plussenbeleid voor de niet-grondgebonden veehouderij. De provincie heeft gekozen voor een 'instructieregel' waardoor de vastlegging van het Plussenbeleid verloopt via het vaststellen van gemeentelijk beleid en het vertalen daarvan in bestemmingsplannen. Daarbij biedt de Omgevingsverordening echter geen ruimte om mee te werken aan 'Plussenbeleid-plichtige' uitbreidingen waarvoor een herziening van een bestemmingsplan of een grote buitenplanse afwijking (uitgebreide procedure) nodig is, zolang de gemeenteraad nog geen gemeentelijk beleid heeft vastgesteld. De gemeenteraad van Berkelland heeft op 19 maart 2019 gemeentelijk Plussenbeleid vastgesteld dat in lijn is met het provinciale Plussenbeleid. Dit gemeentelijk Plussenbeleid wordt verwerkt in het nieuwe bestemmingsplan en is daardoor ook van toepassing op uitbreidingen van de bedrijfsbebouwing binnen de agrarische bouwvlakken die dat bestemmingsplan toekent, mits deze groter zijn dan 500 m² (zie onder ‘Structuurvisie Plussenbeleid’). Het 'Ammoniakbufferqebied': extra eisen/reqels Bij het actualiseren van de Omgevingsverordening in 2018 hebben Provinciale Staten een andere systematiek ingevoerd als het gaat om de geografische reikwijdte het Plussenbeleid.
De definitie van het begrip 'Ammoniakbuffergebied' is afgestemd op de nieuwe systematiek zonder dat de strekking er van is veranderd. De definitie maakt duidelijk dat het gaat om een zone rond rondom zeer gevoelige natuur in het Gelders Natuurnetwerk, dat wil zeggen het voormalige extensiveringsgebied.
51/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
ln de geactualiseerde Omgevingsverordening is voor het 'Ammoniakbuffergebied' een instructieregel opgenomen. Deze geeft aan dat een bestemmingsplan binnen een 'Ammoniakbuffergebied' niet de nieuw- en hervestiging van een niet-grondgebonden veehouder[(tak) mogelijk kan maken. Verder mag een bestemmingsplan een uitbreiding van een niet-grondgebonden veehouderijtak in het 'Ammoniakbuffergebied' alleen mogelijk maken als de emissie van ammoniak daarmee niet toeneemt. Deze randvoorwaarden zijn verwerkt in het nieuwe bestemmingsplan voor het buitengebied. Gemeentelijk beleid Structuurvisie Berkelland 2025 De gemeente Berkelland streeft naar een duurzame ontwikkeling van een enkelvoudige productieruimte naar een meervoudige gebruiksruimte. Dit betekent naast een blijvende aandacht voor ontwikkelingsruimte voor de landbouw en de andere in het buitengebied aanwezige functies, ook aandacht voor verweving met andere functies in het buitengebied. Het verbeteren van de kwaliteit van het landelijke gebied moet leiden tot duurzame landbouw, versterkte natuur, verbetering van recreatieve mogelijkheden, verlaging van de milieubelasting en een verbetering van de infrastructuur en de economische structuur.
Met betrekking tot de ecologische hoofdstructuur richt de gemeente zicht op het ontwikkelen van de EHS-verwevingsgebieden en de EHS-verbindingsgebieden, met name op plaatsen waarvoor geen specifieke natuurdoelen zijn. De beleidsvorming van de gemeente sluit aan op die van de provincie Gelderland. Als aanvulling op de in 2010 vastgestelde structuurvisie ‘Berkelland 2025’, die nog uitging van de reconstructiezonering, heeft de gemeente in 2018-2019 invulling gegeven aan het Gelders Plussenbeleid. Een deel van de structuurvisie ‘Berkelland 2025’, waaronder de landbouwparagraaf, is hiermee te komen vervallen en vervangen door soms nieuwe beleidskaders. Structuurvisie Plussenbeleid (beleidskaders voor de grondgebonden veehouderij en voor de nietgrondgebonden veehouderij (Plussenbeleid)) Het gemeentelijk Plussenbeleid uit de op 19 maart 2019 vastgestelde structuurvisie is van toepassing op bestemmingsplanherzieningen en grote buitenplanse afwijkingen (omgevingsvergunning met uitgebreide procedure) die binnen de gemeente Berkelland voorzien in een uitbreiding van de bebouwing voor een niet-grondgebonden veehouderij(tak) die in strijd is met het geldende bestemmingsplan. Dit betekent dat het gemeentelijk Plussenbeleid ook een plek krijgt in het nieuwe bestemmingsplan voor het buitengebied waarop dit planMER zich richt.
Daarbij is het Plussenbeleid niet van toepassing op uitbreidingen van de bedrijfsbebouwing voor een nietgrondgebonden veehouderij(tak) waarvan de oppervlakte kleiner is dan 500 m², tenzij deze uitbreiding binnen vijf jaar wordt gevolgd door een nieuwe uitbreiding die er voor zorgt dat de gezamenlijke uitbreiding alsnog groter wordt dan 500 m².
52/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Net als in de structuurvisie ‘Berkelland 2025’ wordt in het gemeentelijk Plussenbeleid de maximale omvang van een bouwvlak voor een niet-grondgebonden veehouderij(tak) 1,5 ha aangehouden. Verder is de maximale omvang voor agrarische bouwvlakken voor grondgebonden agrarische bedrijven 2 ha. Voor gemengde bedrijven betekent dit dat de omvang van hun totale bouwvlak maximaal 3,5 ha kan zijn (maximaal 1,5 ha voor de niet-grondgebonden tak, maximaal 2 ha voor de grondgebonden tak). Dit betekent echter niet dat elke veehouderij in het nieuwe bestemmingsplan direct een bouwvlak krijgt met deze omvang. Het nieuwe bestemmingsplan gaat immers uit van het ‘bouwvlak op maat’-principe en een beperkte uitbreidingsruimten ten opzichte van de bestaande situatie. Ook is in de ‘Structuurvisie Plussenbeleid’ als algemeen beleidskader bevestigd dat nieuwvestiging van niet-grondgebonden veehouderijbedrijven niet is toegestaan en dat hervestiging van niet-grondgebonden veehouderij niet is toegestaan in het 'Ammioniakbuffergebied'. Daarnaast is nieuwvestiging van grondgebonden veehouderij niet toegestaan, tenzij wordt aangetoond dat dit een verbetering oplevert van de landbouwstructuur en dat hervestiging op een bestaand agrarisch bouwperceel bedrijfseconomisch niet mogelijk is.
Ook is nieuwvestiging van een grondgebonden veehouderij volgens het beleid mogelijk wanneer een bestaand bedrijf moet worden verplaatst op initiatief van de overheid ten behoeve van het realiseren van ruimtelijke doelen van algemeen maatschappelijk belang. Het nieuwe bestemmingsplan voorziet echter niet in de mogelijkheid om nieuwe agrarische bouwpercelen te vestigen, ook niet als het gaat om grondgebonden veehouderijen, omdat een dergelijke ontwikkeling zo incidenteel aan de orde is dat daarvoor een aparte bestemmingsplanherziening meer op zijn plaats is. Inhoudelijk geeft het gemeentelijk Plussenbeleid aan dat bij uitbreidingen van de bebouwing voor een niet-grondgebonden veehouderij(tak) met meer dan 500 m² moet worden voorzien in bovenwettelijke maatregelen ten behoeve van de ruimtelijke kwaliteit. Daarbij moet een ‘Plusinvestering’ in ruimtelijke kwaliteit worden gedaan die gelijkstaat aan EUR 15,00 per vierkante meter stalvloeroppervlakte die onder het Plussenbeleid wordt uitgebreid. Deze ‘Plus-investering’ kan na het voeren van een omgevingsdialoog worden ingevuld door ‘Plus-maatregelen’ op het gebied van: • • •
Milieu: fijnstof, geur, geluid en (extra) zonnepanelen (ten behoeve van duurzaamheidsdoelen) Ruimtelijke kwaliteit: natuur en landschap (inclusief ecologie) Water (bescherming grondwater en vasthouden/vertraagd afvoeren van water)
•
Sloop van leegstaande gebouwen of een bijdrage in het Sloopfonds (tot maximaal 50 % van de totale ‘Plus-investering’ Dierwelzijn (mits ter bescherming van de ruimtelijke kwaliteit)
•
Bij het treffen van ‘Plus-maatregelen’ geldt als rangorde (i) op het erf, (ii) in de directe omgeving van het erf, (iii) in de omgeving van direct-omwonenden. Hierbij levert de uitkomst van de omgevingsdialoog vanzelfsprekend een belangrijke input voor de uit te voeren ‘Plus-maatregelen’.
53/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
ln lijn met de Omgevingsverordening geldt voor een uitbreiding van een niet-grondgebonden veehouderij(tak) in het 'Ammoniakbuffergebied' als extra eis dat daarbij moet worden aangetoond dat er geen sprake is van een toename van de ammoniakemissie. Deze bepaling is verwerkt in het nieuwe bestemmingsplan voor het buitengebied van Berkelland. Structuurvisie Woningsplitsing buitengebied (extra verblijfsobject met een woonfunctie (BAG)) Op 14 april 2020 heeft de gemeenteraad van Berkelland de ‘Structuurvisie Woningsplitsing buitengebied (extra verblijfsobject met een woonfunctie (BAG))’ vastgesteld. Op basis van het collegeprogramma zijn de voorwaarden waaronder de gemeente Berkelland medewerking wil verlenen uitgewerkt. Met de structuurvisie ontstaat er in het buitengebied ruimte voor woningsplitsing in karakteristieke gebouwen en in 50 niet-karakteristieke gebouwen. Het te splitsen gebouw moet volgens de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) in ieder geval het gebruiksdoel `wonen' hebben. Karakteristieke gebouwen De gemeente kiest voor het mogelijk maken van woningsplitsing in karakteristieke gebouwen om zo het Berkellandse cultuurlandschap mede in stand te houden en voor versterking van de ruimtelijke kwaliteit van het platteland.
Sociale behoefte Daarnaast is er ruimte voor woningsplitsing in 50 niet-karakteristieke gebouwen om zo tegemoet te komen aan de sociale behoefte om bij elkaar te kunnen (blijven) wonen in het buitengebied. Deze sociale behoefte is naar voren gekomen in alle woonwensenonderzoeken die gehouden zijn in de kleine kernen. De gemeente ziet deze ruimte voor woningsplitsing van 50 niet-karakteristieke gebouwen als een pilot. Na een jaar of na 30 woningsplitsingen gaat de gemeente evalueren/monitoren wat het effect van de woningsplitsingen in niet-karakteristieke gebouwen is op het buitengebied en de (kleine) kernen en gaat de gemeente bijsturen als dat nodig is. Naast genoemde voorwaarden zijn er ook een aantal andere voorwaarden waar woningsplitsing aan moet voldoen: Sloop gebouwen Belangrijke voorwaarde voor medewerking aan woningsplitsing is de sloop van 1.000 m² voormalige bedrijfsgebouwen in het buitengebied van Berkelland of storting van een bijdrage in het gemeentelijk sloopfonds (gekoppeld aan de sloopbonusregeling). Mogelijk heeft de slooplocatie een bestemming die herbouw van schuren mogelijk maakt. Om dit te voorkomen krijgt de slooplocatie een bestemming die herbouw niet toestaat. Minimale inhoud Daarnaast moet de inhoud van het te splitsen gebouw minimaal 900 m³ zijn.
Uitbreiding van de gezamenlijke inhoud van het gesplitste gebouw is toegestaan tot 1.000 m³, mits bij karakteristieke panden de karakteristiek behouden blijft en mits het gebouw aaneengebouwd blijft. Als de
54/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
bestaande inhoud groter is dan 1.000 m³ geldt deze bestaande inhoud als maximaal toegestane inhoud. Bijgebouwen Na splitsing is op het perceel in totaal 150 m² aan bijgebouwen toegestaan per ‘verblijfsobject met een woonfunctie'. Als de bestaande oppervlakte groter is dan geldt deze bestaande oppervlakte als maximaal toegestane oppervlakte. Erfinrichtingsplan Bij het verzoek tot woningsplitsing moet een erfinrichtingsplan worden aangeleverd dat in ieder geval ingaat op landschappelijke inpassing, de ontsluiting van het erf en de verdeling van de schuren/bijgebouwen. 'Structuurvisie Bovenplanse sloopbonusreqelinq buitenqebied Berkelland 2017' Op 7 november 2017 heeft de gemeenteraad de ‘Structuurvisie bovenplanse sloopbonusregeling buitengebied Berkelland 2017’ vastgesteld. Deze structuurvisie richt zich op een bovenplanse sloopbonusregeling voor het buitengebied van de gemeente Berkeland. Deze regeling streeft naar een versterking van de landschappelijke kwaliteit van het totale buitengebied. Daarbij biedt zij mogelijkheden voor het vergroten van de bijgebouwenoppervlakte bijwoningen tot hoogstens 300 m² en voor het vergroten van solitaire schuren tot maximaal 100 m². Bij het uitvoeren van dit soort bouwplannen moet dan wel een bijdrage worden geleverd aan het slopen van gebouwen elders in het gemeentelijk buitengebied.
De verhouding tussen de te slopen oppervlakte en de nieuw te bouwen oppervlakte bedraagt hierbij 4 : 1. De te leveren ruimtelijke kwaliteitsbijdrage resulteert zodoende in een afname van de bebouwde oppervlakte en bevordert de sloop van leegstaande gebouwen in het buitengebied. De op 7 november 2017 vastgestelde thematische structuurvisie geeft een beleidsmatige verantwoording voor het instellen van een bovenplanse sloopbonusregeling. Ook legt zij een juridische basis voor het leveren van een financiële bijdrage voor de ruimtelijke ontwikkelingen die zij mogelijk maakt. Zo biedt de structuurvisie de mogelijkheid om de sloopverplichting af te kopen door een bedrag te storten in het Sloopfonds van de gemeente. Vanuit dat Sloopfonds worden vervolgens subsidies verstrekt voor het slopen van gebouwen elders in het buitengebied. Hiervoor is een aparte 'Subsidieregeling sloop overtolIige bebouwing buitengebied Berkelland 2019' vastgesteld. Voor het toewijzen van deze subsidies is een prioritering vastgesteld die zich vooral richt op het slopen van gebouwen in waardevolle gebieden zoals het Gelders Natuurnetwerk, de Groene Ontwikkelingszone, de Nationale Landschappen en enige cultuurhistorisch waardevolle open akkercomplexen.
Op deze manier wil de gemeente de sloop van leegstaande gebouwen bevorderen in gebieden die vanuit het oogpunt van natuur, cultuurhistorie en landschap als waardevol zijn aangemerkt.
55/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Landschapsontwikkelingsplan Berkelland (Markewerkboeken) Het landschapsontwikkelingsplan van de gemeente Berkelland bestaat uit de Ruimtelijke Visie Buitengebied in combinatie met de marke-werkboeken (uitwerkingen per deelgebied) en het uitvoeringsprogramma. De Ruimtelijke Visie Buitengebied Berkelland (RVB) heeft tot doel om in het buitengebied van de gemeente Berkelland de kwaliteit van het landelijke gebied te verbeteren. De gemeente Berkelland streeft met de RVB onder meer naar een multifunctioneel duurzaam en leefbaar platteland met toekomstperspectief voor de agrarische sector en een goede omgevingskwaliteit op het gebied van water, milieu, natuur, landschap en cultuurhistorie. Meer concreet in relatie tot het buitengebied wil de gemeente met de visie de belangrijke landschappelijke overgangen langs de Berkel verbeteren, de identiteit van de verschillende landschappen versterken, recreatieve verbindingen koppelen aan een netwerk van natuurlijke grenzen tussen deze gebieden en daarbij inspelen op de hedendaagse functiezonering en stuwende krachten in de gebieden.
Beleidsnotitie Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energieopwekking in Berkelland (RODE) Het doel van de beleidsnotitie is de realisatie van installaties voor duurzame energieopwekking in Berkelland beter mogelijk te maken, door een eenduidig en duidelijk ruimtelijk kader te bieden, waarmee installaties voor duurzame energieopwekking zo goed mogelijk ruimtelijk zouden kunnen worden ingepast. Daarvoor zijn beleidsuitgangspunten (aangegeven met oranje kaders) en aanbevelingen (met groene kaders) nodig die de ontwikkeling stimuleren én tegelijk rekening houden met het raamwerk van ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke diversiteit in Berkelland. Door vaststelling van de beleidsnotitie en realisatie van de aanbevelingen zal een zekere winst ontstaan in proceduretijd, kwaliteit van de inpassing en lagere kosten voor realisatie van de duurzame opwekinstallaties. De gemeente Berkelland staat voor dat nieuwe opwekinstallaties worden gemaximeerd tot de capaciteit die nodig is voor een energie neutraal Berkelland in 2030. In het nieuwe bestemmingsplan worden niet alle denkbare vormen van duurzame energieopwekking meegenomen. Daarvoor is immers dermate veel locatiespecifieke informatie nodig, dat een generiek bestemmingsplan voor een heel buitengebied zich er niet voor leent om een basis te bieden voor dergelijke ontwikkelingen.
Om die reden biedt het nieuwe bestemmingsplan alleen mogelijkheden voor het plaatsen van windturbines op een bouwvlak tot een hoogte van 25 m, voor zonnepanelen voor de eigen energievoorziening (250 m² binnen een bouwvlak, met een afwijking 150 m² buiten het bouwvlak) en voor biogasinstallaties bij agrarische bedrijven. Vanzelfsprekend krijgen de grotere zonneparken waarvoor al een omgevingsvergunning is verleend een plek in de planregeling. Daarbij wordt dan echter verwezen naar de inmiddels onherroepelijk geworden omgevingsvergunningen en de daarin opgenomen voorwaarden zodat de (m.n. landschappelijke) effecten van deze zonneparken niet opnieuw hoeven te worden onderzocht in dit planMER.
56/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
3 Onderzochte alternatieven en beoordelingsmethodiek Kern van elk MER is de vergelijking van één of meer alternatieven met een referentiesituatie op verschillende (milieu-) aspecten. Dit hoofdstuk beschrijft de onderzochte varianten en de wijze waarop de verschillende varianten ontwikkeld zijn en met de referentiesituatie vergeleken worden (beoordelingskader en methodiek).
3.1
Alternatievenontwikkeling en -beoordeling
Wettelijk onderdeel van een milieueffectrapport is de ontwikkeling van alternatieven, het bepalen van de effecten van die alternatieven en de vergelijking van de effectresultaten. In dit milieueffectrapport worden de effecten van de verschillende functies aan de hand van verschillende alternatieven in beeld gebracht. Kwantitatieve benadering De alternatievenontwikkeling en -beoordeling vindt plaats in twee stappen. De eerste stap bestaat uit een kwantitatief onderzoek naar stikstofemissie en stikstofdepositie (hoofdstuk 4) 19. In deze stap worden drie alternatieven uitgewerkt. Allereerst wordt de huidige situatie in beeld gebracht (zoals beschreven in paragraaf 3.2.1). Vervolgens wordt een Worstcase alternatief opgesteld (zoals beschreven in paragraaf 3.2.2). Dit alternatief bestaat uit maximale ontwikkelruimte voor (agrarische) functies zoals opgenomen in het voorontwerp van dit ruimtelijk plan. Indien uit de emissieberekeningen blijkt dat dit alternatief leidt tot een toename van de depositie op stikstofgevoelige natuurgebieden, vindt aanvullend onderzoek plaats om te bepalen welke beperkingen noodzakelijk zijn om dergelijke effecten te voorkomen. De noodzakelijke maatregelen zoals die uit dit onderzoek voortvloeien liggen uiteindelijk aan de basis van het planalternatief zoals dat in het bestemmingsplan zal worden verwerkt en doorgevoerd.
Ook voor geur en stof zijn berekeningen uitgevoerd. Voor geur wordt het worstcase alternatief in eerste instantie vergeleken met de huidige situatie zoals die in 2018 in detail is vastgesteld en beoordeeld door de Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant. Daarna is het planalternatief separaat doorgerekend. Kwalitatieve effectbeoordeling De tweede stap in het MER bestaat vervolgens uit een kwalitatieve effectbeoordeling van het planalternatief op de overige aspecten die benoemd worden in paragraaf 3.4.1. Voor het aspect natuur vindt deze effectbeoordeling plaats in hoofdstuk 5, voor de overige aspecten in hoofdstuk 6. Het planalternatief wordt daarbij vergeleken met de referentie situatie.
19
In hoofdstuk 6 wordt hier aansluiting op gezocht bij het vaststellen van mogelijke geurhinder
57/164
Kenmerk
3.2
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Te onderzoeken alternatieven:
In dit planMER zijn de effecten van de verschillende functies in beeld gebracht voor drie alternatieven: de huidige situatie, de worstcase en het planalternatief. In deze paragraaf worden deze alternatieven globaal toegelicht. In hoofdstuk 4 worden de details van de opgestelde alternatieven voor het stikstofonderzoek nader toegelicht. 3.2.1
Referentiesituatie
De referentiesituatie bestaat in principe uit de huidige situatie inclusief autonome ontwikkelingen. Dit alternatief is de situatie die in de toekomst ontstaat als het nieuwe bestemmingsplan niet wordt gerealiseerd. De effecten van de andere alternatieven worden hier mee vergeleken; in hoofdstuk 4 van het planMER wordt een onderscheid aangebracht tussen de referentiesituatie vanuit de Wnb en de referentiesituatie vanuit de Wet milieubeheer. In dit stadium is deze nuancering nog niet aan de orde. 3.2.2 Worstcase Naast het in beeld brengen van de referentiesituatie, wordt als eerste alternatief de worstcasesituatie in beeld gebracht. Het gaat dan om de maximale invulling van de ontwikkelmogelijkheden die het nieuwe bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’ mogelijk maakt (zie paragraaf 3.3). Het gaat om het benutten van alle ontwikkelmogelijkheden van het ontwerpbestemmingsplan zonder dat verdergaande (technische) emissiereducerende maatregelen worden ingezet door het bevoegd gezag of de ondernemers. Nog los van de bestemmingsplantechnische maatregelen is eerst vastgesteld of deze worstcase binnen de milieugebruiksruimte past en of deze worstcase voldoende realiteitswaarde heeft. De overige ontwikkelingen, zoals die omtrent verbreding van de landbouw en kwaliteitsslagen binnen de recreatieve sector, zijn niet via alternatieven beschouwd.
Van deze ontwikkelingen zal een inschatting van de (milieu)gevolgen worden gegeven als hier maximaal op wordt ingezet. 3.2.3 Het planalternatief Het planalternatief bestaat uit de maximale mogelijkheden die worden geboden in het voorliggende bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’ (zie paragraaf 3.3). Het verschil met het worstcase scenario is de toevoeging van een specifiek gebruiksverbod in de planregels van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’. Door een toename van de depositie tot strijdig gebruik te verklaren wordt zeker gesteld dat uitvoering van het bestemmingsplan voor wat betreft stikstof niet leidt tot significant negatieve effecten op (omliggende) Natura 2000-gebieden.
3.3
Mogelijkheden van het bestemmingsplan
Bij de beoordeling van het planalternatief ten opzichte van de huidige situatie op de overige aspecten (hoofdstuk 6) wordt uitgegaan van de uitgangspunten zoals weergegeven in tabel 3.1.
58/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Tabel 3.1 Overzicht uitgangspunten bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’ Onderwerp
Uitgangspunt
Ontwikkelruimte agrarische bedrijven
Agrarische bouwvlakken worden toegekend volgens het ‘bouwvlak op maat’-principe. Grondgebonden en niet-grondgebonden veehouderijen kunnen via een wijzigingsbevoegdheid het toegekende bouwvlak vergroten tot een bepaald percentage. Daarbij geldt bovendien een maximale omvang van 1,5 ha. respectievelijk 2,0 ha voor niet-grondgebonden veehouderijen respectievelijk grondgebonden veehouderijen.
Nieuwvestigings- en omschakelings-mogelijkheden
•
voor agrarische bedrijven
Geen wijzigingsregeling voor nieuwe agrarische bouwvlakken
•
Omschakeling naar niet-grondgebonden
•
Geen onderscheid tussen gebied gebonden
•
Regeling: 20 % bij recht / 25 % afwijking of
veehouderij is niet mogelijk Uitbreidingsmogelijkheden niet- agrarische functies
bedrijven en niet-gebied gebonden bedrijven bebouwingspercentage binnen provinciale beleidskaders voor solitaire bedrijvigheid (maximaal 250 m² uitbreiding tot maximaal 1.000 m², tenzij bedrijfsverplaatsing niet mogelijk is) •
Regeling voor functieverandering aanpassen aan nieuw provinciaal beleid (m.n. de zoneringen)
Groene bestemmingen
•
Verwerken begrenzing Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO) uit Omgevingsverordening Gelderland 2018
•
Aanpassing regels voor functieverandering aan
•
Vervangingsregeling verduidelijken
deze begrenzing Bestemming ‘Wonen’
•
Niet-gerealiseerde ‘Rood-voor-Rood’-woningen nog niet weg bestemmen daarvoor individuele trajecten volgen
Archeologie
Dubbelbestemmingen afstemmen op de meest recente inzichten (herbegrenzen op basis van geactualiseerde onderzoeksgegevens)
Grondwaterbescherming
Verwerken van de begrenzing en de regeling voor de vijf gebiedstypes van de beschermingsgebieden voor drinkwaterbronnen (uit de Omgevingsverordening Gelderland 2018): waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden, koudewarmteopslagvrije zones, intrekgebieden en boringsvrije zones
59/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Onderwerp
Uitgangspunt
Duurzaamheidsonderwerpen
RODE-beleid: Regeling voor grondgebonden zonnepanelen (binnen bouwvlakken, afwijkingsregeling voor zonnepanelen aangrenzend aan bouwvlakken) om te kunnen inspelen op de verwachte toekomstige initiatieven, voor windturbines (hoogte maximaal 25 m) en voor biogasinstallaties
Verruimen mogelijkheden detailhandel (maatwerk)
Regeling voor streekeigen en ambachtelijke producten (50 % van bvo, maximaal 100 m²) verwerken in de planregels
Toelaten woningsplitsing
Structuurvisie woningsplitsing buitengebied, onder voorwaarden toevoegen van een extra verblijfsobject met een woonfunctie (BAG)
Bovenplanse sloop-bonusregeling
Verhoging bijgebouwenoppervlakte tot maximaal 300 m² opnemen voor de bestemming ‘Wonen’ (wijzigingsregel)
Solitaire (vergunde) schuren
Vergunde solitaire schuren aanduiden op de verbeelding, een 10 %-uitbreidingsmogelijkheid aanhouden in combinatie met een bovenplanse sloopbonusregeling (tot maximaal 100 m²)
Bescherming van minder dan 10 m brede
Aan landschapselementen van de nog te maken
landschapselementen
basisinventarisatiekaart een ‘groene’ bestemming toekennen, ook als zij minder breed zijn dan 10 m (nieuw uitgangspunt)
Inhoudsmaat voor woningen
Woningvolume verhogen van 750 m³ naar 1.000 m³ (incl. mogelijkheden voor mantelzorg)
Opslag van hooibalen
Regeling verwerken in de planregels
Gebruiksregels (planregels) zo kort mogelijk houden
Uitwerken in overleg met adviesbureau
60/164
Kenmerk
3.4
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Beoordelingsmethodiek
3.4.1 Beoordelingscriteria De alternatieven worden op diverse thema’s vergeleken. Deze te beschouwen thema’s en de bijbehorende beoordelingsaspecten en -criteria staan weergegeven in tabel 3.2. Tabel 3.2 Beoordelingscriteria per aspect Functie/thema’s
Relevante te beschouwen
Beoordelingscriteria
aspecten •
Landbouw
•
Natuur
Behoud en waar mogelijk
(veehouderijbedrijven)
versterking van de ecologische
•
(Verblijfs)recreatie
verscheidenheid (Natura 2000-
•
Werken/wonen
•
Overige thema’s
gebieden, GNN en soorten) •
Landschap
Behoud en waar mogelijk versterking van de landschappelijke identiteit en verscheidenheid in de verschillende deelgebieden, zowel visueel-ruimtelijk als cultuurhistorisch gezien
•
Cultuurhistorie, archeologie en
Behoud en herstel van
aardkunde
archeologische gebieden, cultuurhistorische waarden, structuren en clusters en aardkundige waarden
•
Water en bodem
Behoud, herstel en ontwikkeling van het bestaande watersysteem, mede in relatie tot het vasthouden en bergen van gebiedseigen water. Zo veel mogelijk vasthouden van gebiedseigen water, terugdringen van verdroging en het bereiken van de algemene waterkwaliteit
•
Woon- en leefruimte
Verslechteringen situaties op het gebied van geluid, geur en luchtkwaliteit. Kwalitatieve beschouwing effecten van veehouderijen op gezondheid (luchtkwaliteit, geur en zoönosen 20)
•
Verkeer
Toename / afname hinder, knelpunten binnen verkeersstructuur
20
Een zoönose is een ziekte die kan worden overgedragen van dieren op mensen, denk aan Q-koorts of MRSA
61/164
Kenmerk
3.4.2
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Effectwaardering
De te verwachte effecten worden per aspect in tabellen gewaardeerd (gescoord). Hierbij worden de volgende waarderingen onderscheiden: Tabel 3.3 Effectwaardering Symbool
Betekenis
-
Negatief effect
0/-
Licht negatief effect
0
Geen effect (neutraal)
0/+
Licht positief effect
+
Positief effect
62/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
4 Onderzoeksaanpak stikstof Het onderzoek naar de verzurende en eutrofiërende 21 werking van stikstof richt zich in eerste instantie op de emissies vanuit het gebied. Op basis van de uitkomsten van de (ruimtelijke) afwegingen die op basis van dat vooronderzoek tot stand zijn gekomen, is gekomen tot een set maatregelen die ten eerste is gericht om de kwaliteit van de natuur in de omgeving te beschermen. Maar ook is gezocht naar het bieden en borgen van de ruimtelijke mogelijkheden die in het kader van de Wet natuurbescherming bestaan.
4.1
Gebiedsgerichte benadering
Het onderzoek wordt uitgevoerd in het kader van een ruimtelijk plan. Dit betekent dat de effecten op ‘strategisch niveau’ duidelijk moeten worden. Dit vraagt om een gebiedsgerichte benadering passend bij het abstractieniveau van het te nemen ruimtelijk besluit. In bijlage 3 zijn de uitgangspunten opgenomen die ten grondslag liggen aan het berekenen van het emissieprofiel van het plangebied. 4.1.1 Algemene toelichting op de methodiek Om een gebiedsgericht onderzoek efficiënt in te kunnen richten, is het noodzakelijk om een zekere standaardisering aan te brengen. De bronsterkte voor stikstofemissies vanuit het gebied wordt bepaald door het staltype 22 en het aantal dierplaatsen. Het aantal dierplaatsen wordt grotendeels bepaald door de beschikbare omvang van het bouwvlak. Mestvergisting Biogasinstallaties als nevenactiviteit zijn bij alle agrarische bedrijven toegestaan indien de installatie is gericht op het verwerken van eigen geproduceerde mest (met eventuele toevoeging van derden afkomstige cosubstraten). Het betreft daarmee het lokaal bewerken van de vrijkomende mest.
Jurisprudentie 23 leert dat het gebruik van dergelijke mestvergistingsinstallaties ten behoeve van het eigen agrarische bedrijf niet betrokken hoeven te worden in planMER’s en de passende beoordelingen omdat het een ondergeschikt onderdeel van de agrarische bedrijfsvoering is dat niet afzonderlijk behoeft te worden onderzocht. Ook omdat de inzet van een dergelijke installatie naar verwachting voor een afname van de bedrijfsemissies 24 zal zorgen is deze ontwikkeling niet meegenomen in de gebiedsgerichte modellering.
Eutrofiërend = vermestend, door het vergroten van de voedselrijkdom van de bodem De emissies vanuit de verschillende staltypes staan vastgelegd in de Rav, alleen deze kentallen zijn gebruikt RvS-uitspraak ‘Buitengebied’ van de gemeente Oisterwijk’, 14 augustus 2013 / ECLI:NL:RVS:2013:697 24 Door de snelle verwerking van mest in een vergister wordt de emissie verlaagd; deze effecten zijn nog niet in een Rav-emissiefactor verdisconteerd. Dit betekent dat de nu berekende gebiedsemissie een overschatting is van de werkelijke situatie 21 22 23
63/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Plussenbeleid voor de niet-grondgebonden veehouderij Het Plussenbeleid stelt zekere (extra) randvoorwaarden die gelden als niet-grondgebonden veehouderijen willen uitbreiden. Door deze extra randvoorwaarden niet in het model te betrekken gaat de berekende gebiedsemissie feitelijk uit van een worst case voor het plan alternatief. Andere beleidskaders Naast het Plussenbeleid wordt in hoofdstuk 2 beschreven wat in potentie de impact van diverse andere relevante beleidskaders zou kunnen zijn, waarnaar hier wordt verwezen. 4.1.2
Vaststellen van de referentie situatie
De basis van het model is de inventarisatie van de vergunningen/meldingen dossiers zoals die bij de afdeling handhaving van de omgevingsdienst geregistreerd staan. De dossierkennis van de afdeling handhaving is hierin verwerkt zodat zo veel als mogelijk wordt aangesloten bij de huidige feitelijke situatie. Het vertrekpunt is een door de planschrijver aangeleverde kaart met agrarische bouwvlakken geweest. Het gaat in totaal om ruim 800 bouwvlakken. In het model zijn hier de emissiegegevens uit het inrichtingenbestand (vergunde / gemelde dieraantallen / diercategorieën / stalsystemen) aan gekoppeld. Dit is het uitgangspunt geweest voor de uitgevoerde berekeningen. Het resultaat van deze opgeschoonde lijst is opgenomen in bijlage 6 - met de aanduiding ‘inventarisatie op basis van vergunningen’. Deze data set zou een gebiedsemissie opleveren van 1.270.917 kg/jaar. Tot slot zijn ook de dieraantallen gecorrigeerd voor de door het CBS gepubliceerde mei-tellingen uit 2019. Per diergroep zijn de verschillen tussen de inventarisatie en de CBS-statistieken vastgesteld (als percentage). Deze correctie is vervolgens doorgevoerd met een generieke correctie voor alle dieraantallen van een diergroep. Een verdere individualisering van deze correctie is niet goed mogelijk. Deze correctie levert een gebiedsemissie op van 731.705 kg/jaar.
In bijlage 6 wordt de huidige situatie in detail gerapporteerd. 4.1.3
Kenmerken van de bouwvlakken
Op basis van de beschikbare informatie is een grafische analyse gemaakt van de omvang van de bouwvlakken zoals die nu bij recht bestaan. Deze is weergegeven in onderstaande grafieken. Opgemerkt wordt dat in de huidige situatie de ruimte die beschikbaar is binnen de bouwvlakken nog niet volledig is benut. Zoals in bijlage 5 is onderbouwd is een maximaal haalbare vulgraad voor een intensieve veehouderij/niet-grondgebonden veehouderij ongeveer 50 %. Dat dit binnen dit plangebied ook de praktijk is valt af te lezen uit de onderstaande staafdiagrammen. Het uitgangspunt voor de maximaal haalbare vulgraad is op basis van empirisch verkregen eigen data vastgesteld op 50 %. Dit kan gezien worden als een realistisch maximum. Deze aanname is ook getoetst bij de sector zelf (i.c. LTO). Bevestigd is dat een verdergaande vulgraad in feite onverantwoord is omdat er dan te veel concessies moeten worden gedaan aan de bereikbaarheid en de brandveiligheid.
64/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
65/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Omdat bij de melkveehouderij de silo’s, onder voorwaarden, ook buiten het bouwvlak gebouwd mogen worden geldt ook voor de melkveehouderij 50 % als het realistisch maximum. De onderstaande grafieken laten echter zien dat op veel bouwvlakken een dergelijke hoge vulgraad in de huidige situatie niet wordt gehaald.
66/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Opgemerkt wordt dat de gebruikte maximale vulgraadpercentages in feite aan de hoge kant zijn voor een bouwvlak dat zich bevindt in een historisch landschap. In een dergelijke omgeving zijn de eigenschappen van het omringende landschap mede bepalend voor de plaats en de vorm van het bouwvlak. Hierdoor is een optimale benutting van het beschikbare oppervlak vaak minder goed mogelijk. Als er in de berekeningen toch wordt uitgegaan van 50 %, is er sprake van een worst case aanname voor de emissies, en dus ook op depositie vanuit de dierverblijfplaatsen.
4.2
Referentiesituatie
In dit planMER wordt invulling gegeven aan de vereisten die voortvloeien uit de Wet milieubeheer en de Wet natuurbescherming. De referentiesituaties die gehanteerd worden voor de effectbeschouwingen zijn echter voor beide kaders verschillend. Hieronder wordt aangegeven op welke wijze dit onderscheid in het planMER wordt ingevuld. 4.2.1 Referentie vanuit de wet natuurbescherming (Wnb) Vanuit de directe en indirecte kaders die worden gesteld vanuit de (jurisprudentie met betrekking tot de) Wet natuurbescherming zijn de uitgevoerde inventarisaties erop gericht om de voorgenomen activiteit te kunnen vergelijken met het ‘huidig gebruik’. De basis voor de bepaling van het huidige gebruik in dit planMER zijn de vergunningen/meldingen geweest zoals die staan geregistreerd bij de gemeente. Het betreft een interne gemeentelijke inventarisatie uit 2020. In de onderstaande figuur is verder toegelicht hoe de oorspronkelijke data zijn bewerkt om tot een valide referentie te kunnen komen.
Figuur 4.1 Toelichting op het vaststellen van de referentiesituatie van de Wet natuurbescherming
Op basis van de geregistreerde gebruiksgegevens is een eerste gebiedskaart gemaakt. Deze is vervolgens gecorrigeerd naar de feitelijke situatie, gebruik makend van de gebiedskennis zoals die bij de handhavers beschikbaar is. Na de boven aangegeven correcties is vastgesteld dat de gebiedsemissie ten opzichte waarvan in de passende beoordeling getoetst wordt ruim 730.000 kg/jaar is. 25 Daarmee is bewerkstelligd dat deze referentiesituatie zo goed als mogelijk overeenkomt met de definitie van ‘huidig gebruik’ zoals die voortkomt uit de Wet natuurbescherming. Het gaat dus om de feitelijke, planologisch legale situatie op het moment van publicatie van het ontwerpbestemmingsplan.
25
De vergunde gebiedsemissie is veel hoger, namelijk meer dan 1,2 miljoen kg/jaar
67/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Figuur 4.2 Resultaten van de gebiedsgerichte modelleringen van het huidig gebruik met een gebiedsemissie vanuit de melkveehouderij en de intensieve veehouderij, zoals berekend met Aerius (na correctie voor onder andere de meitellingen)
4.2.2 Referentie vanuit de Wet milieubeheer (Wm): de Autonome Ontwikkeling Vanuit de eisen die de Wet milieubeheer aan een planMER stelt wordt de voorgenomen activiteit vergeleken met de autonome ontwikkeling. Daarvoor geldt dat in eerste instantie de huidige situatie in het referentiejaar 2020 beschreven moet worden en vervolgens de te verwachte autonome ontwikkelingen. Het gaat om de ontwikkelingen die voortkomen uit autonoom (reeds vastgesteld) beleid. De referentiesituatie 26 bestaat uit: • • •
De huidige feitelijke situatie (vertrekpunt is geweest alle vergunde activiteiten die zijn gerealiseerd, uitgezonderd illegale activiteiten) De toekomstige, zekere ontwikkelingen binnen en buiten het plangebied: dit zijn bestemde en vergunde activiteiten die zeker binnenkort ingevuld worden Generieke, plan overstijgende ontwikkelingen, zoals normen die voortvloeien uit het strikt handhaven van het Besluit Huisvesting (voor veehouderij) of het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit
Bron van deze opsomming is de Factsheet Referentiesituatie in MER voor bestemmingsplan van de Commissie voor de m.e.r. van 29 mei 2012
26
68/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Figuur 4.3 Toelichting op de manier waarop de referentie situatie vanuit de Wm is vastgesteld
Vanuit het ruimtelijk spoor zijn er geen relevante autonome ontwikkelingen waar rekening mee gehouden moet worden. Vanuit de sectorale wetgeving is die er wel. Het Besluit emissiearme huisvesting schrijft namelijk voor dat de ammoniakemissies voor een aantal hoofdcategorieën dieren aan de grenswaardes uit het besluit moeten voldoen. Voor deze diergroepen zijn daartoe een aantal emissiegrenswaarden vastgesteld zonder dat is voorgeschreven met welke middelen deze grenswaarden gehaald dienen te worden. Op grond van het Besluit emissiearme huisvesting mogen alleen nog huisvestingssystemen met een emissiefactor die lager is dan of gelijk is aan de maximale emissiewaarde, toegepast worden. Als op alle bestaande stallen de vanuit het Besluit emissiearme huisvesting opgelegde maatregelen worden geïnstalleerd om te kunnen voldoen aan de grenswaarden, zonder dat er sprake is van groei van de dierstapel, dan zal de vergunde gebiedsemissie dalen met ongeveer 10 % tot ruim 1,1 miljoen kg/N/jaar. De stikstofdepositie op de omgeving neemt in de autonome ontwikkeling dus ook iets af ten opzichte van de huidige situatie. Dit is het resultaat van de emissiebeperkende maatregelen die vanuit het Besluit emissiearme huisvesting genomen zullen moeten worden.
4.3
Worstcase alternatief: maximale ontwikkelmogelijkheden landbouwsector
Vervolgens wordt vastgesteld wat het maximaal mogelijke effect kan zijn vanuit het bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’ (‘worstcase’). Dat is gedaan door uit te gaan van de uitgangspunten en randvoorwaarden zoals die staan samengevat in paragraaf 3.3. Daarbij worden geen extra emissiebeperkende maatregelen voorzien ten opzichte van het Besluit emissiearme huisvesting. Voor het maximaal opvullen van elk bouwvlak is daarbij uitgegaan van de maximale toename die nog past binnen de planologische randvoorwaarden. Zo geldt bijvoorbeeld (op basis van provinciaal beleid) dat binnen gebouwen ten hoogste één bouwlaag mag worden gebruikt voor het houden van dieren. Op basis van de in bijlage 5 onderbouwde maximale vulgraad van 50 % is een worstcase gebiedsemissie berekend van bijna 3 miljoen kg/N/jaar. Het effect van deze toename op de depositie staat weergegeven in de onderstaande figuur.
69/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Figuur 4.4 Verschil van de depositie vanuit het worstcase gebruik van de huidige bouwvlakken ten opzichte van de huidige situatie (dus groei zonder extra emissie beperkende maatregelen)
Grenzend aan het plangebied, net over de Duitse grens en in de gemeente Haaksbergen, liggen een aantal stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden. Deze gebieden zijn gevoelig voor iedere toename van de depositie van verzurende en eutrofiërende (uitspoelende) stoffen omdat hier in de huidige situatie de Kritische Depositie Waarde 27al wordt overschreden. Daarom kan bij een dergelijke toename van de gebiedsemissie niet worden uitgesloten dat er significant negatieve effecten op zullen treden op de desbetreffende instandhoudingsdoelstellingen.
4.4
Planalternatief
Omdat er in de worstcase sprake blijkt te zijn van significant negatieve effecten op in (de omgeving van) het plangebied aanwezige Natura 2000-gebieden, worden, als onderdeel van de passende beoordeling, maatregelen onderzocht die kunnen voorkomen dat er sprake zal zijn van dergelijke ongewenste effecten. 4.4.1 Planologisch slot op de muur In eerste instantie is onderzocht wat de effecten zouden kunnen zijn van het aanbrengen van een planologisch slot-op-de-muur. Een dergelijk slot-op-de-muur heeft gevolgen voor de omgeving, maar vooral voor de bedrijfsvoering. Het eindbeeld kan langs drie sporen worden bereikt: • Fixeren van de harde veestalmuren op de nu geldende situatie • •
Fixeren van het aantal dieren dat wordt gehouden Fixeren van de stikstofemissie / depositie op de nu geldende situatie
De KDW is op dit moment de best beschikbare academisch vastgestelde maat voor de gevoeligheid van een habitattype, ook in de Duitse context.
27
70/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Opgemerkt wordt dat in alle drie varianten het depositieprofiel van de huidige situatie niet verandert. Deze planregels kunnen dus, na invoering, significante effecten voorkomen ten opzichte van het huidig gebruik. 4.4.2 Fixeren van de harde muren Het is in principe mogelijk om binnen het plangebied geen uitbreiding toe te staan van de ruimte die nu wordt gebruikt door gebouwen waarin dieren gehouden kunnen worden. In dat geval zou voor elke verbouwing een (uitgebreide) planologische procedure doorlopen moeten worden of in ieder geval een omgevingsvergunning die het toe staat om, in afwijking van de bestemming, een dergelijke uitbreiding toe te staan. Een dergelijk planologisch slot op de muur garandeert dat het aantal dierplaatsen niet toe kan nemen op basis van het onderhavige plan. Het zorgt echter ook voor een zware procedurele last voor de ondernemers die, om gezond te kunnen blijven boeren, de mogelijkheid moeten hebben om (kleine) veranderingen / verbeteringen aan te kunnen brengen in de manier waarop de bedrijfsvoering plaats vindt. Als er voor zou worden gekozen om binnen de bestaande muren een andere diersoort te houden, met een per m2 hogere emissie, dan volstaat een dergelijke regeling niet. Dit handvat volstaat niet altijd en biedt in ieder geval te weinig perspectief. Het zal niet worden aangegrepen.
4.4.3 Fixeren van het aantal dierplaatsen, ook in de melkveehouderij Als het vanuit ruimtelijke overwegingen noodzakelijk is, kan worden overwogen om in het bestemmingsplan het aantal dierplaatsen vast te leggen in het bestemmingsplan (de uitspraak van 8 mei 2013 - nr. 201208118/1/R1 - bevestigt dat het vastleggen van een maximum aantal dieren in het bestemmingsplan kan). Een dergelijke invulling van een slot-op-de-muur geeft aan de ondernemers in het plangebied in ieder geval de mogelijkheid om verbeteringen aan te brengen in de bedrijfsgebouwen. Echter, omdat niet alleen het dieraantal, maar ook bijvoorbeeld het stalsysteem bepalend is voor het ruimtelijk effect zal alleen het fixeren van het aantal dierplaatsen niet het gewenste effect bewerkstelligen. Groei van de onderneming, bijna altijd een randvoorwaarde om ontwikkelingen mogelijk te maken, is ook in dit spoor echter alleen mogelijk door (uitgebreide) planologische procedures te doorlopen of in ieder geval een omgevingsvergunning aan te vragen die het toe staat om, in afwijking van de bestemming, een dergelijke uitbreiding toe te staan. Dit spoor levert wel meer flexibiliteit maar zorgt toch ook voor extra procedurele verplichtingen met alle nadelen van dien. Ook dit handvat biedt te weinig perspectief en zal niet worden benut.
4.4.4 Fixeren van de emissie / depositie Een slot-op-de-muur kan ook langs een derde spoor worden bereikt, namelijk door in de planregels een gebruiksbepaling op te nemen, ook wel aangeduid als een ‘verbale regeling’ of een
71/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
‘vangnet constructie’. In materiële zin laat een dergelijk regeling alleen ontwikkelingen toe als is aangetoond dat de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden in de nieuwe situatie niet zal toenemen ten opzichte van de huidige stikstofdepositie. Het voordeel van een dergelijke regeling is dat er voor bedrijfsontwikkelingen geen aanvullende procedures doorlopen hoeven te worden, mits de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden niet toeneemt vanwege de stikstofemissie vanuit het plangebied. Doel van het onderzoek in dit stadium is aan te tonen of, en zo ja hoeveel, ontwikkelingsruimte er voor de sector beschikbaar is vanuit een interne saldering in het gebied, zonder dat er negatieve effecten op zullen treden ter plaatse van de kwalificerende habitats in de Natura 2000-gebieden. In de onderstaande matrixtabel is weergegeven wat het effect van sectorale emissiebeperkende maatregelen kan zijn, langs het spoor van interne saldering per bouwvlak, op de stikstofemissies uit het totale plangebied. De matrix laat zien dat bij 0 % emissie reductie vanuit de dierverblijfplaatsen, de gebiedsemissie toe zal nemen van 731.705 kg/jaar tot 1.297.323 kg/jaar, als de bouwvlakken met 10 % in omvang toe kunnen nemen en een vulgraad van 50 % wordt aangehouden 28.
De matrix laat zien dat bij 80 % emissie reductie vanuit de niet-grondgebonden veehouderij en bij 54 % emissie reductie vanuit de grondgebonden veehouderij, de gebiedsemissie af zal nemen van 731.705 kg/jaar tot 515.255 kg/jaar, als de bouwvlakken met 10 % in omvang toe kunnen nemen en een vulgraad van 50 % wordt aangehouden. De gebiedsemissie af zal nemen van 731.705 kg/jaar tot 655.779 kg/jaar, als de bouwvlakken met 40 % in omvang toe kunnen nemen en een vulgraad van 50 % wordt aangehouden.
Met een vulgraad van 50% wordt bedoeld dat op 50% van het bouwvlak dierenverblijfplaatsen zijn gerealiseerd en in gebruik zijn. Op de rest van het bouwvlak is sprake van wonen en ondersteunende bedrijfsactiviteiten.
28
72/164
Kenmerk
4.5
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Mogelijkheden en effecten van het fixeren van de emissie/depositie
In deze paragraaf wordt ingegaan op de mogelijkheden die geboden worden door het fixeren van de stikstofemissie / depositie op het referentieniveau. Daarbij wordt ook gekeken naar eventuele onwenselijke gevolgen van een dergelijke maatregel. 4.5.1 Mogelijke maatregelen die de effecten kunnen voorkomen Om de negatieve effecten uit de worstcase te voorkomen zijn (planologische) maatregelen noodzakelijk. De emissieberekeningen gepresenteerd in paragraaf 4.4.4 hebben aangetoond dat bij de inzet van emissiebeperkende maatregelen op bestaande en nieuwe dierverblijfplaatsen, een groei van de bouwvlakken met 40 % redelijkerwijs mogelijk is zonder dat er sprake is van een toename van de stikstofemissies vanuit het plangebied 29. Het is daarom niet onredelijk om een voorwaardelijke beperking in het bestemmingsplan op te nemen: wijzigingen en/of uitbreidingen van de dierverblijfplaatsen zijn mogelijk, binnen het bestaande bouwvlak dan wel op een bouwvlak dat wordt uitgebreid tot maximaal 40 % van de omvang zoals die nu bij recht op de plankaart wordt vastgelegd, met dien verstande dat het gebruik van de bestaande en nieuwe dierverblijfplaatsen onmogelijk is als er sprake zou zijn van een toename van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden (als gevolg van emissies uit het bouwvlak) ten opzichte van de referentiesituatie.
Opgemerkt wordt dat het toepassen van deze regeling op basis van de uitspraak 201201041/1/R4 van 1 juni 2016 (in zake het bestemmingsplan Weststellingwerf) beschouwd kan worden als in lijn met de geldende jurisprudentie. 4.5.2 De gebruiksregel geldt niet altijd De uitspraak 201201041/1/R4 van 1 juni 2016 (in zake het bestemmingsplan Weststellingwerf) biedt in ieder geval één mogelijkheid om een uitzondering te maken op de gebruiksregel zoals die is beschreven in paragraaf 4.5.1. Deze door de Raad van State aangehaalde mogelijkheid om een uitzondering te maken op de gebruiksregel wordt gevormd door al die bouwvlakken waarvoor op de datum dat het bestemmingsplan definitief wordt vastgesteld geldt dat er een onherroepelijke vergunning Wet natuurbescherming (voorheen Nb-wet vergunning) is afgegeven 30. Tegelijk zal worden getoetst of er ter plaatse van de Duitse Natura 2000-gebieden sprake is van minder dan 7,14 mol extra N/ha/jaar. In dat geval geldt dat voldoende vast staat dat er aan de Duitse normstelling kan worden voldaan (zoals ook betoogd in de uitspraak 201502440/1/R2 d.d. 29 juni 2016).
4.6
De resultaten van de emissieberekeningen samengevat
Door emissieberekeningen is vastgesteld dat er maatregelen nodig zijn om de (agrarische) bouwvlakken in het bestemmingsplan volledig te kunnen benutten en om de agrarische bouwvlakken op basis van een generieke wijzigingsbevoegdheid te kunnen laten groeien tot een Een groei van meer dan 40% van de bouwvlakken laat weliswaar ook nog een afname van de gebiedsemissies zien, maar de uitvoerbaarheid op bedrijfsniveau van een dergelijk alternatief komt nog verder onder druk te staan dan een planalternatief dat uitgaat van een 40% toename van de bouwvlakken. 30 Voor de randvoorwaarden waaraan deze beschikking dient te voldoen wordt verwezen naar de uitspraak van 1 juni 2016 in het algemeen, en naar paragraaf 49.9 van deze uitspraak in het bijzonder 29