CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 - Omgevingseffectrapport (OER)

Raadsvergadering 28 mei 2024, gemeente BerkellandBij agendapunt: Vaststelling Omgevingsvisie Berkelland43.017 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 6

Een aanzienlijk deel (94%) van de uitgaven aan dagelijkse artikelen in Berkelland wordt gedaan door de inwoners van de gemeente zelf. Wat betreft niet-dagelijkse artikelen is dit percentage iets lager, namelijk 85%.Binnen de gemeente Berkelland wordt daarnaast 90% van de uitgaven aan dagelijkse artikelen door de inwoners lokaal besteed. Een ander aspect is dat online aankopen goed zijn voor 20% van de uitgaven aan niet-dagelijkse artikelen.

blad 24 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

In 2019 telde de gemeente Berkelland 79 winkels voor dagelijkse benodigdheden, wat een daling is ten opzichte van 2015. Desondanks is het aantal leegstaande winkelpanden in totaal afgenomen vergeleken met 2015. Het aantal werkgelegenheidskansen in de detailhandel in de gemeente Berkelland is stabiel gebleven tussen 2015 en 2019. Daarentegen is het aantal banen in de horeca in deze periode met 2% gestegen. Bijna de helft, namelijk 49%, van de inwoners die uit eten gaan in Berkelland, doet dit binnen de eigen gemeente. Voor een bezoek aan een café of terras is dit aandeel zelfs iets hoger, namelijk 55%. Over het algemeen beoordelen bezoekers van Berkelland de winkellocaties in de gemeente positief, met een gemiddelde waardering van 7,8. Vooral de bereikbaarheid per fiets wordt hoog gewaardeerd, met een score van 8,5. De gemeente Berkelland wordt op basis van bovenstaande informatie als overwegend goed (4) beoordeeld. Recreatie Recreatie en toerisme spelen een cruciale rol in Berkelland, niet alleen vanwege de bijdrage aan werkgelegenheid, die ruim 6% bedraagt, maar ook vanwege de impact op de levendigheid van zowel de stedelijke kernen als het landelijke gebied. De vrijetijdssector brengt leven in de brouwerij en versterkt de aantrekkingskracht van Berkelland als woon-, werk- en recreatiebestemming.

Elk jaar vinden er ongeveer een half miljoen toeristische overnachtingen en bijna 850.000 dagrecreatieve uitstapjes plaats, waarbij naar schatting zo'n € 31,5 miljoen wordt besteed in de vrijetijdssector van Berkelland. Met name in het landelijke gebied van Berkelland is recreatie vaak kleinschalig van opzet. Er zijn tal van kleinschalige accommodaties, waaronder (mini)campings, bed & breakfasts, groepsverblijven, hotels en vakantiehuizen. Naast deze verblijfsmogelijkheden zijn er diverse dagattracties te vinden, variërend van musea tot een klimbos en van een belevingspark tot activiteiten gericht op rivierrecreatie. Fietsen en wandelen blijven daarnaast populaire bezigheden voor zowel toeristen als lokale bewoners, die het karakteristieke coulisselandschap en de kronkelende rivier de Berkel weten te waarderen. De kenmerkende gastvrijheid en vriendelijkheid van de inwoners dragen eveneens bij aan de positieve beleving van bezoekers. In de Structuurvisie Berkelland 2025 is het gebied ten zuiden en oosten van Borculo aangewezen als stimuleringsgebied voor recreatie. De Hambroekplassen zijn hier een belangrijk onderdeel van; dit is een dagrecreatieve hotspot met een meer regionaal karakter, vooral gericht op strandrecreatie. Momenteel is er een ontwikkelingsplan voor de Hambroekplassen in procedure.

Op basis van bovenstaande informatie wordt het beoordelingscriterium overwegend goed (4) beoordeeld.

3.1.2

Beschrijving referentiesituatie Mogelijkheden voor het ontwikkelen van het platteland Op dit moment is een nieuw bestemmingsplan voor het buitengebied van Berkelland in werking gesteld 6. Omdat steeds meer agrariërs stoppen, ontstaat er veel Vrijkomende Agrarische bebouwing (VAB’s). Er is de verwachting dat de helft tot driekwart van de agrarische gebouwen niet meer hergebruikt wordt en leeg komt te staan. Daarnaast kan asbest vrijkomen bij verwering van daken van leegstaande schuren. Het aantal agrarische bedrijven blijft afnemen, waarbij op een groeiend aantal agrarische bedrijven ook nevenfuncties worden uitgeoefend naast de agrarische hoofdfunctie. In de komende jaren is de verwachting dat de daling bij de gespecialiseerde melkveebedrijven het grootst zal zijn. Door middel van de Structuurvisie woningsplitsing is het mogelijk om voor bepaalde karakteristieke gebouwen en in bepaalde andere gevallen een extra verblijfsobject met een woonfunctie toe te voegen binnen een gebouw waar zich al een verblijfsobject met een woonfunctie bevindt. Ook biedt deze structuurvisie mogelijkheden om woongebouwen waar al sprake is van dubbele bewoning te splitsen. De gemeente heeft een sloopfonds dat 6

Dit bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” is nog niet onherroepelijk omdat de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State nog geen uitspraak heeft gedaan op de ingediende beroepschriften.

blad 25 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

enerzijds gevuld is met geld uit de gemeentelijke reserves en aan de andere kant wordt aangevuld met stortingen door inwoners die hun bijgebouwen willen vergroten. Er wordt op dit moment meer geld in het fonds gestort dan er uit gaat aan subsidie. Daarnaast komt de agrarische sector onder druk te staan door de ruimtevraag van andere gebruiksfuncties zoals duurzame energieopwekking en natuur. Toekomstige ontwikkelingen als klimaatverandering, circulaire landbouw, innovaties en verbreding zullen het platteland veranderen. De landelijke stikstofregelgeving heeft gevolgen voor de landbouw in Berkelland, al is nog niet duidelijk welke dat zouden kunnen zijn. Het huidige beleid met betrekking tot plattelandsvernieuwing is onvoldoende om alle gebouwen die de komende tijd leeg komen te staan, een nieuwe functie te geven of te slopen. De doorgaande bedrijven nemen de grond over van de stoppers maar de gebouwen van de stoppers blijven grotendeels staan. Daarnaast hebben verschillende landelijke ontwikkelingen (rondom stikstof en klimaatverandering) een grote impact op de ontwikkelmogelijkheid van het platteland. Hierdoor wordt het criterium slecht (1) beoordeeld.

Mogelijkheden voor ontwikkelen van bedrijventerreinen Het op 13 februari 2024 vastgestelde Regionaal Programma Werklocaties 2024-2028 benoemt voor de gemeente Berkelland een kwantitatieve opgave Berkelland voor bedrijventerreinen tot en met 2030 met een doorkijk naar 2040. De doelstellingen van dit programma zijn het maken van regionale programmeringsafspraken met de Achterhoekse gemeenten, met de bedoeling om te voorzien in een toekomstbestendige bedrijventerreinenvoorraad om vanuit ruimtelijk-economisch perspectief bij te dragen aan een sterke en toekomstbestendige regionale economische structuur. Uit het nieuwe programma komt een ruimtevraag van 18 hectare naar voren over de jaren 2023 – 2030, dit bij een aanbod van ca. 5 hectare. Dit impliceert een uitbreidingsbehoefte van 13 hectare tot en met 2030 met een spreiding over de grote kernen. Wanneer de totale uitbreidingsambitie voor de periode 2023-2030 gerealiseerd wordt, resteert voor de periode 2031-2040 verder een uitbreidingsbehoefte van maximaal 18,5 hectare voor lokaal gewortelde bedrijven. In de vraag naar grootschalige kavel heeft de gemeente Berkelland samen met de gemeente Oost Gelre de afgelopen jaren kunnen voorzien op Regionaal Bedrijventerrein De Laarberg. Bovendien heeft gemeente Berkelland conform de afspraken in het RPW 2019 stappen gezet in het toekomstbestendig maken van de bestaande bedrijventerreinen.

Voor Lichtenhorst en Overberkel is een plan opgesteld waarin samen met de stakeholders op het terrein wordt toegewerkt naar een toekomstbestendig bedrijventerrein. Een doorkijk naar de periode tot en met 2040 levert het volgende toekomstbeeld op: • Indien de uitbreidingsambities van 13,5 tot 18,5 volledig worden ontwikkeld, is er over de gehele periode 2023 tot en met 2040 sprake van balans in RPW-scenario Laag. In het RPW-scenario Hoog is ook dan nog sprake van een tekort tot maximaal 18,5 hectare. • Ook op de lange termijn wordt ruimtevraag van grootschalige bedrijven verwacht, waarvoor samen met gemeente Oost Gelre RBT de Laarberg wordt ontwikkeld. Dit bedraagt nog eens 2 tot 8 hectare. Daarnaast spelen andere ontwikkelingen ook een rol voor het ontwikkelen van bedrijventerreinen. Door de demografische ontwikkelingen (ontgroening en vergrijzing) neemt landelijk de beroepsbevolking af. Dit geldt ook voor Berkelland. Samenwerking (gemeenten, bedrijven, inwoners) wordt steeds belangrijker. Omdat er sprake is van een krimpende beroepsbevolking is het belangrijk om mensen goed op te leiden in de sectoren waar vraag is naar kennis en kunde. Daarnaast worden grondstoffen en energiebronnen steeds schaarser. Duurzame energie moet er in de toekomst voor gaan zorgen dat we kunnen blijven voorzien in de energiebehoefte. Kennis en innovatie spelen hierin een belangrijke rol.

Vanwege bovenstaande informatie en onzekere trends wordt het criterium redelijk (3) beoordeeld.

blad 26 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

Mogelijkheden voor ontwikkelen van (centrum)functies en voorzieningen Een aantrekkelijk leef-, woon- en vestigingsklimaat vormt een essentiële basis en is nauw verbonden met de structuur van de detailhandel. Een gezonde en levendige detailhandel is van vitaal belang voor de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid van onze stedelijke kernen. Het Regionale Afsprakenkader Detailhandel heeft als doel om een zo aantrekkelijk mogelijke winkelstructuur te behouden, waarbij de nadruk ligt op het behoud van vitale centra. Het vertalen van dit afsprakenkader naar lokaal beleid is dan ook van groot belang voor ontwikkeling van de centrumfuncties en voorzieningen. In het landelijke gebied worden enkel mogelijkheden geboden voor ondersteunende vormen van nieuwe horeca en detailhandel. Een gemeentebreed distributieplanologisch onderzoek (DPO) is momenteel in ontwikkeling, waarbij de focus ligt op het Keurmerk Veilig Ondernemen (KVO), het aanpakken van leegstand en het versterken van de winkelgebieden. Het versterken van de stedelijke kernen en het aanpakken van winkelleegstand vormen een voortdurend en serieus aandachtspunt binnen het economisch beleid. Berkelland telt vier grotere kernen. Momenteel staat bijna 12% van het totale winkelvloeroppervlak in deze kernen leeg. Om een actueel overzicht te bieden van beschikbare panden, waaronder in de centra, is er een bedrijvenatlas ontwikkeld.

Vanwege bovenstaande informatie en onzekere trends wordt het criterium matig (2) beoordeeld. Recreatie Het Vitaliteitsonderzoek naar verblijfsrecreatie in de Achterhoek (2019) schetst een positief beeld: over het algemeen is de verblijfssector in de Achterhoek vitaal. Een meerderheid van de bedrijven (72%) en bedden (79%) scoort zowel op het gebied van kwaliteit als op het gebied van perspectief positief. Binnen deze groep wordt ongeveer 12% beschouwd als echte voorlopers in de verblijfsrecreatie, wat overeenkomt met 15% van de bedden. Voornamelijk hotels en campings behoren tot deze voorhoede, wat aangeeft dat de Achterhoek een solide basis heeft ten opzichte van de rest van Nederland. Het is echter van belang dat deze koplopers vitaal blijven door voortdurende vernieuwing en investeringen om hun leidende positie te behouden. Daarnaast is er een grote groep middenmoters (60% van de bedrijven en 64% van de bedden), waarbij de uitdaging ligt in blijvende ontwikkeling en vernieuwing. Het onderzoek benoemt ook enkele aandachtspunten voor de sector. Ongeveer 4% van de verblijfsrecreatiebedrijven in de Achterhoek, voornamelijk hotels en bungalowbedrijven die grotendeels niet commercieel worden geëxploiteerd, hebben volgens schattingen geen of beperkte toekomst als recreatief bedrijf.

Daarnaast heeft 25% van de bedrijven (19% van de bedden) een impuls nodig om verdere achteruitgang te voorkomen, waarbij het voornamelijk om commerciële bedrijven gaat. Hoewel het beleid zoals uiteengezet in 'Beleef het in Berkelland' ruimte biedt voor de ontwikkeling van de vrijetijdssector, bleken de beleidskaders voor verblijfsrecreatie niet volledig aan te sluiten op de wensen en behoeften van recreatieondernemers. Om deze reden is er gewerkt aan een actualisatie van de beleidskaders voor verblijfsrecreatie, die op 17 januari 2023 zijn vastgesteld. Aan de hand van de informatie die hierboven is weergegeven wordt het criterium als redelijk (3) beoordeeld. Beoordeling Op basis van de beoordelingscriteria wordt het domein Vitaal platteland & economische potentie als volgt beoordeeld: Tabel 3.2 Beoordeling domein Vitaal platteland & economische potentie Beoordelingscriteria Beoordeling huidige situatie Mogelijkheden voor ontwikkelen van het 2 platteland Mogelijkheden voor ontwikkelen van 4 bedrijventerreinen Mogelijkheden voor ontwikkelen van 4 (centrum)functies en voorzieningen Recreatie 4

Beoordeling referentiesituatie 1 3 2 3

blad 27 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

3.2

Sociaal domein & leefbaarheid Voor de volgende thema’s wordt de huidige situatie en de referentiesituatie hieronder beschouwd: Domein Sociaal domein & leefbaarheid

Beoordelingscriteria Leefbaarheid Onderwijsniveau Mobiliteit/bereikbaarheid Wonen

3.2.1

Beschrijving huidige situatie Leefbaarheid Uit het Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek (2017, bijlage 7.3 Samenvatting Leefbaarheid Berkelland) blijkt hoe de bewoners het voorzieningenniveau in Berkelland ervaren. Over het algemeen worden voorzieningen zoals scholen, horecagelegenheden, supermarkten, zorgvoorzieningen en huisartsenposten gewaardeerd met cijfers tussen de 6,9 en 8,0. Echter, in 2017 worden met name de aanwezigheid van winkels (16%) en het openbaar vervoer (13%) het meest gemist in de buurt. Er valt daarnaast te concluderen dat 40% van de respondenten aangeeft geen voorzieningen te missen. Op basis van de gegeven informatie wordt het aspect ‘voorzieningenniveau’ beoordeelt met een overwegend goed (4). Onderwijsniveau Momenteel is er een breed scala aan onderwijsvoorzieningen en diverse onderwijsvormen beschikbaar in Berkelland. In 2020 waren er Integrale Kindcentra (IKC's) gevestigd in Eibergen en Borculo, met elk daarnaast vier basisscholen in Borculo en Eibergen. Momenteel ondergaat 't Simmelink in Eibergen een verbouwing tot IKC. In Neede worden basisschoollessen gegeven op vijf verschillende locaties, terwijl Ruurlo drie basisscholen huisvest. Ook in de kleine dorpen Rietmolen, Gelselaar, Geesteren, Rekken en Beltrum zijn basisscholen te vinden.

Het voortgezet onderwijs is gevestigd in Borculo, Eibergen en Neede, waarbij recentelijk een nieuwbouwlocatie in Borculo in gebruik is genomen. Daarnaast voorzien Neede en Borculo in speciaal (basis/voortgezet) onderwijs (SBO, SO, VO en VSO), dat ook een regionale functie heeft. Leerlingen uit het basisonderwijs die in aanmerking komen voor een taalschakelklas kunnen deze volgen in Lochem. Er werd verwacht dat het aantal leerlingen in het basisonderwijs tussen 2013 en 2020 met 24,5% zou dalen. Echter, de verwachte daling tussen 2020 en 2033 bedraagt slechts 2,69%. Deze afname vraagt om een kritische evaluatie en actie van schoolbesturen en de gemeente met betrekking tot onderwijshuisvesting. Desondanks een verwachte daling van het aantal leerlingen in het basisonderwijs, wordt gemeente Berkelland overwegend goed (4) beoordeeld als het gaat om de beschrijving van de huidige situatie van het onderwijsniveau. Mobiliteit/bereikbaarheid Het landelijke gebied van de gemeente Berkelland wordt doorkruist door verschillende provinciale wegen en de rijksweg N18. In mei 2018 werd een nieuw tracé voor de N18 in gebruik genomen, nadat hiervoor een Tracébesluit was vastgesteld. Het daaropvolgende bestemmingsplan "Berkelland, Tracébesluit N18 2015" is inmiddels definitief geworden en opgenomen in het bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2020".

Belangrijke verkeersaders die daarnaast het buitengebied doorkruisen, zijn onder andere de N319 (Zutphen Winterswijk), de N312 (Lochem - Lichtenvoorde), de N315 (Doetinchem - Enschede), de eerder genoemde N18 (Varsseveld - Enschede), de N824 (Neede - Diepenheim), de N822 (Borculo - Eibergen) en de N825 (Lochem Borculo). De dorpskernen zijn ook goed bereikbaar via geasfalteerde wegen. Ten zuiden van Ruurlo loopt nog een spoorlijn van Zutphen naar Winterswijk.

blad 28 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

Om verkeersonveiligheid en overlast door wegverkeer te verminderen, is het belangrijk om het verkeer te concentreren op daarvoor bestemde verkeersaders met een veilige infrastructuur. Op die manier kunnen gebieden bestemd voor verblijf worden ingericht met behoud van rust, variatie en kleinschaligheid van het landschap. In 2008 hebben burgemeester en wethouders hiertoe de module Wegcategorisering van het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan vastgesteld. Dit document classificeert het gemeentelijke wegennet in verschillende categorieën, waarbij de N18 en aansluitende provinciale wegen fungeren als hoofdverkeersaders voor regionaal verkeer. Toegangswegen verbinden de dorpskernen, terwijl woon- en buurtwegen tot het verblijfsgebied behoren, waaronder ook de vele zandwegen in het buitengebied. Met bovenstaande informatie wordt het criterium als overwegend goed (4) beoordeeld. Wonen Aan de hand van de woonmonitor 2019 kreeg de gemeente een beeld van de huidige stand van zaken. In Berkelland is de woonsituatie divers: een aanzienlijk deel van de bevolking (58%) woont in een twee-onder-eenkapwoning, geschakelde woning of vrijstaande woning. In de steden Borculo, Eibergen en Neede zijn er relatief veel rijwoningen te vinden. Appartementen maken daarnaast slechts 10% uit van het totale woningaanbod, waarbij Borculo een nog hoger percentage appartementen heeft (15%).

Ongeveer 58% van alle woningen is ouder dan 40 jaar, waarbij dit percentage varieert van 54% in de stedelijke kernen tot 75% in het buitengebied. In Ruurlo en de kleine kernen ligt de gemiddelde WOZ-waarde hoger dan in Borculo, Eibergen en Neede, wat deels te wijten is aan het lagere aantal huurwoningen. De gemiddelde koopsom van koopwoningen is gestegen; in 2019 bedroeg deze gemiddeld nog € 265.879. Dit hogere bedrag is met name te wijten aan het grote aantal vrijstaande koopwoningen in Berkelland. Een tussenwoning had in 2019 een gemiddelde prijs van € 195.059, terwijl een vrijstaande woning gemiddeld € 348.604 kostte. Woningcorporatie ProWonen is de voornaamste verhuurder in Berkelland, met 4.018 woningen en 302 zorgwoningen per 31 december 2019. Habion speelt een belangrijke rol in het zorgvastgoed, met onder andere De Meergaarden in Eibergen en 16 seniorenwoningen, evenals in Borculo met het Andriessenhuis en 96 appartementen. De Woonplaats biedt zorgvastgoed aan op 2 locaties in Neede. Daarnaast zijn er ruim 1.500 andere huurwoningen in Berkelland, voornamelijk in particulier bezit. Met het afsluiten van een Woondeal en het vaststellen van een Regionale Woonagenda Achterhoek is een nieuwe aanpak geïmplementeerd voor het monitoren van de woningmarkt.

Dit gebeurt nu via de programmalijnen van de Woonagenda, waaronder het vergroten van de woningvoorraad en het versnellen van de productie, investeren in de kwaliteit van de bestaande woningvoorraad, en zorgen voor een geschikte woonsituatie voor iedereen. De dynamiek op de woningmarkt is sinds het laatste onderzoek naar Woonwensen en leefbaarheid in de Achterhoek aanzienlijk veranderd, met een toegenomen druk en stijgende prijzen. Recentelijk lijkt deze trend echter in sommige marktsegmenten af te vlakken vanwege onder andere de gestegen hypotheekrente. Een aanzienlijk deel van het beschikbare woningaanbod bestaat uit vrijstaande of twee-onder-een-kap woningen, voornamelijk gelegen in het middeldure tot dure segment. Echter, er bestaat tevens een grote behoefte aan betaalbare woningen voor zowel starters als senioren. Daarnaast is er een uitdaging om de bestaande woningen en wijken te moderniseren, hun uitstraling te verbeteren, ze te verduurzamen, geschikt te maken voor verschillende levensfasen, en vrij te maken van asbest. Bovendien komen er steeds meer woningen beschikbaar doordat oudere huishoudens de woningmarkt verlaten, bijvoorbeeld vanwege verhuizing naar een zorginstelling of overlijden. Deze vrijkomende woningen betreffen vaak oudere koopwoningen en eengezinswoningen in de huursector.

Bij de aankoop van oudere koopwoningen is doorgaans een renovatie nodig om te voldoen aan de hedendaagse wooneisen en wensen. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3).

blad 29 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

3.2.2

Beschrijving referentiesituatie Leefbaarheid In Berkelland wordt over het algemeen de leefbaarheid vrij hoog gewaardeerd, maar er zijn subtiele veranderingen opgemerkt over de jaren. Het Achterhoeks Woonwensen en Leefbaarheidsonderzoek van 2017 wees op een lichte daling in de algemene tevredenheid ten opzichte van 2012. Echter, in 2021, volgde een nieuw onderzoek dat aangaf dat de waardering voor de woon- en leefomgeving in de Achterhoek is gestegen tot een 8, hoewel de druk op de woningmarkt toenam. Tijdens gesprekken in het kader van de Omgevingsvisie in het begin van 2021 werd duidelijk dat de inwoners van Berkelland de kwaliteit van hun leefomgeving uiterst belangrijk vinden en willen behouden. Het actief betrekken van inwoners bij hun directe leefomgeving blijkt een cruciale factor te zijn die de leefbaarheid beïnvloedt. De gemeente Berkelland zet hier actief op in door middel van wijk- en kerngericht werken. Groen en openbare ruimte spelen een vitale rol in de waardering van de leefbaarheid.

Momenteel zijn het groenbeleidsplan en de groenstructuurplannen nog in ontwikkeling, waarbij de focus ligt op verschillende aspecten zoals het verbeteren van kwalitatief slechte groen- en speelvoorzieningen, het aanleggen van aantrekkelijke groene plekken in de kernen, het stimuleren van beweging in de openbare ruimte voor alle leeftijden, het bevorderen van biodiversiteit, het aanpassen aan het veranderende klimaat, en het rekening houden met diverse doelgroepen. Het Bomenbeleidsplan 2020-2029 richt zich op verschillende speerpunten. Ten eerste streven ze naar het creëren van goede groenstructuren binnen en buiten de bebouwde kom, met aandacht voor meer variatie in inheemse bomen en struiken. Daarnaast wordt ingezet op het bevorderen van natuur en klimaat door het planten van meer bomen, vooral in kernen met minder bomen dan het landelijk gemiddelde en in stenige buurten. Ook wordt gewerkt aan het verminderen van overlast, zoals die veroorzaakt wordt door de eikenprocessierups, en het beperken van wortelopdruk door bomen in bestrating. Gelet op bovenstaande overwegingen verandert de leefbaarheidssituatie niet wezenlijk, dus blijft deze goed (4). Onderwijsniveau De daling van het aantal leerlingen, die in 2010 begon, leidt tot leegstand in schoolgebouwen en vereist een herstructurering van scholen. Bovendien zijn de schoolgebouwen in Berkelland gemiddeld 50 jaar oud.

In samenwerking met de schoolbesturen investeert de gemeente Berkelland in moderne, functionele scholen die geschikt zijn voor diverse onderwijskundige en maatschappelijke uitdagingen. Om dit te realiseren, is samenwerking tussen professionals uit verschillende sectoren essentieel. Vanuit de ambitie om keuzevrijheid, een goede spreiding en bereikbaarheid, en passend onderwijs te behouden, is gekozen voor een integrale aanpak. Deze aanpak is vastgelegd in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2020-2036 van de gemeente Berkelland. De fasering voor de periode van 2024 tot 2036 is aangegeven in het Integraal Huisvestingsplan. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3) Mobiliteit/bereikbaarheid Het voornaamste thema van het verkeers- en vervoersbeleid is "veilig bereikbaarheid". Dit omvat het continu bijwerken van de wegcategorisering en voortdurende inspanningen om de veiligheid van het verkeer te waarborgen, en om de bereikbaarheid en leefbaarheid te verbeteren voor alle vormen van transport. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Wonen De afname van huishoudens, de vergrijzing en de ontgroening kunnen mogelijk de leefbaarheid en het voorzieningenniveau beïnvloeden. Het is daarom van belang om de ontwikkelingen in de bevolking nauwlettend te volgen en tijdig te anticiperen.

Maatwerk en flexibiliteit zijn essentieel om woningen te kunnen bieden die passen bij verschillende budgetten en levensfasen.

blad 30 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

Echter omvat wonen meer dan alleen de fysieke woning. Het gaat ook om de leefbaarheid en het uiterlijk van de omgeving. Bewoners ontvangen mogelijk zorg in hun huis en hechten waarde aan een prettige leefomgeving. Thema's zoals klimaatadaptatie, overstappen op hernieuwbare energiebronnen en bereikbaarheid zijn ook van belang. De Woonvisie Thuis in Berkelland (2020) richt zich op verschillende pijlers: • •

•

Toekomstgerichte woningen en wijken: Streven naar aantrekkelijke woningen die geschikt zijn voor zowel huidige als toekomstige bewoners, met meer variatie in woonvormen, kwaliteit en prijsklassen. Aantrekkelijke nieuwe woningen: Nieuwbouw inzetten om aanvullende behoeften te vervullen en bij te dragen aan een inclusieve samenleving, alsook om oude wijken, kernen en het buitengebied nieuw leven in te blazen. Wonen, welzijn en zorg: Met de toenemende vergrijzing stijgt de vraag naar woonzorgvormen. Het streven is dat mensen met een ondersteuningsbehoefte gelijkwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving, waarbij wonen een cruciale rol speelt naast andere voorzieningen en zorg.

Sinds 2019 gelden de Kwalitatieve Toetsingscriteria voor woningbouw in de Achterhoek, met aandacht voor de behoefte, transformatie van leegstaand vastgoed en inbreiding boven uitbreiding. Deze aanpak is vervangen door de Regionale Woonagenda Achterhoek, waarbij het woningbouwprogramma (875 woningen tot 2030) wordt gemonitord via onder andere de jaarlijkse Woon- en Vastgoedmonitor vanaf 2023. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3) Beoordeling Op basis van de beoordelingscriteria wordt het domein sociaal domein & leefbaarheid als volgt beoordeeld: Tabel 3.3 Beoordeling domein Sociaal & leefbaarheid

3.3

Beoordelingscriteria Leefbaarheid

Beoordeling huidige situatie 4

Beoordeling referentiesituatie

Onderwijsniveau

4

3

Mobiliteit/bereikbaarheid

4

4

Wonen

3

3

Gezondheid & veiligheid Voor de volgende thema’s wordt de huidige situatie en de referentiesituatie hieronder beschouwd: Domein Gezondheid & veiligheid

Beoordelingscriterium Geluid Geur Luchtkwaliteit Externe veiligheid Bodemkwaliteit Waterkwaliteit Elektromagnetische velden Positieve gezondheid

blad 31 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

3.3.1

Beschrijving huidige situatie Geluid Geluid speelt een belangrijke rol in bijna alle aspecten van ons dagelijks leven. Sommige activiteiten, zoals verkeer, bedrijvigheid en evenementen, veroorzaken geluidhinder, terwijl andere, zoals wonen, gezondheidszorg en onderwijs, eronder kunnen lijden (geluidgevoelige objecten). Overmatige geluidsoverlast kan leiden tot gezondheidsklachten zoals stress en slapeloosheid. Deze paragraaf richt zich op verschillende aspecten van geluid in de gemeente Berkelland, waaronder geluidzones van industrieterreinen en (spoor)wegen, geluid van bedrijven buiten industrieterreinen, geluid van evenementen en de aanwezigheid van stiltegebieden. Zonering van industrielawaai, volgens de voormalige Wet geluidhinder, houdt in dat industrieterreinen en geluidgevoelige objecten zoals woningen ruimtelijk van elkaar worden gescheiden. Binnen de aangewezen zones worden geluidsgevoelige objecten alleen onder strikte voorwaarden toegestaan. Hetzelfde geldt voor wegen, inclusief rijwegen, spoorwegen en vaarwegen. Geluidzones bepalen waar geluidsgevoelige objecten wel of niet kunnen worden geplaatst. In Berkelland wordt geen gebruik gemaakt van geluidzones voor vaarwegen. Voor gezoneerde industrieterreinen gelden geluidszones waarbinnen geluidgevoelige objecten aan specifieke voorwaarden moeten voldoen.

Een voorbeeld hiervan is industrieterrein Borculo, waar Friesland-Campina een prominente aanwezigheid heeft. De geluidszones rondom dit terrein zijn zorgvuldig vastgesteld om overmatige geluidshinder te voorkomen. Bij de bouw van nieuwe geluidgevoelige gebouwen binnen deze zone moet akoestisch onderzoek plaatsvinden om de geluidbelasting te bepalen. De gemeente houdt toezicht op het naleven van deze regels en monitort voortdurend het geluidsniveau in en rondom de geluidszones. Naast industrieterreinen zijn er andere bronnen van geluidsoverlast in Berkelland, zoals motorcrossterreinen, schietinrichtingen en potentiële windparken. Deze activiteiten hebben elk hun eigen impact op de directe omgeving, wat van belang is bij nieuwe ontwikkelingen in het gebied. Hoewel deze inrichtingen gebonden zijn aan geluidsnormen, kan er nog steeds sprake zijn van geluidsoverlast voor omliggende gemeenschappen. Verkeerswegen vormen ook een significante geluidsbron in Berkelland, met de rijksweg N18 en provinciale wegen als belangrijke routes. Geluidszones zijn van toepassing op wegen met een maximumsnelheid van 50 km/uur of hoger, waarbij de geluidsniveaus binnen stedelijke en buitenstedelijke gebieden verschillen. Hetzelfde geldt voor het spoorwegverkeer, waarbij geluidproductieplafonds de geluidsniveaus reguleren en monitoren.

Jaarlijks vinden er ongeveer 30 grotere evenementen plaats in Berkelland, waarbij geluidsniveaus worden gecontroleerd om overmatige overlast te voorkomen. Bovendien zijn er aangewezen stiltegebieden waar specifieke regels gelden om de rust en stilte te behouden. Kortom, geluid vormt een integraal onderdeel van het leven in Berkelland, waarbij zorgvuldige planning en regelgeving nodig zijn om een evenwicht te vinden tussen economische ontwikkeling en een gezonde leefomgeving. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Geur Geur is een alomtegenwoordig fenomeen dat vaak onbewust wordt waargenomen, maar wanneer het een negatieve impact heeft, spreken we van geurhinder of geuroverlast. Het ervaren van geurhinder betekent echter niet per se dat dit maatschappelijk of juridisch onaanvaardbaar is, hoewel het wel gezondheidsklachten kan veroorzaken, zoals verstoring van het welzijn of hinder bij dagelijkse bezigheden. De gemeente Berkelland hanteert een geurbelastingsbeleid voor veehouderijen, waarbij de geuruitstoot wordt gemeten in ‘odour’ units per kubieke meter lucht (ou/m3). Afhankelijk van de aanwezigheid van geuremissiefactoren bij dieren, wordt een geurberekening gemaakt of wordt gekeken naar minimumafstanden

blad 32 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

tot geurgevoelige objecten. In gebieden nabij veehouderijen kunnen bepaalde ontwikkelingen soms beperkt worden door een te hoge geurbelasting. De gemeenteraad van Berkelland heeft specifieke geurnormen vastgesteld, waarbij de kleinere kernen afwijken van de normen voor bebouwde gebieden. Het aantal veehouderijen in Berkelland is aanzienlijk, hoewel het aantal bedrijven gestaag afneemt door schaalvergroting. Niettemin blijft het totale aantal dieren nagenoeg constant. De geurbelasting is vooral geconcentreerd rond Beltrum, waar een hogere emissie van geuren wordt waargenomen. In 2018 is er een uitgebreid geuronderzoek gedaan, waarbij de geursituatie in Berkelland zeer gedetailleerd in beeld is gebracht. Vastgesteld is dat: − − − −

−

95% van de woningen in het buitengebied zich bevindt in een zeer goed tot redelijk goed leefklimaat; ongeveer 1% van de woningen in het buitengebied zich bevindt in een matig tot slecht leefklimaat; Beltrum de kern is met de hoogste achtergrond geurbelasting; 83% van de woningen in Beltrum bevindt zich in een matig leefklimaat (waarbij moet worden opgemerkt dat de ten tijde van het geuronderzoek voor Beltrum meest dominante geurbron heeft deelgenomen aan de saneringsregeling varkenshouderij en het betrokken bedrijf inmiddels is gesloopt, zodat het leefklimaat significant verbetert); in de andere kernen bevindt zich meer dan 95% van de woningen in een zeer goed tot redelijk goed leefklimaat.

Het leefklimaat in het buitengebied is overwegend goed tot redelijk, met enkele uitzonderingen zoals Beltrum. Daarnaast zijn er minimale knelpunten langs de randen van bebouwde gebieden. Naast veehouderijen zijn er nog andere bronnen van geurhinder in Berkelland, zoals rioolwaterzuiveringsinstallaties, bepaalde industrieën en horecagelegenheden. Momenteel hanteert de gemeente een combinatie van geurnormen en zorgplichtbepalingen voor industriële geurbronnen, en volgt zij het Gelders geurbeleid bij besluitvorming over dit type bedrijven. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Luchtkwaliteit De luchtkwaliteit wordt beïnvloed door verschillende luchtverontreinigende stoffen die vrijkomen uit bronnen zoals stookinstallaties, verkeer en intensieve veehouderijen. Om de luchtverontreiniging te reguleren, heeft de overheid normen vastgesteld in de vorm van grenswaarden voor de concentraties van deze stoffen en het aantal dagen waarop deze normen overschreden mogen worden, gebaseerd op Europese richtlijnen. Hoge concentraties van luchtverontreinigende stoffen, zoals stikstofdioxide en fijnstof, kunnen leiden tot luchtwegklachten en hart- en vaatziekten, vooral bij kwetsbare groepen zoals kinderen, ouderen en mensen met bepaalde gezondheidsproblemen.

Het verbeteren van de luchtkwaliteit kan gezondheidswinst opleveren, zelfs als de concentraties onder de landelijke norm liggen. De gemeente Berkelland heeft geen specifiek luchtkwaliteitsbeleid en neemt geen deel aan het Schone Lucht Akkoord. Dit komt omdat het huidige beeld is dat de luchtkwaliteit geen belemmering vormt voor toekomstige ontwikkelingen, gezien de naleving van wettelijke grenswaarden. Stikstofdioxide, voornamelijk afkomstig van verkeer en industrie, wordt goed gedocumenteerd in het hoofdwegennet van Berkelland. De concentraties liggen over het algemeen ruim onder de wettelijke grenswaarden en de WHO-advieswaarden. Fijnstof, afkomstig van industrie, veehouderijen en houtverbranding, vertoont ook concentraties die ruim onder de wettelijke grenswaarden en WHO-advieswaarden liggen. Houtverbranding, zoals haardvuren en kachels, kan echter lokale pieken veroorzaken in fijnstofconcentraties, vooral bij bepaalde weersomstandigheden, wat leidt tot overlast en gezondheidsrisico's. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4).

blad 33 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

Externe veiligheid Externe veiligheid behandelt het risico en de gevolgen van calamiteiten met gevaarlijke stoffen. Deze stoffen kunnen worden opgeslagen bij risicovolle installaties, zoals LPG-tankstations, of worden vervoerd over wegen, waterwegen, spoorwegen, per vliegtuig of door pijpleidingen. Daarnaast zijn er veiligheidsrisico's met betrekking tot windturbines. Het is essentieel om activiteiten die dergelijke risico's met zich meebrengen goed af te stemmen op (beperkt) kwetsbare functies, zoals scholen, ziekenhuizen, kinderdagverblijven en woningen, om zo de risico's te minimaliseren. De effecten van risicobronnen op deze (beperkt) kwetsbare objecten worden op twee manieren geanalyseerd: • •

Het 'Plaatsgebonden Risico' (PR) geeft de kans weer dat een persoon die zich continu en onbeschermd op die plaats bevindt, overlijdt als gevolg van een calamiteit met een gevaarlijke stof. Het 'Groepsrisico' (GR) verwijst naar de kans op een ongeval met veel dodelijke slachtoffers. Het vaststellen van het invloedsgebied van de risicobron is essentieel voor het berekenen van het groepsrisico. Als kwetsbare functies buiten de invloedsgebieden liggen, is het bepalen van het groepsrisico niet nodig (minimale effecten als gevolg van een calamiteit).

Het belangrijkste kader voor externe veiligheid wordt gevormd door het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), het Besluit externe veiligheid transportroutes (Bevt; inclusief Basisnet) en het Besluit externe veiligheid buisleidingen (Bevb; met richtlijnen voor bebouwingsvrije afstanden bij buisleidingen). Deze nationale regelingen zijn geïntegreerd in het stelsel van de Omgevingswet. Op 12 januari 2016 heeft de gemeenteraad van Berkelland de gemeenschappelijke beleidsvisie externe veiligheid vastgesteld. Hiermee zijn veiligheidsrisico's met betrekking tot het werken met en het vervoeren van gevaarlijke stoffen opgenomen in de besluitvorming rondom omgevingsvergunningen en bestemmingsplannen. Het ambitieniveau is afgestemd op het profiel van de gemeente Berkelland, waar naast ruimte voor landbouw, toerisme en wonen, ook ruimte is voor industriële bedrijvigheid. De beleidsvisie combineert een gebiedsgerichte en brongerichte benadering, waarbij bepaalde soorten ontwikkelingen in de nabijheid van een bron worden uitgesloten, ongeacht het type gebied. Het beoordelingskader hangt af van het groepsrisico en de toename hiervan. In de gemeente Berkelland zijn risicobronnen voornamelijk LPG-tankstations en propaanopslagen, met een plaatsgebonden risicocontour tot 50 meter.

Er zijn verschillende bedrijventerreinen waar risicovolle bedrijven zich kunnen vestigen, maar momenteel zijn er geen BRZO-bedrijven (bedrijven met een bovengemiddeld extern veiligheidsrisico) gevestigd in de gemeente. Andere risicovolle bedrijven zijn gelegen op zowel de bedrijventerreinen als in het buitengebied (veelal agrarische bedrijven met propaantanks en/of mestvergisting, maar bijvoorbeeld over gasdrukmeet- en -regelstations). Ook buiten de bedrijventerreinen zijn in de bebouwde kom enkele risicovolle inrichtingen aanwezig. Dit zijn vooral bestaande LPG-tankstations. Het transport van gevaarlijke stoffen binnen de gemeente vindt alleen plaats over de weg en via ondergrondse buisleidingen, niet via water of spoor. Deze buisleidingen omvatten onder andere hogedruk aardgastransportleidingen en een stikstofleiding van Defensie. Het invloedsgebied van deze bronnen strekt zich uit tussen de 50 en 450 meter. Bij het bouwen van nieuwe kwetsbare objecten nabij risicobronnen moet rekening worden gehouden met de plaatsgebonden risicocontouren en invloedsgebieden van deze bronnen. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Bodemkwaliteit In de gemeente Berkelland komen hoofdzakelijk veldpodzolgronden, beek- en gooreerdgronden voor.

In specifieke gebieden zoals het Ruurlose en Lintveldse Broek zijn combinaties van beekeerdgronden met rivierklei te vinden, terwijl langs de Berkel en de Bolsbeek beekklei op grote schaal voorkomt. Op de essen en enken zijn vaak dikke zwarte enkeerdgronden aanwezig.

blad 34 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

De rol van de gemeente is ervoor te zorgen dat bij de vaststelling van ruimtelijke plannen wordt gecontroleerd of het huidige of toekomstige bodemgebruik overeenkomt met de aanwezige bodemkwaliteit. De bodemkwaliteit moet geschikt zijn voor de beoogde functie. Bovendien wordt de ondergrond steeds belangrijker, bijvoorbeeld voor ondergrondse bouwprojecten, bodemenergie, CO2-opslag en gasopslag, en zal deze daarom ook een rol spelen in ruimtelijke besluitvorming. Bij fysieke ingrepen is het essentieel om inzicht te hebben in bestaande verontreinigingscontouren, aangezien bodemverontreinigingen gezondheidsproblemen kunnen veroorzaken. In Berkelland zijn enkele van deze verontreinigingscontouren bekend, zoals in Borculo, Eibergen, Neede en Ruurlo, waar zich ook voormalige stortlocaties bevinden.De gebruikshistorie en bekende verontreinigingen worden bijgehouden in het bodeminformatiesysteem, samen met informatie uit openbare bronnen van de rijksoverheid en de provincie. Dit systeem wordt voortdurend geactualiseerd met nieuwe informatie over bodemgebruik en -kwaliteit. Bij activiteiten zoals vastgelegd in de Omgevingswet en gerelateerde wet- en regelgeving is het van belang om inzicht te hebben in de bodemkwaliteit. Een evenwichtige toedeling van functies aan locaties vereist een geschikte bodemkwaliteit voor die functie.

De mate van bodemverontreiniging wordt bijvoorbeeld strenger getoetst voor woningen dan voor industrieterreinen. In de regio Achterhoek gelden regionale bodemkwaliteitskaarten en een Nota bodembeheer, die gebruikt kunnen worden voor verschillende doeleinden zoals het vaststellen van vrijstellingenbeleid voor bodemonderzoek bij bouwvergunningaanvragen en het bepalen van lokale terugsaneerwaarden bij bodemsaneringen. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Waterkwaliteit Het watersysteem van Berkelland wordt gekenmerkt door verschillende grote beken, zoals de Berkel, Baakse Beek en Buurserbeek (Schipbeek), evenals door diverse kleinere beken die uitmonden in deze hoofdbeken.Het Berkeldal kenmerkt zich door zijn reliëfrijkheid en voornamelijk agrarisch gebruik. Langs de oevers van de Berkel zijn rietoevers aangelegd en alle stuwen zijn vispasseerbaar. De kwaliteit van natuur en landschap in de Achterhoek is recentelijk achteruitgegaan door verdroging, stikstofdepositie en het onvoldoende behoud van landschapselementen. De kleine Natura 2000-gebieden in dit gebied herbergen habitats die gevoelig zijn voor stikstofdepositie en droogte.

De Achterhoek kampt in vergelijking met andere Gelderse gebieden met toenemende droogteproblemen, wat negatieve gevolgen heeft voor landbouw, natuur, drinkwaterwinning, oppervlaktewaterkwaliteit, leefbaarheid, landschap en cultuurhistorie. Een water- en bodemgestuurde aanpak is cruciaal in de Achterhoek, waar de kwaliteit en kwantiteit van water en bodem essentieel zijn voor natuurherstel, bescherming tegen droogte, voldoende en schoon water voor huishoudelijk gebruik en land- en tuinbouw. Waar deze nieuwe gebruiksfuncties conflicteren met de draagkracht van water en bodem, moeten deze zoveel mogelijk worden aangepast. Oorspronkelijk was de Achterhoek moerassig, maar om het gebied geschikt te maken voor menselijke bewoning en om wateroverlast te voorkomen, is het landschap de afgelopen eeuwen steeds verder ontwaterd. Echter, de laatste zestig jaar is er een onbalans ontstaan tussen nat en droog, resulterend in toenemende schade door droogte. De vier droge zomers sinds 2018 hebben de urgentie van het herstellen van deze balans duidelijk gemaakt en zonder ingrijpende maatregelen zal de schade door droogte in de toekomst toenemen voor landbouw, natuur, landschap en cultuurhistorie in de regio Achterhoek en Liemers. De gemeente Berkelland en Waterschap Rijn en IJssel hebben elk hun eigen taken in de afvalwaterketen.

Het afvalwater wordt verwerkt via twee rioolwaterzuiveringsinstallaties (RWZI's): RWZI Ruurlo en RWZI Haarlo. Het gemeentegebied omvat ongeveer 250 kilometer vrijverval riolering in de kernen, 665 kilometer drukriolering in het buitengebied, 1.800 pompunits in het buitengebied, 80 gemalen in zowel het buitengebied als de kernen, en ruim 14.000 kolken. De kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater wordt bedreigd door diverse verontreinigingen. Om verontreiniging te voorkomen, moeten waterwingebieden en grondwaterbeschermingsgebieden worden aangewezen door de provincies. In grondwaterbeschermingsgebieden worden beperkingen opgelegd aan

blad 35 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

activiteiten die de bodem bedreigen, zoals vastgelegd in de Omgevingsverordening Gelderland. Deze verordening bevat ook voorschriften voor boringsvrije zones en zones waar geen koude-warmte-opslagsystemen zijn toegestaan vanwege het risico voor drinkwaterwinning. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een matig (2). Elektromagnetische velden Elektrische velden ontstaan door een elektrische lading of door veranderende magnetische velden, terwijl magnetische velden ontstaan door een bewegende lading of door veranderende elektrische velden, zoals nabij een draad waar wisselstroom doorheen loopt. Wanneer deze elektrische en magnetische velden aan elkaar gekoppeld zijn, spreken we over 'elektromagnetische velden'. De effecten van elektromagnetische velden op het lichaam variëren afhankelijk van de frequentie en de sterkte van de velden. Velden met relatief lage frequenties, zoals die van hoogspanningslijnen, kunnen zintuigen of zenuwen prikkelen als ze sterk genoeg zijn, terwijl velden met relatief hoge frequenties, zoals die van zendmasten voor mobiele telecommunicatie, het lichaam of delen daarvan overmatig kunnen opwarmen bij voldoende sterkte. Om dergelijke effecten te voorkomen, hebben wetenschappelijke organisaties limieten vastgesteld waarbij deze effecten niet optreden, en overheden kunnen deze limieten opnemen in regelgeving.

In Nederland worden deze limieten landelijk bepaald en sluiten ze aan bij internationaal gangbare normen. Elektromagnetische velden kunnen op verschillende manieren ontstaan, bijvoorbeeld als bijproduct van de opwekking, het transport of het gebruik van elektriciteit, zoals bij hoogspanningsverbindingen, elektromotoren en transformatoren. Ze kunnen ook bewust worden opgewekt om materialen op te warmen of informatie te verzenden, zoals bij inductieverwarmers en zendinstallaties voor mobiele telecommunicatie. In de landelijke gebieden van Berkelland lopen delen van drie bovengrondse hoogspanningslijnen. Twee van deze lijnen, met een spanning van 150 kV, worden beheerd door Tennet namens Liandon. Daarnaast beheren ze ook een ondergrondse 150 kV hoogspanningslijn en de bovengrondse 110 kV hoogspanningslijn tussen Haaksbergen en Eibergen. De overige hoogspanningslijnen lopen tussen Borculo en Winterswijk en tussen Lochem en Borculo. Rondom deze hoogspanningslijnen is er sprake van een aanduidende zone van magnetische velden. De Europese Unie heeft in een aanbeveling (1999/519/EG Europese Gemeenschap) een referentieniveau van 100 microtesla vastgesteld ter bescherming van de bevolking. Deze waarde wordt in Nederland niet overschreden op openbare locaties in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen.

De Gezondheidsraad heeft in september 2020 aan de Tweede Kamer geadviseerd dat er geen verband is aangetoond tussen blootstelling aan elektromagnetische velden van antennes en negatieve gezondheidseffecten, maar tegelijkertijd zijn negatieve gezondheidseffecten niet uit te sluiten. Daarom wordt geadviseerd om doorlopend onderzoek te blijven doen, met name naar 5G. De elektromagnetische velden van 5G-antennes zijn vergelijkbaar met die van 2G-, 3G- en 4G-antennes omdat 5G in de basis dezelfde zendtechnieken gebruikt, maar het is nog niet duidelijk of de blootstelling aan elektromagnetische velden door 5G zal toenemen omdat 5G nog niet op grote schaal is geïntroduceerd. De WHO voert onderzoek uit naar een relatie tussen blootstellingsniveaus en gezondheidseffecten, en als het WHO-rapport aanwijzingen bevat voor schadelijke effecten onder de huidige blootstellingslimieten, kan dit leiden tot een aanscherping van die limieten. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Positieve gezondheid Het gemeentelijk beleid van Berkelland heeft een brede en positieve benadering van gezondheid, waarbij de focus op het persoon centraal staat. Gezondheid wordt gezien als het vermogen van mensen en de samenleving om te kunnen omgaan met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven.

De gemeente erkent dat gezondheid uit verschillende aspecten bestaat en sluit aan bij wat mensen zelf belangrijk vinden op dit gebied. Hierbij wordt uitgegaan van de mogelijkheden van het individu en wordt indien nodig ondersteuning geboden.

blad 36 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

Een belangrijk aspect van het beleid is het stimuleren van beweging in de openbare ruimte. De gemeente streeft ernaar om bij te dragen aan zowel de fysieke als mentale gezondheid van haar inwoners, van jong tot oud. Dit wordt onder andere gerealiseerd door het aanleggen van speelvoorzieningen, wandelmogelijkheden en sportfaciliteiten in de openbare ruimte. In de regionale visie 'Samen langer gelukkig en gezond leven in de Achterhoek' staat de vraag centraal hoe men over tien jaar wil omgaan met gezondheid en zorg in de regio. Deze visie benadrukt de vergrijzing in de Achterhoek, die sterker is dan elders in het land. Ook is er sprake van een gemiddeld lagere sociaaleconomische status, wat leidt tot gezondheidsachterstanden en verminderde zelfredzaamheid. De individualisering van de samenleving heeft geleid tot een afname van informele hulp en naoberschap, terwijl het aantal mantelzorgers juist hoog is. Daarnaast kampt Berkelland met problemen zoals overgewicht en (overmatig) alcoholgebruik, waarbij de vraag naar zorg toeneemt terwijl er landelijk een tekort is aan zorgpersoneel. De inrichting van de fysieke leefomgeving speelt een belangrijke rol in het bevorderen van gezondheid.

Denk hierbij aan de aanleg van wandel- en fietspaden die mensen uitnodigen tot beweging, passende woonvormen die levensloopbestendig zijn en sportvoorzieningen die bijdragen aan gezonde sociale structuren. Deze aspecten hebben ook een relatie met andere thema's, zoals geluid, geur, luchtkwaliteit, klimaat, recreatie en mobiliteit. De gemeente Berkelland streeft ernaar om een gezonde leefomgeving te bevorderen, waarbij onder andere eenzaamheid, geluidhinder, geurhinder, luchtvervuiling en hittestress worden aangepakt. Uit onderzoek blijkt dat een aanzienlijk deel van de volwassenen zich eenzaam voelt, terwijl geluidhinder vooral wordt veroorzaakt door wegverkeer. Ook wordt er gewezen op het belang van groen en water in de leefomgeving, hoewel de afstand tot groenvoorzieningen in Berkelland iets groter is dan elders in de regio. Het aantal speelplekken en de nabijheid van beweegvoorzieningen kunnen volgens het onderzoek worden verbeterd, terwijl meer dan de helft van de volwassen inwoners kampt met overgewicht. Ten slotte is er aandacht voor de relatie tussen veehouderijen en gezondheid. Onderzoek toont aan dat mensen die nabij geitenhouderijen wonen iets vaker longontsteking krijgen dan mensen die nabij andere veehouderijen wonen of die niet bij een veehouderij in de buurt wonen.

Om deze reden geldt er in Berkelland een tijdelijk verbod op nieuwvestiging en uitbreiding van geitenhouderijen, en wordt geadviseerd om terughoudend te zijn met het ontwikkelen van nieuwe gevoelige bestemmingen in de directe omgeving van geitenbedrijven. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een matig (2).

3.3.2

Beschrijving referentiesituatie Geluid De gemeente Berkelland heeft momenteel geen specifiek lokaal geluidbeleid, wat betekent dat de toetsing aan de geldende geluidsnormen blijft plaatsvinden zoals momenteel het geval is. Er wordt niet verwacht dat er aanzienlijke veranderingen zullen optreden wat betreft geluidsniveaus. Binnen de wettelijke kaders bestaat de mogelijkheid dat de geluidbelasting veroorzaakt door bedrijven en verkeer kan toenemen. Op dit moment zijn er in Berkelland 7 woningen opgenomen op de zogenaamde B-lijst. Deze woningen dienen nog gesaneerd te worden door de gemeente, omdat ze een te hoge geluidsbelasting op de gevel ervaren en de geluidsniveaus binnenshuis de geldende norm overschrijden. Dit saneringsproject loopt tot eind 2026. De sanering van woningen op de B-lijst zal het woon- en leefklimaat ter plaatse van deze woningen verbeteren. Hierbij omvat sanering het implementeren van geluidsisolerende maatregelen bij de bron, in het overdrachtsgebied of direct aan de woning zelf. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Geur Als het huidige beleid wordt voortgezet, wordt verwacht dat de geursituatie in het buitengebied als geheel niet verslechtert, maar dat er op lokaal niveau wel een toename van de geurbelasting en daarmee geurhinder kan optreden.

blad 37 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

In het plan-MER voor het bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2020" is de geurbelasting door veehouderijen onderzocht die kan ontstaan bij uitvoering van het nieuwe bestemmingsplan. Hieruit blijkt dat het leefklimaat vrijwel overal goed tot zeer goed blijft bij ongewijzigd beleid. In de kernen Haarlo en Beltrum is er een hogere geurbelasting, maar zelfs dan blijft het leefklimaat aanvaardbaar. Door verdere herstructurering van de sector zal het aantal veehouderijen afnemen. De overgebleven bedrijven zullen naar verwachting groter worden, wat lokaal tot een toename van de geurbelasting kan leiden. Het gebruik van geurreducerende technieken kan deze toename beperken, mits aan de geldende geurregels wordt voldaan. Desondanks kunnen mensen nog steeds geurhinder ervaren, zoals uit ervaring blijkt. Voor industriële geurhinder hanteert de gemeente geen eigen beleid, maar volgt zij het Gelders geurbeleid. Over het algemeen leidt de toepassing van dit beleid tot een aanvaardbaar niveau van geurhinder. Niettemin kan zelfs dan een zekere mate van geurhinder worden ervaren, aangezien een aanvaardbaar niveau van geurhinder niet betekent dat er helemaal geen geur waarneembaar is. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Luchtkwaliteit De gemeente Berkelland hanteert momenteel geen specifiek lokaal beleid omtrent luchtkwaliteit.

Hierdoor blijft de toetsing aan de geldende grenswaarden plaatsvinden zoals momenteel gebeurt bij vergunningverlening, bestemmingsplannen en toezicht/handhaving. De verwachting is dat de neerwaartse trend in concentraties fijn stof en stikstofdioxide zich zal voortzetten, waardoor er geen knelpunten op het gebied van luchtkwaliteit worden voorzien. Hoewel knelpunten niet worden verwacht, blijft fijn stof wel een aandachtspunt met betrekking tot grootschalige pluimveehouderijen en in woonwijken waar houtkachels worden gebruikt Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3). Externe veiligheid Als het huidige beleid wordt voortgezet, kunnen ontwikkelingen worden toegestaan binnen de randvoorwaarden die zijn opgenomen in het gemeentelijk externe veiligheidsbeleid, naast de wettelijke vereisten. Tijdens het planningsproces wordt externe veiligheid vanaf een vroeg stadium meegenomen en zorgvuldig afgewogen. Indien nodig wordt er overlegd met de Veiligheidsregio (VNOG) en de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD). Op deze manier wordt een goede balans gehandhaafd tussen economische ontwikkelingen en veiligheid in woongebieden. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Bodemkwaliteit Als het huidige beleid wordt voortgezet, zal er weinig verandering zijn in de bodemkwaliteit.

Spoedlocaties zijn al geïdentificeerd en aangepakt, terwijl de overige bekende locaties pas worden gesaneerd wanneer zich natuurlijke kansen voordoen, zoals bij ontwikkelingsprojecten. Op de lange termijn zal de bodemkwaliteit naar verwachting enigszins verbeteren. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een overwegend goed (4). Waterkwaliteit De Watervisie Berkelland, uitgegeven in 2018, streeft naar een klimaatbestendig, duurzaam en aantrekkelijk watersysteem in Berkelland. Deze visie belicht hoe de gemeente Berkelland en het Waterschap Rijn en IJssel samenwerken aan de inrichting en het beheer van de afvalwaterketen (riolering en zuivering) en het watersysteem. Het doel is om schade door wateroverlast te voorkomen en te investeren in een veilig en goed functionerend watersysteem. Door regenwater op te vangen waar het valt, kan de kans op wateroverlast verminderen en tegelijkertijd de omgeving aantrekkelijker worden gemaakt voor mens en dier. Daarnaast bieden nieuwe technologieën mogelijkheden om energie en grondstoffen uit (afval)water te halen. Door een doordachte

blad 38 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

inrichting en gezamenlijk beheer streven we naar een goede waterkwaliteit in het stedelijk gebied, wat bijdraagt aan een prettige leefomgeving. Als gemeente zijn er verschillende zorgplichten met betrekking tot regenwater, grondwater, oppervlaktewater en het inzamelen, transporteren en zuiveren van afvalwater (gebruikt drinkwater). De taken omvatten onder andere de inzameling en transport van stedelijk afvalwater, zorg voor regenwater en het aanpakken van structurele problemen met grondwaterstanden. Hoewel de gemeente geen specifiek beleid heeft voor de bescherming van grondwater, moeten er toch regels uit de Omgevingsverordening Gelderland volgen voor de aangewezen gebieden. Op deze manier streven de gemeente ernaar om de risico's voor drinkwaterwinning tot een aanvaardbaar niveau te beperken. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3). Elektromagnetische velden De gemeente hanteert geen apart beleid op dit gebied en baseert haar beslissingen op de landelijke richtlijnen. Binnen deze richtlijnen zijn ontwikkelingen rondom hoogspanningsverbindingen, zendmasten en transformatorstations/zonneparken mogelijk. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een redelijk (3).

Positieve gezondheid Ondanks de aandacht van zowel de gemeente als de GGD voor gezondheidsknelpunten, zullen deze blijven bestaan bij voortzetting van het huidige beleid. Het bewustzijn rondom gezondheidskwesties leidt niet altijd tot daadwerkelijke gedragsverandering. Mensen maken hun eigen keuzes en soms zijn de groepen waar de meeste gezondheidsproblemen voorkomen moeilijk te bereiken. Op basis van bovenstaande informatie wordt het aspect beoordeeld met een matig (2). Beoordeling Op basis van de beoordelingscriteria wordt het domein Gezondheid & Veiligheid als volgt beoordeeld: Tabel 3.4 Beoordeling domein Gezondheid & veiligheid

Beoordelingscriteria Geluid

Beoordeling huidige situatie 4

Beoordeling referentiesituatie 4

Geur

4

4

Luchtkwaliteit

4

3

Externe veiligheid

4

4

Bodemkwaliteit

4

4

Waterkwaliteit

2

3

Elektromagnetische velden

4

3

Positieve gezondheid

2

2

3.4

Ruimtelijke kwaliteit en identiteit

3.4.1

Beschrijving huidige situatie Natuur In Berkelland staat de natuur op veel plaatsen in nauwe verbinding met water. Opvallend genoeg bevinden zich de bijzondere natuurterreinen voornamelijk in kwelgebieden, zoals het Noordijkerveld, Needse Achterveld, Teesselinkven en Beekvliet. De boswachterij Ruurlo vormt hierop een uitzondering, maar de natuurwaarden zijn hier minder opmerkelijk dan in de genoemde natte gebieden. Het Gelders Natuur Netwerk, voorheen bekend als

blad 39 van 119

datum 15 maart 2024 projectnummer 0468005.100 betreft Omgevingseffectrapport

de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), vormt een geïntegreerd netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen belangrijke natuurgebieden in Nederland. Het Gelders Natuurnetwerk omvat een samenhangend geheel van bestaande en toekomstige natuurgebieden van internationaal, nationaal en provinciaal belang in Gelderland. Hieronder vallen ook de Natura 2000-gebieden, die internationaal beschermde natuurgebieden vertegenwoordigen. Deze omvatten alle terreinen met natuur-, bos- of landschapsbestemming binnen de voormalige EHS, inclusief zoekgebieden voor nieuwe natuur. De ontwikkeling van deze gebieden en verbindingszones draagt bij aan het behoud en de versterking van de ecologische samenhang tussen aangrenzende natuurgebieden. De Groene Ontwikkelingszone (GO) is aangewezen voor de aanleg van ecologische verbindingszones om de samenhang tussen natuurgebieden te versterken. De GO omvat gebieden met een andere bestemming dan natuur en heeft als doel economische ontwikkeling te combineren met versterking van natuur en landschap. Door het creëren van ecologische verbindingszones worden bestaande natuurgebieden met elkaar verbonden, wat migratie, habitatvergroting en genenuitwisseling voor flora en fauna mogelijk maakt. Naast Natura 2000-gebieden zijn er andere natuurgebieden met specifieke beschermingsstatussen, vooral vanwege hun gevoeligheid voor ammoniakuitstoot uit veehouderijen.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=072f8858-b6bf-41cd-9dbd-f67cb3560c6e