CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Plantoelichting Buitengebied Berkelland 2020

Raadsvergadering 28 juni 2022, gemeente BerkellandBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2020"42.200 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 6

Een verdere vergroting kan na een nadere afweging via een afwijking worden toegestaan tot maximaal 3 ha. Kassen voor glastuinbouwbedrijven zijn alleen toegestaan bij het bestaande glastuinbouwbedrijf, die met de aanduiding 'glastuinbouw' op de verbeelding is weergegeven (betreft slechts 1 bedrijf binnen de gemeente). Als neventak bij grondgebonden agrarische bedrijven zijn kassen binnen het bouwvlak toegestaan tot een omvang van 1.000 m². Binnen de agrarische gebiedsbestemmingen 'Agrarisch', 'AW-L' en 'AW-NL' is een afwijkingsregeling opgenomen die een verhoging van deze oppervlakte toelaat tot 2.500 m² wanneer aan de gestelde randvoorwaarden kan worden voldaan.

Functieverandering/plattelandsvernieuwing Algemeen Er is sprake van functieverandering wanneer een bestaand gebouw een nieuwe functie krijgt. Vaak gaat het hierbij om (agrarische) bedrijfsbebouwing die vrijkomt, omdat het bedrijf wordt beëindigd. Maar het kan ook gaan om bebouwing die al enige tijd niet meer wordt gebruikt voor het (agrarische) bedrijf. In het laatste geval is het zelfs mogelijk dat de vroegere agrarische bestemming volgens het geldende bestemmingsplan al is vervangen door een woonbestemming. Het functieveranderingsbeleid is daarom niet alleen verwerkt in de planregels over de agrarische gebiedsbestemmingen, maar ook in de woonbestemming en in andere detailbestemmingen. Het bestemmingsplan biedt zodoende ook in die situaties mogelijkheden voor hergebruik van vrijkomende of vrijgekomen voormalige (agrarische) bedrijfsbebouwing in het gemeentelijk buitengebied.

Regionotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' Op het gebied van functieverandering zijn een aantal belangrijke uitgangspunten vastgelegd in de regionale beleidsnotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies', zie Bijlage 3. Gedeputeerde Staten van Gelderland stelden deze regionale uitwerking van het functieveranderingsbeleid op 9 januari 2007 vast als afwijking van het toenmalige Streekplan Gelderland 2005. Deze beleidsnotitie geeft op basis van bestaande gebiedskwaliteiten aan welke aard/omvang van niet-agrarische bedrijvigheid toelaatbaar is in bestaande bedrijfsgebouwen die niet meer in gebruik zijn. Daarbij houdt het functieveranderingsbeleid rekening met gebiedskenmerken zoals de ligging van een locatie binnen de GNN, binnen de GO of binnen agrarische gebieden met beschermde landschaps- of natuurwaarden (AW-L of AW-NL). Voor de toepassing van het functieveranderingsbeleid is van belang dat bij het bepalen van de omvang van de bestaande oppervlakte aan (agrarische) bedrijfsbebouwing alleen de feitelijk bestaande, legaal opgerichte

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

65

gebouwen meetellen die in gebruik zijn (geweest) voor de (agrarische) bedrijfsfunctie. Niet-gerealiseerde gebouwen die volgens een nog niet gebruikte vergunning mogen worden gebouwd, kunnen daarvoor dus niet worden ingezet, evenals illegaal opgerichte gebouwen. Het 'slopen' van nog niet gebouwde gebouwen levert immers geen ruimtelijke kwaliteitswinst op, terwijl het vanzelfsprekend is dat het realiseren van illegale bebouwing niet alsnog moet worden beloond via een functieveranderingsplan. Bij dit laatste punt moet echter wel in aanmerking worden genomen dat de bouwregelgeving in de afgelopen jaren een aantal malen vrij ingrijpend is veranderd. Dit heeft onder meer tot gevolg dat bebouwing die in het verleden misschien illegaal was, inmiddels als vergunningsvrij en als legaal moet worden aangemerkt. Dit gegeven maakt het soms lastig om aan te geven welke bebouwing legaal is opgericht. De gemeente baseert zich daarbij echter in eerste instantie op het bouwdossier en de gearchiveerde bouw- en omgevingsvergunningen. De regionotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' gaat er van uit dat voor nieuwe activiteiten of functies waarvoor een afwijking of planwijziging nodig is, ook een tegenprestatie moet worden geleverd. 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' werkt hierbij met het begrip 'verevening'.

Deze verevening kan bestaan uit een ruimtelijke kwaliteitsbijdrage op het perceel zoals bijvoorbeeld de sloop van vrijkomende of vrijgekomen gebouwen, het behoud van monumentale gebouwen, natuurontwikkeling, verbetering van de infrastructuur, de aanleg van recreatieve voorzieningen of het leveren van een financiële bijdrage aan een vorm van verevening op een andere locatie. Bij verevening door het behoud van karakteristieke bebouwing is de lijst met karakteristieke panden (MIP-inventarisatie) het uitgangspunt. Verevening kan daarbij worden bereikt door op verzoek van de aanvrager monumentwaardige bebouwing op te nemen op de gemeentelijke monumentenlijst. Hiervoor zal dan wel eerst een waardestellend onderzoek moeten worden verricht om concreet na te gaan of een gebouw monumentwaardige kwaliteiten bezit. Verder gelden de uitgangspunten en de criteria uit de notitie 'Achterhoekse erven veranderen. Kadernota ruimtelijke kwaliteit' (zie Bijlage 6) bij functieveranderingen als beleidsmatige leidraad voor het ontwerp van de bebouwing en het erfinrichtingsplan. Voor initiatiefnemers bevat zij denkrichtingen die bij de planopzet kunnen worden gehanteerd. Daarbij geldt landschappelijke inpassing altijd als randvoorwaarde bij functieveranderingsprocessen zodat de denklijnen uit de notitie 'Achterhoekse erven veranderen' bijna altijd kunnen worden opgepakt bij de planvorming.

Daarnaast kunnen ook de markewerkboeken en de recent door de provincie vrijgegeven 'Streekgids Achterhoek: ruimtelijke kwaliteit & landschap' als inspiratiebronnen dienen. In combinatie met het gemeentelijke welstandsbeleid stuurt de notitie 'Achterhoekse erven veranderen' bij functieveranderingsprocessen dus aan op het behoud of zelfs de versterking van de landschappelijke kwaliteit. Voor de duidelijkheid moet worden opgemerkt dat landschappelijke inpassing op zichzelf niet geldt als vereveningsbijdrage. In procedureel opzicht valt over functieveranderingen te melden dat een verandering van de hoofdfunctie via een separate planologische procedure verloopt en moet samengaan met intrekking van de geldende milieuvergunning of –melding door de aanvrager. Verder sluit de gemeente met de aanvrager een overeenkomst over het verhalen van 'tegemoetkoming in schade' (vroeger 'planschade') en eventueel over de uitvoering van de verevening. Afhankelijk van de concrete situatie kan het sluiten van deze overeenkomsten ook aan de orde zijn bij nevenactiviteiten. In beide gevallen wordt de uitvoering van vereveningsmaatregelen ook publiekrechtelijk geborgd via het spoor van de omgevingsvergunning.

Functieverandering: twee soorten Bij hergebruik van vrijgekomen of vrijkomende (agrarische) bedrijfsbebouwing in het buitengebied onderscheidt de uitgangspuntennotitie twee hoofdvormen: 'functieverandering naar wonen' en 'functieverandering naar werken'. De eerste hoofdvorm van functieverandering doet zich voor wanneer

66

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

(agrarische) bedrijfsgebouwen worden ingezet om nieuwe woningen te realiseren. In verband met de demografische toekomstverwachtingen heeft de gemeenteraad op 26 oktober 2010 en op 25 januari 2011 besloten om geen toepassing meer te geven aan dit 'rood-voor-rood'-beleid. De beleidswijziging had tot gevolg dat het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2012” al geen mogelijkheden meer bood voor het opheffen van agrarische bedrijfsbestemmingen in combinatie met een toename van het aantal aanwezige woningen. Deze lijn werd voortgezet in het voorontwerpbestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2016” en in het nu voorliggende bestemmingsplan zodat ook daarin geen 'rood-voor-rood'-regeling is opgenomen. Wel biedt het nieuwe bestemmingsplan net als de geldende bestemmingsplannen de mogelijkheid om de bestemming van een agrarisch bedrijf bij bedrijfsbeëindiging om te zetten in een woonbestemming, indien dit overeenstemt met het gebruik en verder niet leidt tot extra woningen / verblijfsobjecten met een woonfunctie. Bij de tweede hoofdvorm van functieverandering, die hierna aan de orde komt, gaan agrarische bedrijfsgebouwen worden gebruikt voor niet-agrarische bedrijfsfuncties. Deze vorm heeft ook wel 'functieverandering naar werken'.

Functieverandering naar werken Zoals vermeld, gaat het bij functieverandering naar werken meestal om het gebruik van bestaande (voormalige) agrarische bedrijfsgebouwen voor niet-agrarische bedrijfsfuncties. De regionotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' bevat een bedrijvenlijst en zogenaamde 'menukaarten'. Op die manier geeft zij aan welk soort bedrijvigheid tot welke omvang is toegestaan in de verschillende gebiedstypen die de Achterhoek kent. Het bestemmingsplan voor het buitengebied heeft dit systeem overgenomen door de bedrijvenlijst en de menukaarten uit de regionotitie over te nemen in de bijlagen bij de planregels, iets waarbij deze wel zijn afgestemd op de nieuwe benamingen en begrenzingen van het GNN en de GO. Daarbij is de opgenomen bedrijvenlijst bij de regels niet bedoeld als een volledige en dus limitatieve opsomming. Wel geldt als vertrekpunt dat uitsluitend wordt meegewerkt aan bedrijfsactiviteiten in de lagere milieucategorieën (t/m milieucategorie 2). Benadrukt wordt dat de gemeente via functieverandering in ieder geval géén mogelijkheden wil bieden voor grootschalige en geconcentreerde bedrijfsbebouwing in het buitengebied. Het bestemmingsplan volgt bij 'functieverandering naar werken' de richtlijnen uit de RVB en de daarop voortbouwende uitgangspuntennotitie.

Zo maakt het functieverandering alleen mogelijk in bestaande gebouwen, terwijl buitenopslag in beginsel niet is toegestaan tenzij dit noodzakelijk is voor het op de bestemming gerichte gebruik en plaatsvindt binnen al bestaande opslagvoorzieningen binnen een bouwvlak (bijvoorbeeld een al aanwezige sleufsilo). Bij de verbouwing van het her te gebruiken bedrijfsgebouw dient de hoofd- en verschijningsvorm in stand te blijven en gelden de ontwerpuitgangspunten uit de notitie 'Achterhoekse erven veranderen. Kadernota ruimtelijke kwaliteit'. Voor 'functieverandering naar werken' wordt bij voorkeur de landschappelijk meest waardevolle bebouwing ingezet. In aanvulling op het regionale beleid biedt het bestemmingsplan zoals gezegd ook enige ruimte voor buitenopslag als daarbij gebruik wordt gemaakt van al bestaande opslagvoorzieningen, zoals een sleufsilo. Gelet op het behoud van de landschappelijke kwaliteit geldt daarbij dan wel als randvoorwaarde dat de opslag niet hoger mag zijn dan de wanden van de bestaande sleufsilo. Naast de mogelijkheid voor hergebruik van een gebouw voor een nieuwe functie, gaat deze regeling dus ook uit van hergebruik van aanwezige buitenopslagvoorzieningen.

Bij functieverandering is de realisatie van nieuwe voorzieningen voor buitenopslag dus niet toegelaten, terwijl in het kader van de landschappelijk inpassing nog altijd kan worden verlangd om overbodige voorzieningen te verwijderen. De tabellen die als vertaling van het functieveranderingsbeleid zijn verwerkt in de bijlagen bij de planregels, zijn ook hierna opgenomen.

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

67

Tabel 1: Toelaatbare nevenactiviteiten (via afwijking) Maximaal 50% van de oppervlakte van de bestaande bedrijfsgebouwen mag worden ingezet voor nevenactiviteiten tot de in deze tabel genoemde maximale oppervlakte.

Nevenfuncties: bij recht danwel via afwijking Dag- en verblijfsrecreatie / toerisme of zorg Opslag NED

aanduiding 'overige zone – Groene ontwikkelingszone '

bestemming 'Agrarisch' ('A') , 'AW – L' en 'AW – NL'

< 750 m² 1

< 750 m²

< 500 m² 1 < 500 m² 1

< 750 m² < 750 m²

1 Nevenfuncties met een omvang > 350 m2 binnen de aanduiding 'Groene ontwikkelingszone' zijn uitsluitend

toegestaan, indien dat leidt tot versterking van de kernkwaliteiten. Met uitzondering van de algemeen toegestane ondergeschikte nevenactiviteiten in het kader van aan-huis-verbonden beroepen en kleinschalige bedrijfsmatige activiteiten (30% van de gebouwen tot ten hoogste 50 m²), staat het bestemmingsplan overige nevenactiviteiten niet rechtstreeks toe maar alleen via een afwijkingsbevoegdheid. De maximale toegestane oppervlakte is afhankelijk van de situering van de locatie en het soort nevenactiviteit (zie bovenstaande tabel). Randvoorwaarden betreffen onder meer dat niet meer dan de helft van de bedrijfsbebouwing mag worden gebruikt voor de nevenactiviteit en dat er geen sprake mag zijn van oprichting van een extra geurgevoelig object dat een extra belemmering kan vormen voor bestaande bedrijven in de omgeving. Bovendien geldt dat er conform de gebruiksregels ter bescherming van de Natura 2000-gebieden geen sprake mag zijn van een toename van de stikstofdepositie als gevolg van bijvoorbeeld sterk toegenomen aantal verkeersbewegingen met bijbehorende stikstofemissie. Indien bij de nevenfunctie sprake is van een Nieuwe Economische Drager dan moet deze opgenomen te zijn in de als bijlage 1 opgenomen indicatieve lijst met bedrijven of vergelijkbaar te zijn met de daarop vermelde bedrijfstypes.

Ten behoeve van de nevenactiviteit wordt in beginsel hergebruik van bestaande bebouwing voorgestaan. Nieuwbouw wordt echter eveneens toegestaan bij nevenactiviteiten op actieve agrarische bedrijven. Een verbod op nieuwbouw voor de nevenactiviteit wordt niet doelmatig geacht, omdat voor de agrarische hoofdfunctie binnen het bestemmingsvlak de oprichting van nieuwe bedrijfsgebouwen al wordt toegelaten. Het is in de regel dus mogelijk om eerst een agrarisch bedrijfsgebouw op te richten en dat vervolgens te verbouwen voor de nevenactiviteit. Om dit soort procedurele dubbeling te voorkomen is het plegen van nieuwbouw voor een nevenactiviteit op een agrarisch bedrijf niet uitgesloten. De tegenprestatie bij het toepassing van de afwijkingsregeling moet bij het vestigen van een nevenactiviteit ook bestaan uit (een verbetering van de) landschappelijke inpassing. Voor locaties gelegen binnen de Groene ontwikkelingszone geldt daarnaast als aanvullende voorwaarde dat aangetoond dient te worden, dat de nevenactiviteit leidt tot een versterking van de kernkwaliteiten. Overigens bestaan op een aantal locaties in het buitengebied agrarische bedrijven met een nevenactiviteit die door de jaren heen de omvang hebben gekregen van een volwaardige niet-agrarisch bedrijfstak.

Voor deze situaties is een aanduiding 'specifieke vorm van agrarisch (…)' opgenomen waarbij de niet-agrarische bedrijfstak concreet is benoemd. Via de planregels heeft deze niet-agrarische bedrijfstak dezelfde uitbreidingsmogelijkheden als een niet-agrarisch bedrijf met de bestemming 'Bedrijf'.

68

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

Bij functieverandering is sprake van een nieuwe hoofdfunctie wanneer de agrarische activiteiten worden gestopt of inmiddels zijn gestopt. Daarbij is het vestigen van een nieuwe hoofdfunctie op een agrarisch bouwvlak alleen mogelijk als de agrarische bestemming ook wordt omgezet in een nieuwe bestemming die past bij de nieuwe bedrijfsactiviteit. Dit laatste kan alleen gebeuren door wijziging van het bestemmingsplan omdat een geldende bestemming alleen op die manier kan worden aangepast. De gehanteerde maten sluiten aan op de kaders uit 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' en brengen tot uitdrukking dat recreatie, toerisme en zorg in het functieveranderingsbeleid zijn aangemerkt als speerpunten. Voor deze functies is via een planwijziging namelijk een maximumoppervlakte van 900 m² in beeld, terwijl bij de andere nieuwe functies hoogstens 750 m² haalbaar is (zie tabel 2).

Tabel 2: Toelaatbare hoofdfunctie Hoofdregel is dat maximaal 50% van de oppervlakte van de bestaande bedrijfsgebouwen mag worden ingezet voor een hoofdfunctie, dit tot de in onderstaande tabel genoemde maximale oppervlakte.

Hoofdfuncties:

aanduiding 'overige zone – Groene ontwikkelingszone' 1

bestemming 'Agrarisch' ('A'), 'AW – L' en 'AW – NL'

Dag-, verblijfsrecreatie/ Toerisme / Zorg Opslag

< 750 m²;

< 900 m²

< 750 m²

< 750 m²

NED

< 750 m²

< 750 m²

via wijzigingsbevoegdheid

1

Functieverandering binnen de aanduiding 'Groene ontwikkelingszone' is uitsluitend toegestaan, indien dat leidt tot versterking van de kernkwaliteiten.

Voor het vestigen van een nieuwe hoofdfunctie moet een tegenprestatie worden geleverd (verevening). Het bestemmingsplan hanteert voor deze verevening de uitgangspunten van de regionotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies'. Deze verevening bestaat uit een ruimtelijke kwaliteitsbijdrage op het perceel die kan bestaan uit de sloop van vrijkomende of vrijgekomen gebouwen, het behoud van monumentale gebouwen, natuurontwikkeling, verbetering van de infrastructuur, de aanleg van recreatieve voorzieningen of het leveren van een financiële bijdrage aan een vorm van verevening op een andere locatie. Wanneer wordt gekozen voor het slopen van vrijkomende/vrijgekomen bedrijfsgebouwen, dan moet in principe minimaal 50% van de bestaande oppervlakte aan bedrijfsgebouwen worden gesloopt. Het slopen van een kleiner deel van deze oppervlakte is mogelijk, wanneer strikte hantering van de 50%-norm onwenselijk is en de aanvrager ook op een andere manier een vereveningsbijdrage levert die in verhouding staat tot het verschil tussen de werkelijk te slopen oppervlakte en de 50%-norm. In deze uitzonderingssituatie moet echter nog altijd wel minimaal 25% van de bestaande oppervlakte aan (agrarische) bedrijfsgebouwen worden gesloopt.

Uitgaande van het beleid uit de uitgangspuntennotitie voor dit bestemmingsplan, wordt het verschil in sloopoppervlakte daarbij in financiële zin doorberekend en per m² 'gemiste' sloop een kengetal van € 25,00 aangehouden. Voor iedere 100 m² tekort aan sloopoppervlakte dient dus € 2.500,00 worden geïnvesteerd in andere vormen van verevening. Deze maatwerkregeling verdraagt zich met de regionotitie die een andere invulling van de 50%-regeling mogelijk maakt in situaties waarin minder sloop wenselijk is. Omdat glasopstanden en tunnelkassen doorgaans een grote oppervlakte hebben en in constructief opzicht

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

69

niet kunnen worden vergeleken met andere bedrijfsgebouwen, is bij het opstellen van het functieveranderingsbeleid als vertrekpunt gekozen dat zij bij functieveranderingsprocessen daarmee niet op één lijn kunnen worden gesteld. Dit betekent dat de oppervlakte van (tunnel)kassen niet meetelt bij het bepalen van de oppervlakte aan bedrijfsgebouwen die kan worden ingezet voor functieverandering. Dit komt tot uitdrukking in de bijlagen bij de planregels over de mogelijkheden tot het realiseren van nieuwe nevenen/of hoofdfuncties. . Voor functieverandering naar recreatie en zorg geldt geen verplicht slooppercentage. Voor deze bestemmingswijzigingen behoeft uitsluitend de resterende bebouwing boven de maximaal toegestane 900 m² danwel 750 m² (binnen de GO) te worden gesloopt. Voor het hergebruik van alle bestaande gebouwen voor deze nieuwe functie biedt de wijzigingsbevoegdheid geen ruimte. Mocht de gemeente daaraan willen meewerken, dan kan dat dus uitsluitend via een aparte herziening van het bestemmingsplan.

Beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten aan huis Het bestemmingsplan voor het buitengebied bevat een regeling voor het beroeps- en bedrijfsmatig gebruik van (bedrijfs)woningen. Deze regeling ziet toe op het gebruik van een beperkt deel van bestaande (bedrijfs)woningen en/of hun bijgebouwen voor zulke lichte bedrijfsactiviteiten dat er zelfs bij een woonbestemming sprake is van een gebruik dat ruimtelijk ondergeschikt is aan de woonfunctie. De ondergeschiktheid van de beroeps- of bedrijfsmatige functie komt in de planregels tot uitdrukking via de begripsbepalingen. De rechtspraak heeft voor dit soort nevenactiviteiten criteria gevormd, die ook in de planregels van het bestemmingsplan zijn verwerkt en soms al waren verwerkt in diverse geldende bestemmingsplannen. Bij beroeps- en bedrijfsmatige activiteiten aan huis valt te denken aan activiteiten, die niet vallen onder de werking van de Wet milieubeheer en vanuit die optiek en vanwege hun beperkte ruimtelijke uitstraling ruimtelijk ondergeschikt zijn aan de woonfunctie. Zij mogen binnen bestaande gebouwen, en daarmee dus ook in een vrijstaand bijgebouw, een oppervlakte van hooguit 30% van de woning beslaan (bij (agrarische) bedrijven 30% van het al voor bewoning gebruikte deel van de woning) tot maximaal 50 m². Voorbeelden van dit soort activiteiten zijn een kantoor-, praktijk- of atelierruimte aan huis.

Vanwege de beperkte ruimtelijke uitstraling van dit soort gebruiksvormen is voor het vestigen daarvan geen vereveningsbijdrage vereist zoals bijvoorbeeld de sloop van gebouwen. Pas wanneer de bedrijfsactiviteiten een groter gedeelte van de bestaande bebouwing gaan omvatten, zal er sprake kunnen zijn van het vestigen van een nieuwe hoofdfunctie waarvoor dus verevening vereist kan zijn. 4.3.2

Planthema's werken en wonen

Niet-agrarische bedrijven De bestaande niet-agrarische bedrijven zijn positief bestemd via de bestemming 'Bedrijf' en een bijbehorende specifieke functieaanduiding.

Bedrijfstype De bestemming 'Bedrijf' is toegekend aan de in het buitengebied aanwezige niet-agrarische bedrijven. De verschillende bedrijfsvormen zijn in één detailbestemming geregeld ('Bedrijf'). In de regels is een tabel opgenomen waarin de bedrijfsdoeleinden per adres zijn gespecificeerd. Via een aanduiding op de verbeelding en een tabel in de planregels geeft het bestemmingsplan aan welke bedrijfsactiviteiten op een concrete locatie zijn toegelaten. De gebruiksregels bieden daarbij via een afwijkingsregeling de mogelijkheid om andere bedrijfsactiviteiten toe te staan met een vergelijkbare milieucategorie. Vanwege het landschappelijke

70

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

effect wordt buitenopslag bij bedrijven toegestaan tot een hoogte van 2 m. Hiervan kan worden afgeweken tot een hoogte van 4 m als aan een aantal voorwaarden, waaronder landschappelijke inpassing, kan worden voldaan. Het gemeentebestuur vindt het namelijk wenselijk dat de bestemmingsregeling een instrument bevat, waardoor na de beëindiging van een bedrijfsactiviteit in beginsel andere bedrijfsactiviteiten kunnen worden gevestigd. Daartoe zijn enkele afwijkings- en wijzigingsbevoegdheden opgenomen in de planregels voor de bestemming “Bedrijf”. Door middel van een omgevingsvergunning (afwijking van de gebruiksregels) kunnen andere bedrijfsmatige activiteiten met een vergelijkbare milieucategorie zoals die zijn genoemd in de Staat van Bedrijfsactiviteiten, worden uitgevoerd. Ook kunnen daarin niet-genoemde bedrijfsactiviteiten worden toegelaten, op voorwaarde dat zij aansluiten op het ruimtelijk beleid voor het buitengebied (geen bedrijven die qua aard en omvang thuishoren op een bedrijventerrein) en naar aard en invloed op de omgeving in de praktijk vergelijkbaar zijn met de toegelaten bedrijfsfuncties. De beoordeling van de toelaatbaarheid van het afwijkend gebruik omvat in elk geval de invloed van dit gebruik op de stikstofdepositie op voor stikstof gevoelige Natura 2000-gebieden.

Woningen ten dienste van het bedrijf Per bedrijf is het bestaande aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' volgens de Wet BAG toegestaan binnen de bestaande woningen. Dit betekent dat het bestemmingsplan bij niet-agrarische bedrijven voor de meeste bedrijven één bedrijfswoning toelaat. Dit is alleen anders als er al meer woningen op het bedrijf aanwezig zijn of wanneer voor het bedrijf geen vergunning is verleend voor een 'verblijfsobject met een woonfunctie'. Het bestemmingsplan biedt geen mogelijkheden voor een extra 'woning ten dienste van het bedrijf'. Deze zijn alleen toelaatbaar als deze ter plaatse nodig zijn voor de bedrijfsvoering. Voor niet-agrarische bedrijven kan dat nagenoeg nooit verantwoord worden op het moment dat op het bedrijf al sprake is van een woning, zeker wanneer dat al meer dan één 'verblijfsobject met een woonfunctie' kent. Vervanging van een bestaande 'woning ten dienste van het bedrijf' is wel mogelijk. De maximale inhoudsmaat voor een vrijstaande 'woning ten dienste van het bedrijf' of van het woongedeelte dat met de bedrijfsruimte in één gebouw is gevestigd bedraagt, net als bij de generieke regeling voor burgerwoningen, in beginsel 1.000 m³.

Een uitbreiding van een woning / woongedeelte tot die maat is mogelijk, tenzij deze uitbreiding plaatsvindt in de richting een direct nabijgelegen veehouderij waarvoor de betrokken bedrijfswoning als meest nabijgelegen (bedrijfs)woning geldt of een binnen 250 m afstand gelegen weg. Wanneer dat laatste aan de orde is, dan is een afwijkingsprocedure noodzakelijk, zodat onderzoek kan worden gevraagd naar de meest betrokken milieuaspecten zoals geur of geluid. Voor het uitbreiden of verplaatsen van een bedrijfswoning in de richting van een weg is van belang dat zich in het buitengebied geen wegen bevinden met meer dan twee rijbanen. Voor dit soort wegen kent de Wet geluidhinder een akoestische onderzoekszone van 250 meter vanuit de as van de weg. Dit betekent dat voor een (bedrijfs)woninguitbreiding- of verplaatsing in de richting van een weg geen akoestisch onderzoek hoeft te worden verricht als de afstand tot de as van een weg minimaal 250 meter blijft bedragen. Een bedrijfswoning die buiten deze akoestische onderzoekszone ligt en ook niet de meest nabijgelegen bedrijfswoning is voor een nabijgelegen agrarische bedrijf, kan echter zonder nadere ruimtelijke afweging worden vergroot tot 1.000 m³.

De maximaal toegestane inhoudsmaat van 1.000 m³ kan uitsluitend worden overschreden door het woongedeelte dat met de bedrijfsruimte in één gebouw is gevestigd te vergroten met bestaande inpandige (voormalige) bedrijfsruimte. Daarnaast zijn tuinen, erven en bijgebouwen (maximaal 150 m² per 'verblijfsobject met een woonfunctie'), speelvoorzieningen, groenvoorzieningen in de vorm van erfbeplanting, aan-huis-verbonden beroepen of bedrijven, (onverharde) paden en wegen, water en waterhuishoudkundige voorzieningen, nutsvoorzieningen en parkeervoorzieningen toegestaan.

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

71

Bouwvlak De niet-agrarische bedrijven hebben in principe een strakker afgebakend bouw- en bestemmingsvlak gekregen dan agrarische bedrijven, dit ter bescherming van de agrarische functie en van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden van het buitengebied. De bouw- en bestemmingsvlakken zijn gebaseerd op het huidige gebruik volgens de laatst beschikbare BGT-ondergrond. De bedrijfsbebouwing is uitsluitend toegestaan binnen het op de verbeelding aangegeven bouwvlak, dat vooral bij de wat kleinere bedrijfslocaties soms samenvalt met het bestemmingsvlak. Met name bij bedrijven met hogere milieucategorieën zijn bouwvlakken vaak kleiner dan het bestemmingsvlak voor de bestemming “Bedrijf”. Verder gaat het hierbij soms om bedrijven die op hun perceel ook behoefte hebben aan onbebouwde ruimte (bijvoorbeeld loonbedrijven). De gemeente wil dit mogelijk maken, zeker wanneer het geldende bestemmingsplan dit ook al toeliet, maar wil tegelijkertijd voorkomen dat de onbebouwde terreingedeelten ook (volledig) kunnen worden bebouwd. Bij de in de gemeente aanwezige loonbedrijven bestaat de wens om bestemmingsvlakken toe te laten van meer dan 1 ha. Als een bedrijf die behoefte concreet kan maken, dan is de gemeente bereid om daarin mee te denken.

Op de verbeelding bij dit bestemmingsplan gaat de gemeente echter uit van het bestaande bestemmingsvlak waarbij een uitbreiding alleen aan de orde is als de uitbreidingswens nu al concreet is ingebracht.

Vormverandering Het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” kent een regeling voor de verandering van de vorm van een bouwvlak. Deze kan worden benut als bebouwing gewenst is op een plek die buiten het bouwvlak ligt maar wel binnen de bestemming voor 'Bedrijf'. Van belang is dat de omvang van het bouwvlak niet kan worden vergroot via deze wijziging. Verder is zij in de praktijk alleen zinvol voor bedrijven waarvan het bouwvlak kleiner is dan het bestemmingsvlak. Verder geldt bij deze wijzigingsbevoegdheid de gebruikelijke randvoorwaarde ten aanzien van de stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden.

Uitbreiding bedrijfsbebouwing Voor de uitbreidingsmogelijkheden van de bedrijfsbebouwing is aangesloten op de regeling zoals verwoord in de regionotitie 'Functies zoeken plaatsen zoeken functies' in combinatie met de regels uit de huidige Omgevingsverordening Gelderland. In het nieuwe bestemmingsplan geeft de gemeente een planologische regeling die is gebaseerd op de uitzonderingsmogelijkheden voor maatwerk die de regionotitie biedt. Bestaande bedrijven hebben bij recht een uitbreidingsmogelijkheid van 20% van de bestaande bedrijfsbebouwing. Via een afwijkingsbevoegdheid biedt het bestemmingsplan vervolgens de mogelijkheid om onder voorwaarden een verdere vergroting met maximaal 25% van de bij recht toegelaten oppervlakte toe te staan (in regionotitie 10% (via afwijking) en vervolgens 15% (via planwijziging). Bij het hanteren van deze uitbreidingspercentages wordt het niet reëel geacht om ondernemers bij zeer geringe uitbreidingen van de bedrijfsgebouwen te laten onderzoeken of het mogelijk is om hun bedrijf te verplaatsen naar een bedrijventerrein. Gesprekken in die richting zijn beter te voeren bij meer substantiële uitbreidingen die bedrijfseconomisch vereist zijn. Om die reden legt de planregeling een koppeling met de grenzen uit art. 2.12 van de Omgevingsverordening Gelderland.

Zodoende wordt een uitbreiding van de bedrijfsgebouwen met 20%, zijnde maximaal 250 m², tot ten hoogste 1.000 m² rechtstreeks mogelijk gemaakt. Bij een grotere uitbreiding zal een verplaatsingsonderzoek moet worden uitgevoerd en moet ook invulling worden gegeven aan de andere voorwaarden uit de Omgevingsverordening (instructieregel). Voor bedrijfsuitbreidingen die verder gaan dan de regeling in het bestemmingsplan zal een bestemmingsplanherziening noodzakelijk zijn om een juiste afweging van belangen te kunnen maken. Hierbij

72

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

zal onder meer ook aandacht moeten worden besteed aan de 'ladder van duurzame verstedelijking', ter motivering van de noodzaak voor de gewenste uitbreiding en de economische (on)mogelijkheden voor verplaatsing. In afwijking van bovenstaande geldt voor eventuele bebouwinguitbreiding van niet-agrarische bedrijven gelegen binnen de GO, dat dit niet rechtstreeks is toegestaan. Binnen deze zone kan een uitbreiding van de bestaande bedrijven worden toegestaan op voorwaarde dat de kernkwaliteiten GO naar rato van de ingreep worden versterkt en de samenhang niet verloren gaat (art. 2.52 e.v., Omgevingsverordening). Om te kunnen beoordelen of op een goede manier invulling wordt gegeven aan het GO-beleid, voorzien de planregels voor dit soort ontwikkelingen binnen de GO in een afwijkingsprocedure, waarbij wordt aangehaakt bij de provinciale regels. Bij de te maken afweging kan zodoende altijd worden getoetst of met de voorgestane uitbreiding de kernkwaliteiten worden versterkt.

Tabel : Uitbreidingsmogelijkheden bestaande bedrijven

Bestemming 'Bedrijf', gelegen binnen de … aanduiding 'GO'

Rechtstreeks

Bij afwijking

Niet toegestaan zonder nadere toetsing aan GO-beleid

Mits kernkwaliteiten worden versterkt en de samenhang niet verloren gaat Verdere uitbreiding met 25%

bestemming 'Agrarisch' ('A'), 'AW – 20% uitbreiding L' en 'AW – NL' , voorzover niet gelegen binnen GO

Daarnaast is voor enkele bedrijven een specifieke maatwerk regeling opgenomen met betrekking tot de uitbreidingsmogelijkheden. Uitbreiding is voor deze locaties bij recht toegestaan voorzover dit in overeenstemming is met het op de verbeelding opgenomen bebouwingspercentage. Dit betreft enkele niet-agrarische bedrijfslocaties waar volgens het geldende bestemmingsplan ruime uitbreidingsmogelijkheden bestaan en het bedrijfsperceel volledig bebouwd kan worden. Voor deze locaties is in dit bestemmingsplan een bebouwingspercentage opgenomen, dat is afgestemd op de ingebrachte uitbreidingswensen en/of op de bestaande bouwmogelijkheden, waarbij het echter niet langer mogelijk blijft om een bedrijfsperceel volledig te bebouwen. De gemeente acht deze insteek reëel omdat de bestaande bouwmogelijkheden bij deze bedrijven enerzijds nooit volledig zijn ingevuld, en het anderzijds ook een te grote stap is om deze bouwmogelijkheden terug te brengen tot een niveau dat voor andere bedrijven al langer gold en ook blijft gelden. Er wordt dus gekozen voor een tussenweg die recht doet aan de bestaande planologische situatie voor deze groep van bedrijven en tegelijkertijd aansluiting zoekt bij de generieke regeling voor niet-agrarische bedrijven in het buitengebied, zoals die onder meer voortvloeit uit de instructieregels van de Omgevingsverordening.

Nutsvoorzieningen Binnen de bestemming 'Bedrijf-Nutsvoorziening' zijn de in het plangebied voorkomende nutsbedrijven en nutsvoorzieningen opgenomen. Het betreft bestaande nutsbedrijven en/of nutsvoorzieningen zoals meet- en regelstations, transformatorstations, pompstations voor de hoge drukriolering, rioolgemalen, rioolwaterzuiveringsinstallaties, antennemasten, grondwaterpompstations en een watertoren (zie de tabel bij de bestemming). Bergbezinkbassins zijn via een aanduiding (saw-bbb) opgenomen op de verbeelding en geregeld binnen de agrarische gebiedsbestemmingen. Transformatorhuisjes zijn toegestaan binnen de gebiedsbestemmingen. Deze laatste groep van nutsvoorzieningen is (vanwege hun beperkte omvang) dan ook

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

73

niet weergegeven op de verbeelding. Omdat bij één van de nutsvoorzieningen een bedrijfswoning aanwezig is, zijn de planregels voorzien van de bepalingen die daarbij horen.

Detailhandel De gemeente heeft in de RVB al vastgelegd dat zij bij detailhandel in het buitengebied wil aansluiten bij de tradities van het buitengebied in Berkelland. Dit betekent dat zij detailhandel in het buitengebied in beginsel niet toestaat, met uitzondering van verkoop van zelfgeteelde of zelfgeproduceerde agrarisch producten, eventueel aangevuld met agrarische producten afkomstig van bedrijven uit de omgeving. De verkoop van laatstgenoemde productsoort wordt rechtstreeks toegestaan. Het gemeentebestuur wil naast deze klassieke 'agrarische verkoop' ook mogelijkheden bieden voor ondergeschikte detailhandel in ter plaatse vervaardigde of streekeigen ambachtelijk geproduceerde producten. Hieraan koppelt zij een maximum van 50% van de bedrijfsvloeroppervlakte tot maximaal 100 m². In de planregels komt dit tot uiting in een afwijkingsregeling bij de gebruiksregels voor de agrarische gebiedsbestemmingen Bij initiatieven zal via een afwijkingsprocedure het afwegingskader 'nee, tenzij' worden gehanteerd, nadrukkelijk gekoppeld aan het streekeigen karakter van de activiteit en aan de functies landbouw, toerisme, recreatie en cultuurhistorie. Aan bestaande reguliere detailhandelsbedrijven is de bestemming 'Bedrijf' toegekend aan gebouwen en gronden die al een detailhandelsfunctie hebben. Binnen deze bestemming is detailhandel toegestaan via de bijgevoegde tabel in de regels.

De bedrijfsbebouwing mag alleen worden opgericht binnen het bouwvlak dat soms samenvalt met het bestemmingsvlak. Zoals gezegd zijn binnen de bestemming 'Bedrijf' de 'woningen ten dienste van het bedrijf' en 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' toegestaan voor zover zij al aanwezig zijn. Verder is voor Spilbroek 3 in Neede voorzien in persoonsgebonden overgangsrecht dat voorziet in het voortzetten van bestaande detailhandel in wintersportartikelen. Dit persoonsgebonden overgangsrecht is verwerkt in de gebruiksregels bij de bestemming 'Agrarisch met waarden - Landschapswaarden' en op de verbeelding aangegeven met de aanduiding (saw-por).

Cultuur en ontspanning Deze bestemming is toegekend aan gebouwen en terreinen met een culturele bestemming. Het gaat daarbij in hoofdzaak om musea en buurtverenigingsgebouwen, terwijl ook een openluchttheater onder 'Cultuur en Ontspanning' is gerangschikt. 'Woningen ten dienste van het bedrijf' met de daarin al aanwezige 'verblijfsopbjecten met een woonfunctie' zijn toegestaan, terwijl er mogelijkheden zijn voor ondergeschikte horeca (zie hierna).

Horeca Deze bestemming is toegekend aan gebouwen en gronden die een horecafunctie hebben. Binnen deze bestemming is horeca toegestaan, zoals genoemd in de bijgevoegde tabel in de regels. Bij het toekennen van de horeca-bestemming is aansluiting gezocht bij de bestemmingen uit de geldende bestemmingsplannen. 'Woningen ten dienste van het bedrijf' met de daarin al aanwezige 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' zijn toegestaan. De bedrijfsbebouwing mag alleen worden opgericht binnen het bouwvlak dat soms overigens samenvalt met het bestemmingsvlak. Daarnaast zijn de volgende voorzieningen toegestaan: aan-huis-verbonden beroepen en bedrijven, terras, tuinen en erven, speelvoorzieningen, groenvoorzieningen in de vorm van erfbeplanting, (onverharde) paden en wegen, water en waterhuishoudkundige voorzieningen, nutsvoorzieningen en parkeervoorzieningen. In het buitengebied zijn horeca-activiteiten ook als nevenactiviteit toegestaan binnen andere (gebieds)bestemmingen. Hierbij valt niet alleen te denken aan kantines bij sportterreinen of

74

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

recreatiebedrijven (ondergeschikt aan de hoofdfunctie), maar ook aan kleinschalige horeca bij agrarische bedrijven of woningen in het buitengebied. Bij de ondergeschikte horeca geven de planregels aan dat deze alleen is toegestaan als zij dienstbaar is aan de hoofdfunctie. Op die manier laat het bestemmingsplan geen zelfstandige horeca toe bij bijvoorbeeld sportkantines of recreatiebedrijven. Voor kleinschalige horeca op agrarische bedrijven en bij woningen biedt het bestemmingsplan ruimte via het functieveranderingsbeleid. Dit is ook verwoord in de LTO-publicatie 'Kleinschalige en ondersteunende horeca in het buitengebied. Een leidraad voor (Achterhoekse) gemeenten' die samen met de Achterhoekse gemeenten tot stand is gekomen. Uit deze leidraad komt naar voren dat de gemeente maximaal 100 m² toelaat voor vormen van ondergeschikte/ondersteunende horeca. Dit is in de planregels verwerkt in de afwijkingsregelingen voor nevenactiviteiten. Bestaande ondergeschikte horeca nevenactiviteiten bij recreatie bedrijven mogen de huidig toegestane oppervlakte met 25% vergroten (hier geldt de beperking tot maximaal 100 m² niet voor). Voor het vestigen van nieuwe horecafuncties door functieverandering van gebouwen in het buitengebied heeft de gemeente in 2014 afzonderlijk beleid vastgesteld.

De kern van dat beleid is dat kleinschalige of ondergeschikte horeca bij functieveranderingsprocessen wordt toegelaten tot een maximale oppervlakte van 100 m². Verder geeft de beleidsregel “Nieuwe horeca in het buitengebied door functieverandering van gebouwen” uitdrukkelijk aan dat het gebruik van de betrokken gebouwen voor het houden van feesten en partijen niet wordt toegelaten. Het college van burgemeester en wethouders van Berkelland stelde de beleidsregel vast op 18 maart 2014. Na vaststelling door de gemeenteraad op 13 mei 2014, is de vastgestelde beleidsregel op 27 mei 2014 bekendgemaakt via een publicatie in het huis-aan-huisblad.

Maatschappelijkevoorzieningen Deze bestemming is toegekend aan gebouwen en gronden die een maatschappelijke functie hebben. Binnen het plangebied zijn verschillende maatschappelijke functies aanwezig (onder meer begraafplaatsen, onderwijsgebouwen, zorgfuncties). De verschillende terreinen zijn voorzien van een voor dat type terrein passende aanduiding die de bestaande functie vastlegt. Door middel van deze bestemming blijft de huidige situatie van deze terreinen gehandhaafd, met op de functie en omgeving afgestemde ontwikkelingsmogelijkheden. De (bedrijfs)bebouwing moet worden opgericht binnen het bouwvlak dat meestal niet samenvalt met het bestemmingsvlak en dan dus goed herkenbaar is op de verbeelding. 'Woningen ten dienste van het bedrijf' met de daarin al aanwezige 'verblijfsopbjecten met een woonfunctie' zijn daarbij toegestaan. Voorgaande is ook geregeld voor een aantal bijzondere locaties. Een voorbeeld hiervan is het gebied van de Leo-Stichting waar sprake is van jeugdzorg en van bijzonder onderwijs. Verder zijn voor de militaire terreinen in de omgeving van Kamp Holterhoek specifieke aanduidingen en bouwregels opgenomen die aansluiten op de daarvoor geldende bestemmingsplannen.

Zoals in de inleiding al werd gezegd, is voor de kliniek Oldenkotte en voor de terreinen van Rentray een afzonderlijke planologische procedure doorlopen, reden waarom deze buiten het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” zijn gebleven.

Sportvoorzieningen De bestemming 'Sport' heeft betrekking op diverse in het buitengebied gelegen sportvoorzieningen. Het gaat hier met name om sportterreinen en maneges, waarbij de laatste categorie specifiek zijn bestemd als 'Sport – Manege'. In het plangebied worden enige locaties gebruikt als hondenoefenterrein. Deze terreinen zijn via

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

75

aanduidingen aangegeven binnen de hoofdbestemmingen 'Bos', Cultuur en ontspanning' en 'Sport'. Verder kent het buitengebied een aantal natuurijsbanen waarvan de ondergrond buiten het winterseizoen meestal agrarisch wordt gebruikt. De natuurijsbanen in Haarlo en Ruurlo zijn op de verbeelding aangegeven via een aanduiding binnen de bestemming 'Agrarisch met waarden – Natuur- en Landschapswaarden' op basis waarvan de planregels het gebruik van het aangeduide gebied als natuurijsbaan regelen. De ijsbaan aan de Waterleidingdijk in Neede is echter voorzien van een bestemming 'Sport' omdat deze permanente voorzieningen kent en buiten het winterseizoen niet wordt gebruikt voor agrarische doeleinden.

Burgerwoningen/bijgebouwen Aan burgerwoningen is op de verbeelding een bestemmingsvlak voor de bestemming 'Wonen' toegekend. Dit vlak is gebaseerd op het huidige gebruik volgens de laatst beschikbare luchtfoto. Erven en tuinen zijn zoveel mogelijk binnen het bestemmingsvlak opgenomen. Het bestemmingsplan kent een wijzigingsregeling voor het vergroten van het bestemmingsvlak voor 'Wonen'. Deze zou kunnen worden benut wanneer een verplaatsing van een bestaande woning niet past binnen het toegekende bestemmingsvlak maar vanuit een oogpunt van ruimtelijke ordening wel kan worden gemotiveerd. Ook kan een uitbreiding van het gebied dat wordt gebruikt voor de woonfunctie, bijvoorbeeld na een grondtransactie, zonodig worden begeleid door een wijzigingsprocedure tot vergroting van het bestemmingsvlak.

Hoofdbebouwing ('woning', 'verblijfsobject met een woonfunctie' en 'splitsing') De gemeentelijke bestemmingsplannen kennen nu nog verschillende regels voor het maximale volume van woningen. Daardoor varieert het huidige toegestane woningvolume van 600 m³ tot 750 m³, terwijl de bestemmingsplannen elk hun eigen mogelijkheden kennen tot het vergroten van een bestaande woning tot deze maximale maten. Daarnaast kon met een 10%-afwijking het woningvolume bijvoorbeeld verder worden vergroot tot 825 m³. De nu geldende bestemmingsplannen voor het buitengebied werken bij het beschrijven van de woonbestemming met de term 'woning'. Omdat een 'woning' soms echter meer dan één 'verblijfsobject met een woonfunctie' in de zin van de Wet Basisadministratie Adressen en Gebouwen (BAG) bevat, leverde deze term nogal eens verwarring op bij het bepalen van het bestaande aantal 'woningen'. Om die reden is in het bestemmingsplan naast het begrip 'woning' ook voorzien in een nieuw begrip 'verblijfsobject met een woonfunctie' en integratie van dit begrip in het begrip 'woning'. Een en ander wordt gecombineerd met bestemmingsregels waaruit blijkt hoeveel verblijfsobjecten met een woonfunctie per woning zijn toegestaan. Met het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” voert de gemeente in het hele buitengebied hetzelfde maximale woningvolume en dezelfde bijgebouwenoppervlakte in.

Als nieuwe generieke norm geldt in beginsel een toegestane inhoud van maximaal 1.000 m³ (exclusief ondergrondse ruimten, zoals kelders) per woning, ongeacht het daarin aanwezige aantal 'verblijfsfuncties met een woonfunctie'. Voor uitbreiding van een woning in de richting van een binnen 250 m afstand gelegen weg danwel in de richting van een veehouderij, waarbij het 'verblijfsobject met een woonfunctie' aan die zijde de dichtstbijzijnde is, kan uitbreiding alleen worden toegestaan via een afwijkingsbevoegdheid. Hiermee dient een nadere afweging plaats te vinden van de voorgenomen uitbreiding in relatie tot overige milieuen/of omgevingsaspecten zoals geluidhinder, een goed woon- en leefklimaat en een mogelijke belemmering voor omliggende bedrijven. Voor het uitbreiden of verplaatsen van een woning in de richting van een weg is van belang dat zich in het buitengebied geen wegen bevinden met meer dan twee rijbanen. Voor dit soort wegen kent de Wet geluidhinder een akoestische onderzoekszone van 250 meter vanuit de as van de weg. Dit betekent dat voor een woninguitbreiding- of verplaatsing in de richting van een weg geen akoestisch onderzoek hoeft te worden verricht als de afstand tot de as van een weg minimaal 250 meter blijft bedragen.

Een woning die buiten deze akoestische onderzoekszone ligt en ook niet de meest nabijgelegen woning is voor een nabijgelegen agrarische bedrijf, kan echter zonder nadere ruimtelijke afweging worden vergroot tot 1.000

76

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

m³. In de planregels is 1.000 m³ als maximumvolume opgenomen voor een woning, ongeacht het daarin aanwezige aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie', of voor een woongedeelte(s) binnen een groter gebouw (bijv. het woongedeelte van een voormalige boerderij). Voor een beperkt aantal locaties is via een aanduiding op de verbeelding een groter volume toegelaten voor de daar aanwezige woning. Deze is dan overgenomen van een expliciete bepaling voor een afwijkend woningvolume in het voor die locaties geldende bestemmingsplan. Verder bieden de planregels mogelijkheden voor het overschrijden van het maximale woningvolume van 1000 m³ door (voormalige) inpandige bedrijfsruimte bij de woning aan te trekken. Het moet dan echter wel gaan om inpandige bedrijfsruimte die tezamen met de woning als één geheel is gebouwd. Dit betekent dat de woning en de daarbij aan te trekken bedrijfsruimte tegelijkertijd moeten zijn gebouwd en dat het niet mogelijk wordt om bedrijfsruimte die later is gerealiseerd bij een woning te voegen. Deze regeling is er dus voor bedoeld om oorspronkelijke, gelijktijdig gerealiseerde inpandige bedrijfsruimte bij de woning te kunnen voegen. Een soortgelijke regeling is ook opgenomen in de overige bestemmingen met een regeling voor daarbinnen aanwezige bedrijfswoningen.

Burgerwoningen zijn op de verbeelding voorzien van een bestemmingsvlak voor de bestemming 'Wonen' waarbinnen de woning aanwezig is of op basis van een geldende omgevingsvergunning gebouwd mag worden. Het bestemmingsvlak is gebaseerd op het huidige gebruik, zoals dat op de laatst beschikbare luchtfoto is waar te nemen. Als sprake is van twee of meer aaneen gebouwde woningen of van woonpercelen die aan elkaar grenzen, dan is op de verbeelding één bestemmingsvlak weergegeven met daarin eenmaal de letter 'W'. Dit betekent echter niet dat er nog slechts één woning is toegestaan omdat de planregels het bestaande aantal woningen toelaten in hun bestaande bouwwijze. Daarbij is het bouwdossier maatgevend voor het aantal toegestane woningen. Dit betekent dat het aantal woningen is toegestaan waarvoor bouwvergunning / omgevingsvergunning is verleend, ongeacht het aantal verblijfsobjecten dat volgens de BAG in een pand aanwezig is. In dat opzicht bestaat er dus geen inhoudelijk verschil met een aanpak waarin het aantal bestaande (bedrijfs)woningen wél op de verbeelding zou worden aangegeven. Ook daarbij zou het bouwdossier immers de grondslag vormen voor het aan te duiden aantal woningen. De afzonderlijke woonpercelen zijn daarbij niet voorzien van individuele bouwvlakken; de bouwmogelijkheden zijn generiek beschreven in de planregels.

Op de verbeelding is op een klein aantal locaties echter wel een bouwvlakaanduiding opgenomen, waarbij ook het maximaal toegelaten aantal woningen / 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' is aangeduid. Het gaat hierbij om locaties waar via (zeer) recent totstandgebrachte bestemmingsplannen woningbouw is toegelaten maar waar nog geen vergunning is verleend voor het bouwen van deze woningen met elk één 'verblijfsobject met een woonfunctie'. Door de aanduiding op de verbeelding blijft het mogelijk om op die locatie de beoogde woningen te realiseren.

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

77

Meerdere woonpercelen of aaneengebouwde woningen kunnen binnen één bestemmingsvlak zijn opgenomen. Incidenteel is een bouwvlakaanduiding en een aanduiding van het maximaal toegelaten aantal woningen opgenomen

In aansluiting op de Structuurvisie Woningsplitsing buitengebied biedt het bestemmingsplan mogelijkheden tot het toevoegen van een extra 'verblijfsobject met een woonfunctie' in een woning waarin één 'verblijfsobject met een woonfunctie' aanwezig is. Het bestemmingsplan biedt deze mogelijkheid als het gaat om de karakteristieke gebouwen zoals die zijn vermeld in bijlage 2 van de Structuurvisie Woningsplitsing buitengebied, een bijlage die is overgenomen in de bijlagen bij de planregels. Wanneer in een dergelijke karakteristieke woning een 'verblijfsobject met een woonfunctie' aanwezig is, dan kan de woning worden gesplitst in twee aparte 'verblijfsobjecten met een woonfunctie'. Verder biedt de Structuurvisie Woningsplitsing buitengebied de mogelijkheid om voor 50 niet-karakteristieke gebouwen mee te werken aan woningsplitsing (d.w.z. het vestigen van een extra 'verblijfsobject met een woonfunctie' in een gebouw waarin zich al één 'verblijfsobject met een woonfunctie' bevindt). Het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” laat toe dat een bestaande woning binnen de bestemming 'Wonen' wordt vervangen door een nieuwe woning. Daarbij geldt dan wel als voorwaarde dat de bestaande bouwwijze (vrijstaand, aaneengebouwd) moet worden 'voortgezet' bij de bouw van de nieuwe woning en dat het aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' niet mag toenemen.

Zo biedt het bestemmingsplan dus niet de mogelijkheid om twee vrijstaande woningen met elk één 'verblijfsobject met een woonfunctie' te bouwen ter vervanging van verblijfsobjecten met een woonfunctie' die ooit door een woningsplitsing zijn ontstaan in één woning. In die situatie mag de best aande woning alleen worden vervangen door een nieuwe woning als ten hoogste het bestaande aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' ook daarin onder één kap wordt samengebracht. Deze voorwaarde over het hanteren van de 'bestaande bouwwijze' is net als een aantal andere voorwaarden ondergebracht in een afwijkingsregeling die zich richt op het vervangen van bestaande woningen.

78

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

Verder gelden voor de vervangende woningen de maatvoeringen uit het nieuwe bestemmingsplan. Daarmee is het bijvoorbeeld niet mogelijk om een woning van 1.600 m³ te vervangen door een even grote nieuwe woning. Ook in die situatie geldt 1.000 m³ als maximumvolume voor de nieuwe woning, ongeacht het aantal 'verblijfswoningen met een woonfunctie' dat daarin mag worden ondergebracht. Andere voorwaarden hebben betrekking op het landschappelijke effect, de verkeersveiligheid en het respecteren van hindercontouren van (agrarische) bedrijven en wegen (akoestiek).

Bijgebouwen De gemeentelijke bestemmingsplannen kennen nu nog verschillende regels voor de maximaal toegelaten oppervlakte aan bijgebouwen bij woningen. Daarom bestaat de wens om overal in het buitengebied dezelfde maat aan te houden als maximaal toegestane bijgebouwenoppervlakte en om daarbij voortaan uit te gaan van het aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie' in de zin van de Wet BAG. Voor het bouwen van bijgebouwen gaat het nieuwe bestemmingsplan uit van een maximale oppervlakte van 150 m² voor elk in een woning aanwezig 'verblijfsobject met een woonfunctie'. Deze maat staat ongeveer gelijk aan de ruimste regeling uit de geldende bestemmingsplannen voor het Berkellandse buitengebied en sluit aan bij de keuze om de bijgebouwenoppervlakte te koppelen aan het aantal 'verblijfsobjecten met een woonfunctie'. In verband met concrete ontwikkelingen is voor één locatie een afwijkende oppervlaktemaat toegestaan via een aanduiding op de verbeelding. De planregels geven aan dat de afstand tussen een hoofdgebouw en een bijgebouw maximaal 25 m mag bedragen. Deze afstand kan worden vergroot door toepassing van een algemene afwijkingsregel die is voorzien van een landschappelijke randvoorwaarde.

Het plaatsen van een bijgebouw op meer dan 25 m afstand van een woning, levert echter geen mogelijkheden op voor een vergroting van de maximale bijgebouwenoppervlakte bij het betrokken 'verblijfsobject met een woonfunctie'. De maximale oppervlakte van 150 m² blijft dus ook gelden wanneer bijvoorbeeld buiten het bestemmingsvlak voor 'Wonen' een bijgebouw is opgericht ten behoeve van een 'verblijfsobject met een woonfunctie'. Dit uitgangspunt is ook verwerkt in de bouwregels bij de diverse detailbestemmingen. Overigens worden bestaande bijgebouwen op korte afstand van een bestemmingsvlak op de verbeelding voorzien van een eigen bestemmingsvlak en gekoppeld via de figuur 'relatie' op de verbeelding. In situaties waar sprake is van voormalige agrarische bedrijven, komt het vaak voor dat op een perceel meer bijgebouwen aanwezig zijn dan het bestemmingsplan toestaat. Het verbouwen van dergelijke gebouwen wordt toegestaan volgens de landelijk opgestelde regels van het overgangsrecht. Het is echter vaak zo dat een eigenaar niet geholpen is met een verbouwing van bestaande gebouwen en daarom een behoef te ontstaat aan nieuwbouw van een bijgebouw. Om aan deze wens tegemoet te kunnen komen en tegelijkertijd te voorkomen dat de bijgebouwenoppervlakte op een perceel nog verder toeneemt, kent het bestemmingsplan een zogenaamde 'sloop-bonusregeling'.

Deze sloop-bonusregeling biedt een mogelijkheid om nieuwe bijgebouwen toe te laten wanneer de bestaande bijgebouwenoppervlakte al groter is dan 150 m² per 'verblijfsobject met een woonfunctie'. Daarbij mag een eigenaar van elke 2 m² die boven de 150 m² wordt gesloopt weer 1 m² toevoegen aan de normaal toegestane 150 m². Dit zou betekenen dat bij het slopen van 400 m² van de aanwezige 550 m² de mogelijkheid ontstaat om uiteindelijk 350 m² aan bijgebouwen over te houden (de norm vermeerderd met de helft van de gesloopte oppervlakte). Daarnaast kent het bestemmingsplan een regeling voor het vergroten van de bijgebouwenoppervlakte bij een 'verblijfsobject met een woonfunctie' tot maximaal 300 m² per 'verblijfsobject met een woonfunctie' in combinatie met het slopen van bebouwing op andere percelen in het gemeentelijke buitengebied. Daarbij geldt dan wel dat voor elke toe te voegen m² (boven de 150 m²) elders 4 m² moet worden gesloopt en dat herbouw van (bij)gebouwen op de slooplocatie moet worden voorkomen. Ook kan een initiatiefnemer er voor kiezen om de sloopopgave te laten verlopen via een bijdrage aan het sloopfonds dat is gebaseerd op de

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

79

Structuurvisie bovenplanse sloopbonusregeling die de gemeenteraad op 7 november 2017 vaststelde. De mogelijkheid tot het ophogen van de bijgebouwenoppervlakte tot 300 m² wordt vanuit landschappelijke overwegingen overigens niet geboden in gebieden die zijn aangeduid als cultuurhistorisch waardevolle akker. Via deze regelingen wil de gemeente in het bestemmingsplan extra bouwmogelijkheden bieden voor situaties waarbij sprake is van het elders (gedeeltelijk) slopen van een overmaat aan bijgebouwen. Voor eigenaren kan deze regeling een stimulans zijn om oude bebouwing te vervangen door nieuwe bijgebouwen. Vergunningsvrije aanbouwen, uitbouwen en bijgebouwen zijn er in vele soorten en maten. In de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) worden ze 'bijbehorende bouwwerken' genoemd. Een 'bijbehorend bouwwerk' is een bouwwerk dat leidt tot een uitbreiding van het bouwvolume van of bij een hoofdgebouw. Dit hoofdgebouw is meestal een woning maar kan bijvoorbeeld ook een kantoorgebouw zijn. Bijbehorende bouwwerken zijn in de Wabo in drie groepen verdeeld. Belangrijk is de afstand van het bijbehorende bouwwerk tot het hoofdgebouw waar het bij geplaatst wordt.

Zo worden als bijbehorend bouwwerk aangemerkt: gebouwen die in een achtererfgebied binnen een afstand van 2,5 meter van een hoofdgebouw worden gebouwd (verder 'de 2,5 meter zone' genoemd); gebouwen die in een achtererfgebied buiten de 2,5 meter zone van een hoofdgebouw worden gebouwd; overige kleine bouwwerken, bijvoorbeeld hondenhokken. Deze mogen ook op een voorerf gebouwd worden mits ze geen grotere oppervlakte hebben dan 2 m² en niet hoger zijn dan 1 meter. Het bijbehorende bouwwerk mag volgens de geldende wet- en regelgeving alleen bedoeld zijn voor ondergeschikt gebruik. Dit wil zeggen dat de bijbehorende bouwwerken niet mogen worden gebruikt als slaapof woonkamer, keuken en dergelijke. Een bijbehorend bouwwerk buiten de 2,5 meter zone mag alleen gebruikt worden als bijvoorbeeld garage, bijkeuken, atelier, tuinhuisje, (fietsen)berging of hobbyruimte. Bijbehorende bouwwerken mogen dus niet worden gebruikt voor bewoning.

Overkappingen De planregels laten toe dat naast de 150 m² aan bijgebouwen per 'verblijfsobject met een woonfunctie' ook nog 25 m² aan overkappingen mag worden gerealiseerd. Dit soort bouwwerken, geen gebouw zijnde, mag vaak ook zonder omgevingsvergunning worden gebouwd. Dit is de reden dat de oppervlakte waarvoor volgens de bouwregels ook nog vergunning kan worden verleend vrij beperkt is gebleven. De planregels bevatten verder mogelijkheden voor een bijzondere groep overkappingen, de zogenaamde terrashooibergen. Omdat deze bouwwerken vanwege de gebruikte palen meestal niet kunnen voldoen aan de eisen van een vergunningsvrij bouwwerk, is daarvoor in het bestemmingsplan een regeling opgenomen.

Bijzondere woonvormen Het is bij woonfuncties in het buitengebied ook denkbaar dat er een wens of behoefte ontstaat om een bijzondere woonvorm te realiseren. Hierbij valt te denken aan een wooncomplex voor starters, aan ouderenhuisvesting, aan gehandicaptenhuisvesting etc. Deze vormen van wonen kunnen zeer gevarieerd voorkomen. In het ene geval is vestiging geen probleem, in het andere geval wel. De aanvaardbaarheid is volledig afhankelijk van de aard en omvang van het initiatief en van de specifieke locatie waarop het zich richt. Vandaar dat een bestemmingsplan voor het totale buitengebied niet kan voorzien in een algemene regeling voor dit soort zeer specifieke plannen. Per voorkomend geval zal daarom buiten het bestemmingsplan om maatwerk geleverd worden via een afzonderlijke bestemmingsplanprocedure. Daarbij zal de beoordeling van eventueel project op het woningbouwbeleid een belangrijk onderdeel zijn van de besluitvorming.

80

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

Inwoning/mantelzorg Voor mantelzorg bood het vernietigde bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2012” mogelijkheden om extra woonruimte te creëren. De in dat bestemmingsplan verwerkte regeling stelde wel als voorwaarde dat het bieden van woonruimte in het kader van mantelzorg niet mocht leiden tot extra woningen in het buitengebied. Om die reden wilde de gemeente deze extra woonruimte (maar geen extra zelfstandige woning) toelaten met een afwijking via inwoning (binnen de bestaande woning) en via aanwoning (binnen een aangebouwd bijgebouw). Om te voorkomen dat door de mantelzorgfunctie een zelfstandige woning zou ontstaan, moest het mantelzorggedeelte één geheel blijven vormen met de aanwezige woonruimte en daar dus direct aan blijven grenzen. Daarbij moest de voordeur van de hoofdwoning tevens blijven dienen als voordeur van het mantelzorggedeelte. Verder werd de oppervlakte die mocht worden ingezet voor mantelzorg beperkt tot 80 m². Op deze wijze moest worden voorkomen dat er een nieuwe zelfstandige woning kon ontstaan. Ook diende sprake te zijn van een aantoonbare zorgbehoefte die niet binnen de bestaande (bedrijfs)woning kon worden opgevangen, terwijl er geen sprake mocht zijn van een onevenredige aantasting van de omgeving of van de gebruiks- of ontwikkelingsmogelijkheden van omliggende functies.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=c6cd6ab2-abf0-4d81-a88c-818b989f0573