CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2022

Raadsvergadering 4 juli 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarstukken 202236.798 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 5

Wat gaan we daarvoor doen? Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering. (040.050) Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering in werking. Gemeenten krijgen de regie bij de invoering van het nieuwe inburgeringsstelsel. We richten ons op een goede implementatie van nieuwe taken en inbedding in de lokale structuur. We kijken samen met onze vrijwilligers (maatjes), sleutelpersonen en cultuurverbinders hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan de nieuwe integrale aanpak van inburgering, integratie en participatie van vluchtelingen. We betrekken hierbij hoe de Weggeefwinkel een bredere functie kan vervullen voor geheel Berkelland. Kwaliteit Op basis van het implementatieplan voor de nieuwe inburgeringswet zijn we per 1 januari 2022 gestart met de nieuwe werkwijze. Door een landelijke fout bij DUO was het nog niet duidelijk welke inburgeraars onder de Wet Inburgering 2021 vielen. Hierdoor konden we nog niet daadwerkelijk starten met de Brede intake en het opstellen van Persoonlijke Plannen voor Inburgering en Participatie (PIP), met daarin de keuze voor een van de 3 leerroutes. Hiermee konden we pas in het einde van het tweede kwartaal starten. Een deel van de uitvoering van het traject wordt op basis van een Dienstverleningsovereenkomst gedaan door Fijnder Werkleerbedrijf.

Het inburgeringsprogramma wordt in Berkelland verzorgd door Interbeek Support (Zelfredzaamheidsroute en B1-route) en door Graafschap College, HAN en Radboud Universiteit (Onderwijsroute MBO, HBO, WO). 48

Aanvullend maken we gebruik van de vrijwilligerspoot van de Berkellandse aanpak, bestaande uit maatjes, sleutelpersonen, cultuurverbinders en maatschappelijke organisaties. Geld Nu de Wet Inburgering is ingevoerd en de aanpak statushouders volgend jaar in de staande organisatie wordt ondergebracht is het tijd om de balans op te maken. Inmiddels is een projectreserve opgebouwd van € 248.000 in de reserve voor de inhaalslag inburgering. Er zijn verschillende redenen waardoor we deze reserve willen behouden. - De eerste begroting is gemaakt op basis van het plan Vluchtelingen in Berkelland. Hierin stonden diverse ambitieuze plannen die niet direct konden worden uitgevoerd, bijvoorbeeld de regisseursfunctie en de aanschaf van een klantvolgsysteem. We willen deze ambities echter nog wel waarmaken. - De taakstelling huisvesting wisselt sterk en dit maakt het nodig om een buffer te hebben voor een eventuele hoge taakstelling. - Door stagnatie bij de IND en COA/AZC werden minder statushouders gekoppeld waardoor wij de taakstelling niet konden halen. Dit geldt ook voor de stagnatie op de woningmarkt, stagnatie door reisbeperkingen en dichte ambassades in de coronaperiode. Een inhaalslag op deze punten brengt extra kosten met zich mee. - Berkelland heeft als plattelandsgemeente met veel kernen hogere kosten voor de uitvoering van het inburgeringsprogramma.

Door een aantal factoren (uitstel van de inburgeringswet, vertraging van het inburgeringsprogramma) is dit tekort nog niet naar voren gekomen. - Onze bewezen succesvolle aanpak (volgens de pilot Powervrouwen) met individuele coaching, maatwerk, cultuurverbinders) brengt meer kosten dan gedekt door de bijdrage vanuit het Rijk. - De niet wettelijke activiteiten uit de Berkellandse aanpak willen we wel graag in stand houden (vrijwilligers, maatjes, weggeefwinkel, ontmoetingsruimte) - De crisisbenadering van de huisvesting van statushouders vanuit de AZC's: wij kunnen een inspanningsverplichting krijgen om extra -tijdelijke- woningen te bouwen om de AZC’s van COA te ontlasten. Het is verstandig om ook hier geld voor te reserveren. Op basis van bovenstaande willen we de resterende middelen op deze activiteit overhevelen naar 2023. Vanuit de Bekostingingsregeling opvang ontheemdem Oekraïne is in 2022 een resultaat bereikt van bij benadering € 2 miljoen. Dit resultaat is veroorzaakt doordat er aan het beging van de opvangperiode sprake was van lage huisvestings- en overige kosten. Daarnaast zijn niet alle personele kosten doorberekend aan dit onderdeel van het programma.

Speerpunt Voldoende en krachtige vrijwilligers en mantelzorgers die worden gesteund waar het nodig is. Wat willen we bereiken? • We benutten, ondersteunen en coördineren de inzet van mensen die in Berkelland maatschappelijk betrokken en actief zijn.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij realiseren een steunpunt voor mantelzorgers waar informatie, advies en ondersteuning samenkomen. Het gedachtegoed van een Knooppunt Mantelzorg draagt bij aan bewustwording en bekendheid van mantelzorg, ontlast de mantelzorger en versterkt het (bestaande) netwerk van formele en informele zorg. De noodzaak en urgentie om mantelzorgers te ondersteunen staat buiten discussie. De wijze waarop we hier als gemeente invulling aan geven hebben we geëvalueerd in 2022 en maakt vanaf 2023 onderdeel uit van ons reguliere beleid. Kwaliteit 49

In samenwerking met lokale zorgaanbieders is de informele zorg in de thuissituatie verder ontwikkeld. Hiermee kunnen mantelzorgers tijdelijk ontlast worden. Zodat de mantelzorger kan deelnemen aan activiteiten. De informele zorg wordt geleverd door (opgeleide) vrijwilligers. Regionaal is gezamenlijk met de gemeenten in de Oost Achterhoek en Doetinchem gestart met communicatie over mantelzorgregelingen en de toegang. Verder is in 2022 specifiek ingezet op de jonge mantelzorger (gastlessen over 'opgroeien met zorg' en een regionaal kamp voor jonge mantelzorgers). Geld Vooralsnog wordt het knooppunt mantelzorg bekostigd uit het uitvoeringsplan Samen denken, Samen doen. In de verantwoordingsrapportage 2021 is voorgesteld structureel invulling te geven aan het knooppunt mantelzorg met ingang van 2023. Hiervoor zijn middelen gereserveerd binnen de programmabegroting onder algemene voorzieningen. Voor 2022 hebben de ontwikkelingen op dit onderwerp geen financiële gevolgen. Wij realiseren een vrijwilligerspunt Berkelland waar vraag en aanbod elkaar bereiken. Met het realiseren van een platform Vrijwilligers geeft de gemeente Berkelland een stimulans aan het vrijwilligerswerk en het oplossen van vrijwilligersvraagstukken. Wij willen daarmee bereiken dat iedereen die met vrijwilligerswerk te maken heeft, straks het platform weet te vinden.

Het platform zorgt ervoor dat vrijwilligers leuker, makkelijker en beter hun werk kunnen doen. Het platform is een online vacaturebank waar vraag en aanbod samen komen en heeft de functie van een lokale makelaar voor het vinden, binden en verbinden van organisaties, stichtingen en verenigingen. In 2022 is het platform vrijwilligers geëvalueerd om te besluiten op welke manier we de ondersteuning aan vrijwilligers structureel vorm willen geven. Kwaliteit Het platform vrijwilligers heeft de campagne 'Vrijwilliger in beeld' georganiseerd. Er zijn filmpjes opgenomen over vrijwilligers die zich inzetten voor een vereniging of organisatie en wat dit voor hen betekent. 'Berkelland doet' is vanaf 2022 onderdeel van de Berkellandwijzer. Hiermee is dit dé online plek voor vrijwilligersmatches en burenhulp in Berkelland. Uit een evaluatie blijkt dat 'Berkelland doet' goed gevonden wordt. Structureel blijven we: - Bijeenkomsten organiseren met partners ( o.a. met Naoberfonds, Bedrijvenkring, Sportfederatie en Culturije). Met als doel kennis en ervaringen delen en verbindingen leggen om gezamenlijk te werken aan vraagstukken die leven bij verenigingen, stichtingen en musea. - De gemeente faciliteert organisaties en verenigingen zodat zij de vrijwilligers op de dag van de vrijwilliger (7 december) in het zonnetje kunnen zetten.

- Structureel bieden we een nieuwsbrief aan met actuele informatie over vrijwilligerswerk. - Het platform vrijwilligers is betrokken geweest bij de opvang van Oekraïners in de faciliterende rol richting de crisisorganisatie. Geld In 2022 wordt het platform vrijwilligers bekostigd uit het uitvoeringsplan Samen denken, Samen doen. In de verantwoordingsrapportage 2021 is voorgesteld structureel invulling te geven aan het platform vrijwilligers, met ingang van 2023. Hiervoor zijn middelen gereserveerd in de begroting onder algemene voorzieningen. Voor 2022 hebben de ontwikkelingen op dit onderwerp geen financiële gevolgen.

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000

50

Exploitatie

Realisatie 2021

2022 (vastgesteld)

2022 (Na slotwijziging)

Realisatie 2022

Lasten 040.010 Maatschappelijke ondersteuning

-11.437

-10.529

-11.312

-12.435

040.020 PGB

-235

-318

-318

-193

040.025 PGB WMO en Begeleiding

-490

-467

-467

-416

040.030 Jeugd

-12.869

-10.931

-11.637

-11.980

040.040 Algemene voorzieningen

-1.734

-2.040

-2.485

-1.894

040.050 Inburgering

-346

-983

-3.070

-2.677

040.060 Loonkosten

0

0

0

0

040.070 Stimuleren nieuwe vormen van zorg

-324

0

-680

-475

040.090 regelingen Covid19

-52

0

0

-51

040.500 Loonkosten programma Zorg voor wie dat nodig heeft

-4.602

-4.641

-5.223

-5.132

040.700 Rente en afschrijving programma Zorg voor wie dat nodig heeft

-4

-4

-4

-3

040.900 Taakstelling sociaal domein

0

0

0

0

-32.091

-29.912

-35.195

-35.256

1.260

465

465

917

Totaal Lasten Baten 040.010 Maatschappelijke ondersteuning 040.030 Jeugd

50

0

114

109

040.040 Algemene voorzieningen

23

10

110

96

040.050 Inburgering

0

601

2.439

4.324

040.070 Stimuleren nieuwe vormen van zorg

35

0

107

34

Totaal Baten

1.368

1.075

3.234

5.479

-30.724

-28.837

-31.961

-29.777

040.710 Reserves

1.533

166

1.614

1.108

Totaal Onttrekkingen

1.533

166

1.614

1.108

040.710 Reserves

-248

-822

-822

-872

Totaal Stortingen

-248

-822

-822

-872

Mutaties reserves

1.285

-656

792

236

-29.439

-29.493

-31.169

-29.541

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • • • •

Visienota 'Meedoen naar vermogen' Beleidskader Participatiewet Koersdocument Doorontwikkeling Voormekaar Beleidskader volksgezondheid 2017-2020 'Positieve gezondheid en preventie' Regiovisie Opvang en Bescherming in de Achterhoek Beleidskader Samen Denken Samen Doen Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein 2018-2020 Beleidskader preventie 2021-2025 Lokale inclusie agenda 2020-2022

51

WERKEN EN ONDERNEMEN IN EEN STERKE REGIO Een warm welkom voor werk Wat speelt er? •

•

•

•

•

•

•

Onze voortdurende aandacht gaat uit naar ondernemers met vragen, ideeën, plannen en wensen. Via de Bedrijvenkring Berkelland en ons team EZ werken we met onze ondernemers samen aan mogelijkheden voor bedrijven om zich te ontwikkelen. Veel ondernemers hebben te maken met (de naweeën van) corona en zijn of waren afhankelijk van (Rijksoverheids)-steun om te overleven. Inmiddels zijn de vooruitzichten beter, groeit de economie weer en doen we het in de Achterhoek/Berkelland op dat gebied zelfs nog beter dan het landelijk gemiddelde. Dat betekent echter niet dat we rustig achterover kunnen leunen. Er zijn nog steeds groepen ondernemers die het moeilijk hebben. We hopen vanaf 2022 echter dat het voor alle ondernemers weer 'normaal' ondernemen is en we zullen vooruit moeten kijken om de goede vooruitzichten ook in de toekomst te kunnen bestendigen. Onze winkelcentra verdienen speciale aandacht om deze ook voor de toekomst levendig te houden. Daarom zijn de afgelopen periode veel stappen gezet in de vitalisering van onze winkelcentra. We zijn in Eibergen, Neede en Borculo aan de slag via zogenaamde taskforces waarin we samenwerken met ondernemers en inwoners. Ook in Ruurlo wordt gewerkt aan een nieuw plan om Ruurlo toekomstbestendig te maken. Als gemeente faciliteren we zo nodig en zo mogelijk de gewenste ontwikkelingen. Daarbij gaat het zeker niet alleen om de openbare ruimte.

We doen actief mee bij herinrichting of herontwikkeling van ‘onaantrekkelijke’ locaties/panden. We maken daarbij gebruik van de extra middelen die we daarvoor beschikbaar hebben, zoals de herstructureringsreserve of extra impulsgelden voor vitale kernen. Regionaal blijven we als Achterhoek de handen ineen slaan om onze gemeenschappelijke aantrekkelijkheid voor ondernemers en potentiële werknemers te vergroten. De Achterhoek profileert zich als smarthub Achterhoek (www.smarthub.nl) met kansen voor de Achterhoekse smart industry. Dit biedt niet alleen kansen voor de (hightech) maakindustrie, maar ook voor sectoren als agro/food, zorg en vrijetijdseconomie. De economische vooruitzichten zijn door de coronapandemie flink verslechterd. Daardoor komen er meer mensen aan de zijlijn te staan. Toch is in verschillende sectoren de vraag naar goedgeschoolde medewerkers zo groot dat het niet lukt om vacatures te vervullen. Dat maakt extra inzet en creatief samenwerken van alle betrokken partijen noodzakelijk. De juiste mensen op de juiste plek en werk voor iedereen! Ook voor mensen die hierbij een extra steuntje nodig hebben. Om te komen tot een breed en samenhangend aanbod voor inwoners met een achterstand op de arbeidsmarkt, stelden we in 2019 de visie doorgaande ontwikkellijn vast. Hierin is met nadruk plaats voor lokale initiatieven (in 2019 geëvalueerd).

In 2019 werden door een bestuursopdracht aan SDOA (Nu: Fijnder) de contouren geschetst voor het traject ‘Samen aan het stuur’. Dit traject heeft grote gevolgen voor de verdere taakinvulling van deze organisatie en de rol die we als gemeente hebben. Meldingen van inwoners komen binnen bij de gemeente en wanneer het nodig is, vindt een doorverwijzing plaats naar de tweedelijns uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. De ondersteuning aan inwoners wordt integraal en zo veel mogelijk lokaal georganiseerd. Op het gebied van armoedebestrijding is een aantal projecten uit het uitvoeringsprogramma gaande. Er is een digitale financiële wegwijzer gelanceerd, er is een breed platform voor schuldhulpverlening en we starten in 2020 met een traject rondom de vroegsignalering van schulden. We werken aan een goed vrijetijdsaanbod het hele jaar door op basis van het beleid ‘Beleef het in Berkelland’. We blijven aangesloten bij de regionale vrijetijdsagenda en zijn ervan overtuigd dan onze lokale ondernemers meeprofiteren van het sterke merk Achterhoek. 52

Speerpunt Promotie van Berkelland (en de Achterhoek). Wat willen we bereiken? • Promotie van Berkelland: waar je je snel thuis voelt, met fijne, gastvrije mensen, waar het prettig wonen, recreëren en werken is.

Wat gaan we daarvoor doen? Plan maken en uitvoeren waarbij duidelijk is wat de strategie is, hoe promotie effectief kan worden ingezet en welke doelgroepen we daarmee bereiken. (050.120) We hebben een projectplan gemaakt met een marsroute. Via het inwonerpanel hebben we onderzoek gedaan naar de identiteit en het profiel van Berkelland en een concept ‘Merkpaspoort’ gemaakt. Deze is getoetst in workshops voor B&W, Raad en Jongerenraad en interviews met ondernemers. We zijn halverwege de marsroute van het projectplan en werken nu aan een strategisch actieplan voor de profilering van Berkelland (promotie, marketing, branding). Er is tot en met 2021 budget voor deze activiteit begroot. Daarna niet meer. Kwaliteit Voor het project 'Positionering van Berkelland' (promotie, branding, citymarketing) is een marsroute uitgezet met als onderdelen: Identiteit, Positionering, Strategie en Organisatie. De onderdelen 'Identiteit' en 'Positionering' zijn afgerond en opgenomen in het merkpaspoort van Berkelland, dat de raad op 8 maart 2021 heeft vastgesteld. Het college van B&W heeft vervolgens 'Strategieën voor de profilering van Berkelland' vastgesteld. Het onderdeel strategie is daarmee afgesloten. Een strategisch actieplan met organisatieopzet ligt klaar om uitgevoerd te worden. Dit is een strategisch actieplan om Berkelland voor bewoners, bedrijven en bezoekers te profileren.

Geld Vanwege gebrek aan capaciteit / prioritering van de beschikbare ruimte om projecten op te kunnen pakken is in 2022 nog niet gestart met de uitvoering van het strategisch actieplan om Berkelland voor Bewoners, Bedrijven en Bezoekers te profileren.

Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland en de regio.

Wat gaan we daarvoor doen? We denken snel en actief mee met ondernemers. (We leggen de rode loper uit.) We proberen actief in te spelen op wensen, ideeën, plannen en vragen van nieuwe en bestaande ondernemers binnen én buiten onze gemeente (nieuwvestiging). We scheppen randvoorwaarden zodat ondernemers ‘direct’ weten wat de mogelijkheden zijn (bedrijvenatlas) en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan. We zorgen voor een warm welkom. Ook kijken we naar de toekomst. Wat is er nodig om in de toekomst aantrekkelijk te zijn en te blijven? Zo oriënteren we ons op de toekomstige behoefte aan bedrijventerreinen. Kwaliteit Ook in 2022 is (pro)actief partnerschap met onze ondernemers een belangrijk speerpunt. We denken mee bij ontwikkelingen en vragen, maar ook bij stagnatie en problemen. De nauwe samenwerking met en binnen de Bedrijvenkring Berkelland wordt door betrokkenen als zeer positief ervaren. Ook vinden er (na corona) weer veel bedrijfsbezoeken en externe afspraken 53

plaats en worden er samen meerdere projecten opgepakt. Deze hebben betrekking op o.a. toekomstbestendige bedrijventerreinen, (door)ontwikkeling centra, aansluiting onderwijs arbeidsmarkt etc. Naast de samenwerking met de bedrijvenkring is ook de samenwerking met Fijnder noemenswaardig. De gezamenlijke bedrijfsbezoeken (Fijnder - WSPA, Team EZ en wethouder) zijn ook weer van start gegaan. Ook hebben we in 2022 samen met de bedrijvenkring een Week van de Ondernemer georganiseerd. Voor corona betrof het altijd een Dag van/voor de Ondernemer. Nu een uitgebreider programma met een viertal activiteiten op 4 verschillende dagen. In 2023 staat er een bestuurswisseling binnen de bedrijvenkring te wachten, maar doel blijft om samen korte lijnen te onderhouden en ook samen onze ondernemers daar waar mogelijk uitstekend van dienst te zijn. Geld We voeren de economische agenda 2020-2024 uit. De economische agenda is recent opgesteld en we voeren samen met de Bedrijvenkring Berkelland de agenda uit. We doen dit met zeer beperkt budget vanuit de gemeente, dus als er financiering nodig is zoeken we daar financierders bij. Vanuit het team Economische Zaken zoeken we nadrukkelijk de verbinding op tussen onze organisatie en het bedrijfsleven, om zo bestaande en nieuwe bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren.

Kwaliteit De Economische Agenda 2020 - 2024 wordt uitgevoerd in samenwerking met de per 1 januari 2021 gevormde Bedrijvenkring Berkelland (fusie van de Industriële Kring Berkelland en Platform Berkelland). Er is in deze samenwerking voortdurend aandacht voor uitvoering van activiteiten uit de Economische Agenda. Ook dit jaar (2022) is de agenda richtinggevend voor onze activiteiten, vooral ons speerpunt 'De Rode Loper' voor bedrijven. Geld We willen een goede en veilige wegverbinding tussen bedrijventerrein ‘De Laarberg’ en de snelweg A1. Een rechtstreekse snelle en geschikte verbinding vanuit bedrijventerrein Laarberg via het tracé Deventer Kunstweg is niet opportuun. Daarom blijven we ons inzetten voor verdere verbeteringen op de tracés via de N315/N825 (via Neede) en de N319/N825 (via Ruurlo), zodat de A1 vanuit de Laarberg snel bereikt kan worden (en vice versa), zowel per auto als per vrachtauto. Kwaliteit Geld We zetten in op meer samenwerking met Duitsland, om kansen voor ondernemers en inwoners te benutten. Hoewel we geen specifiek budget meer hebben voor deze activiteit blijven we echter betrokken bij onze oosterburen en zoeken ook het overleg op. We blijven ook actief deelnemen aan de Euregio.

Voor concrete grensoverschrijdende activiteiten of evenementen (zoals een grensoverschrijdende bijeenkomst voor ondernemers) zullen we specifiek op zoek moeten naar financiering, mochten we dit willen. We vertrouwen erop dat gewenste projecten in dit kader alternatieve financieringsbronnen, bijvoorbeeld via Euregio, weten te vinden.

54

Kwaliteit De contacten met onze Duitse partners zijn warm gehouden. Door corona is het niet tot gezamenlijke fysieke bijeenkomsten gekomen. In 2022 zijn de Euregionale netwerkbijeenkomsten weer gestart. Denk hierbij aan de overleggen "Grenzhoppers", maar ook deelname aan het netwerk van bijvoorbeeld het AIW Unternehmensverband. Informatie vanuit de "Grenzhoppers" (zoals over de de opleidingen van de "Grenzhoppers Business School" is en wordt gedeeld met de bedrijvenkring Berkelland, om ook de (Euregionale) samenwerking tussen ondernemers te bevorderen. Geld

Speerpunt Vitale winkelcentra. Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.

Wat gaan we daarvoor doen? Faciliteren van het ondernemersfonds. (050.030) Het ondernemersfonds is door de ondernemers zelf in het leven geroepen. Ondernemers willen met gezamenlijke middelen hun gezamenlijke slagkracht vergroten. Het fonds wordt gefaciliteerd door de gemeente Berkelland, doordat wij de middelen waarmee het fonds gevuld wordt, innen bij ondernemers als ‘reclamebelasting’. De geïnde middelen komen (na aftrek van onze inningskosten) volledig terecht in het ondernemersfonds. De besteding van de middelen uit het Ondernemersfonds is aan de ondernemers zelf. Op deze manier wordt voorkomen dat zogenaamde ‘freeriders’ meeliften op de inspanningen en investeringen van andere ondernemers zonder zelf bij te dragen in de kosten. Op deze manier dragen alle ondernemers met reclame op hun gevel bij aan het ondernemersfonds en activiteiten die vanuit het Ondernemersfonds worden gefinancierd. Kwaliteit De facilitering van het Ondernemersfonds door ons is naar wens verlopen. Er is afgestemd met de Stichting Ondernemersfonds over de reclamebelasting (de voeding voor het ondernemersfonds). Daarnaast hebben we als gemeente/Team EZ ook diverse keren overlegd met het bestuur van de bedrijvenkring. Onderdeel hierin is o.a. ook de verdeling van de middelen (reclamebelasting) over de verschillende ondernemersverenigingen.

Geld Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde taskforces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra. (050.130) Er is een impulsbudget beschikbaar van € 4 miljoen voor vitalisering van kernen. Voor Borculo is samen met de taskforce Leef! een revitaliseringsplan voor het centrum opgesteld. De gemeenteraad heeft besloten hiervoor geld toe te wijzen (vanuit dit budget bijna € 1.6 miljoen). De uitvoering van het centrumplan Borculo is gestart en loopt door tot en met 2023. Verder is in Ruurlo een initiatief gestart om samen met stakeholders te komen tot een nieuw centrumplan en het realiseren van een aantrekkelijke verbinding (pad) tussen museum More en het centrum van Ruurlo om bezoekers van het museum te verleiden ook het centrum van Ruurlo te bezoeken. Voor het realiseren van deze verbinding is vanuit deze gelden ongeveer € 225.000 gereserveerd. De ontwikkeling van het nieuwe centrumplan bevindt zich nog in de beginfase, het

55

resterende deel van dit budget zal hiervoor gereserveerd worden. Er wordt expliciet gekeken naar mogelijkheden van cofinanciering op basis van inzet van deze middelen. Kwaliteit Het centrumplan Eibergen is gerealiseerd. We zijn met de realisering van de visie voor het centrum van Neede (via het Loket Oude Straat) volop aan de slag. De plannen vanuit de taskforce 'LEEF' voor het centrumplan Borculo zijn geprioriteerd en zitten nu in de realiseringsfase. In Ruurlo is samengewerkt aan een nieuw concept plan dat in 2023 waarschijnlijk gereed zal zijn. Geld We blijven inzetten op compacte centra waarin het fijn verblijven is, onder andere door het creëren van groen/blauwe parels (zie ook programma ‘Fijn leven’). (050.035) Er is blijvende aandacht voor de aantrekkelijkheid van de centra in de 4 grote kernen. De revitalisering van het centrum van Eibergen is in 2017 gestart. Voor Borculo bereiden we de tweede fase voor. In Neede zijn we aan de slag met de pilot Oudestraat. In Ruurlo is een plan in voorbereiding. Kwaliteit Groen/blauwe parels zijn onderdeel van de projecten en compacte centra zijn altijd het uitgangspunt bij de projecten. Geld

Speerpunt Iedereen doet mee met werk, betaald of onbetaald. Wat willen we bereiken? • Iedereen kan aan het werk, betaald of onbetaald.

Wat gaan we daarvoor doen? Samen met Fijnder en onderwijs laten we het aanbod van werkzoekenden beter aansluiten op de vraag. Kwaliteit Jongeren van de leeftijd 18 tot 27, zitten in een cruciale leeftijdsfase qua ontwikkeling en het maken van keuzes ten aanzien van een school loopbaan of werk. Jongeren die ondersteuning nodig hebben, kunnen gebruik maken van Jouwunit, een specifieke afdeling binnen Fijnder. Aangezien de achtergrond van jongeren zeer divers kan zijn (VSO-Pro, statushouders, zonder startkwalificatie, aanwezigheid multi-problematiek) gaat Jouwunit uit van maatwerk. Indien jongeren zonder werk zitten en ook niet op school, maakt Jouwunit samen met de jongere een plan. In eerste instantie gericht op het behalen van een startkwalificatie via school, omdat dit de jongere weerbaarder maakt op de arbeidsmarkt en anders gericht op werk. De professionals van Jouwunit opereren hierbij als spin in het web en hebben hierbij contacten met onder andere scholen, het RMC, het UWV, de Voormekaar teams en het werkgeversservicepunt. Jouwunit beschikt over al het instrumentarium van Fijnder om jongeren te ondersteunen, maar kan ook gebruik maken van aanvullend instrumentarium in de arbeidsmarktregio Achterhoek, zoals bijvoorbeeld is afgesproken in het actieplan Achterhoekse jongeren 2022-2025.

Zo zijn er via het actieplan 10 jongeren aan een lifecoach gekoppeld, kunnen jongeren gebruik maken van de scholingsvoucher 'Opijver' en kunnen VSO-PRO jongeren in hun laatste schooljaar specifieke ondersteuning krijgen via een 'transitieroute' naar de arbeidsmarkt.

56

In 2022 heeft Jouwunit 48 jongeren (tussen de 18 en 27) met een uitkering kunnen doen uitstromen. Van deze jongeren stroomde 27% uit naar werk, terwijl 17% uitstroomde naar een studie. Geld Deze ambitie maakt onderdeel uit van het programma participatie en werkgeversbenadering (050.040). Zie voor financiële toelichting onder "Wat mag het kosten?" Voor de doelgroep met een afstand tot de arbeidsmarkt zorgen we voor een doorgaande ontwikkellijn, waarin zij integraal ondersteund worden. Ontschotten van regelingen stimuleert de ontwikkeling van de doelgroep met een afstand tot de arbeidsmarkt maximaal. Onze ideeën hebben wij neergelegd in de visie doorgaande ontwikkellijn. Deze visie realiseert het traploos op- en afschalen tussen (arbeidsmatige) dagbesteding, beschut werk en betaald werk van de doelgroep. In 2022 wordt ‘Samen aan het stuur, één uitvoeringsorganisatie werk en inkomen voor het sociaal domein’ in volle omgang geïmplementeerd. We positioneren het nieuwe Werkleerbedrijf als tweedelijns organisatie, waarbij de gemeente verantwoordelijk is voor de integrale toegang en regie op de dienstverlening aan onze inwoners. Meer informatie over activiteiten op het gebied van schulden en armoede zijn te vinden in het programma 'Zorg voor wie dat nodig heeft'.

Kwaliteit De krapte op de arbeidsmarkt houdt, ondanks de gestegen energieprijzen, de inflatie, de oorlog in Oekraïne en het verlies in koopkracht, nog steeds aan. Bijna iedereen die wil werken en niet te maken heeft met grote persoonlijke problemen op het terrein van bijvoorbeeld gezondheid of financiën, is wel aan het werk. Op verzoek van de gemeente Berkelland heeft Fijnder in kaart gebracht of dit ook daadwerkelijk terug te zien in is in bijstandsbestand en bij nieuwe instroom in het bijstandsbestand. Terwijl de groep met een (relatief) korte afstand (binnen een half jaar bemiddelbaar) bij Fijnder nog op 16,2% lag in 2021 (gemeten 1 januari ), was dit percentage in 2022 teruggelopen naar 11,7% (gemeten op 31 december). Relevanter is misschien nog wel de nieuwe instroom. Op 1 januari 2021 lag het aandeel bijstandsgerechtigden met een korte afstand tot de arbeidsmarkt (minder dan een half jaar nog op 28,1%, terwijl een meting op 31 december 2022 laat zien dat van de instroom in 2022 slechts 9,5% een korte afstand (minder dan een half jaar) tot de arbeidsmarkt heeft. Met de vaststelling dat de afstand tot de arbeidsmarkt van bijstandsgerechtigden, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, over de gehele breedte groter wordt, legt Fijnder ook steeds meer de focus op ontwikkeling van bijstandsgerechtigden die nog niet direct voor toeleiding naar werk in aanmerking komen.

Hiertoe zijn er in 2022 verschillende instrumenten en voorzieningen ingericht, zoals een voorziening voor arbeidsmatige dagbesteding, het aanstellen van een taalcoach, intensieve trajectbegeleiding via "slagkracht meedoen" en intensieve werkleertrajecten voor anderstaligen. In 2023 verwachten we de eerste resultaten. Geld Deze ambitie maakt onderdeel uit van het programma participatie en werkgeversbenadering (050.040). Zie voor financiële toelichting onder "Wat mag het kosten?" Voortdurend koppelen van werkgevers aan werkzoekenden (werkgeversbenadering). (050.040) De gemeente maakt hierbij gebruik van het Werkgevers ServicePunt Achterhoek (Oost) bij Fijnder (voorheen SDOA). Voor de brede doelgroep van werkzoekenden benaderen we rechtstreeks de ondernemers en maatschappelijke organisaties om werkplekken te vinden voor (kwetsbare) mensen.

57

Kwaliteit Voor de koppeling van werkgevers aan werkzoekenden werkt de gemeente Berkelland, via uitvoeringsorganisatie Fijnder, samen met andere gemeenten binnen het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA). Het WSPA onderhoudt intensief contact met inclusieve werkgevers en zorgt voor arbeidsbemiddeling van de werkzoekenden die door Fijnder voorbereid worden op een terugkeer op de arbeidsmarkt. Het WSPA heeft actief contact met 3.177 werkgevers. Deze werkgevers kunnen niet alleen gebruik maken van de kandidaten die door het WSPA aangeboden worden, maar ook van het advies, de ondersteuning, kennis, expertise en instrumenten waarover het WSPA beschikt . Het aantal werkgevers waarmee het WSPA een relatie onderhoudt, breidt zich nog steeds uit, want in 2022 zijn er 50 nieuwe werkgevers bij gekomen. Vanuit de relatie die het WSPA met al deze werkgevers heeft, konden zij in 2022 400 inwoners uit de gemeenten Berkelland, Oost Gelre en Winterswijk aan betaald werk of een werkervaringsplaats helpen. 297 daarvan werden aan werkgeholpen, namelijk: - 98 inwoners uit de Participatiewet - 22 inwoners met een UWV uitkering - 75 inwoners met een WsW indicatie - 22 inwoners met nieuw beschut werk indicatie - 79 inwoners zonder een uitkering (nuggers).

Naast bemiddeling naar betaald werk zijn er nog 103 inwoners bemiddeld naar een werkervaringsplaats, waarbij de potentie er is om een deel van hen uiteindelijk door te geleiden naar regulier betaald werk. Geld Deze ambitie maakt onderdeel uit van het programma participatie en werkgeversbenadering (050.040). Zie voor financiële toelichting onder "Wat mag het kosten?" We gaan meer inzetten op ‘social return’: beter gebruikmaken van de mogelijkheden om bij aanbestedingen bedrijven en organisaties een sociale bijdrage te laten leveren. Social Return On Investment (SROI) is het stellen van sociale voorwaarden bij aanbestedingen met als doel werkgelegenheid te bevorderen en/of doelgroepen met afstand tot de arbeidsmarkt aan een werkplek te helpen. Hierbij trekken we ook regionaal op. We werken daarom aan een uniform beleid en uitvoeringsproces. Kwaliteit In 2022 is de dienstverlening ten aanzien van Social Return on Investment verder doorontwikkeld en geprofessionaliseerd. Zo is het nieuwe monitoringssysteem WIZZ geïmplementeerd en intussen volledig operationeel. Daarnaast is het Werkgeveresservicepunt Achterhoek, waar de uitvoering belegd is, volop in gesprek met de inkoopafdelingen om te kijken welke inkoopcontracten benut kunnen worden voor SROI. Zo hebben in Berkelland de inkoopcontracten met WSi Techniek en de KlaassenGroep kunnen benutten n.a.v.

de nieuwbouw voor het Staring College. Het heeft geleid tot plaatsingen van inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Geld Deze ambitie maakt onderdeel uit van het programma participatie en werkgeversbenadering (050.040). Zie voor financiële toelichting onder "Wat mag het kosten?" We maken duurzame verbindingen met ondernemers en organisaties gericht op de inzet van kwetsbare medewerkers onder de Participatiewet. (050.050) We zoeken samen met partijen zoals Werkgeversservicepunt Achterhoek naar passende werk(ervarings)plekken, liefst in de eigen woonomgeving. Daarbij streven we naar een doorgaande ontwikkellijn voor deze groep inwoners. Met de start van het nieuwe Werkleerbedrijf vanaf 2022, zal de pilot arbeidsmatige dagbesteding van start gaan. In deze pilot worden inwoners die de indicatie dagbesteding vanuit de Wmo hebben, in een veilige arbeidsmatige 58

werkomgeving geplaatst. Dit kan bij het nieuwe Werkleerbedrijf of bij lokale bedrijven. Tenslotte blijven we de beschut werkplekken zoveel mogelijk bij lokale initiatieven onderbrengen. Kwaliteit De taakstelling voor het aantal dienstbetrekkingen nieuw Beschut Werk voor de gemeente Berkelland was in 2022 21 fte (op basis van 31 uur per fte). We hebben in 2022 aan deze taakstelling kunnen voldoen en voor 21 fte aan beschut werkplekken kunnen organiseren. Dit is goed voor de inwoners in kwestie, maar heeft ook een keerzijde. Het betekent namelijk ook dat er een wachtlijst is ontstaan. In de Verordening Sociaal Domein 2022 is vastgelegd dat er geen dienstverbanden aan geïndiceerde personen boven de taakstelling worden aangeboden. Mocht er wel boven taakstelling worden geplaatst, dan zou dit zorgen voor structurele aanvullende lasten doordat hier geen middelen van het Rijk voor zijn. Het medewerkersverloop op de wachtlijst is minimaal. De gemeente Berkelland vindt de wachtlijst, net als de gemeenten Oost Gelre, Winterswijk en Fijnder onwenselijk. De verwachting is dat er in 2024 een nieuwe verdeling komt van te realiseren aantallen in gemeenten en bijbehorende budgetten. 2024 duurt echter nog even en zijn de genoemde gemeenten en Fijnder een lobby gestart bij het Rijk om extra middelen vrij te maken, zodat er meer plekken gerealiseerd kunnen worden.

Daarnaast heeft de gemeente Berkelland met Fijnder afgesproken dat inwoners op de wachtlijst gebruik kunnen maken van de re-integratievoorzieningen van Fijnder. Dit is een expliciete keuze geweest van het college en het bestuur van Fijnder. Maatwerk is hierbij het uitgangspunt, waarbij we vermijden dat er inwoners onnodig aan de zijlijn blijven staan. Geld Deze ambitie maakt onderdeel uit van het programma verbindingen ondernemers voor participatiewet (050.050). Zie voor financiële toelichting onder "Wat mag het kosten?"

Speerpunt Goed onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. Wat willen we bereiken? • Betere doorstroming naar werk zowel vanuit onderwijs als vanuit een (jeugd) werkloosheidssituatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. (050.060) Dit doen we onder andere via onze deelname aan de Bedrijvenkring Berkelland, Smarthub Achterhoek en werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). We zetten in op onderwijs voor en promotie van kansrijke sectoren zoals techniek en zorg en proberen samen met alle betrokkenen ons arbeidspotentieel (jong en oud) zo goed mogelijk te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag vanuit de markt (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). Kwaliteit Dit onderwerp is een vast agendapunt op de agenda van de Bedrijvenkring en ondernemers vinden steeds beter zelf de aansluiting op het onderwijs (Ze verzorgen zelf aanvullende leertrajecten). Er is veel aandacht voor de doorlopende leerlijn binnen techniek. Dit o.b.v. het Sterk techniek Pact (VO) en ook de samenwerking met het technieklokaal (PO). Gemeente en Bedrijvenkring sluiten bij overleggen aan. In 2022 is er vanuit de Bedrijvenkring en gemeente frequent contact geweest met VO - scholen inzake het Sterk Techniek Pact. Daarnaast zijn er ook gesprekken geweest met het

59

technieklokaal in Borculo. Dit om nadruk te leggen op doorlopende leerlijnen in de techniek en een goede aansluiting op de (vraag vanuit) de arbeidsmarkt. Ook is er in 2022 in het kader van de Week van de Ondernemer een startersbijeenkomst gehouden bij het technieklokaal in Borculo. Enerzijds met als doel leren van elkaar en netwerken. Anderzijds om vooral ook nadruk te leggen op het arbeidsmarktvraagstuk in de techniek. Geld

Speerpunt Vrijetijdsaanbod het hele jaar door. Wat willen we bereiken? • Het kwaliteitsniveau van het vrijetijdsaanbod in Berkelland is verbeterd.

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen (lokale en regionale) projecten onder andere voor productontwikkeling op het gebied van verblijfs- en dagrecreatie. (050.070) We hebben het budget voor recreatie en toerisme met een derde verlaagd (bijna € 20.000). We blijven meedoen in de regionale vrijetijdsagenda en geloven in een sterke regionale toeristische sector, waar onze lokale ondernemers baat bij hebben. Er is nu geen ruimte meer voor bijdragen aan (lokale) initiatieven die buiten deze regionale agenda vallen. Ook stoppen we met de regiocoördinator Toerisme en besparen daarmee € 53.000. Deze coördinator had tot nu toe een belangrijke rol in het aanjagen van productverbetering en ontwikkeling bij onze lokale toeristische ondernemers en instellingen en was een sparringpartner voor onze lokale ondernemers. We gaan ervan uit dat onze toeristische ondernemers zelf nu de handschoen oppakken en verder werken aan productontwikkeling en kwaliteitsverbetering. Ook onze medewerker toerisme en recreatie speelt hierin een belangrijke rol. We gaan op zoek naar nieuwe mogelijkheden om verbinding en ontwikkeling te realiseren, wellicht via een (nieuw of bestaand) platform.

We blijven inzetten op het sterke (toeristische) merk Achterhoek, regionale samenwerking en de Stichting Achterhoek Toerisme via de Vrijetijdsagenda, want we zien dat de Achterhoek een sterk merk is en onze lokale ondernemers daar ook de vruchten van plukken. Kwaliteit Beleid In 2022 is gewerkt aan acties uit het uitvoeringsprogramma (2021-2024) dat hoort bij de actualisatie van 'Beleef het in Berkelland' (2021). Daarnaast heeft de gemeenteraad eind 2022 de beleidskaders verblijfsrecreatie besproken tijdens een oordeelsvormende avond. De geactualiseerde verordening toeristenbelasting is ook door de gemeenteraad vastgesteld in 2022. Projecten De samenwerking met Saxion Hogescholen over de ontwikkelpotentie van de Berkel (onderdeel uitvoeringsprogramma ‘Beleef het in Berkelland’) loopt. Fase 1 is voor de zomer afgerond en fase 2 is in september gestart. Verder wordt er met Stichting Achterhoek Toerisme gewerkt aan mountainbikeroutes in Eibergen en Neede en is in het voorjaar het geologisch natuurpad (Needse Berg) vernieuwd in samenwerking met IVN. Het project over de verbinding tussen More en het centrum van Ruurlo loopt nog. Het themajaar 'Ode aan het Landschap Berkelland' is vanwege het succes gecontinueerd in 2022. Regionaal Vanuit de regionale Vrijetijdsagenda zijn verschillende projecten opgepakt en afgerond. Zo is het vitaliteitsonderzoek dagrecreatie en horeca afgerond.

Ook is het vitaliteitsprogramma verblijfsrecreatie klaargemaakt voor lancering begin 2023. In het voorjaar is het project Onbeperkt genieten in de Achterhoek afgerond. De Silo Art Tour is met nieuwe locaties in Groenlo, Beltrum en Montferland verder uitgebreid. Tot slot zijn er Toeristische Overstap Punten in Berkelland en de rest van de Achterhoek vernieuwd. 60

Geld De activiteiten worden bekostigd uit het incidentele budget dat is gekoppeld aan het uitvoeringsprogramma van 'Beleef het in Berkelland'. De projecten uit de regionale Vrijetijdsagenda worden gefinancierd vanuit de Vrijetijdsagenda (gekoppeld aan portefeuillehoudersoverleg Vrijetijdseconomie). Hier levert de gemeente jaarlijks een financiële bijdrage aan (begroting).

Wat mag het kosten? 050.040: Van dit resultaat zal een bedrag van € 317.000 bestemd worden voor de uitbetaling energie toeslag over 2022. Overige resultaat betreft vooral € 725.000 Fijnder. Oorzaak aantal begrote klanten in beheer bij Fijnder is - 2,6% lager dan begroot. Dit vertaalt zich ook op de andere programma onderdelen van Fijnder, zoals de inzet op re-integratie, gebruik van minima regelingen, uitvoeringskosten en omvang bijstandsuitkeringen. 050.050: Onder dit programma alleen de randvoorwaardelijke kosten verantwoord voor de uitvoering van de SW, zoals vervoerskosten. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2021

2022 (vastgesteld)

2022 (Na slotwijziging)

Realisatie 2022

Lasten 050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

-236

-397

-396

-1.296

050.026 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

-12

0

-10

-13

050.028 Stimuleren maakindustrie

-5

-5

0

0

050.030 Ondernemersfonds

-210

-185

-218

-219

050.035 Compact centra (groen/blauwe parels)

-32

-21

-36

-32

050.040 Participatie en werkgeversbenadering

-15.914

-17.800

-18.846

-18.343

050.050 Verbindingen ondernemers voor participatiewet

-1.960

-289

-181

-146

050.060 Onderwijs en arbeidsmarkt

-8

-11

0

0

-798

-324

-794

-660

050.120 Effectief inzetten promotie

-6

-35

-64

0

050.130 Revitalisering Centra

-21

-1.000

-54

-15

050.500 Loonkosten programma Werken en ondernemen in de regio

-6.778

-6.613

-6.431

-6.619

050.700 Rente en afschrijving programma Werken en ondernemen in de regio

-291

-29

-29

58

-26.270

-26.708

-27.057

-27.284

050.070 Vrije tijdseconomie

Totaal Lasten

61

Baten 050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

523

501

504

1.421

050.026 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

0

0

0

-1

050.030 Ondernemersfonds

202

170

203

209

050.035 Compact centra (groen/blauwe parels)

54

59

59

58

050.040 Participatie en werkgeversbenadering

9.090

10.624

9.776

10.384

050.050 Verbindingen ondernemers voor participatiewet

1.304

0

8

8

050.060 Onderwijs en arbeidsmarkt

0

0

0

0

050.070 Vrije tijdseconomie

570

2

457

485

050.500 Loonkosten programma Werken en ondernemen in de regio

283

0

0

260

Totaal Baten

12.026

11.356

11.007

12.824

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-14.244

-15.352

-16.050

-14.460

050.010 Onderzoek en ontwikkeling duurz. en innovatieve bedr.terr.

113

0

0

0

050.710 Reserves

646

1.174

345

-3

Totaal Onttrekkingen

758

1.174

345

-3

050.710 Reserves

-1.500

0

-491

-506

Totaal Stortingen

-1.500

0

-491

-506

Mutaties reserves

-742

1.174

-146

-509

-14.986

-14.177

-16.196

-14.969

Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • •

Economische Agenda 2020 - 2024 Inrichtingsplan Samen aan het Stuur Beleef het in Berkelland Merkpaspoort

62

ACTIEF MET DUURZAAMHEID EN ENERGIE Alle hens aan dek! Wat speelt er? •

• •

•

•

•

• •

Het is belangrijk dat we met zijn allen zo min mogelijk energie verbruiken. De energie die we niet nodig hebben, hoeven we immers ook niet op te wekken. Daarom stimuleren we woningeigenaren, maatschappelijke organisaties en ondernemers om energie te besparen. Dat doen we met campagnes, energieadvies, gunstige leningen en subsidies. Voor mensen met een smallere beurs is er sinds 2020 de ‘maatwerklening’. Behalve energie besparen, moeten we ook meer duurzame energie opwekken. Bijvoorbeeld door zoveel mogelijk zonnepanelen op daken die daarvoor geschikt zijn te leggen en daken niet geschikt zijn, geschikt te maken. Maar dat is niet genoeg. Er moet ook grootschalig duurzame energie worden opgewekt. Op dit moment zijn wind en zon daarvoor de belangrijkste bronnen. Het RODE-beleid (Ruimtelijke ordening en Duurzame energieopwekking) biedt een ruimtelijk afwegingskader voor het grootschalig opwekken van duurzame energie (zonneparken, windmolens, biovergisting). Er staan ook randvoorwaarden in voor het participatieproces en het bieden van mogelijkheden voor het (financieel) meeprofiteren van de omgeving (niet alleen de lasten, ook de lusten). De grootschalige opwek van energie krijgt de laatste tijd veel aandacht. Begrijpelijk, omdat er veel initiatieven zijn op basis van ons RODE-beleid, maar ook omdat de Regionale Energie Strategie Achterhoek 1.0 november 2021 is vastgesteld.

Dat leidt tot discussie. Om een goede discussie te kunnen voeren, heeft de gemeenteraad initiatieven voor wind ‘on hold’ gezet en een pas op de plaats gemaakt bij de initiatieven voor zonneparken. Met het aannemen van de motie M21-04 van 18 mei 2021 'regie in de energietransitie' heeft de gemeenteraad ook afstand genomen van de oorspronkelijke doelstelling 'Berkelland energieneutraal in 2030'. De nieuwe insteek van de gemeente Berkelland is een realistische en sluit aan op het landelijke klimaatakkoord. Er is meer inzet nodig om opwek van zonne-energie op bedrijfsdaken mogelijk te maken en er moet worden samengewerkt in de Achterhoek als het gaat om het aanwijzen van zoekgebieden waar grootschalige opwek kansrijk is. Op basis van deze insteek zal het ruimtelijke RODE-beleid moeten worden herijkt. Maar ook moet er een nieuw Energie uitvoeringsprogramma komen (EUP3). Het klimaatakkoord gaat immers niet alleen over energieneutraliteit in de gebouwde omgeving, maar ook bijvoorbeeld over mobiliteit en CO2. Belangrijk aandachtspunt bij de herijking van het beleid is de inbreng van onze inwoners. De transitievisie Warmte vormt de basis voor de planning van de uitvoering van wijkuitvoeringsplannen. Wij verwachten niet dat we met die uitvoeringsplannen vóór 2030 beginnen. Daarvoor zijn de landelijke proefprojecten nog niet ver genoeg.

Omdat het nog even duurt voordat we concreet in wijken aan de slag gaan, biedt de visie handelingsperspectief voor woningeigenaren. Welke kant gaat het op? En welke maatregelen kunnen zij in de tussentijd het beste treffen om voorbereid te zijn op die toekomst? We monitoren de voortgang van onze energiedoelstelling aan het eind van het jaar in het jaarverslag. In de maand november van een jaar krijgen we de cijfers over het jaar daarvoor. Het budget voor de uitvoering van dit programma is beschikbaar gesteld voor de bestuursperiode 2018 tot en met 2022. De energietransitie zal na deze bestuursperiode een speerpunt blijven, waarvoor opnieuw budget zal moeten worden vrijgemaakt.

63

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Wonen. (060.011) Wat willen we bereiken? • Er wordt energie bespaard. • Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen.

Wat gaan we daarvoor doen? We doen mee aan pilots voor de verduurzaming van woningen. Doel van deze pilot of onderzoeken is het stimuleren van verduurzaming van woningen en het zoeken naar mogelijkheden zodat mensen met een smalle beurs mee kunnen doen armoede). Voorbeelden zijn de regiodealprojecten 'De sleutel tot...' en 'De Makelaar als woningmarktregisseur'. De Pilot Energie van de Fijnder voor inwoners met een inkomen tot 130% van de bijstandsnorm heeft tot doel om de energiekosten bij deze inwoners te verlagen waardoor het vrij besteedbaar inkomen toeneemt en de kans op betalingsachterstanden en/of schulden afneemt. Verder nemen we met Agem en 3 Achterhoekse gemeenten deel aan het klimaatverbondproject dat mogelijkheden onderzoekt naar een Energiedienstenbedrijf Achterhoek met propositie voor bewoners als pilot. Kwaliteit De eerste 2 pilots lopen via de Circulaire economie en energietransitie (CEET) tafel. De resultaten hiervan zijn nog niet bekend. Het klimaatverbondproject is afgerond op de casus Neede-Noord oost. De eerste conclusie is dat de gemeentelijk schaal te klein is voor het hebben van een dergelijke dienstenorganisatie. Geld We gaan door met 'Achterhoek Bespaart' en het aanbieden van gunstige leningen. Eigenaren van woningen zijn pas bereid om te investeren in verduurzaming als dit op een redelijke termijn wordt terugverdiend.

Financiële prikkels zijn dus zeer effectief. ‘Achterhoek Bespaart’ is een subsidieregeling voor isolatiemaatregelen. De toekomstbestendig wonen-lening is in de plaats gekomen van de duurzaamheidslening. Hierdoor wordt het toekomstbestendig(er) maken van de woning ook mogelijk voor inwoners met een smallere beurs. ‘Stapelen’ met de landelijke subsidieregeling voor isolatie is mogelijk. Kwaliteit In 2022 zijn er 398 beschikkingen verleend met een totale waarde van € 189.000. Dit betekende een investering door huiseigenaren in duurzaamheidsmaatregelen van € 2.8 miljoen. De overige kosten zijn gemaakt ten behoeve van het project Energiearmoede. Geld We informeren en adviseren via het Achterhoekse energieloket. Het Energieloket Achterhoek van Agem (www.agem.nl) is dé frontoffice voor de gehele Achterhoek waar inwoners informatie en advies kunnen krijgen. Het heeft de opdracht om te adviseren, interesse te wekken bij inwoners voor energiebesparing of opwekmogelijkheden en buurtinitiatieven te stimuleren. Het Energieloket Achterhoek verzorgt ook de afhandeling van de aanvragen voor de toekomstbestendig wonen-leningen. Kwaliteit De exacte resultaten van 2022 zijn nog niet beschikbaar. 64

Geld We laten onderzoek doen naar een subsidieregeling asbestdakbeschot en dakisolatie. Woningcorporatie ProWonen is trekker. Doel is om het verwijderen van asbestdakbeschot te combineren met het aanbrengen van dakisolatie, zodanig dat huiseigenaren (zogenaamd gespikkeld woningbezit) ook mee kunnen doen. Kwaliteit Dit onderzoek is in uitvoering via een pilot in de Vogelbuurt in Eibergen van Pro Wonen en Agem samen. De uitkomsten verwachten we in het tweede kwartaal 2023. Geld We voeren steekproeven uit ter controle van de getroffen maatregelen. De verduurzamingsmaatregelen waarvoor een lening of een subsidie is verstrekt worden vooral administratief gecontroleerd. Er is namelijk geen aanleiding om misbruik te veronderstellen. Met een kleine steekproef (3%) checken we met een feitelijke controle of de maatregelen ook echt zijn getroffen en hoe die zijn uitgevoerd (kwaliteit). Kwaliteit Door personele tekorten heeft er geen steekproef plaats gevonden. Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Bedrijven. (060.012) Wat willen we bereiken? • Er wordt energie bespaard. • Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen. • Bedrijven investeren in duurzaamheidsmaatregelen die zich binnen 5 jaar terugverdienen.

Wat gaan we daarvoor doen? We bieden DOE scans aan voor het MKB. (060.012) Met een DOE-scan krijgt een bedrijf zicht op de maatregelen die getroffen kunnen worden om het bedrijf te verduurzamen en te investeren in energiebesparing en/of opwekking. Kwaliteit In 2022 hebben we 25 scans extra boven op het geplande aantal van 145 uitgevoerd. De extra kosten zijn binnen het project opgevangen. Geld We stimuleren het gezamenlijk optrekken van bedrijven bij de energietransitie. (060.012) Hierbij sluiten we aan bij het programma Werken en ondernemen in een sterke regio en het provinciale beleid voor de Toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ook doen wij mee in het regiodealproject 'Circulaire bedrijvenparken' met het bedrijvenpark Borculo.

65

Kwaliteit De gemeente heeft het opstellen van een visieplan gefinancierd. In het najaar 2022 heeft het bedrijvenpark Borculo haar plannen gepresenteerd aan haar leden. Als gemeente kijken we mee in de uitvoering. Geld We stimuleren zon op bedrijvendaken (motie M20-03). Agem heeft de opdracht gekregen om een vervolg te geven aan 'Zonnige bedrijven' speciaal voor Berkelland. Dat betekent dat Agem: • in gesprek gaat met bedrijven die al een SDE-beschikking hebben, maar deze om allerlei redenen niet kunnen 'verzilveren'; • samen met Liander een gebiedsscan maakt, waarin de mogelijkheden voor teruglevering op een grootverbruikersaansluiting zijn weergegeven; • een wervingscampagne voert op kleine bedrijven (met een kleinverbruikersaansluiting); • samen met ons promotie en webinars organiseert. Kwaliteit Tot en met augustus 2022 hebben 56 Berkellandse bedrijven deelgenomen aan de quickscan Zonnige bedrijfsdaken. Het effect van deze quickscan (installatie en CO2 reductie) wordt pas over 2 tot 3 jaar zichtbaar. Geld We zorgen ervoor dat de Omgevingsdienst bedrijven controleert. Bedrijven zijn verplicht energiemaatregelen te nemen die binnen 5 jaar terug te verdienen zijn. De Omgevingsdienst Achterhoek controleert bedrijven hierop. Kwaliteit Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Maatschappelijke Organisaties en verenigingen. (060.013) Wat willen we bereiken? • Inwoners, verenigingen, scholen en instellingen werken samen om energie te besparen. • Op zoveel mogelijk daken liggen zonnepanelen.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan door met de subsidieregeling maatschappelijke initiatieven. Er is een SVn stimuleringslening en een subsidieregeling beschikbaar voor maatschappelijke initiatieven. Kwaliteit De regeling heeft 3 jaar gelopen. Het budget is volledig uitgeput. Hiermee hebben wij in totaal 13 maatschappelijke organisatie gesubsidieerd bij het verduurzamen van hun accommodatie.

66

Geld We promoten energiebesparing bij maatschappelijke organisaties. Dit zijn organisaties zoals scholen en sport- en cultuurverenigingen. Daarmee krijgen zij inzicht in energiebesparingsmogelijkheden. Wij verwachten dat daarmee investeringen worden gestimuleerd. Kwaliteit We zijn vooral achter activiteiten gekomen die niet het beoogde effect hebben gehad. Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Grootschalige opwek. (060.014) Wat willen we bereiken? • Er wordt geïnvesteerd in grootschalige opwek van duurzame energie. • Opwekinstallaties zijn ingepast in het landschap. • Inwoners en ondernemers zijn betrokken en profiteren mee. • Een helder en soepel begeleidingsproces.

Wat gaan we daarvoor doen? We begeleiden initiatiefnemers voor energieopwek op basis van de beleidsuitgangspunten RODE (Ruimtelijke Ordening en Duurzame energie). Het RODE-beleid maakt het realiseren van grootschalige opwekinitiatieven mogelijk, landschappelijk ingepast en met (financiële) participatie van omwonenden. De gemeente stelt hoge eisen aan dat participatieproces voordat er een aanvraag voor een vergunning kan worden ingediend. In de voorbereidingsfase van het plan moet de initiatiefnemer ervoor zorgen dat omwonenden worden betrokken. Daarbij gaat het erom dat omwonenden worden geïnformeerd en worden betrokken bij de uitwerking van de plannen. En ook dat zij in de gelegenheid worden gesteld om (financieel) mee te profiteren van het zonnepark of de windmolen. Daarom vragen wij aan initiatiefnemers van plannen voor een zonnepark of een windmolen om vooraf een participatieplan te maken. Totdat het RODE-beleid is herijkt, werken we niet mee aan nieuwe initiatieven voor zonneparken of windturbines. Kwaliteit Initiatieven voor zonneparken zijn conform het RODE beleid uitgevoerd. 10 zijn er vergund waarvan er 3 inmiddels zijn gerealiseerd. Een is (maart 2023) in aanbouw en van 5 wordt verwacht dat ze binnen een jaar zullen starten met realisatie. Voor 2 parken is de vergunningverlening gestart. Voor de winddiscussie loopt de herijking van het RODE beleid.

Geld Door het uitgebreide participatietraject en de projectorganisatie voor de herijking van het RODE beleid op wind hebben we een overschrijding van € 56.000.

67

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Regionale samenwerking. (060.015) Wat willen we bereiken? • Achterhoek Energieneutraal in 2030. • Een vastgestelde Regionale Energiestrategie in 2021.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken met andere overheden aan de regionale energiestrategie. In de RES Achterhoek 1.0 staat hoeveel de regio Achterhoek denkt bij te kunnen dragen aan het nationale Klimaatakkoord en hoe dat gerealiseerd zou kunnen worden (strategie). Het gaat om opwek van energie met zon en wind. In de energieregio Achterhoek werken 8 gemeenten, de provincie en het Waterschap samen. Alle informatie hierover is te lezen op www.res-achterhoek.nl. Alle Achterhoekse gemeenten leveren een bijdrage aan de RES. Berkelland doet dat met: - de aanleg van maximaal 139 hectare aan zonneparken, waarvan 128 hectare op landbouwgrond - zoveel mogelijk zonnepanelen op de (bedrijfs)daken en - de opwek van 0,071 TWh energie met windmolens. Verder werken de Achterhoekse gemeenten aan een geactualiseerd 'Akkoord van Groenlo' met een aangepaste regionale uitvoeringsagenda. Het is de bedoeling dat dit akkoord in 2022 klaar is. Kwaliteit De concept -RES Achterhoek is vastgesteld. Door de coronacrisis is het niet gelukt om het concept met participatie van betrokkenen en gemeenteraden tot stand te brengen. Dat moet wél gebeuren bij de voorbereiding van de RES 1.0. Dat proces start na de zomer. Geld

Speerpunt Uitvoeren Energie-uitvoeringsprogramma 2019-2022 Ambitie Communicatie en bewustwording. (060.016) Wat willen we bereiken? • Gemakkelijk vindbare en herkenbare informatie op onze website. • Bewustwording dat iedereen zijn bijdrage moet en kan leveren aan de energietransitie.

Wat gaan we daarvoor doen? We zorgen voor communicatie en bewustwording. (060.016) Het blijft belangrijk om mensen bewust(er) te maken van de noodzaak om te verduurzamen. Achter een speciale ‘knop’ op de gemeentelijke website (Berkelland energieneutraal 2030) staat informatie over vraagstukken die met de energietransitie te maken hebben. En waar mensen terecht kunnen met vragen. In BerkelBericht verschijnen regelmatig artikelen. In opdracht van de gemeente voert Agem de campagne 'Heerlijk thuis in huis' uit. In die campagne komen ook energie(kosten)besparing en wooncomfort aan de orde. We ontwikkelen in 2022 een dashboard waarop inwoners kunnen zien welke vorderingen (besparingen/opwek) we in Berkelland met zijn allen maken.

68

Kwaliteit Met het oprichten van de DET (dialoogplatform energietransitie) hebben we een grote stap gezet in inzicht en onderbouwing in de voortgang. Geld

Speerpunt Van het aardgas af. (060.050) Wat willen we bereiken? • Perspectief voor woningeigenaren. • Een basis voor de planning van de uitvoering van wijkuitvoeringsplannen.

Wat gaan we daarvoor doen? Aan de slag met de transitievisie warmte. In het Klimaatakkoord Nederland is afgesproken dat we onze gebouwen en woningen anders moeten gaan verwarmen. De fossiele brandstoffen (meestal aardgas) die we gebruiken moeten worden vervangen door volledig duurzame energie uit bijvoorbeeld zon, wind en water. Deze zogenaamde 'Warmtetransitie' moet in 2050 zijn voltooid. De transitievisie Warmte is eind 2021 vastgesteld. Daarin staat hoe we in Berkelland de overgang naar een aardgasvrije woonomgeving (2050) denken te realiseren. De visie biedt perspectief: wanneer zijn welke wijken aan de beurt en wat kunnen inwoners alvast zelf doen (of juist niet) ter voorbereiding. Kwaliteit In 2022 zijn er 2 quickscans uitgevoerd naar warmtebronnen, in Ruurlo (restwarmte RWZI) en Eibergen (oppervlakte warmte Berkel). Beide zijn technisch mogelijk, maar zodanig kleinschalig dat het financieel niet haalbaar is. Ook wachten wij nog op de Wet collectieve warmtevoorziening waarin het rijk aangeeft wat onze rol is en mogelijkheden zijn. Geld We benutten de kansen die voorbij komen om haalbaarheid van warmteplannen te onderzoeken. Een actueel voorbeeld is onze bestuurlijke steun aan het consortium FrieslandCampina Nederland B.V., Twence B.V., Ennatuurlijk B.V. en Stichting Kiemt.

Dit consortium verkent met een haalbaarheidsonderzoek de (on)mogelijkheden van een warmtenet-voorziening in Borculo. Wij zetten, waar nodig, kennis en expertise vanuit de gemeente in als ondersteuning. Kwaliteit Dit is een ontwikkeling van de lange adem. We blijven in gesprek over de mogelijkheden. Het organiseren van het collectief op het bedrijvenpark en de kern Borculo blijft de uitdaging. Geld

69

Speerpunt Gemeente als voorbeeld. (060.017) Wat willen we bereiken? • We vragen veel van inwoners en ondernemers als het gaat om duurzaamheid en energietransitie. Daarom willen we als gemeente het goede voorbeeld geven in duurzaam denken en doen en met gezond verstand.

Wat gaan we daarvoor doen? We investeren versneld in verduurzaming van ons eigen vastgoed. Door versneld te investeren in duurzaamheid leveren we niet alleen een bijdrage aan de energietransitie, maar besparen we ook structureel op kosten. Kwaliteit Investeringen vinden plaats op basis van een meerjarig onderhoudsprogramma voor ons gemeentelijk vastgoed. Dit wordt nu opgesteld. Geld De beoogde investeringen blijven daarom achter op de planning. We voeren motie M19-08 uit (eigen gemeentelijk initiatief voor grootschalige energieopwek). De gemeenteraad heeft het college gevraagd om een concreet uitgewerkt plan inclusief investeringsvoorstel te maken voor een eigen initiatief voor grootschalige lokale en duurzame energieopwek. Het aangepaste RODE-beleid moet hier richting aan geven. Kwaliteit Het actualiseren van het RODE-beleid loopt en wordt eind 2023 ter besluitvorming voorgelegd. Intussen worden de mogelijkheden voor een eigen initiatief van duurzame energie verkend. Geld Wij monitoren onze organisatie/bedrijfsvoering met de CO2 prestatieladder. (060.017) Voor het behouden van ons in 2019 behaalde certificaat voor niveau 3 (van 5) rapporteren wij schriftelijk onze voortgang intern medio 2022 en krijgen we een reguliere audit eind 2022. Kwaliteit In 2022 hebben wij ons certificaat weer behaald.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=e7fe5460-9f6c-468c-9094-fff208253385