CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Jaarstukken 2022

Raadsvergadering 4 juli 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Jaarstukken 202236.798 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 5

Het gebiedsteam overlegt met inwoners en andere belanghebbenden of de functie en de inrichting van de weg of verharding nog past bij het gebruik. We maken samen het ontwerp binnen de mogelijkheden die we hebben. Daarbij gebruiken we het instrument `Ambitiegericht beheer`. Met dit instrument stellen we met een bepaalde buurt of straat op basis van een aantal maatschappelijk thema´s ambities vast. Die ambities krijgen dan vorm in het herinrichtingsplan. Deze aanpak draagt bij aan een beter gedragen, beter beheerbaar en bovendien duurzamer en meer toekomstbestendig plan. Geld Geen bijzonderheden. We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak. (020.110) Er is € 2 miljoen extra geld (eenmalig) beschikbaar gesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. We hebben een plan opgesteld om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in het buitengebied. Op basis van een gedegen analyse weten we waar we moeten investeren in het wegenonderhoud om met de extra tijdelijke middelen het grootste rendement te halen. Bij de prioritering welke wegen in aanmerking komen voor extra onderhoud is rekening gehouden met het maatschappelijk effect van een weg zoals hoeveelheid verkeer, schoolroutes, recreatieve routes en cultuurhistorie.

In 2020 en 2021 is zodoende al een groot deel van het budget besteed. In 2022 zullen de resterende middelen worden ingezet voor extra onderhoud uitgevoerd aan wegen in het buitengebied. Deze extra middelen stellen ons in staat om de komende jaren op onderhoudskosten wat te kunnen besparen zonder dat we daarmee het afgesproken onderhoudsniveau (overwegend laag) geweld aandoen (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’). Kwaliteit 26

Er is voor de kalenderjaren 2020, 2021 en 2022 éénmalig € 2 miljoen aan extra geld beschikbaar om een impuls te geven aan het onderhoud van wegen en paden in (met name) het buitengebied. De impuls moet het kwaliteitsniveau van fietsvoorzieningen en (bestrate) buitenwegen verhogen. De resterende incidentele middelen zijn in 2022 volledig ingezet, waarbij het daartoe opgestelde plan is uitgevoerd. In de resultaten van de eind 2021 uitgevoerde globale visuele weginspectie was de impact van de inzet van de impulsgelden al zichtbaar. De jaren 2021 en 2022 kenmerken zich ook door de ongewoon hoge inflatie. Die zorgt er naar alle waarschijnlijkheid over 2022 voor dat de kwaliteitstoename door de inzet van het resterende impulsbudget kleiner zal zijn. Medio 2023 voeren we een nieuwe globale visuele weginspectie en een herijking van het kwaliteitsniveau uit. Daaruit zal de totale impact van de inzet van het impulsbudget duidelijk worden. Belangrijke constatering in 2022 is bovendien dat de onderhoudsvraag groter was dan het totaal aan beschikbare middelen (inclusief incidentele gelden). Daaruit concluderen we dat we het afgesproken onderhoudsniveau ('overwegend laag') vanaf 2023 niet meer kunnen handhaven. (zie ook activiteit ‘We onderhouden onze infrastructuur’).

Geld Het volledige restant budget uit investeren in Berkelland voor onderhoud wegen is ingezet in 2022 en is onttrokken aan de reserve. We onderhouden onze infrastructuur (wegen en paden). (020.040) We werken volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers. Voor de veiligheid is onderhoud noodzakelijk. Op basis van inspecties en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhouden of vervangen worden. Deskundigen geven aan dat het huidige budget voor het onderhoud van wegen en paden nu al te laag is om het door de gemeenteraad vastgestelde niveau (overwegend laag) te kunnen bestendigen. De in deze begroting doorgevoerde bezuiniging van 10% (vanaf 2021) op het onderhoudsbudget voor wegen zal uiteindelijk leiden tot een verlaging van de gemiddelde onderhoudskwaliteit. De verwachting is echter dat deze besparing tot 2023 niet zal leiden tot kwaliteitsniveaus die zich buiten de bandbreedte van het huidige scenario (overwegend laag) bevinden.

Dat komt doordat we de komende jaren de kwaliteitsimpuls voor wegen en paden in het buitengebied (€ 2 miljoen) vanuit Samen Investeren in Berkelland gaan inzetten (zie de activiteit ‘We investeren extra in onderhoud van wegen en paden in het buitengebied op basis van een plan van aanpak’). We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau dan dit zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en we op termijn zullen komen te staan voor hoge kosten/investeringen. We zullen het jaarlijkse onderhoudsbudget wel weer moeten verhogen om het niveau ‘overwegend laag’ te kunnen handhaven. Ook het (vanaf 2021 verlaagde) budget voor ongediertebestrijding valt onder deze activiteit. We hopen dat ons ecologisch (berm)beheer de overlast op termijn zal verminderen, maar dat is de komende jaren nog zeker niet het geval. De hoeveelheid eikenprocessierupsen (of ratten) hangt bijvoorbeeld af van vele andere factoren dan alleen ecologisch bermbeheer (denk aan weersomstandigheden). Een ondergrens aangeven van een acceptabel niveau is erg moeilijk. We zullen ook moeten accepteren dat bepaalde vormen van overlast erbij horen. Ook is het niveau van overlast elk jaar verschillend. Als de overlast toch te groot wordt en het budget niet toereikend is, dan doen we een beroep op het budget ‘onvoorzien’.

Mocht blijken dat we de aankomende jaren structureel (veel) tekort komen, dan moet overwogen worden het budget structureel weer te verhogen.

27

Kwaliteit We onderhouden onze infrastructuur volgens het door het college vastgestelde ‘Wegbeheer gemeente Berkelland Beleidskeuzes en Beheerkosten Update 2016-2020’. Het wegennet in Berkelland is divers en kent een relatief forse omvang. Voor de instandhouding van onze kapitaalgoederen én de veiligheid voor weggebruikers is onderhoud noodzakelijk. Op basis van regelmatige weginspecties, inzicht in het areaal en het afgesproken kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ wordt jaarlijks bepaald welke wegen dat jaar onderhoud krijgen of vervangen moeten worden. We blijven uitgaan van het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’. Bij een lager kwaliteitsniveau zullen we naar een onderhoudsniveau afzakken waarbij er sprake is van kapitaalsverlies en worden we op termijn geconfronteerd met hoge kosten/investeringen. Het wegennet veroudert en de prijzen stijgen flink. Over 2022 blijkt dat uit een onderhoudsvraag die uitstijgt boven de beschikbare middelen. Daarom is en blijft het noodzakelijk om (zeker vanaf 2024) het jaarlijkse structurele onderhoudsbudget te vergroten. Alleen dan kan het kwaliteitsniveau ‘overwegend laag’ worden gehandhaafd. Dit gaan we opnemen in het nieuwe beleidsplan wegen. Medio 2023 staat de volgende (tweejaarlijkse) globale visuele weginspectie gepland.

De resultaten van die inspectie geven ons opnieuw inzicht in de kwaliteit van onze verhardingen en de locaties waar onderhoud dan wel vervanging noodzakelijk is. Uit de resultaten blijkt dat de (jaarlijkse) onderhouds- en vervangingsvraag toeneemt. Dat komt in hoofdzaak door de 'leeftijd' van onze verhardingen. Ongeveer 20% van de wegverhardingen is ouder dan 50 jaar. Dat zorgt de komende jaren ook voor een toenemend aantal wegen dat aan reconstructie toe is en daarmee voor een toenemende investeringsvraag. 2021 en 2022 zijn de eerste volledige jaren geweest waarin we met de eigen buitendienst ecologisch bermbeheer hebben toegepast. In het jaar 2022 zijn we gestart met de evaluatie van de aanpak en de werkwijzen. In 2023 geven we de actuele vraagstukken rond het onderwerp uitwerking. In 2022 heeft de onkruidbeheersing op verhardingen een kwaliteitsimpuls gehad en is een nieuwe opgavegerichte aanpak gekozen. In 2023 krijgt die aanpak verder vorm. Geld Het voordeel op deze activiteit bedraagt € 152.000. We hebben meer geld binnen gekregen dan begroot van derden (nutsbedrijven). Deze gelden krijgen naar aanleiding van werkzaamheden die deze bedrijven in onze openbare ruimte hebben verricht.

Deze vergoeding ontvangen wij, omdat er als gevolg van deze werkzaamheden in de toekomst vaak nog zaken moeten worden hersteld door ons (bijvoorbeeld verzakkingen in straatwerk die later ontstaan).

Speerpunt Bereikbare woningen, bedrijven en voorzieningen. Wat willen we bereiken? • Alle woningen, bedrijven en voorzieningen in Berkelland zijn voor iedereen bereikbaar, ook zonder eigen auto of ander eigen vervoer.

Wat gaan we daarvoor doen? Het wettelijke doelgroepenvervoer en een deel van het openbaar vervoer samen met buurgemeenten regionaal organiseren en optimaliseren. (020.050) De regionale uitvoeringsorganisatie ZOOV is ondergebracht in Winterswijk. Kwaliteit Voor de coronacrisis ging het vervoer als gewenst. Door de coronacrisis is passend aanbod geleverd. ZOOV School Het leerlingen vervoer is in de tijd dat scholen dicht zaten niet uitgevoerd. Kinderen met ouders in

28

cruciale beroepen of kinderen uit kwetsbaarheid situaties hebben noodopvang gekregen, indien nodig is hier vervoer voor geregeld. ZOOV Werk Na overleg met Werkbaan Oost is besloten dat werknemers vanaf maandag 16 maart ZOOV Werk weer kunnen gebruiken. ZOOV Op Maat Er is een sterke afname van het vervoer, naar verwachting is dat dit de komende maanden niet 100% hersteld is. Het aantal voertuigen is daarom afgeschaald. Ritten kunnen gereserveerd worden. Binnen alle vormen hielden de vervoerders zich aan de richtlijnen van het RIVM en de GGD. Geld Geen bijzonderheden

Speerpunt Hergebruik van grondstoffen (Van Afval Naar Grondstof). Wat willen we bereiken? • Huishoudelijk afval wordt op een duurzame wijze hergebruikt of verwerkt. • We zamelen niet meer dan 100 kilogram restafval per inwoner in en de afvalscheiding is meer dan 75%. • Minder zwerfafval.

Wat gaan we daarvoor doen? We gaan gericht zwerfafval tegen op basis van de halfjaarlijkse monitor zwerfafval. (020.060) We weten waar zwerfafval het meest voorkomt en proberen met acties op maat het zwerfafval terug te dringen. Kwaliteit Geld We werken een nieuw grondstoffenplan (Van afval naar grondstof 2023-2027) uit in maatregelen waarbij we inzetten op zoveel mogelijk grondstofhergebruik en zo min mogelijk restafval. (020.070) We voeren daartoe het Plan 'Van Afval Naar Grondstof 2018-2022’ uit. Geen stijging van gemiddeld tarief voor afvalstoffenheffing. De egalisatiereserve die bedoeld is om schommelingen in het tarief voor de afvalstoffenheffing te voorkomen is op dit moment hoger dan het hiervoor bepaalde plafond. Daarom is het mogelijk om het gemiddelde afvalstoffentarief (oftewel de totale inkomsten aan afvalstoffenheffing) ook in 2022 gelijk te houden aan dat van 2021 en daarmee gelijk aan dat van 2019 (omdat in 2021 het tarief is "teruggezet" naar het tarief van 2019). We zetten de egalisatiereserve in om kosten binnen de afvalstoffenbegroting te dekken. Daarmee zal de egalisatiereserve de komende tijd afnemen tot onder het plafond. De termijn waarbinnen dit gerealiseerd kan worden is mede afhankelijk van de kostenontwikkeling (zoals de verwerkingskosten van het restafval en GFT alsmede de verbrandingsbelasting voor het restafval).

Voor meer informatie zie paragraaf Lokale heffingen.

29

Kwaliteit Geld De voorziening afvalstoffenheffing neemt minder af dan voorzien. Dat komt omdat we circa € 100.000 minder kwijt zijn aan de inzameling van huishoudelijk afval. We hebben ten opzichte van de voorgaande jaren minder huishoudelijk restafval ingezameld bij de huishoudens van Berkelland waardoor de verwerkingskosten lager zijn dan begroot. De eindafrekening 2022 van Nedvang voor verpakkingsafval (glas, oud papier en PMD) is nog niet bekend en derhalve niet verwerkt in het resultaat.

Speerpunt Gemeentelijke gebouwen en scholen. Wat willen we bereiken? • De gemeentelijke gebouwen die noodzakelijk zijn voor de uitvoering van de gemeentelijke taken worden onderhouden en beheerd. • We willen dat scholen kunnen beschikken over de passende toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs te kunnen geven.

Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (020.080) De gemeenteraad heeft ingestemd met het Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2020-2036. Daarvoor is voor de uitvoering van fase 1 een budget (in de vorm van jaarlijkse kapitaalslasten) ter hoogte van € 3,5 miljoen vrijgemaakt. Fase 1 loopt tot 2024. Voor uitvoering van de volgende fasen van het IHP zal in de toekomst (meerjarenbegroting) budget vrijgemaakt moeten worden. Als investeringen (uit fase 2) naar voren worden gehaald of bouwkosten aanzienlijk stijgen dan zal daarvoor (eerder) extra budget moeten worden vrijgemaakt. Kwaliteit Er is een forse stap gezet in het realiseren van de ambities uit het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. De bouw van het nieuwe Staring college is gestart, het plan voor de renovatie van de St Jozefschool in Rietmolen en OBS Noord in Borculo is afgerond. Voorts is er gestart met een locatieonderzoek voor de gezamenlijke huisvesting van de scholen Kardinaal Alfrink en De Marke in Neede en is het locatie onderzoek gestart voor de gezamenlijke huisvesting van de scholen Kiezel & Kei en de Heuvelschool in Borculo. Verder is veel inzet gepleegd op het huisvesten van ontheemde jonge Oekraïners voor het onderwijs in Neede.

Geld Geen bijzonderheden We onderhouden de gebouwen die in eigendom zijn van de gemeente. (020.090) Zie ook de activiteit ‘We maken een plan hoe we ons eigen vastgoed verduurzamen en in welk tempo’ in het programma ‘Actief met duurzaamheid en energie’. Door de verkoop van panden (zie activiteit ‘We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben', hebben we het budget voor de komende jaren met 50% (€ 65.000) verlaagd.

30

Kwaliteit Door capaciteitsgebrek bij installateurs en aannemers was het lastig om een planning te maken en rond te krijgen. Ook de lange wachttijden op producten waren hier debet aan. Hierdoor zullen verschillende werken ook nog in 2023 uitgevoerd worden. Geld Het overschot willen we graag bestemmen voor 2023. We stoten gebouwen af die we niet zelf in gebruik hoeven te hebben. Op basis van een aantal aspecten (zoals de verkoopbaarheid) bepalen we in welke volgorde we panden proberen af te stoten. Dit is bestaand beleid en we hebben ook al panden kunnen verkopen. We hopen onze vastgoedportefeuille verder te kunnen verkleinen. Kwaliteit In 2022 is er geen gemeentelijk pand verkocht. Geld

Wat mag het kosten? Ten aanzien van 020.070 'Afval scheiden': Vanaf 2022 is de egalisatiereserve afval omgezet naar een voorziening afval. Dit is gebeurd na aanleiding van een stellige uitspraak van de commissie BBV. Dit betekent een boekhoudkundig nadeel op deze activiteit van ongeveer 1,1 mln. Dit nadeel wordt uiteraard gecompenseerd door een gelijk voordeel op de balans. Zie ook paragraaf 'Toelichting op de balans onderdeel Voorzieningen' Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2021

2022 (vastgesteld)

2022 (Na slotwijziging)

Realisatie 2022

Lasten 020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen

-1.292

-883

-967

-1.076

020.030 Beh onderh vern renov riolering

-2.714

-2.133

-2.353

-2.293

020.040 We onderhouden onze infrastructuur

-3.372

-3.014

-3.054

-3.107

-801

-653

-894

-899

020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv 020.060 Zwerfafval

-94

-54

-54

-66

020.070 Afval scheiden

-2.304

-2.837

-2.837

-3.794

020.080 Onderwijs en huisvesting

-1.159

-1.230

-1.508

-1.728

020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen

-441

-378

-569

-430

020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

-436

-625

-400

-571

020.110 Onderhoud wegen en paden buitengebied

-300

-500

-889

-889

020.120 Verbetering kwaliteit groen(onderhoud)

-305

-375

-859

-489

020.500 Loonkosten programma Fijn leven

-5.494

-5.509

-5.509

-5.509

020.700 Rente en afschrijving programma Fijn leven

-5.307

-5.733

-5.099

-4.685

Totaal Lasten

-24.022

-23.924

-24.992

-25.535

31

Baten 020.020 Openbaar groen en begraafplaatsen

411

319

337

356

020.030 Beh onderh vern renov riolering

7.216

6.455

6.707

6.659

020.040 We onderhouden onze infrastructuur

437

205

205

410

0

1

52

23

020.050 Doelgroepenvervoeropenbaar verv 020.060 Zwerfafval

94

54

54

114

020.070 Afval scheiden

3.527

2.914

2.914

2.809

020.080 Onderwijs en huisvesting

354

343

430

684

020.090 Onderhoud gemeentelijke gebouwen

155

221

168

168

020.100 Ontwikkeling wijken, buurten en kernen

156

0

0

6

Totaal Baten

12.350

10.511

10.866

11.230

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-11.672

-13.413

-14.126

-14.305

020.710 Reserves

2.478

4.083

4.456

4.846

Totaal Onttrekkingen

2.478

4.083

4.456

4.846

020.710 Reserves

-288

-93

-213

-199

Totaal Stortingen

-288

-93

-213

-199

Mutaties reserves

2.190

3.991

4.243

4.647

Gerealiseerd resultaat

-9.482

-9.423

-9.882

-9.658

Onttrekkingen

Stortingen

Projecten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Oorspronkelijk begroot

Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar

Realisatie 2022

Restant

60210000 Onderhoud wegen en paden buitengebied

-2.000

-1.111

-889

0

60570100 Verbeteren kwaliteit groen(onderhoud)

-1.475

-588

-478

-409

60570904 PRJCT Schoemaker verbetering groenvoorziening

-25

0

-11

-14

60610100 Ontwikkelen wijken, buurten en kernen

-2.500

-1.172

-565

-764

Gerealiseerd resultaat

-6.000

-2.871

-1.943

-1.187

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • •

Van Afval naar Grondstof Watertakenplan Berkelland 2019-2023 Integraal Huisvestingsplan Beleidsplan Spelen en bewegen

32

VITAAL PLATTELAND Een vitaal en innovatief buitengebied Wat speelt er? •

•

•

• •

Het platteland is al langer niet meer alleen van boeren, maar is gedeeld gebied met nieuwe inwoners en recreanten. Het platteland wordt multifunctioneel gebruikt. Dit levert spanning op, maakt het complexer maar biedt ook mooie kansen om ons platteland toekomstbestendig te maken. In de landbouw stoppen veel boeren, er zijn ook boerenbedrijven die opvolgers hebben en door willen gaan en hierbij soms groter worden. Er vindt daarnaast ook verbreding van de landbouw plaats, doordat er meer natuurinclusieve landbouw, zorg, toerisme en energie als verdienmodellen worden toegevoegd. Het coulisselandschap is ons visitekaartje en krijgt een steeds belangrijkere plaats op het platteland. Wel staat het onder druk door schaalvergroting van de landbouw. Er is aandacht voor het behoud en versterking van het coulisselandschap als drager van ecologische en landschappelijke kwaliteit. Het grote aantal vrijkomende agrarische gebouwen vraagt om een grootschalige aanpak. Soms is sloop een optie, hierbij moet nagedacht worden over asbestverwijdering. Maar er is ook ruimte voor nieuwe economische dragers zoals start-ups. Voorzieningen staan onder druk op het platteland, door onder meer ontgroening, vergrijzing en de veranderingen in de maatschappij. Zo hebben bijvoorbeeld verenigingen het steeds moeilijker om het hoofd boven water te houden en voldoende vrijwilligers te vinden.

Speerpunt Toekomstgericht ondernemen in het buitengebied. Wat willen we bereiken? • Economisch sterke en duurzame landbouwbedrijven. • Meer (nieuwe) verdienmodellen in het buitengebied. • Het bestemmingsplan buitengebied is vastgesteld in 2021. • Een toekomstbestendige landbouwstructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? We doorlopen een kavelruilproces om een betere landbouwstructuur te organiseren en onderzoeken de mogelijkheden voor een nieuw vrijwillig kavelruil project. (030.080) De vrijwillige kavelruil is integraal van opzet en hierdoor zullen we ook doelen op gebied van natuur, landschap, water, duurzaamheid en recreatie meenemen. Dus naast huiskavelvergroting en het toewerken naar minder veldkavels zal er ook grond geruild kunnen worden om bijvoorbeeld nieuwe natuur in te richten. Kwaliteit Er zijn in totaal 10 ruilacties uitgevoerd met een totale oppervlakte van 220 hectare. Er wordt gewerkt naar afronding in 2023, waarbij er ook toegewerkt wordt naar een grote ruiling van 200 hectare. Geld Het kavelruilproces wordt volledig gefinancierd door POP3 gelden.

33

We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied dat binnen de wettelijke mogelijkheden zoveel mogelijk ruimte biedt aan duurzame ontwikkelingen. (030.070) Kwaliteit Het bestemmingsplan buitengebied is in juni 2022 door de raad vastgesteld. Vervolgens heeft het opnieuw ter inzage gelegen. Dat heeft geleid tot 13 beroepschriften, waarvan op dit moment er nog 12 in beeld zijn. Geld Er zijn geen bijzonderheden. We ondersteunen boeren en andere initiatiefnemers bij vragen over duurzaamheid. Kwaliteit We hebben agrariërs geholpen door ondersteuning te bieden voor Zon op dak initiatieven. We helpen waar gevraagd met DOE scans voor de bedrijfsvoering. We ondersteunden ook via het regiodealproject Watea. Hierbij wordt een locatie integraal bezien en de eigenaar ondersteund met advies op onder andere ruimtelijke mogelijkheden, duurzaamheid en asbest. Circulaire landbouw initiatieven ondersteunden wij via de tafel circulaire economie en energietransitie. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. We organiseren netwerkbijeenkomsten, zoals de Berkellanddag, voor bewustwording en kennisdelen over verdienmodellen in het buitengebied. (030.010) Kwaliteit In februari hebben we een digitale bijeenkomst georganiseerd met agrariërs over de vraag hoe we als gemeente agrariërs kunnen ondersteunen bij de transitie naar een duurzame landbouw.

Voor november hadden we de Berkellanddag 'Samenwerken op het platteland' voorbereid. Helaas waren hiervoor te weinig aanmeldingen. Het is daarom doorgeschoven naar het voorjaar van 2023. Geld Er zijn geen bijzonderheden. We voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit. (030.100) Hierbij doorlopen we met een aantal agrariërs een serie masterclasses waarbij we ze helpen met het maken van businesscases voor het produceren en vermarkten van hun producten direct aan de consument. Hierbij wordt ook wereldwijde kennis over nieuwe verdienmodellen gedeeld. Kwaliteit We zijn gestart met het tweede project van Korte Ketens. De dialoog tussen boeren en burgers over een duurzame agrarische bedrijfsvoering is onderdeel van dit project. Hierbij worden internationale methodes getoetst en een Achterhoekse pilot uitgewerkt. Het project loopt tot halverwege 2023. Geld Het project Korte Ketens wordt gefinancierd door Pop-3 gelden vanuit de provincie Gelderland.

34

Speerpunt Mooi Landschap. Wat willen we bereiken? • Minder gebouwen met leegstand door sloop of hergebruik. • Een asbestvrij buitengebied. • Een toegankelijk en beleefbaar landschap. • De natuur is op kracht. • Een sterke landschapsstructuur.

Wat gaan we daarvoor doen? Stimuleren van aanleg van nieuwe natuur en landschap en het behoud van landschapselementen. (030.020) Kwaliteit Er zijn 18 landschapsprojecten vanuit de landschapsregeling afgerond in 2022. Dit zijn vooral kleinschalige projecten bij voornamelijk particulieren en buitenlui zoals aanleg van poelen, houtsingels, houtwallen, bomenrijen, knotbomen en hoogstamfruitboomgaarden. Het budget voor natuur- en landschapseducatie is vanwege corona en ziekte in samenspraak met IVN, de agrarische natuurvereniging en de provincie overgeheveld naar uitvoering van landschapsprojecten. Er is 3 hectare akkerrand ingezaaid bij agrariërs en particulieren. In 2022 is ongeveer 5 strekkende kilometer berm van gemiddeld 3 meter breed uitgezet en hersteld. Ook is circa 5 strekkende kilometer aan uitgezette berm aangeplant met struiken en/of bomen. Het plan meer bomen in Berkelland bestaat uit 4 onderdelen: inplanten van bermen, actie Boomwensplekken, ‘Een boom voor elk Berkellands gezin’, en ruimte bieden voor een gedenkbos. In 2022 is doorgegaan met het inplanten van diverse bermen met bosplantsoen en bomen, om zo linten te vormen met een hoge waarde voor de biodiversiteit. De actie boomwensplekken met succes uitgevoerd in 2022, met ruim 220 bomen die ingeplant zijn. Geld Er zijn geen bijzonderheden te melden.

We gaan door met het oplossen van knelpunten in bestaande wandel- en fietsroutes in afstemming met Stichting Achterhoek toerisme. Kwaliteit We zijn overleggen gestart met Provincie Gelderland en Achterhoek Toerisme voor de aanleg van 2 nieuwe mountainbikeroutes in Berkelland. Daarnaast hebben we het geologisch natuurpad in Neede vernieuwd en er is een kinderroute aangelegd in Haarlo bij Prinsen. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. We voeren het plan van aanpak voor de aanpak van vrijkomende agrarische bebouwing uit. (030.050) Kwaliteit In 2022 is door de raad Rood voor rood vastgesteld en in juli is de regeling opengesteld. Er hebben zich eind van het jaar ongeveer 15 initiatiefnemers gemeld. Er is gestart met de voorbereiding voor de uitbreiding van de sloopsubsidieregeling. De andere regelingen worden opgepakt in 2023. In 2021 en 2022 zijn er 159 gesprekken gevoerd met agrariërs en eigenaren van asbestdaken in het buitengebied door WATEA. Er zijn in totaal 50 vouchers verstrekt voor bedrijfsondersteuning of sociaal-emotionele ondersteuning. 35

Geld Er zijn geen bijzonderheden. We voeren het plan van aanpak voor de stimulering van de sanering van asbestdaken uit. (030.060) Kwaliteit Sinds het plan van aanpak (2021) en de asbestsubsidieregeling is er een afname van ruim 23% asbestdakoppervlakte. Er is nu minder dan 1 miljoen m2 asbestdak in Berkelland. Er zijn 100 locaties met subsidie gesaneerd. De subsidieregeling is eind 2022 voor een periode van 5 jaar verlengd. In 2022 zijn er een dertigtal asbestboxen verstrekt en er hebben ongeveer 50 particulieren gebruikt gemaakt van de gratis stort bij de daarvoor aangewezen asbest-brengpunten. Er zijn in 2021/2022 50 vouchers uitgegeven voor de begeleiding van de asbestsanering en/of een asbestinventarisatierapport. Geld Er zijn geen bijzonderheden. We zetten samen met het Waterschap en de Euregio in op concrete plannen voor de beleefbaarheid van het stroomgebied van de Berkel tussen Borculo en Lochem. Kwaliteit We wachten op dit moment nog op de tekeningen en de voorgestelde aanpak vanuit het Waterschap voor verbetering in het gebied. We zijn daarnaast samen met het Saxion Hogeschool gestart om te kijken naar de ontwikkelpotentie van de Berkel. Fase 1 is op dit moment afgerond. Fase 2 gestart in september. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

Speerpunt Sociaal vitaal. Wat willen we bereiken? • Jong en oud ontmoeten elkaar. • Oog voor financiële nood. • Zo lang mogelijk thuis blijven wonen op het platteland.

Wat gaan we daarvoor doen? De Voormekaar teams hebben extra oog voor de situatie bij agrariërs en stoppers. De Voormekaar teams zijn aangehaakt bij het traject van de keukentafelgesprekken en er zijn directe lijnen tussen de aanspreekpersonen van Voormekaar en de erfadviseurs die de keukentafelgesprekken voeren.

36

Kwaliteit Tijdens het vorige project van de keukentafelgesprekken is een blijvende samenwerking opgezet tussen VMK en de agrarische coaches. Daar profiteren we bij het project WATEA (keukentafelgesprekken eigenaren buitengebied) nu weer van. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. Voor meer informatie over maatregelen om onze inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen zie programma Plezierig Wonen. Kwaliteit Voor meer informatie over activiteiten om inwoners zo lang mogelijk thuis te laten wonen zie het programma Plezierig Wonen. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget. We ondersteunen initiatieven en projecten in het kader van Leader. (030.090) Kwaliteit Het Leaderprogramma heeft de afgelopen jaren goed gedraaid in Berkelland en de Achterhoek. 2022 was het laatste jaar. In Berkelland zijn in 2022 de herbestemming van de Antoniuskerk in Rekken en de Herterij de Laveiloods in Geesteren ingediend. Voor het project speel- en ontmoetingsplek OBS Noord in Borculo is een cofinancieringsverklaring afgegeven. Of dit project goed gekeurd wordt zal in 2023 bekend worden. Geld Er zijn geen bijzonderheden. We ondersteunen initiatieven van inwoners uit de kleine kernen om de samenwerking tussen verenigingen te vergroten. (030.030) Kwaliteit De actuele aanpak is breder dan alleen de samenwerking tussen de verenigingen in het dorp.

Wat willen we bereiken op het gebied van leefbaarheid in het dorp en wat hebben we daarvoor nodig. In alle kleine kernen spelen eigenlijk dezelfde vraagstukken en thema’s. Die vraagstukken en thema’s staan niet op zich maar vragen om een gezamenlijke kijk en aanpak over hoe het dorp zich kan ontwikkelen. Het gaat dan over bijvoorbeeld beschikbaarheid van vrijwilligers, woningbouwplannen, beeldbepalende panden, leefbaarheid en samenwerking. In Rekken hebben deze thema’s een plek in de aanpak van de dorpendeal. Deze is in 2021 gestart en is verder uitgewerkt in 2022. Omdat het een integrale aanpak is die geschikt is op meerdere plekken zijn er in 2022 acties gestart om ook in de kernen Beltrum en Gelselaar tot een dorpendeal te komen. Geld Bij deze activiteit hoort geen budget.

Wat mag het kosten Ten opzichte van de gepubliceerde begroting zijn de lasten bij de vastgestelde begroting € 123.000 lager. Dit komt doordat de subsidies aan dorpshuizen en wijkverenigingen in de loop van 2022 zijn gekoppeld aan het programma Cultuur is van iedereen. Omdat de koppeling op het laagste niveau plaatsvindt gaan ook de gegevens van de primitieve begroting mee. 37

Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2021

2022 (vastgesteld)

2022 (Na slotwijziging)

Realisatie 2022

Lasten 030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw

-17

-26

-28

-28

030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer

-300

-93

-787

-166

030.030 Ondersteunen initiatieven samenwerking verenigingen

-106

0

0

0

030.050 plan van aanpak VAB

-55

0

-537

-9

030.060 Plan van aanpak asbestverwijdering

-107

0

-497

-106

030.070 We maken een nieuw bestemmingsplan buitengebied

-51

0

-89

-21

030.080 Integrale kavelruil

-66

0

-146

-31

030.090 Leader project

-323

-25

-25

-25

030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit

-57

0

-162

-99

030.500 Loonkosten programma Vitaal platteland

0

-118

-118

-118

030.700 Rente en afschrijving programma Vitaal platteland

0

0

0

0

-1.082

-262

-2.389

-603

0

0

0

0

030.020 Stimuleren nieuwe natuur en landschapsbeheer

123

18

167

45

030.050 plan van aanpak VAB

69

0

448

73

030.080 Integrale kavelruil

66

0

146

31

030.100 we voeren het project korte ketens in de Achterhoek uit

57

0

162

99

Totaal Lasten Baten 030.010 Netwerkbijeenkomsten duurzame landbouw

Totaal Baten

314

18

923

248

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-768

-244

-1.466

-355

030.710 Reserves

550

40

1.245

192

Totaal Onttrekkingen

550

40

1.245

192

030.710 Reserves

-2

0

0

-74

Totaal Stortingen

-2

0

0

-74

Onttrekkingen

Stortingen

Mutaties reserves

549

40

1.245

118

Gerealiseerd resultaat

-220

-204

-222

-237

38

Projecten Bedragen x €1.000 Exploitatie

Oorspronkelijk begroot

Uitgaven/Inkomsten tot begrotingsjaar

Realisatie 2022

Restant

60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling Lasten

-463

-438

-25

-1

Totaal 60310900 PRJCT Leader subsidie: plattelandsontwikkeling

-463

-438

-25

-1

Lasten

-98

-74

-10

-15

Baten

98

74

10

15

Totaal 60310901 PRJCT korte ketens in de Achterhoek

0

0

0

0

Lasten

-140

-2

-90

-48

Baten

140

2

90

48

0

0

0

0

Lasten

-242

-239

-2

-1

Totaal 60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020

-242

-239

-2

-1

Lasten

-100

-46

0

-54

Totaal 60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing

-100

-46

0

-54

Lasten

-600

-71

-77

-452

Totaal 60330907 PRJCT Subsidieregeling asbestdaken

-600

-71

-77

-452

Lasten

-200

-32

-4

-164

Totaal 60330908 PRJCT Gratis beschermpakket + stort kleine schuren

-200

-32

-4

-164

Lasten

-200

0

-24

-176

Totaal 60330909 PRJCT Vouchers Regiodeal m.b.t. asbest

-200

0

-24

-176

60310901 PRJCT korte ketens in de Achterhoek

60310902 PRJCT PGS dialoog Boer en Burger

Totaal 60310902 PRJCT PGS dialoog Boer en Burger 60330900 PRJCT Subs.reg. breedbnd buitengb Brklnd 20162020

60330902 PRJCT Vrijkomende agrarische bebouwing

60330907 PRJCT Subsidieregeling asbestdaken

60330908 PRJCT Gratis beschermpakket + stort kleine schuren

60330909 PRJCT Vouchers Regiodeal m.b.t. asbest

39

60330910 PRJCT Vouchers Regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleid. Lasten

-25

0

0

-25

Totaal 60330910 PRJCT Vouchers Regiodeal sociaal/bedrijfsbegeleid.

-25

0

0

-25

Lasten

-325

-180

-71

-74

Baten

188

90

35

63

Totaal 60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023

-137

-90

-37

-10

Lasten

-540

-15

-39

-487

Totaal 60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen

-540

-15

-39

-487

Lasten

-128

-56

-10

-61

Baten

70

0

10

59

Totaal 60570903 PRJCT Gedenkbos

-58

-56

0

-2

Lasten

-600

-142

-9

-449

Baten

600

152

73

375

0

10

64

-74

Lasten

-212

-123

-21

-68

Totaal 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016

-212

-123

-21

-68

Lasten

-348

-202

-31

-115

Baten

348

202

31

115

0

0

0

0

-2.777

-1.100

-165

-1.512

60570901 PRJCT Landschapsregeling 2019-2023

60570902 PRJCT motie bomen & kleine bossen

60570903 PRJCT Gedenkbos

60810901 PRJCT Sloopbonusregeling

Totaal 60810901 PRJCT Sloopbonusregeling 60810902 PRJCT Bestemmingsplan buitengebied 2016

60830905 PRJCT Integrale Kavelruil

Totaal 60830905 PRJCT Integrale Kavelruil Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • • • • • • •

Structuurvisie Berkelland 2025. Bestemmingsplan buitengebied 2016. Plan van Aanpak bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016. Uitgangspuntennotitie bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2016. Beleidsregel kleinschalige horeca in het buitengebied. Regeling Landschap 2015. Uitvoeringsagenda 2.0 Achterhoek 2020. Structuurvisie bovenplanse sloop-bonus regeling. Beleidsregels Ruimtelijke Ordening en duurzame energie. Structuurvisie plussenbeleid. Structuurvisie woningsplitsing. Aanvulling uitgangspuntennotitie bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2016". 40

ZORG VOOR WIE DAT NODIG HEEFT Samen denken, samen doen Wat speelt er? •

•

•

•

•

Het uitvoeringsprogramma ‘Samen denken, Samen doen’ is in 2018 gestart. Samen met maatschappelijke partners en inwoners werken wij aan ontwikkeling en vernieuwing van vraagstukken binnen het sociaal domein. Daarbij ligt het accent op preventie, vroegsignalering en transformatie. Het is van groot belang dat wij het eigen initiatief en de eigen verantwoordelijkheid van inwoners stimuleren binnen het beschikbare budget. We ondersteunen inwoners zelfredzaam en samenredzaam te zijn en te blijven, ook als zij zichzelf en samen met hun netwerk niet weten te redden. Wij stimuleren verbindingen met aanpalende beleidsterreinen zoals sport, gezondheid, cultuur en onderwijs, om zoveel mogelijk te voorkomen dat inwoners een beroep moeten doen op specialistische zorg. Wij richten ons op preventieve activiteiten die werken. Daar waar de vraag naar professionele zorg groter wordt, groeit veelal ook het aantal mantelzorgers dat zorgdraagt voor een naaste. Hoewel de zorg vaak met liefde wordt gedaan, kan mantelzorg ook ervaren worden als een last. Erkenning en ondersteuning zijn nodig om deze last draaglijk te houden. Het aantal nieuwkomers is afgelopen jaren fors toegenomen. Integratievraagstukken spelen onder andere op het gebied van taal – en in het verlengde daarvan – onderwijs en werk.

Om hier zorgvuldig en daadkrachtig mee om te gaan, wordt nauw met betrokken netwerkpartners (zoals Voormekaar teams, zorgaanbieders, vrijwilligersorganisaties, scholen, Werkgevers ServicePunt, vluchtelingenwerk, Interbeek Support en de Sociale Dienst Oost Achterhoek) samengewerkt. In 2022 is de nieuwe Wet op inburgering van kracht. In Berkelland neemt de vraag naar individuele maatwerkvoorzieningen toe. Inwoners worden ouder, leven langer en maken daardoor een langere periode gebruik van voorzieningen. Het tekort aan zorgprofessionals wordt groter. Daarnaast is er sprake van ontgroening; het aantal jeugdigen wordt kleiner. Naast het aantal vragen, neemt ook de complexiteit van de vraag toe. We zien dat het een uitdaging is om meer gebruik te maken van algemene voorzieningen om te voorkomen dat er snel naar een (duurdere) maatwerkvoorziening wordt verwezen. Grip op de financiën is een rode draad voor dit programma. De kosten voor de uitvoering van de Wmo en Jeugdwet zijn de afgelopen jaren fors gestegen. Deze kostenstijging is er vooral in de individuele maatwerkvoorziening. Elke bestaande maatwerkvoorziening kost na verloop van tijd steeds meer, zowel op volume als tarief. Deze stijgende lijn wordt, waar mogelijk, afgebogen met behoud van ondersteuning. Met inwoners en netwerkpartners onderzoeken we alternatieven en starten we experimenten.

Sturen op de financiën in het sociaal domein is een noodzakelijke voorwaarde om de nodige zorg te kunnen blijven leveren. In 2022 gaan we verder met de uitvoering van het plan Doorpakken in het Sociaal Domein, dat in 2020 is opgesteld.

Speerpunt Zorg zoveel mogelijk voorkomen. Wat willen we bereiken? • Zorg moet in de toekomst beschikbaar blijven voor wie dat nodig heeft. We stimuleren gezondheid en willen eenzaamheid voorkomen. • Een lagere en lichtere zorgvraag doordat preventieprogramma’s tijdig en effectief worden gestart. • Een omslag in het denken en handelen.

41

Wat gaan we daarvoor doen? Wanneer een inwoner een wens heeft voor ondersteuning of begeleiding kijken we eerst wat deze inwoner zelf kan. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen als steunpunt in de kern/wijk. Met de Voormekaar teams continueren we een doorontwikkeling met als doel kwalitatief hogere en effectievere dienstverlening. We werken binnen de Voormekaarteams sinds 2021 methodisch op basis van de omgekeerde toets en het effect dat de inwoner wil bereiken. Dat is een continu leerproces, waarbij we in casusregiegroepen actief casuïstiek bespreken om te komen tot de meest passende oplossing. We onderzoeken daarbij altijd eerst de voorliggende mogelijkheden. Ook zetten we in 2022 verder in op het bieden van kortdurende ondersteuning door de Voormekaar teams, zodat snel en gericht lichte ondersteuning wordt geboden. Doelstelling hiervan is dat maatwerkvoorzieningen alleen worden ingezet als dit noodzakelijk is. Kwaliteit Het programma Zorg voor wie dat nodig heeft is erop gericht om te werken vanuit de bedoeling en in te zetten op preventie, normaliseren en de-medicaliseren, om zo maatschappelijke effecten in het sociaal domein te realiseren. De urgentie voor deze manier van werken komt onder meer naar voren in het onderzoek dat we hebben uit laten voeren om de demografische ontwikkelingen te koppelen aan het verwachte zorggebruik op het gebied van de Wmo.

Willen we zorg kunnen blijven bieden aan inwoners die dat nodig hebben, dan moet het dus anders. Daarom werken we aan een veranderend zorglandschap. In 2018 werd duidelijk dat er grote tekorten zijn op het sociaal domein in de maatwerkvoorzieningen Wmo en Jeugd. Deze tekorten maken de urgentie om te komen tot een transformatie in het sociaal domein nog groter. Daarom is de inzet binnen het programma ‘Zorg voor wie dat nodig heeft’ vooral gericht op de sturing vanuit de transformatie. Dit doen we onder andere door te sturen als onderdeel van het reguliere werk, oftewel actieve casusregie. Voormekaar werkt volgens een uitvoeringsvisie, waarin helderheid wordt gegeven waar Voormekaar voor staat. Er wordt invulling gegeven aan de begrippen normaliseren, demedicaliseren, werken vanuit de bedoeling en doen wat echt nodig is. Een ontwikkelmanager biedt ondersteuning bij de doorontwikkeling van Voormekaar. Daarnaast is de gunning van de nieuwe contracten voor Wmo (inclusief Wonen) en Jeugdhulp definitief. Sinds 1 juli 2022 werken we met de nieuwe inkoop. Er is hard gewerkt om de nieuwe werkwijze eigen te maken. Een belangrijk onderwerp was de zogeheten overgangsregeling voor cliënten die in 2022 een lopende indicatie hadden bij een niet-gegunde zorgaanbieder. Zorgcontinuïteit stond voorop en, indien nodig, is ingezet op een warme overdracht.

Daarnaast is er aandacht geweest voor een dekkend zorglandschap. Dit betekent dat er in 2022 nog enkele zorgaanbieders zijn toegetreden als onderaannemer. Met de nieuwe inkoop hebben we een overzichtelijker zorglandschap, waarmee we inzetten op een betere en efficiëntere samenwerking tussen zorgaanbieders, gemeenten en de sociale basis waar ook de algemene voorzieningen in de wijken en kernen onderdeel van zijn. De inzet van meer algemene voorzieningen in een wijk of kern draagt bij aan de transformatie in het sociaal domein. In september 2021 zijn we gestart met 2 dorpskamers in de kernen Neede en Eibergen. De dorpskamer is een voorziening voor inwoners die behoefte hebben aan een praatje, een kopje koffie, een leuke activiteit of vrijwilligerswerk maar waarvoor de geïndiceerde dagbesteding een te zwaar middel is. Tevens kunnen hier mensen terecht waarvoor regulier vrijwilligerswerk een te grote stap is. De dorpskamer voorziet in deze behoefte. Het is een ontmoetingsplek voor iedereen. Inwoners en organisaties ontmoeten elkaar en geven mensen de kans zich te ontwikkelen en (weer) mee te doen. Er zijn professionals aanwezig die begeleiding kunnen bieden aan inwoners die dat nodig hebben. Inmiddels zijn de dorpskamers anderhalf jaar open en zien we steeds meer mooie resultaten voor de inwoners die (grote) stappen zetten op de participatieladder.

Deze mensen ontdekken hun talenten, nemen weer deel aan de maatschappij en ervaren waardering voor het werk dat zij kunnen doen. Daarnaast is er meer samenwerking tot stand gekomen tussen partijen. Dit draagt bij aan passende ondersteuning voor onze 42

inwoners. De dorpskamers worden tot en met december 2023 gefinancierd. Op dit moment vindt een evaluatie plaats om tot een besluit te komen over het voortbestaan van de dorpskamers. Geld Er is voor een bedrag van € 178.000 minder aan subsidies verstrekt dan begroot. Deels doordat subsidiabele activiteiten later zijn gestart, deels in de nasleep van corona. Er is een budget preventie gevormd waarop vanaf 2023 nieuw activiteiten worden bekostigd. In 2022 zijn daartoe geen kosten gemaakt. Er ontstaat daardoor een voordeel van € 155.000. Voor de in de plaats stelling van de verplichtingen van Betula is een bedrag gereserveerd. Het restant, ter hoogte van € 242.000 wordt na de lasten voor 2022 overgeheveld naar 2023. We stimuleren nieuwe vormen van ondersteuning, hulp en zorg. Vernieuwingen proberen wij kleinschalig uit en we stellen deze bij in nauwe samenwerking met direct betrokkenen. Dit doen we in een experimentele aanpak met minder regels. (040.070) Met het uitvoeringsprogramma geven we een impuls aan nieuwe initiatieven. In 2021 hebben we het uitvoeringsprogramma grotendeels geëvalueerd en is bepaald welke plannen we ook in 2022 en verder willen continueren. Het gaat dan onder andere om de inzet van de POH-jeugd, de Berkellandwijzer en het preventieplatform jeugd.

In 2022 evalueren we de inzet van het platform vrijwilligers, het mantelzorgsteunpunt, de dorpskamer en het meedoenarrangement voor volwassenen. We richten ons op preventie, waarbij we zoveel mogelijk samenwerken met voorliggende voorzieningen en de zorgverzekeraar. Kwaliteit Het uitvoeringsprogramma Samen denken, Samen doen is in 2022 afgerond. De laatste projecten zijn daarin geëvalueerd in de verantwoordingsrapportage sociaal domein. Daarin is besloten bepaald beleid structureel in zetten en ander beleid te beëindigen. De verordening sociaal domein Berkelland is wederom voorzien van de benodigde updates en vastgesteld door de gemeenteraad. Een belangrijke ontwikkeling is de afronding van de pilot Meedoenarrangement en de dorpskamer (deze laatste wordt verantwoord in activiteit 'Wanneer een inwoner een wens heeft voor ondersteuning of begeleiding kijken we eerst wat deze inwoner zelf kan. Daarnaast organiseren we meer algemene voorzieningen als steunpunt in de kern/wijk.'). De pilot Meedoenarrangement is in 2022 afgerond. Bijna 350 inwoners van Berkelland hebben gebruik gemaakt van het arrangement. Hierbij het grote merendeel van het budget besteed aan materiële goederen. We vinden het goed om te zien dat inwoners van onze gemeente de weg naar dit arrangement hebben gevonden.

In de brede(re) evaluatie van het minimabeleid wordt de afweging gemaakt of en op welke manier het arrangement een plek krijgt in een toekomstbestendig minimabeleid. Geld Het uitvoeringsplan Samen denken Samen doen is na dit jaar afgesloten. Er resteert van het oorspronkelijk bedrag bij aanvang (€ 2.435.000) nog € 131.000. Wij bieden onze inwoners de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om maatschappelijke ondersteuning zelf in te kopen (Wmo - PGB). (040.025) Het persoonsgebonden budget blijft een mogelijkheid voor inwoners. Kwaliteit Tijdens het keukentafelgesprek worden de verschillende mogelijkheden van ondersteuning voorgelegd aan de inwoner. Inwoners kunnen daarbij kiezen voor een persoonsgebonden budget (PGB). Inwoners worden hierover geïnformeerd in de algemene folder van Voormekaar: “In plaats van een (maatwerk)voorziening kunt u ook zelf uw zorg regelen. U ontvangt dan van ons een persoonsgebonden budget (PGB). Wilt u dit liever dan een (maatwerk)voorziening, dan 43

volgt er eerst een keuzegesprek hoe dit werkt, wat er van u wordt verwacht en of het passend is voor uw situatie. Meer informatie over een PGB leest u op www.pgb.nl, de website van de landelijke vereniging voor mensen met een persoonsgebonden budget.” Ook met de nieuwe inkoop Wmo (inclusief Wonen) en Jeugdhulp (ingangsdatum 1 juli 2022) blijft een PGB beschikbaar voor onze inwoners. Geld In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB, omdat het beheren van een PGB ook wat van de inwoner vraagt. Er is de afgelopen jaren sprake van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten. In verband met de invoering van de regionale inkoop hebben we het budget PGB behoedzaam begroot. Vooralsnog zien we vrijwel geen effect in het beroep op PGB. Het voordeel ten opzichte van de begroting bedraagt € 51.000.

Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning indien zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren in de samenleving. (040.010) Voorbeelden hiervan zijn: Hulp bij huishouding, begeleiding, woonvoorzieningen en vervoersvoorzieningen. Inwoners worden gestimuleerd om de eigen regie en verantwoordelijkheid voor het leven te blijven organiseren. In de Verordening Sociaal Domein heeft dit ook een prominente rol gekregen. Bij het indiceren van Hulp bij huishouding wordt gebruik gemaakt van het normenkader opgesteld door bureau HHM. In dit kader worden de eigen mogelijkheden meegenomen in het toekennen van de indicatie. Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan inwoners (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals. En door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. In 2022 is de nieuwe inkoop voor de Wmo en Jeugd gestart. Met de vernieuwde inkoopstrategie wordt de benodigde transformatie van de zorg voor het deel inkoop vormgegeven. Meerjarige contracten worden afgesloten met een beperkt aantal aanbieders, aangevuld met mogelijkheden voor specifieke kortdurende afspraken en lokale ruimte voor verdere innovatie.

Daarbij wordt de contractering ingericht op resultaten uitgaande van wat de inwoners in de verschillende gemeenten nodig hebben om mee te doen in de samenleving. Met de inkoop wordt daarnaast beoogd meer grip op financiën te realiseren. In het gehele proces van inkoop hebben we oog voor zorgcontinuïteit, lokale en kleine aanbieders en een dekkend zorglandschap. Kwaliteit Voormekaar is verantwoordelijk voor de toewijzingen Wmo en Jeugd. In 2019 is gebleken dat de formatie van Voormekaar te krap is, deze is sinds de eerste helft van 2020 op sterkte gebracht. Op 1 januari 2020 is het abonnementstarief definitief ingegaan. Elke inwoner betaalt sindsdien een eigen bijdrage van € 19 per maand ongeacht het aantal ondersteuningen die zij ontvangen en ongeacht het inkomen. Hierdoor is er een toename gekomen in het aantal inwoners die een indicatie voor de hulp bij huishouding aanvragen. Daarnaast zien we steeds meer aanvragen voor woningaanpassingen, waardoor de kosten oplopen. Het blijft in de praktijk lastig om inwoners te motiveren om het op eigen kracht en met eigen middelen te organiseren. Vanaf 2023 zetten we in op herstelgerichte ondersteuning. Deze ondersteuning richt zich op mensen van 60 jaar of ouder, met als doel om het explosief spiervermogen op te bouwen. Met deze ondersteuning zetten we op een andere manier in op het uitgangspunt 'zo zelfstandig mogelijk leven'.

Geld In de jaarrekening 2022 zien we een overschrijding ten opzichte van de begroting van € 671.000. Dit is met name het gevolg van een groter beroep op woonvoorzieningen (woningaanpassingen) met een bedrag van € 351.000 en huishoudelijke ondersteuning met een bedrag van € 197.000. Het gaat hierbij om open-einde-regelingen. 44

Als gevolg van het toenemend beroep op voorzieningen is de taakstelling in de omvang van € 381.000 niet ingevuld. De sturingsmaatregelen die daartoe worden ingezet hebben niet het volledige effect gehad. In 2022 hebben we de afrekening Beschermd Wonen over het boekjaar 2021 ontvangen van de gemeente Doetinchem. Hierdoor ontstaat een eenmalig voordeel ten opzichte van de begroting met een bedrag van € 256.000.

Speerpunt De jeugd ontwikkelt zich positief. Wat willen we bereiken? • Jongeren ontwikkelen zich op positieve wijze. Zo nodig ontvangen zij passende ondersteuning.

Wat gaan we daarvoor doen? We organiseren algemene voorzieningen en preventieve activiteiten voor jeugd en/of hun ouders/verzorgers. We zetten de samenwerking met huisartsen voort met een Praktijkondersteuner Huisarts jeugd (POH jeugd). Zorgverzekeraar Menzis deelt vanaf 2021 in de kosten. We gaan door met Jimmy’s als talentenbroedplaats voor alle Berkellandse jongeren (11 tot en met 26 jaar). We willen het bereik van Jimmy’s vergroten en meer jongeren motiveren Jimmy’s te bezoeken. We versterken de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar jongeren in contact brengt met Jimmy’s en andersom. Jimmy’s en de POH jeugd zijn stuurmaatregelen die bijdragen aan ombuiging van de oplopende kosten van jeugdzorg. We gaan door met In Huis Steungezinnen en de activiteiten van het Preventie Platform Jeugd Oost Achterhoek, zoals het Scheidingsloket en de weerbaarheidstrainingen. Net zoals bij Jimmy’s geldt voor deze activiteiten dat we extra investeren in de verbinding met Voormekaar, zodat Voormekaar ouders en kinderen hiervoor aanmeldt. Daarmee stimuleren we de beweging van zorg naar algemene voorzieningen en preventie. Kwaliteit 3 jongerenwerkers ondersteunen de jongeren die bij Jimmy's actief zijn en werken daar waar jongeren zijn. Het project 'Young Leaders' loopt met financiering vanuit ZonMw: in 2 jaar tijd maken 150 jongeren hun eigen plannen waar.

Binnen Voormekaar stimuleert een opbouwwerker met aandachtsgebied jeugd een sterke verbinding tussen Voormekaar en de algemene voorzieningen jeugd. Zo zorgen we dat we niet onnodig verwijzen naar jeugdhulp als er in het voorliggend veld mogelijkheden zijn. Het Preventie Platform Jeugd heeft verschillende preventieve trainingen en bijeenkomsten georganiseerd. Vooral bij de weerbaarheidstrainingen waren de groepen vaak maximaal gevuld. Ook het Scheidingsloket wordt steeds beter gevonden en benut. Geld Geen bijzonderheden. Wij bieden de ouders/verzorgers de mogelijkheid tot een persoonsgebonden budget om jeugdhulp en ondersteuning zelf in te kopen (Jeugdwet - pgb). (040.020) Kwaliteit De gemeente biedt de mogelijkheid om zorg in te zetten middels een Persoonsgebonden Budget. Binnen Voormekaar zijn de medewerkers goed op de hoogte van de mogelijkheden en voorwaarden. Ouders/verzorgers kunnen bij hen terecht voor vragen over het PGB. Geld

45

In Berkelland gaan we zorgvuldig om met het inzetten van een PGB, omdat het beheren van een PGB ook wat van de inwoner vraagt. Er is de afgelopen jaren sprake van een gestaag dalende lijn voor wat betreft de lasten. In verband met de invoering van de regionale inkoop, hebben we het budget voor PGB behoedzaam begroot. Vooralsnog zien we vrijwel geen effect in het beroep op een PGB. Het voordeel ten opzichte van de begroting bedraagt € 125.000. Wij bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp. (040.030) Voormekaar zorgt met actieve casusregie voor passende ondersteuning aan kinderen en ouders (zo licht, zo kort en zo dichtbij mogelijk). Dit is onder andere mogelijk doordat Voormekaar in elke kern onderdeel uitmaakt van een sterk netwerk van inwoners en professionals en door het effect van ingezette zorg te evalueren met inwoner en zorgverlener. We geven in regionaal verband de inkoop jeugdzorg vanaf 2022 anders vorm. Daarmee beogen we dat kinderen zo thuis mogelijk opgroeien, een dekkend zorgaanbod, passende ondersteuning (zo licht als mogelijk en zo intensief als nodig) en kostenbeheersing. We willen een aantal aanbieders meer ruimte geven om te doen wat nodig is binnen een financieel kader ('lump sum financiering'). Van afstemming tussen aanbieder en gemeente over product en looptijd naar afstemming over doel en resultaat.

Als gemeente vinden wij het belangrijk daarbij goed de balans te bewaken tussen wat grote en kleine aanbieders onze inwoners kunnen bieden. Kwaliteit De regionale inkoop jeugdwet is vanaf 1 juli 2022 ingegaan. 59 (samenwerkingsverbanden van) aanbieders verzorgen nu de specialistische jeugdzorg die wordt ingezet via Voormekaar, huisartsen, gecertificeerde instellingen en medisch specialisten. Er is veel inzet gepleegd om jeugdigen de juiste zorg te bieden als een aanbieder niet meer gecontracteerd was. Er is een goede start gemaakt met de nieuwe werkwijze (Voormekaar bepaalt het resultaat, de aanbieder hoe het resultaat wordt bereikt) en met de samenwerking met nieuwe aanbieders. Om kinderen beter te beschermen hebben we volop ingezet op de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming, een samenwerking van alle Gelderse gemeenten, gecertificeerde instellingen (GI's), Veilig Thuis en de Raad voor de Kinderbescherming. We werken nu met een vereenvoudigde aanmeldroute voor jeugdzorg. vanuit de gecertificeerde instellingen. De GI's kampen met een personeelstekort en heeft maatregelen genomen om veiligheid van kinderen te waarborgen. Sinds 2022 is het nieuwe woonplaatsbeginsel ingegaan. Dit betekent dat Berkelland niet meer financieel verantwoordelijk is voor jongeren die oorspronkelijk niet uit Berkelland komen en nu hier onder voogdij van een GI wonen.

Ook zijn er kinderen 'administratief verhuist' naar Berkelland die momenteel in een andere gemeente wonen. Het gaat om jongeren met relatief zware problematiek en daarbij behorende hoge kosten. Geld Als gevolg van de regionale inkoop en het uitgangspunt om inwoners de juiste zorg te bieden, is er nog relatief veel sprake van individuele overeenkomsten en overgangsregelingen. De financiële nadelen die daardoor ontstaan worden echter volledig gecompenseerd door de voordelen die we ook realiseren met de regionale inkoop. Het nieuwe Woonplaatsbeginsel vanaf 1 januari 2022 brengt een financieel voordeel met zich mee. Relatief veel kinderen zijn overgedragen aan andere gemeenten, omdat zij niet meer onder de financiële verantwoordelijkheid van onze gemeente vallen. Per saldo is er sprake van een nadeel tot een bedrag van € 348.000. Dit is met name het gevolg van het niet volledig invullen van de taakstelling (begroot bedrag € 458.000).

Speerpunt Iedereen doet mee in Berkelland. Wat willen we bereiken? 46

• •

Iedereen kan (zo veel en zo lang mogelijk) meedoen in Berkelland. Inwoners zijn zo zelfredzaam als mogelijk en nemen deel en dragen zo mogelijk bij aan de samenleving.

Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ruimte aan inwoners en professionals om in te zetten op innovatieve oplossingen voor een gezonde leefstijl. Voorbeeldinitiatieven van buurten, scholen en verenigingen krijgen extra aandacht. Kwaliteit Door de uitvoering van de tweede tranche van de subsidieregeling ‘Transformatiefonds Sport’ en de maatschappelijke samenwerking binnen het Lokaal Beweeg- en Sportakkoord zijn veel projecten en initiatieven van verenigingen, scholen en overige maatschappelijke organisaties tot stand gebracht. Vanuit sportparken zijn nieuwe beweeginitiatieven ontstaan voor- en in samenwerking met inwoners. Geld Geen bijzonderheden. We geven samen invulling aan de Lokale Inclusie Agenda. In een inclusieve samenleving kunnen mensen met een beperking precies dezelfde dingen doen als mensen zonder een beperking. In 2020 is een nieuwe Lokale Inclusie Agenda opgesteld. Deze hebben we in 2022 verder uitgevoerd. In de nieuwe Lokale Inclusie Agenda hebben we specifiek aandacht voor het feit dat we inclusief willen zijn op alle vlakken van diversiteit, bijvoorbeeld LHBT+-emancipatie, laaggeletterden en mensen met een niet-zichtbare beperking. Kwaliteit In 2022 hebben we voort geborduurd op de Lokale Inclusie Agenda 2020-2021. De speerpunten zijn: bewustwording, toegankelijkheid, wonen, sport cultuur en verenigingsleven, onderwijs, beleid en planvorming, werk en inkomen.

Gemeente Berkelland is partner geworden van de ‘Ik ben…’ campagne. Met de shortfilm ‘Ik ben Levi’ en een lesprogramma worden jongeren uitgenodigd om na te denken over ‘jezelf zijn’ en het gesprek daarover te voeren. De campagne is gericht op scholen voor voortgezet onderwijs en mbo en wordt uitgevoerd in samenwerking met het jongerenwerk. Geld Geen bijzonderheden Wij verbeteren de toegang tot onze regelingen die zich richten op meedoen aan de samenleving, vroegsignalering van schulden en schuldhulpverlening. Wij vinden het belangrijk dat onze minimaregelingen goed vindbaar en gemakkelijk aan te vragen zijn. Dit realiseren wij met een online tool waarin de inwoner snel kan nagaan voor welke regelingen hij in aanmerking komt. In de campagne ‘Rondkomen in Berkelland’ geven we een impuls aan de bekendheid van onze minimaregelingen. Op deze manier brengen we onze minimaregelingen voor zowel digitaal vaardige als niet-digitaal vaardige inwoners onder de aandacht. Het tijdig signaleren van betalingsachterstanden via vroegsignalering kan problematische schulden voorkomen. Wij geven uitvoering aan de methodiek van 'Vroeg Eropaf’. Wij gaan hierin verder dan de regelingen toegankelijk maken en benaderen de inwoners met geldproblemen proactief. Ook willen wij dat de inwoner sneller de stap maakt zich te melden.

Door een bewustwordingscampagne rondom het hebben van geldproblemen en schulden, doorbreken we het taboe hierop. Tenslotte leidt een overzichtelijke ketenaanpak tot een betere dienstverlening voor onze inwoners. Wij optimaliseren de samenwerking met onze partners in de schuldhulpverlening. Daartoe wordt de formatie op het gebied van schuldhulpverlening tijdelijk 47

opgehoogd en onderzoeken we welke inzet structureel noodzakelijk is. Meedoen komt het best tot zijn recht door deelname aan de samenleving. Bij voorkeur door betaald werk. Wij optimaliseren de dienstverlening die door de gemeenschappelijke regeling SDOA wordt uitgevoerd en moet leiden tot (on)betaald werk van onze inwoners. Meer informatie gericht op het thema participatie en meedoen staan in het programma 'Werken en ondernemen in een sterke regio'. Kwaliteit Het bereiken van een zo groot mogelijke doelgroep die recht heeft op inkomensregelingen- en voorzieningen blijft een aandachtspunt op het gebied van armoede en schulden. Om dit bereik te vergroten is er extra ingezet op formatie 'hulp bij geldzaken' (vroegsignalering), communicatie richting inwoners, laagdrempelige toegang en de online tool 'Check waar je Recht op hebt'. Maar ook door bijvoorbeeld (particuliere) verhuurders te stimuleren zich aan te sluiten bij het landelijk convenant vroegsignalering. Om die inzet van 'hulp bij geldzaken' op peil te houden is er in 2022 tijdelijk extra formatie gecreëerd. Daarmee kan er nog meer volgens de methodiek van 'er op af' gewerkt worden. Deze inzet loopt gedurende een deel van 2023 door. Gemiddeld ontvangen de medewerkers vroegsignalering circa 70 signalen per maand van betalingsachterstanden van inwoners.

Daarnaast zijn er nog 'zelfmelders' die zich rechtstreeks bij de medewerker 'hulp bij geldzaken' melden. Geld Vooruitkijkend naar 2023 is aan de raad voorgesteld de ingezette aanpak te continueren en dit te dekken vanuit de middelen vanuit de afrekening 2022 van Fijnder.

Speerpunt Nieuwkomers burgeren in. Wat willen we bereiken? • Nieuwkomers hebben uitzicht op een zinvol bestaan en kunnen meedoen in Berkelland. • Eén doorgaande lijn met perspectief op wonen, onderwijs en werk.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=e7fe5460-9f6c-468c-9094-fff208253385