T_Bijlage 7 Plan MER inclusief bijlagen
Tekst van het document
73/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
maximum van 40 % van de omvang zoals die nu op de plankaart staat aangegeven, zonder dat daar significante effecten op de instandhoudingsdoelstellingen van de kwalificerende habitats in Natura 2000-gebieden uit voortvloeien. Door in een generieke gebruiksbeperking de toename van stikstofdepositie tot strijdig gebruik te verklaren kunnen significante effecten worden voorkomen. Als er op het moment van het vaststellen van het plan er sprake is van een agrarisch bouwvlak met een nog niet gerealiseerde vergunning Wnb die voldoet aan de criteria beschreven in de uitspraak van 1 juni 2016 in zake het bestemmingsplan voor Weststellingwerf geldt de gebruiksbeperking niet 31.
31 Opgemerkt wordt dat één-op-één-inpassing niet mogelijk is voor onder het PAS-regime verleende natuurvergunningen (m.u.v. de vergunningen die in die periode onder het overgangsrecht vielen en nog conform het pre-PAS-regime zijn verleend)
74/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
5 Effecten op de natuur Belangrijk onderwerp van dit planMER is het aspect natuur. Inzichtelijk is gemaakt of door ontwikkelingsmogelijkheden in het bestemmingsplan wezenlijke negatieve effecten kunnen optreden op relevante natuurwaarden. Belangrijk is daarbij ook of eventuele effecten een probleem kunnen vormen voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan ‘Buitengebied Berkelland 2020’ in het licht van natuurwetgeving. Dit hoofdstuk gaat in op de effecten op natuurwaarden. De toetsing van effecten op Natura 2000-gebieden betreft een passende beoordeling zoals bedoeld in artikel 2.8 van de Wet natuurbescherming. Daarbij is onder andere ruime aandacht besteed aan de bouwmogelijkheden binnen de agrarische bouwvlakken en aan de uitbreidingsmogelijkheden van agrarische bouwvlakken in relatie tot de milieukwaliteit binnen het Natura 2000-areaal (met name ammoniakdepositie).
5.1
Beoordelingskader
De ontwikkelingsruimte van het bestemmingsplan kan op verschillende manieren van invloed zijn op beschermde natuur. In onderstaande tabel is aangegeven welke beoordelingskaders zijn toegepast voor dit onderdeel. Tabel 5.1 Wijze van beoordeling effecten op natuur Onderdeel
Criterium
Natura 2000
Redelijke uitvoerbaarheid bestemmingsplan, betreft: Effecten op instandhoudingsdoelen
Ecologische Hoofdstructuur (EHS/NNN en GNN)
Redelijke uitvoerbaarheid bestemmingsplan, betreft:
en overige provinciaal beschermde gebieden
Effecten op wezenlijke waarden en kenmerken
Wet Natuurbescherming (soortbescherming)
Redelijke uitvoerbaarheid bestemmingsplan, betreft: Effecten op (zwaarder) beschermde soorten
De bovenstaande beoordelingskaders komen in dit hoofdstuk achtereenvolgens aan bod. Paragraaf 5.2 beschrijft de aanwezige natuurwaarden. In de navolgende paragrafen zijn de effecten per onderdeel (zie tabel 5.1) getoetst. Samen vormt dit een volledig beeld van de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan op het gebied van de natuurwetgeving. Naast effectbeoordeling op basis van gekwantificeerd onderzoek, heeft effectbeoordeling plaatsgevonden op basis van deskundigenoordeel. Achtereenvolgens komen aan bod effecten op beschermde soorten en biodiversiteit, effecten op de Ecologische Hoofdstructuur (EHS/NNN en GNN) en effecten op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Inzet van het planMER is een zodanige indicatie van te verwachten effecten te verschaffen dat het natuurlijk milieu een volwaardige plek krijgt in het planvormingsproces en dat voldoende zicht wordt geboden op de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan.
75/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Wijze van effectwaardering De te verwachte effecten worden in tabellen gewaardeerd (gescoord). Dit gebeurt met behulp van plussen en minnen in een vijfpuntsschaal. De volgende waarderingen worden onderscheiden: Tabel 5.2 Effectwaardering Symbool
Betekenis
-
Negatief effect
0/-
Licht negatief effect
0
Geen effect (neutraal)
0/+
Licht positief effect
+
Positief effect
Uit de doorrekening van het worst case alternatief (zie hoofdstuk 4) is gebleken dat maximale invulling van alle ontwikkelmogelijkheden die agrarische bouwvlakken bieden leidt tot significant negatieve effecten in omliggende Natura 2000-gebieden als gevolg van forse stikstofdepositietoenames op voor verzuring gevoelige natuur. Dat betekent dat deze worst case niet uitvoerbaar is. Omdat de worst case niet uitvoerbaar is, wordt in dit hoofdstuk enkel het planalternatief met de referentiesituatie vergeleken.
5.2
Te verwachten effecten
De ontwikkelingen die het nieuwe bestemmingsplan mogelijk maakt, en een mogelijk effect op de natuurwaarden hebben zijn: • Uitbreidingen van agrarische bedrijven • •
Het omschakelen naar niet-grondgebonden (melk)rundveehouderijen wordt uitgesloten Het uitbreiden van niet-agrarische functies, zowel gebied gebonden als niet-gebied gebonden bedrijven
• •
Regeling voor grondgebonden zonnepanelen binnen bouwvlakken en buiten/aangrenzend aan bouwvlakken Bovenplanse sloop van solitaire schuren
• • •
Splitsen van woningen Bescherming van minder dan 10 m brede landschapselementen Toestaan kleine windturbines op bouwvlakken (hoogte maximaal 25 m)
•
Het bestemmingsplan maakt activiteiten mogelijk zoals sloop van een gebouw, kleinschalige waterhuishoudkundige ingrepen of het kappen van bomen
Type effecten Effecten op natuur kunnen op verschillende manieren optreden. De typen effecten zijn te verdelen in directe en indirecte effecten. Hieronder zijn de typen effecten benoemd die kunnen optreden ten gevolge van de eerdergenoemde ontwikkelingsruimte die het bestemmingsplan biedt. Op deze onderdelen is in de ecologische effectbeoordeling getoetst aan de relevante wetgeving: Wet Natuurbescherming (Wnb), Gelders Natuurnetwerk (GNN) en de Groene Ontwikkelingszone (GO).
76/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Directe effecten • • •
Oppervlakteverlies en versnippering Verandering populatiedynamiek en bewuste verandering soortensamenstelling Kap of snoei van vegetatie
•
Aantasten of verwijderen van verblijfplaatsen
Indirecte effecten (externe werking) • • •
Verontreiniging Verstoring door geluid, licht, trilling of optische verstoring Verzuring of vermesting ten gevolge van stikstofuitstoot veehouderijen en
•
verkeersaantrekkende werking Effecten watersysteem
5.3
Huidige natuurwaarden en autonome ontwikkeling
5.3.1
Algemeen
In het plangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. In de omgeving van het plangebied liggen meerdere Natura 2000-gebieden. Het gaat daarbij om de Borkeld, het Stelkampsveld, het Korenburgerveen, Willinks Weust, Bekendelle, Buursezand & Haaksbergerveen, het Witte Veen (zie figuur 2.3) en de Duitse gebieden Zwillbrocker Venn und Ellewicker Feld, Moore und Heiden des westlichen Münsterlandes, Witte Venn/Krosewicker Grenzwald en Lüntener Fischteich und Ammeloer Venn. Verspreid over het plangebied liggen gebieden en structuren die onderdeel uitmaken van het Gelders Natuurnetwerk en de Groene Ontwikkelingszone. 5.3.2
Autonome ontwikkeling biodiversiteit
Bij de beschrijvingen van de natuurwaarden is geen nadrukkelijk onderscheid gemaakt tussen de huidige situatie en de autonome ontwikkeling. De achtergrond daarvan wordt hieronder toegelicht. Autonome ontwikkeling Voor veel zeldzame soorten in Nederland is sprake van een aanhoudende teruggang. Met name soorten die hoge eisen stellen aan de kwaliteit van het leefgebied en soorten die kenmerkend zijn voor het agrarisch landschap nemen in veel gevallen nog steeds sterk af. Deze negatieve trend valt onder meer te verklaren doordat milieucondities onvoldoende verbeteren. Door aanhoudende verdroging, vermesting, verzuring en een gebrek aan ruimtelijke samenhang blijft sprake van een ‘vervlakking’ van de biodiversiteit. (Planbureau voor de Leefomgeving, 2014). Effecten van wet- en regelgeving Er mag van worden uitgegaan dat de gebieds- en soortenbescherming in het kader van de Wet natuurbescherming (Wnb), behoud en ontwikkeling van het Nationaal Natuur Netwerk (NNN, opvolger van de EHS), het Gelders Natuur Netwerk (GNN), de Groene Ontwikkelingszone (GO) en andere ruimtelijke beschermingsregimes een belangrijke bijdrage leveren aan het remmen van de achteruitgang van biodiversiteit. Dat er desondanks toch nog steeds sprake is van een vervlakking van de biodiversiteit hangt, zoals hiervoor omschreven, dus vooral samen met een onvoldoende verbetering van duurzame milieucondities.
Hoewel de milieucondities de laatste
77/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
decennia wel verbeterd zijn, is momenteel sprake van een afvlakking van de snelheid van verbetering. Op afzienbare termijn zullen daardoor de gestelde doelen voor duurzame milieucondities voor behoud van biodiversiteit nog niet gehaald worden. Hoewel er veel onzekerheid is over de doelstellingen in de tijd, geldt wel dat de ambities voor het realiseren van de NNN grotendeels overeind blijven. In het kader van de Habitat- en Vogelrichtlijn heeft Nederland zich verder verplicht om zorg te dragen voor het behalen van de instandhoudingsdoelen voor Natura 2000-gebieden. Ook voor veel Europees en nationaal bedreigde soorten geldt dat sprake blijft van een passende soorten- en gebiedenbescherming via de Wnb, waar het gaat om bijvoorbeeld ruimtelijke ingrepen zowel binnen als buiten beschermde natuurgebieden. Inpassing in ruimtelijk beleid en toetsing Beïnvloeding van milieucondities hangt veelal samen met langlopende beleidsambities en ontwikkelingen op landelijke of zelfs internationale schaal. Deze worden niet wezenlijk beïnvloed door het ruimtelijke ordeningsspoor op lokale schaal en blijven hier verder buiten beschouwing. Vanuit het perspectief van de bestemmingsplannen wordt daarom in dit planMER als uitgangspunt genomen dat de autonome ontwikkeling van natuurwaarden op basis van geldend beleid en geldende wetgeving minimaal neutraal zal (moeten) zijn.
Dit betekent concreet dat de autonome ontwikkeling gelijk wordt gesteld aan de huidige situatie. De toetsing van effecten op natuur vindt daarom plaats op basis van de huidige situatie. 5.3.3 Soortbescherming Natuurbescherming Diverse dier- en plantensoorten zijn beschermd onder de Wnb die in dat opzicht fungeert als opvolger van de Flora- en faunawet (Ffw). In de Wnb zijn bepalingen opgenomen voor de bescherming van in het wild levende dier- en plantensoorten. Het gaat onder meer om soorten die in Nederland, maar ook in Europa in hun voortbestaan worden bedreigd. De Wnb kent drie beschermingsregimes: • • •
Vogels: het gaat hier om alle inheemse vogels in hun natuurlijk verspreidingsgebied. Ze zijn beschermd via de Vogelrichtlijn Dieren en planten: het gaat hier om alle inheemse dieren en planten. Ze zijn beschermd via de Habitatrichtlijn en de verdragen van Bern en Bonn Nationale soorten: het gaat hier om de soorten, die niet onder de reikwijdte van de Vogel- of Habitatrichtlijn vallen. Deze soorten zijn wel nationaal beschermd
De bescherming houdt in dat bij werkzaamheden of ruimtelijke ingrepen, schade aan deze soorten moet worden voorkomen. Als dit niet mogelijk is dan moet er worden gewerkt met een ontheffing. Als vogels een nest in gebruik hebben om te broeden, is dit nest altijd beschermd. De nesten van een aantal vogelsoorten zijn ook buiten de broedperiode beschermd (namelijk jaarrond). Voor deze vogels hanteerde RVO (onder de Flora- en faunawet) een indeling van de vogels met een jaarrond beschermd nest in categorie 1 tot en met 4. Ook op grond van de Wnb blijven de nesten van deze vogels jaarrond beschermd; de categorieën veranderen hierbij (vooralsnog) niet.
78/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Er bestaat ook een categorie 5 voor vogels. In deze categorie zijn meer algemeen voorkomende vogels opgenomen. Van deze soorten is voorafgaand aan ruimtelijke ontwikkelingen met mogelijke effecten op natuur, een inventarisatie gewenst. In sommige gevallen is ook van deze soorten jaarronde instandhouding van het nest noodzakelijk. Omdat deze soorten vrij algemeen voorkomen, zijn zij in deze toetsing verder niet afzonderlijk benoemd. In tabel 5.3 is weergegeven welke zwaarder beschermde soorten (ingedeeld in Vogelrichtlijn, Habitatrichtlijn en Nationale soorten) en jaarrond beschermde vogelnesten (categorie 1 tot en met 4) kunnen voorkomen in en in de omgeving van het plangebied. Hierbij is onderscheid gemaakt in soorten waarvoor het agrarisch gebied belangrijk is als leefgebied en soorten die vooral beperkt zijn tot grootschalige natuurgebieden (met grote oppervlaktes moeras, water en dergelijke). Dit onderscheid is gemaakt omdat het bestemmingsplan vooral ontwikkelingsruimte biedt in het agrarisch gebied. Het belang van het agrarisch leefgebied voor de verwachte soorten is in de navolgende alinea’s nader toegelicht. Tabel 5.3 Beschermde soorten (Wnb) die in of nabij het plangebied te verwachten zijn. Het gaat hier om soorten die ook onder de Flora- en faunawet waren beschermd
Niet cursief: soorten die voorkomen in natuurgebied, bosgebied en/of het agrarisch buitengebied Cursief: soorten die ook kunnen voorkomen in agrarisch gebied Bronnen: [NDFF; Zoogdiervereniging, 2012; Ravon, 2012; Sovon, 2012; Naturalis 1999-2010] Soortgroep
Soort
Beschermingsstatus
Bergnachtorchis
Nationale soort
Blaasvaren
Nationale soort
Drijvende waterweegbree
Habitatrichtlijnsoort
Kruipend moerasscherm
Habitatrichtlijnsoort
Schubvaren
Nationale soort
Bever
Habitatrichtlijnsoort
Boommarter
Nationale soort
Das
Nationale soort
Eekhoorn
Nationale soort
Steenmarter
Nationale soort
Waterspitsmuis
Nationale soort
Wild zwijn
Nationale soort
Boomvalk
Categorie 1-4
Buizerd
Categorie 1-4
Gierzwaluw
Categorie 1-4
Grote gele kwikstaart
Categorie 1-4
Havik
Categorie 1-4
Huismus
Categorie 1-4
Kerkuil
Categorie 1-4
Ooievaar
Categorie 1-4
Vaatplanten
Grondgebonden zoogdieren
Vogels
79/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Soortgroep
Soort
Beschermingsstatus
Ransuil
Categorie 1-4
Roek
Categorie 1-4
Slechtvalk
Categorie 1-4
Sperwer
Categorie 1-4
Steenuil
Categorie 1-4
Wespendief
Categorie 1-4
Baardvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Bosvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Brandt’s vleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Franjestaart
Habitatrichtlijnsoort
Gewone dwergvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Gewone grootoorvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Kleine dwergvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Laatvlieger
Habitatrichtlijnsoort
Meervleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Ruige dwergvleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Tweekleurige vleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Watervleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Rosse vleermuis
Habitatrichtlijnsoort
Boomkikker
Habitatrichtlijnsoort
Heikikker
Habitatrichtlijnsoort
Kamsalamander
Habitatrichtlijnsoort
Knoflookpad
Habitatrichtlijnsoort
Poelkikker
Habitatrichtlijnsoort
Rugstreeppad
Habitatrichtlijnsoort
Beekprik
Nationale soort
Grote modderkruiper
Nationale soort
Libellen
Gevlekte witsnuitlibel
Habitatrichtlijnsoort
Reptielen
Adder
Nationale soort
Hazelworm
Nationale soort
Levendbarende hagedis
Nationale soort
Ringslang
Nationale soort
Vleermuizen
Amfibieën
Vissen
Vaatplanten In het agrarisch gebied komen mogelijk enkele beschermde vaatplanten voor. Blaas- en schubvaren groeien onder meer op verhardingen en bouwwerken zoals oude muren, waterkeringen en waterputten. Kruipend moerasscherm groeit langs waterkanten, in extensief begraasde weilanden en op oude graslanden. Grondgebonden zoogdieren Een aantal grondgebonden zoogdieren kan voorkomen in het agrarisch gebied, waaronder boommarter, daseekhoorn en steenmarter (alle nationaal beschermd). Steenmarter heeft onder meer verblijfplaatsen in gebouwen zoals agrarische schuurtjes. Boommarter en eekhoorn hebben
80/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
verblijfplaatsen in bomen, maar foerageren hierbij ook in het agrarisch gebied. Ook de das foerageert in het agrarisch gebied. Het leefgebied van waterspitsmuis bevindt zich langs waterpartijen met natuurvriendelijke oevers en een rijke onderwater- en oevervegetatie. Vleermuizen Diverse vleermuissoorten kunnen voorkomen in het agrarisch buitengebied. Een deel van deze soorten maakt gebruik van bebouwing als vaste rust- en verblijfplaats. Een aantal soorten zijn voor hun vaste rust- en verblijfplaats afhankelijk van bomen. Daarnaast kunnen alle genoemde soorten gebruik maken van bijvoorbeeld bomenrijen en waterpartijen in het agrarisch gebied als vliegroute of als foerageergebied. Vogels met jaarrond beschermde nesten (categorie 1 tot en met 4) Wespendief is vrij schuw en broedt verscholen in dichte bossen met enige omvang. In het agrarisch buitengebied kunnen een aantal vogelsoorten broeden waarvan de nesten jaarrond beschermd zijn (categorie 1 tot en met 4). Zo broeden de steenuil en kerkuil in bebouwing en de huismus en gierzwaluw in en onder dakbedekking. Slechtvalk broedt op hoge gebouwen en soms op (elektriciteits)masten. Roek, buizerd, havik, sperwer, boomvalk en ransuil broeden in bomen, zoals in houtwallen in het agrarisch gebied. Algemene broedvogels Alle broedende vogels en in gebruik zijnde nesten van broedende vogels zijn beschermd.
Ook is de functionele leefomgeving rond in gebruik zijnde nesten beschermd. De functionele leefomgeving is het leefgebied dat vogels nodig hebben om een broedsel succesvol groot te brengen. Voldoende schuil, rust en foerageergebieden zijn hierbij van belang. Algemene broedvogels kunnen in een uiteenlopend type biotopen worden verwacht zoals (oevers van) watergangen, grasland, ruigte, struweel, gebouwen en bomen. Reptielen De hazelworm en levendbarende hagedis komen voor in structuurrijke weg- en spoorbermen en ruigten. Ook ringslang leeft in onder meer spoorbermen, maar wel in nabijheid van water. Amfibieën Kamsalamander en poelkikker komen, behalve in natuurgebieden, soms ook voor in het agrarisch gebied. Hierbij worden sloten, poelen en oeverhoeken als leefgebied gebruikt. Daarnaast kan de rugstreeppad voorkomen in het agrarisch buitengebied. Deze soort bevolkt relatief eenvoudig tijdelijke habitats, vooral wanneer sprake is van ondiepe wateren en vergraven zandige terreinen zoals bij braakliggende bouwterreinen. Vissen Grote modderkruiper kan in waterlopen in het agrarisch gebied voorkomen. Grote modderkruiper is vrij zeldzaam maar kan ook in waterlopen in agrarisch gebied voorkomen. Dit geldt met name voor (verlande) waterlopen met een uitbundige oever- en onderwatervegetatie.
81/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Overige soortgroepen De overige soorten zijn in hun leefgebied vooral beperkt tot natuurgebieden en komen doorgaans niet voor in het agrarisch buitengebied, hoewel een enkel zwervend exemplaar van bijvoorbeeld gevlekte witsnuitlibel niet is uit te sluiten. Nieuwe beschermde soorten In het kader van de soortbescherming zijn ongeveer 100 soorten die voorheen niet beschermd waren onder de Wnb wel beschermd. In tabel 5.4 zijn de mogelijk aanwezige beschermde soorten weergegeven. Voor de volledigheid van informatie zijn ook soorten benoemd in de tabel, waar provincie Gelderland in verordeningen voor de Wet natuurbescherming, vrijstellingsmogelijkheden zal bieden bij ruimtelijke plannen, zoals deze. De verordening is op het moment van opstellen van dit rapport nog niet definitief. Op deze soorten hoeft om die reden niet te worden getoetst in het onderhavige planMER. Tabel 5.4 Beschermde soorten (Wnb) die in of nabij het plangebied te verwachten zijn die niet beschermd waren onder de Ffw
Niet cursief: soorten die voorkomen in natuurgebied, bosgebied en/of het agrarisch buitengebied Cursief: soorten die ook kunnen voorkomen in agrarisch gebied Bronnen: [NDFF; Zoogdiervereniging, 2012; Ravon, 2012; Sovon, 2012; Naturalis 1999-2010] Soortgroep
Soort
(voorlopige) vrijstelling Provincie Gelderland
Vaatplanten
Grondgebonden zoogdieren
Akkerogentroost
Nee
Echte gamander
Nee
Groot spiegelklokje
Nee
Grote leeuwenklauw
Nee
Korensla
Nee
Wilde weit
Nee
Aardmuis
Ja
Bosmuis
Ja
Bunzing
Ja
Dwergmuis
Ja
Dwergspitsmuis
Ja
Egel
Ja
Gewone bosspitsmuis
Ja
Haas
Ja
Hermelijn
Ja
Huisspitsmuis
Ja
Konijn
Ja
Ree
Ja
Rosse Woelmuis
Ja
Tweekleurige bosspitsmuis
Ja
82/164
Kenmerk
Soortgroep
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Soort
(voorlopige) vrijstelling Provincie Gelderland
Amfibieën
Dagvlinders
Libellen
Veldmuis
Ja
Vos
Ja
Wezel
Ja
Woelrat
Ja
Bruine kikker
Ja
Gewone pad
Ja
Kleine watersalamander
Ja
Meerkikker
Ja
Bastaardkikker
Ja
Grote weerschijnvlinder
Nee
Kleine ijsvogelvlinder
Nee
Teunisbloempijlstaart
Nee
Gentiaanblauwtje
Nee
Beekrombout
Nee
Hoogveenglanslibel
Nee
Vaatplanten Ten opzichte van de Ffw is onder de Wnb de bescherming van veel vaatplanten komen te vervallen. Ook komen er vaatplanten bij die onder de Ffw niet beschermd waren. In het agrarisch gebied komen diverse beschermde vaatplanten voor beschermd onder de Wnb. Hiervan komen enkele voor in de gemeente Berkelland (zie tabel 5.3). Akkerogentroost komt met name op akkers voor. Groot spiegelklokje, grote leeuwenklauw, korensla en wilde weit hebben naast akkers ook bermen, dijken en braakliggende grond als groeiplaats. Echte gamander groeit vooral op (kalk)grasland, kale, stenige plaatsen, bosranden en zeeduinen. Grondgebonden zoogdieren Onder de Wnb worden ook alle algemeen voorkomende zoogdiersoorten beschermd. De in tabel 5.3 opgenomen soorten zijn (naar verwachting) allemaal vrijgesteld bij uitvoering van plannen. De grondgebonden zoogdieren die onder de Wnb beschermd zijn, komen met enkele uitzonderingen, allemaal ook voor in agrarisch gebied. Vleermuizen Ten opzichte van de Ffw blijft onder de Wnb de bescherming van vleermuizen gelijk. Vogels Ten opzichte van de Ffw blijft onder de Wnb de bescherming van vogels gelijk. Reptielen Ten opzichte van de Ffw blijft onder de Wnb de bescherming van de in Berkelland voorkomende reptielen gelijk.
83/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Amfibieën Onder de Wnb worden alle algemeen voorkomende amfibieën ook beschermd. De in tabel 5.3 opgenomen soorten zijn (naar verwachting) allemaal vrijgesteld bij uitvoering van plannen. De amfibieën die onder de Wnb beschermd zijn kunnen ook allemaal voorkomen in agrarisch gebied. Vissen Ten opzichte van de Ffw verdwijnt onder de Wnb de bescherming van enkele vissoorten, zoals die van bittervoorn, kleine modderkruiper en rivierdonderpad. Overige soortgroepen De overige soorten zijn in hun leefgebied vooral beperkt tot specifieke natuur(gebieden) en komen doorgaans niet voor in het agrarisch buitengebied, hoewel zwervende exemplaren niet uit te sluiten zijn. 5.3.4 Natura 2000-gebieden Rondom het plangebied liggen diverse gebieden die zijn beschermd onder de Wet natuurbescherming). In onderstaande figuur is de ligging van de Nederlandse Natura 2000gebieden weergegeven ten opzichte van het plangebied.
Figuur 5.1 Ligging van de Natura 2000-gebieden ten opzichte van het plangebied bestemmingsplan
Direct over de grens in Duitsland liggen ook de gebieden Zwillbrocker Venn und Ellewicker Feld, Moore und Heiden des westlichen Münsterlandes, Witte Venn/Krosewicker Grenzwald en Lüntener Fischteich und Ammeloer Venn. De beschermde natuurwaarden over de grens, zoals in
84/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
het Zwillbrocker Venn, zijn vergelijkbaar aan de natuurwaarden in de Nederlandse Natura 2000gebieden. Opgemerkt wordt echter dat onder vigerende Duitse wet- en regelgeving, er in Duitsland voor verzuring en eutrofiering met een minder stringente normering wordt gewerkt dan in Nederland. De in Nederland geldende instandhoudingsdoelstellingen zijn dan ook veel kritischer dan de in Duitsland beschermde doelstellingen. De Duitse doelstellingen blijven dan ook verder buiten beschouwing in deze passende beoordeling 32. Tabel 5.5 Afstand van het plangebied tot Natura 2000-gebieden Natura 2000-
Type gebied
Stikstofgevoelig
gebied
Kortste afstand tot
Opgenomen in
plangebied (km)
effectbeoordeling
Stelkampsveld
HR
Ja
0
Ja
Buurserzand &
HR
Ja
0
Ja
Korenburgerveen
HR
Ja
6
Ja
Witte Veen
HR
Ja
7
Ja
Borkeld
HR
Ja
9
Ja
Willinks Weust
HR
Ja
10
Ja
Bekendelle
HR
Ja
11
Ja
Haaksbergerveen
Op de bovengenoemde gebieden kunnen zowel directe effecten als indirecte effecten optreden (externe werking). In de bovenstaande tabel is te zien dat in alle gebieden effecten door stikstofdepositie kunnen optreden. De al dan niet stikstofgevoelige instandhoudingsdoelen voor habitattypen in deze gebieden zijn in tabel 5.6 weergegeven. Daarnaast kunnen op de nabijgelegen Natura 2000-gebieden Stelkampsveld en Buurserzand & Haaksbergerveen ook meer lokale effecten optreden, bijvoorbeeld door verstoring. Na de tabel met habitattypen zijn deze doelen per gebied nader toegelicht. Tabel 5.6 Instandhoudingsdoelstellingen voor Habitattypen van Natura 2000-gebieden Natura 2000-gebied
Habitattypen
Stikstofgevoelig
KDW (mol N/ha/jaar)
Stelkampsveld
H3130- Zwakgebufferde
Ja
571
Ja
1.214
H4030- Droge heiden
Ja
1.071
H6230vka- Heischrale
Ja
714
H6410- Blauwgraslanden
Ja
1.071
H7150- Pioniervegetaties
Ja
1.429
Ja
1.143
vennen H4010A- Vochtige heiden (hogere zandgronden)
graslanden, vochtig kalkarm
met snavelbiezen H7230- Kalkmoerassen
Er is ook geen reden te veronderstellen dat de beschermende werking van de maatregelen die in de planregels zullen worden opgenomen over de grens niet zullen werken.
32
85/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Natura 2000-gebied
Habitattypen
Stikstofgevoelig
KDW (mol N/ha/jaar)
H91E0C- Vochtige
Ja
1.857
Ja
1.071
Ja
571
Ja
1.214
H4030- Droge heiden
Ja
1.071
H5130-
Ja
1.071
Ja
500
Ja
500
H7230- Kalkmoerassen
Ja
1.143
H91D0- Hoogveenbossen
Ja
1.786
H91E0C- Vochtige
Ja
1.857
Ja
571
Ja
714
H6410- Blauwgraslanden
Ja
1.071
H7110A -Actieve
Ja
500
Ja
500
Ja
1.214
Ja
1.571
H91D0- Hoogveenbossen
Ja
1.786
H91E0- Vochtige alluviale
Ja
1.857
alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) Buurserzand &
H2310- Stuifzandheiden
Haaksbergerveen
met struikhei H3130- Zwakgebufferde vennen H4010A- Vochtige heiden (hogere zandgronden)
Jeneverbesstruwelen H7110A- Actieve hoogvenen (hoogveenlandschap) H7120ah- Herstellende hoogvenen, actief hoogveen
alluviale bossen (beekbegeleidende bossen) Korenburgerveen
H3130- Zwakgebufferde vennen H6230vka- Heischrale graslanden (vochtig kalkarm)
hoogvenen (hoogveenlandschap) H7120- Herstellende hoogvenen H7140- Overgangs- en trilvenen (trilvenen) H7210Galigaanmoerassen
bossen (beekbegeleidende bossen) 86/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Natura 2000-gebied
Habitattypen
Stikstofgevoelig
KDW (mol N/ha/jaar)
Witte Veen
H3130- Zwakgebufferde
Ja
571
H3160- Zure vennen
Ja
714
H4010A- Vochtige heiden
Ja
1.214
H4030- Droge heiden
Ja
1.071
H7110B- Actieve
Ja
786
H91D0- Hoogveenbossen
Ja
1.786
H2310- Stuifzandheiden
Ja
1.071
H3160- Zure vennen
Ja
714
H4010A- Vochtige heiden
Ja
1.214
H4030- Droge heiden
Ja
1.071
H5130-
Ja
1.071
Ja
714
Ja
1.429
Ja
1.071
Ja
714
H6410- Blauwgraslanden
Ja
1.071
H9120- Beuken-
Ja
1.429
Ja
1.429
Ja
1.429
Ja
1.429
Ja
1.857
vennen
(Hogere zandgronden)
hoogvenen (heideveentjes) Borkeld
met struikhei
(hogere zandgronden)
Jeneverbesstruwelen H6230- Heischrale graslanden H7150- Pioniervegetaties met snavelbiezen Willinks Weust
H5130Jeneverbesstruwelen H6230- Heischrale graslanden
eikenbossen met hulst H9160A- Eikenhaagbeukenbossen (hogere zandgronden) Bekendelle
H9120- Beukeneikenbossen met hulst H9160A- Eikenhaagbeukenbossen (hogere zandgronden) H91E0C- Vochtige alluviale bossen (beekbegeleidende bossen)
87/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
De in de omgeving van het plangebied liggende Natura 2000-gebieden zijn allen aangewezen vanuit de Habitatrichtlijn. De habitatrichtlijnsoorten waarvoor in deze gebieden in instandhoudingsdoel is opgenomen zijn in tabel 5.7 weergegeven. Tabel 5.7 Instandhoudingsdoelstellingen voor Habitatrichtlijnsoorten van Natura 2000-gebieden Natura 2000-gebied
Habitatrichtlijnsoort
Stelkampsveld
Geen
Buurserzand & Haaksbergerveen
H1145 Grote modderkruiper (Misgurnus fossilis) H1166 Kamsalamander (Triturus cristatus)
Korenburgerveen
H1166 Kamsalamander (Triturus cristatus)
Witte Veen
H1166 Kamsalamander (Triturus cristatus)
Borkeld
Geen
Willinks Weust
H1166 Kamsalamander (Triturus cristatus)
5.3.5
Provinciale natuurbescherming Gelderland
Gelders Natuurnetwerk Het Gelders Natuurnetwerk (GNN) is provinciaal beschermd gebied dat vergelijkbaar is met de voormalige Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het GNN maakt deel uit van het Natuurnetwerk Nederland. Het Natuurnetwerk Nederland is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Nederland, dat gericht is op het verbinden van leefgebieden om zo een zo hoog mogelijke biodiversiteit te kunnen realiseren. Het GNN is beschermd door planregels in de Omgevingsverordening Gelderland (Provincie Gelderland, 2018). Hierin is beschreven dat er in bestemmingsplannen binnen het GNN geen nieuwe functies mogelijk mogen worden gemaakt, tenzij er geen reële alternatieven zijn of er sprake is van een groot openbaar belang. Als dit niet het geval is, dan moeten negatieve effecten op de kernkwaliteiten van het gebied zo veel mogelijk worden beperkt, en moeten overige effecten worden gecompenseerd. Groene ontwikkelingszone De Groene ontwikkelingszone (GO) is beschermd door regels opgenomen in de omgevingsverordening Provincie Gelderland van december 2018 (Provincie Gelderland, 2018).
Hierin is beschreven dat er in een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden gelegen binnen de GO geen nieuwe grootschalige ontwikkelingen mogelijk gemaakt mogen worden die leiden tot een significante aantasting van de kernkwaliteiten van een gebied tenzij er geen reële alternatieven zijn en/of er sprake is van redenen van groot openbaar belang. Als dit niet het geval is, dan moeten negatieve effecten op de kernkwaliteiten van het gebied, de oppervlakte en de samenhang zo veel mogelijk worden beperkt, en moeten de overblijvende (overige) effecten de kernkwaliteiten van het gebied, de oppervlakte en de samenhang gelijkwaardig worden gecompenseerd. In een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden gelegen binnen de GO kan uitbreiding van bestaande functies met meer dan 30 procent mogelijk worden gemaakt, indien in de toelichting bij het bestemmingsplan wordt aangetoond dat de kernkwaliteiten van het betreffende gebied, in hun onderlinge samenhang bezien, per saldo substantieel worden versterkt en deze versterking is verankerd in hetzelfde dan wel een ander, gelijktijdig vast te stellen
88/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
bestemmingsplan. Daarnaast kan in een bestemmingsplan dat betrekking heeft op gronden gelegen binnen de GO uitbreiding van bestaande functies met ten hoogste 30 % mogelijk worden gemaakt, indien uit de toelichting blijkt dat de uitbreiding zodanig wordt ingepast in het betreffende landschapstype dat de kernkwaliteiten, in hun onderlinge samenhang bezien, per saldo niet significant worden aangetast. Deze inpassing dient planologisch verankerd te worden in hetzelfde dan wel een ander, gelijktijdig vastgesteld bestemmingsplan.
Figuur 5.2 Ligging van het GNN en GO binnen het bestemmingsplangebied
Kernkwaliteiten Gelders Natuurnetwerk en Groene ontwikkelingszone De kernkwaliteiten van het Gelders Natuurnetwerk zijn vastgelegd per deelgebied [zie provincie Gelderland, 2018]. Enkele voorbeelden van kernkwaliteiten zijn: • Leefgebied van lokaal voorkomende soorten • Aaneengeslotenheid met naastgelegen natuurgebieden •
Rust, ruimte en donkerte
5.3.6
Wet ammoniak en veehouderij (Wav)
In figuur 5.3 zijn de gebieden weergegeven die beschermd worden vanuit de Wet ammoniak en veehouderij (Wav). Rondom deze gebieden geldt een beschermingszone van 250 m waarin geen nieuwe veehouderijen zich kunnen vestigen en waar alleen ontwikkelingen mogelijk zijn als deze, op basis van interne saldering, geen toename van de stikstofemissie veroorzaken.
89/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Figuur 5.3 Wav-gebieden binnen de gemeente Berkelland
Zoals in het figuur duidelijk wordt, is het merendeel van deze zones door de provincie aangewezen als Ammoniakbuffergebied. Op basis van de gegevens van de omgevingsdienst is vastgesteld dat er bijna 20 intensieve veehouderijen/niet-grondgebonden veehouderijen gevestigd zijn in deze zones. Verreweg het grootste deel van de Wav-gebieden is later door de provincie opgenomen in het Gelders Natuur Netwerk (GNN).
90/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
5.4
Ecologische effectbeoordeling
5.4.1
Effecten Natura 2000-gebieden (passende beoordeling)
Bestemming Binnen het bestemmingsplangebied liggen geen Natura 2000-gebieden. De bestemming van Natura 2000-gebieden is daarom niet aan de orde. Effecten ontwikkelingsmogelijkheden De ontwikkelingsmogelijkheden die het bestemmingsplan biedt, kunnen van invloed zijn op verschillende typen gevoeligheden van Natura 2000-gebieden. In de navolgende alinea’s zijn de effecten toegelicht. De effecten zijn beoordeeld aan de hand van de instandhoudingsdoelen van de nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Hierbij worden de mogelijke effectcategorieën uit de effectenindicator 33 (Ministerie van EZ, 2016) in combinatie met de ontwikkelingsmogelijkheden uit paragraaf 5.2 behandeld. Directe effecten Oppervlakteverlies en versnippering Er is geen sprake van directe ruimtelijke ingrepen in Natura 2000-gebieden omdat deze gebieden niet met het plangebied overlappen. Verandering populatiedynamiek en bewuste verandering soortensamenstelling Deze effecten zijn geen direct gevolg van ontwikkelingen in het bestemmingsplan. Deze aspecten blijven verder buiten beschouwing. Indirecte effecten (externe werking) Verontreiniging Het bestemmingsplan biedt geen ruimte aan ontwikkelingen die verontreiniging in Natura 2000gebieden veroorzaken. Dit aspect blijft dus verder buiten beschouwing.
Verstoring door geluid, licht, trilling of optische verstoring Het bestemmingsplan maakt geen ontwikkelingen mogelijk die leiden tot een toename van verstoring van soorten waarvoor de Natura 2000-gebieden zijn aangewezen. De ontwikkelingen vinden buiten de beschermde natuurgebieden plaats in gebieden waar in de huidige situatie al menselijk gebruik plaatsvindt. Het bestemmingsplan maakt het wijzigen en/of vergroten van agrarische bouwvlakken mogelijk onder de voorwaarde dat de bescherming van natuurwaarden van aangrenzende bos- en natuurgebieden en/of voor verdroging gevoelige natte natuur- en bosgebieden niet onevenredig worden aangetast. De uitbreidingsmogelijkheden op agrarische bouwvlakken zijn daarnaast van dusdanig lokale aard dat deze niet van invloed zijn op de Natura 2000-gebieden via verstoring door geluid, licht, trilling of optische verstoring. 33 Opgemerkt wordt dat er vanuit wordt gegaan dat de effectenindicator in de Duitse Natura 2000-gebieden op eenzelfde manier kan worden toegepast als in Nederland.
91/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Verzuring of vermesting ten gevolge van stikstofuitstoot veehouderijen en verkeersaantrekkende werking Stikstofdepositie draagt op dit moment sterk bij aan verzuring en vermesting in natuurgebieden. Met name landbouw, industrie en verkeer vormen de belangrijkste bronnen van stikstofuitstoot. Het bestemmingsplan maakt het bebouwen van en/of het wijzigen/vergroten van agrarische bouwvlakken mogelijk onder de voorwaarde dat er vooraf dient te worden aangetoond dat er geen sprake is van een significante toename van de ammoniakdepositie in een Natura 2000-gebied, gelet op de instandhoudingsdoelstellingen van het betreffende Natura 2000-gebied. In het kader van de passende beoordeling is met AERIUS een modelberekening gemaakt van de stikstofdepositie door de mogelijke ontwikkelingen uit het bestemmingsplan. Hiervoor zijn verschillende scenario’s berekend. Hieruit blijkt dat, als de voorgestelde planregels in acht worden genomen (significant) negatieve effecten zijn uitgesloten. Voor de onderbouwing van deze conclusies wordt verwezen naar hoofdstuk 4. De beschermde werking van de planregels werkt ook door in de Duitse Natura 2000-gebieden, net over de grens. Effecten watersysteem (verdroging) Het bestemmingsplan maakt ter plekke van omliggende Natura 2000-gebieden geen wezenlijke (grootschalige) ingrepen in het watersysteem mogelijk.
De te verwachten hydrologische maatregelen betreffen bijvoorbeeld tijdelijke bemaling bij (nieuw)bouw en ontwatering van weilanden. Gezien de lokale aard van deze maatregelen worden geen negatieve effecten op watersystemen in deze beschermde gebieden verwacht. Er treden geen negatieve effecten door verdroging, vernatting, verandering stroomsnelheid, verandering overstromingsfrequentie of verandering dynamiek substraat op in Natura 2000-gebieden, ten gevolge van de planregels. Cumulatie Een cumulatietoets is alleen aan de orde wanneer sprake is van effecten die afzonderlijk niet significant zijn maar dat in samenhang met andere effecten binnen het plan of effecten van andere plannen en projecten wel kunnen zijn. Navraag bij de gemeente leert dat binnen en net buiten het plangebied geen ontwikkelingen spelen die betrokken dienen te worden bij een cumulatietoets. Conclusie Het bestemmingsplan is aangaande de bescherming van Natura 2000-gebieden redelijkerwijs uitvoerbaar. Ontwikkelingsmogelijkheden zoals bebouwing van en/of wijziging/vergroting van agrarische bouwvlakken, leiden vanwege het stellen van randvoorwaarden op het gebied van stikstofemissie- en depositie naar verwachting niet tot negatieve effecten op instandhoudingsdoelen van Natura 2000-gebieden. Het effect op Natura 2000-gebieden is dus als ‘neutraal’ beoordeeld.
92/164
Kenmerk
5.4.2
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Effecten op de Gelders Natuurnetwerk (GNN) en Groene Ontwikkelingszone (GO)
In deze paragraaf is getoetst wat de effecten van het bestemmingsplan zijn op het GNN. Daarnaast is gekeken wat de effecten van het bestemmingsplan zijn op de GO. Het bestemmingsplan maakt een aantal ontwikkelingen mogelijk. Dit kan op de volgende manieren van invloed zijn op het GNN en op de GO: • Direct effect door ruimtegebruik (oppervlakteverlies en versnippering) • Direct effect door verstoring door uitbreidingsmogelijkheden agrarische bedrijven •
Indirect effect door verstoring door geluid, licht, trillingen, optische verstoring of mechanische effecten
Ruimtegebruik: bestemming Het areaal aan GNN en GO binnen het plangebied is adequaat bestemd als ‘natuur’, ‘bos’, ‘water’, alsmede door middel van de gebiedsaanduidingen over alle bestemmingen, waaronder de agrarische gebiedsbestemmingen. Deze gronden zijn bestemd voor onder andere de bescherming van droge en natte natuurwaarden en landschapswaarden. Dit uit zich door beperkte ontwikkelmogelijkheden. De GNN en GO zijn zodoende gepast bestemd. Ruimtegebruik: uitbreidingsmogelijkheden agrarische sector Binnen de GNN en GO zijn binnen de agrarische bouwvlakken uitbreidingen van agrarische bedrijven mogelijk. De locaties van de bouwvlakken komen echter overeen met de ligging van de (overigens grotere) bouwvlakken in de geldende bestemmingsplannen. De bouwvlakken in het nieuwe bestemmingsplan zijn, net als de andere bestemmingen, ingepast in het GNN en GO door middel van een gebiedsaanduiding voor GNN respectievelijk GO, met een beschermende regeling voor deze gebieden. Derhalve is er geen effect van het bestemmingsplan door toename van ruimtebeslag van het GNN en GO. Verstoring Uitbreiding van agrarische bedrijven wordt door het bestemmingsplan toegestaan binnen specifieke bouwvlakken. Mogelijk zal de verstoring, horende bij de exploitatie van agrarische bedrijven, in de gebieden die zijn aangewezen als GNN en/of GO, iets toenemen ten opzichte van de huidige situatie.
Deze toename is echter marginaal ten opzichte van de verstoring als gevolg van de huidige agrarische bedrijvigheid, terwijl de geldende bestemmingsplannen gemiddeld genomen aanzienlijk grotere agrarische bouwvlakken kennen. Gelet op het voorgaande heeft het nieuwe bestemmingsplan op het vlak verstoring geen (significant) effect. Conclusie Het bestemmingsplan heeft de bescherming van het GNN/GO voldoende ingepast in de planregels. De ontwikkelingsmogelijkheden leiden niet tot aantasting van deze gebieden. Het effect wordt als neutraal beoordeeld.
93/164
Kenmerk
5.4.3
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Effecten beschermde soorten
Het leefgebied van zwaarder beschermde soorten die kunnen voorkomen in het plangebied is grofweg onder te verdelen in twee groepen: • (Bosrijke en waterrijke) natuurgebieden •
Het agrarisch gebied
Grote (bosrijke en waterrijke) natuurgebieden Effecten op soorten die vooral voorkomen in natuurgebieden (zie tabel 5.8) worden voorkomen door de beperkende bouw- en gebruiksregels in deze gebieden (bestemming natuur). Hierbinnen worden dusdanig weinig ontwikkelingen mogelijk gemaakt, dat er geen belemmeringen zijn voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Het agrarisch buitengebied Bescherming van het leefgebied van soorten in overige delen van het agrarisch gebied is in de bestemmingsplanregels slechts beperkt vastgelegd. Dit is ook niet noodzakelijk. Ontwikkelingsmogelijkheden die effect kunnen hebben op deze soorten zijn vooral beperkt tot agrarische bouwblokken. Lokaal kunnen de volgende typen werkzaamheden effect hebben op beschermde soorten: bouw- en sloopwerkzaamheden, het kappen van beplanting of het kleinschalig aanpassen van ontwatering. Hoewel door het lokale karakter van deze ontwikkelingen de duurzame instandhouding op gebiedsniveau niet snel in het geding is, kan bij uitvoering wel sprake zijn van een overtreding van verbodsbepalingen en een daaruit volgende ontheffingsplicht. In de bestemmingsplanregeling wordt bovendien ingestoken op het verrichten van ecologisch onderzoek als voorwaarde voor het verlenen van medewerking aan binnenplanse afwijkingen of planwijzigingen.
Uitvoeringspraktijk De uitvoeringspraktijk van de ontheffingverlening Wnb leert dat er doorgaans een duidelijke voorkeur is voor het zoveel mogelijk voorkomen of beperken van de negatieve effecten. Dit geldt dan ook als voorwaarde voor het voorkomen van een ontheffingsplicht of het verkrijgen van een ontheffing als dit onverhoopt toch nodig is. Voor alle genoemde beschermde soorten bestaan er in de praktijk ruime mogelijkheden om effecten te voorkomen of te minimaliseren door een passende locatiekeuze, inrichting en uitvoeringstijdstip. Zo nodig kunnen aanvullend ook mitigerende (verzachtende) maatregelen worden getroffen zoals het realiseren van alternatieve broedgelegenheid (bijvoorbeeld nestkasten) of kan de kwaliteit van het omringende leefgebied worden behouden of zelfs verbeterd. Hierbij is het werken volgens een gericht plan of werkprotocol noodzakelijk. Ook is het mogelijk om te werken onder een goedgekeurde gedragscode.
94/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Tabel 5.8 Inschatting van geschikt leefgebied, effectbepaling en voorbeelden mogelijke mitigerende maatregelen van enkele soorten (niet limitatief) Soort
Inschatting geschikt
Mogelijke effecten
leefgebied Vaatplanten
Mogelijke mitigerende maatregelen
Sporadisch zijn geschikte
Vernietigen standplaatsen
Verplaatsen van planten
standplaatsen aanwezig
door kleinschalige
naar geschikte
in slootoevers en bermen.
vergravingen of
standplaatsen. Conform
kleinschalige
verschillende door het
aanpassingen aan
bevoegd gezag
waterhuishouding
goedgekeurde Gedragscodes.
Boommarter, das,
Verblijfplaatsen in bossen
Kleinschalige
Niet nodig, betreft
eekhoorn
foerageergebied (deels)
ontwikkelingen in
kleinschalige effecten in
in agrarische gebieden
foerageergebied
foerageergebied. Voldoende leefgebied blijft aanwezig en verblijfplaatsen blijven onaangetast
Steenmarter
Verblijfplaatsen in
Bij sloop of grootschalige
Ontoegankelijk maken
schuren, kelders en
verbouwing kunnen
gebouwen of gebruik
zolders in of nabij het
verblijfplaatsen
afweermiddelen op basis
buitengebied
verdwijnen
van gemeentelijke ontheffing
Buizerd, havik,
Op en direct rond
Bij het kappen van hoge
Niet van toepassing mits
slechtvalk, sperwer,
agrarische bouwvlakken
bomen op en langs
voldoende bomen en
boomvalk
is doorgaans
agrarische bouwvlakken
bosschages op en rond
hoogopgaande beplanting
verdwijnt nestgelegenheid
deze agrarische
aanwezig. Buizerd, havik,
en mogelijk een jaarrond
bouwvlakken blijven
sperwer en boomvalk zijn
beschermd nest
staan. Eventueel
wat minder kritisch qua
aanplanten van bomen en
locatiekeuze kunnen in
bosschages. Zie ook
deze erfbeplanting tot
soortenstandaard 34
broeden komen. Slechtvalken hebben hoge masten en hoge gebouwen met daarin nestkasten nodig om in te broeden. Deze soort zal incidenteel in het plangebied aanwezig zijn
Bron: http://www.rvo.nl/onderwerpen/agrarisch-ondernemen/beschermde-planten-dieren-en-natuur/flora-enfaunawet-ffw/ontheffing-vrijstelling/soortenstandaard
34
95/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Soort
Inschatting geschikt
Mogelijke effecten
leefgebied Ransuil
Mogelijke mitigerende maatregelen
Bosschages en dichte
Door het kappen van
Behoud van voldoende
naaldbomen in tuinen zijn
bomen verdwijnt
bosschages en open
geschikt als nestlocatie
broedgelegenheid en
landschap om te
en vaste rust- en
mogelijk een jaarrond
foerageren. Eventueel
verblijfplaats. Voldoende
beschermde verblijfplaats
aanplanten van bomen in
nesten van zwarte kraai
de nabijheid van geschikt
en ekster die als nest van
foerageergebied
de ransuil kunnen dienen. Uitgestrekt agrarisch gebied biedt voldoende foerageermogelijkheden Steenuil
Het plangebied biedt
Zeer gevoelig voor
Inventariseren van
geschikt leefgebied in de
ruimtelijke ontwikkelingen
territoria van steenuilen.
vorm van erven met
door de onlosmakelijke
Plekken waar geen
schuren die in
samenhang tussen de
steenuilen zitten of waar
nestgelegenheid
vaste verblijfplaats en de
gebouwd wordt geschikt
voorzien. Boerderijen met
functionele leefomgeving
maken voor steenuilen in
bomenrijen, paaltjes,
(foerageergebied) in de
combinatie met het
grasland, rommelhoekjes
directe omgeving van de
aanbieden van
voorzien in geschikt
vaste verblijfplaats
alternatieve vaste
foerageergebied
verblijfplaatsen (nestkasten). Zie ook soortenstandaard
Kerkuil
Het plangebied biedt
Gevoelig voor ruimtelijke
Inventariseren van
geschikt leefgebied in de
ontwikkelingen.
territoria van kerkuilen.
vorm van erven met
Vergelijkbaar met steenuil
Op plekken waar geen
schuren die in
maar kerkuil is in staat
kerkuilen zitten of waar
nestgelegenheid
om foerageergebieden te
gebouwd wordt kan een
voorzien. Boerderijen met
bereiken die verder van
alternatieve vaste
bomenrijen, paaltjes,
zijn vaste verblijfplaats af
verblijfplaats (nestkast)
grasland, rommelhoekjes
liggen
worden aangeboden in
en uitgestrekt agrarisch
een gebouw dat geschikt
gebied voorzien in
is als broedlocatie en
geschikt foerageergebied
binnen het bereik van geschikt foerageergebied ligt. Zie ook soortenstandaard
Gierzwaluw, huismus
Veel type gebouwen
Bij aantasting
Mitigerende maatregelen
en vleermuizen
(woningen, schuren etc.)
verblijfplaatsen (sloop)
bestaan uit het - na
herbergen potentiële
kunnen effecten
inventariseren -
verblijfplaatsen.
optreden. Het
aanbrengen van tijdelijke
bestemmingsplan maakt
of permanente
96/164
Kenmerk
Soort
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Inschatting geschikt
Mogelijke effecten
leefgebied
Mogelijke mitigerende maatregelen
dat niet rechtstreeks
alternatieve
mogelijk.
verblijfplaatsen (vogelkasten of geschikte vleermuiskasten).
Daarnaast kunnen de
Kap van bomen kan
Zie ook soortenstandaard
bomen op en om
resulteren in aantasting
voor huismus,
agrarische bouwvlakken
van vliegroutes of
gierzwaluw, gewone en
een rol spelen als
paarplaatsen. Ook
ruige dwergvleermuis en
paarplaats voor de ruige
renovaties of
gewone
dwergvleermuis en als
verbouwingen kunnen
grootoorvleermuis.
onderdeel van vliegroutes
verblijfplaatsen aantasten
Aantasting van vliegroutes kan voorkomen worden door het (her)plaatsen/of planten van bomen of struikgewas. Zie ook soortenstandaard
Ooievaar
Nestelt op speciale
Bij aantasting (sloop,
Mitigerende maatregelen
ooievaarspalen of op
renovatie of grote
zijn eenvoudig namelijk
speciale geprepareerde
verbouwingen) kunnen
uit het aanbieden van een
plekken op daken, bomen
effecten optreden. Het
nestpaal op een
in het plangebied lijken
bestemmingsplan maakt
geschikte locatie
niet geschikt te zijn
dat niet rechtstreeks mogelijk
Roek
Bosjes of bomenrijen in
Koloniebroeder, daardoor
Inventariseren
agrarisch gebied zijn
gevoelig voor kap van
broedkolonie. Zo nodig
geschikte locaties voor
bomen. Hierdoor kan een
bomen met broedkolonie
broedkolonies
hele broedkolonie
ontzien, of aanbieden
verdwijnen
alternatieven nestlocaties. Zie ook soortenstandaard
Wespendief
Broedt in loofbos of
Aantasting nestplaats of
Behoud van voldoende
gemengde bossen. Voedt
foerageergebied
bosgebied en bijen- en/of
zich aan bijen- en/of
wespenkolonies.
wespenvolken
Eventueel aanplanten van bomen in de nabijheid van geschikt foerageergebied
Rugstreeppad
Geschikt leefgebied komt
In staat om snel nieuw
Afschermen van
voor in het gehele gebied.
leefgebied te koloniseren.
werkgebieden zodat
Voortplantingswateren
Bij de beperkte ruimtelijke
kolonisatie wordt
bestaan uit de -kleine-
ontwikkelingen die het
voorkomen.
watergangen. Landhabitat
bestemmingsplan
97/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Soort
Inschatting geschikt
Mogelijke effecten
leefgebied
Mogelijke mitigerende maatregelen
kan onder andere
toestaat is een kans dat
Eventueel aanwezige
bestaan uit schuilplaatsen
de rugstreeppad het
dieren wegvangen en in
onder of nabij bebouwing
gebied koloniseert,
tijdelijk alternatief habitat
voortzetting van de
(evt. nieuwe
werkzaamheden is dan in
watergangen) uit zetten.
overtreding van de Wnb. Bij vergraving van watergangen kan schade optreden Bij vergraving van watergangen dient aangrenzend alternatief leefgebied voorhanden te zijn en/of kunnen de watergangen geschikt gehouden blijven. Zie ook soortenstandaard Boomkikker
Geschikt landhabitat
Bij werkzaamheden aan
Mitigerende maatregelen
aanwezig in struweelzone
bos, houtwallen en
bestaan onder andere uit
van bosranden,
struweel kan landhabitat
werkzaamheden doen
houtwallen en de zuidkant
aangetast raken. Bij
plaatsvinden buiten de
van braamstruwelen.
vergraving van poelen
kwetsbare periode,
Voortplantingshabitat in
kan aantasting van
werkzaamheden
ondiepe, open gelegen
voortplantingshabitat
gefaseerd in ruimte en tijd
poelen met goede oever-
optreden
uitvoeren, en individuen
en watervegetatie
wegvangen en verplaatsen naar alternatief geschikt habitat
Grote modderkruiper
Geschikt leefgebied is
Bij vergraving van
Mitigerende maatregelen
aanwezig in alle
watergangen kan schade
bestaan uit het creëren
deelgebieden.
optreden
van geschikt alternatief
Voortplantingswateren
leefgebied (watergangen)
bestaan uit de kleinere en
en/of geschikt houden
grotere watergangen
van de te vergraven watergang en tijdens uitvoering voorkomen van verwonding en doding van individuen. Zie ook soortenstandaard
98/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
Vrijgestelde soorten Wnb Gezien de minder specifieke eisen die gesteld worden aan de functionele leefomgeving van deze soorten zijn er voldoende mogelijkheden om in mitigerende maatregelen te nemen om negatieve effecten te voorkomen. Effecten op soorten beschermd onder de Wnb, vallen samen met wat beschreven is in voorgaande paragrafen. Bijkomende beschermde soorten onder de Wnb die voorkomen in gemeente Berkelland zijn enkele vaatplanten, vlinders en libellen. Voor deze soorten geldt dat deze voornamelijk voorkomen in specifieke natuur(gebieden). Hiervoor geldt dan ook dat worden voorkomen door de beperkende bouw- en gebruiksregels in deze gebieden (bestemming natuur). Voor zwervende exemplaren van vlinders en libellen, of vaatplanten die ook sporadisch aangetroffen worden in agrarisch gebied zoals (graan)akkers, bestaat de mogelijkheid om eventuele negatieve effecten de mitigeren en/of te compenseren. Conclusie Op basis van de eisen die aan individuele ontwikkelingen worden gesteld en de praktische mogelijkheden om beschermde soorten in te passen in lokale ontwikkelingen, zijn als gevolg van het bestemmingsplan geen wezenlijke effecten op beschermde soorten te verwachten. Dit betekent dat ook geen belemmeringen voor de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan aan de orde zijn. Het effect is dus als ‘neutraal’ beoordeeld. 5.4.4
Effecten kleine windturbines
Onderzocht is wat de effecten van kleinschalige windturbines op erven zijn op aanwezige soorten. Het gaat om kleinschalige windturbines met een ashoogte van maximaal 25 m en miniwindturbines die op gebouwen geplaatst kunnen worden. Uitgangspunt is om windturbines via een algemene afwijkingsregel op alle bouwvlakken toe te staan, ook bij woningen, niet agrarische woningen et cetera. Beschermingsregime en effecten van windmolens op vleermuizen Alle soorten vleermuizen zijn strikt beschermd. Onder de Wet natuurbescherming vallen de soorten onder het beschermingsregime van artikel 3.5. De genoemde beschermingsregimes houden onder meer een verbod in op het opzettelijk doden van dieren. Onder opzettelijk valt ook voorwaardelijke opzet. Hiervan is sprake als iemand een handeling verricht en daarbij bewust de aanmerkelijke kans aanvaardt dat deze gedragingen tot overtreding van verbodsbepalingen leidt, zoals de dood van een dier. Het plaatsen van een windmolen valt onder voorwaardelijke opzet omdat iemand weet of kan weten dat het plaatsen van een windmolen leidt tot risico’s voor vleermuizen. In de afgelopen jaren zijn veel onderzoeksgegevens over de kans op aanvaringsslachtoffers onder vleermuizen door windmolens beschikbaar gekomen.
Hoewel vleermuizen door middel van sonar bewegende (en stilstaande) objecten in de lucht goed kunnen waarnemen (hun vlieg- en foerageergedrag is hier geheel van afhankelijk) worden ze kennelijk toch verrast door de snelheid waarmee de wieken van een windmolen kunnen ronddraaien. Het aantal vleermuizen dat wordt gedood door windmolenwieken is enigszins vergelijkbaar met verkeersslachtoffers: 1 tot 5 % van
99/164
Kenmerk
R003-1231397LBE-V03-kzo-NL
de populatie per jaar (Limpens et al., 2004). Behalve door directe aanvaringen met ronddraaiende rotorbladen kunnen vleermuizen ook indirect slachtoffer worden. Door veranderingen in de windsnelheid in en achter het rotorveld (zog-werking) kunnen vleermuizen worden meegezogen en als gevolg van onderdruk gedood worden. De meeste aandacht van onderzoeken gaat uit naar grote windturbines (Limpens et al., 2007; Boonman et al., 2013; La Heye et al., 2013; Limpens et al., 2013). Effecten van kleine turbines zijn tot nu toe onderbelicht, terwijl wel van een risico moet worden uitgegaan (schrift. meded. H. Limpens, 18-10-2016). In een handleiding voor gemeenten bij de toepassing van miniwindturbines (Agentschap NL, 2010) staan vleermuizen slechts éénmaal genoemd: ‘Wanneer het vermoeden bestaat dat miniturbines gevaarlijk kunnen zijn voor overvliegende vogels of vleermuizen, eist de vergunningverlener om een flora en faunaonderzoek te laten doen door een deskundige partij. Daaruit moet blijken of de risico’s voor de vogelsterfte op de desbetreffende locatie acceptabel zijn’. Mogelijk in het plangebied voorkomende soorten vleermuizen In het planMER is uitgegaan van de mogelijke aanwezigheid van soorten. Volgens globale verspreidingsgegevens kan in het plangebied een elftal soorten (zie tabel 5.9 ) voorkomen.
Nader onderzoek zou kunnen uitwijzen welke van deze soorten daadwerkelijk gebruik maken van het plangebied. Tabel 5.9 Vleermuissoorten (Flora- en faunawet) die in of nabij het plangebied te verwachten zijn Soort
In agrarisch
Gebouw-
Boom-
Vlieghoogte-
gebied?
bewonend?
Bewonend?
foeragerend
Baardvleermuis
Ja
Ja
Ja
Middel
Franjestaart
Ja
Ja
Middel
Gewone
Ja
Ja
Ja
Ja
Ja
Middel
Ja
Ja
Ja
Middel
Laatvlieger
Ja
Ja
Middel
Meervleermuis
Ja
Ja
Laag
Ruige
Ja
Ja
Ja
Ja
Middel
dwergvleermuis Gewone grootoorvleermuis Kleine dwergvleermuis
Ja
Middel
dwergvleermuis Tweekleurige
Hoog
vleermuis Watervleermuis
Ja
Ja
Laag
Rosse vleermuis
ja
Ja
Hoog
In de tabel is aangegeven of een soort gebruik maakt van het agrarisch gebied als leefgebied. Dit geldt voor alle genoemde soorten. Er zijn geen soorten die uitsluitend of voornamelijk beperkt zijn
100/164