CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 2 Plantoelichting Buitengebied Berkelland 2020

Raadsvergadering 28 juni 2022, gemeente BerkellandBij agendapunt: Vaststelling bestemmingsplan "Buitengebied Berkelland 2020"42.200 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 5 van 6

Omdat het niet de bedoeling was om na beëindiging van de mantelzorg door woningsplitsing alsnog een tweede woning te laten ontstaan, mocht een eventuele uitbreiding voor mantelzorg geen woning opleveren die groter zou zijn dan 900 m³. Sinds de vernietiging van het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2012” is echter een wijziging van het Besluit omgevingsrecht doorgevoerd. Deze wijziging trad in werking op 1 november 2014 en bevatte onder meer een regeling voor het zonder omgevingsvergunning realiseren van huisvesting voor mantelzorg in een woning of in een bijgebouw bij een woning. Daarbij moet sprake zijn van het bieden van verzorging in de huishoudelijke sfeer, terwijl de gemeente kan vragen om een verklaring waarin de medische behoefte aan zorg wordt onderbouwd. Na beëindiging van de mantelzorg moeten de daarvoor aangebrachte voorzieningen weer worden verwijderd. Wanneer aan alle voorwaarden wordt voldaan, biedt het Besluit omgevingsrecht in het landelijk gebied mogelijkheden voor het plaatsen van een mantelzorgvoorziening van maximaal 100 m². Deze voorziening telt dan niet mee voor het bepalen van de bijgebouwenoppervlakte op het perceel. Het nu voorliggende bestemmingsplan laat bij een woning of bij een gedeelte van een gebouw dat als 'verblijfsobject met een woonfunctie' in gebruik is een volume van 1.000 m³ toe.

Het gemeentebestuur is van mening dat met deze ophoging van het woningvolume ook kan worden tegemoetgekomen aan de eventuele behoefte aan woonruimte ten behoeve van mantelzorg. Het bestemmingsplan kent daarom geen specifieke regeling voor het vergroten van het dit volume ten behoeve van mantelzorg tot meer dan 1.000 m³. Ook kent het bestemmingsplan geen regeling voor het toelaten van mantelzorg in bijgebouwen bovenop de mogelijkheden die het Besluit omgevingsrecht daarvoor al kent. Dit alles betekent dat (nieuwe) bijgebouwen in het buitengebied alleen kunnen worden ingezet voor de mantelzorgfunctie als zij niet groter zijn dan 100 m² en ook voor het overige voldoen aan de eisen die het Besluit omgevingsrecht stelt.

Schuilgelegenheden buiten bouwperceel Op dit punt legt de gemeente Berkelland via het nieuwe bestemmingsplan voor haar buitengebied het restrictieve beleid vast dat in grote delen van haar buitengebied al veel langer geldt. Nieuwe schuilgelegenheden voor dieren worden buiten een bouwvlak daarom niet toegestaan. De gemeente kiest hiervoor om bebouwing in het vrije veld te voorkomen en omdat het buitengebied voldoende leegstaande bebouwing kent die ook in de behoefte kan voorzien. Op basis van dossieronderzoek heeft de gemeente bestaande schuilgelegenheden / solitaire schuren buiten agrarische bouwvlakken waarvoor in het verleden (bouw)vergunning is verleend op de verbeelding weergegeven via een bouwaanduiding (specifieke bouwaanduiding - veldschuur) en voorzien van een planologische regeling. Deze 'veldschuren' mogen uitsluitend worden benut voor bestaand gebruik. Herbouw van de aangeduide schuren is toegestaan ter plaatse van de bestaande situering. Daarnaast is een

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

81

uitbreiding van een aangeduide 'veldschuur' toegelaten tot 10% van de bestaande oppervlakte. Wanneer een aangeduide 'veldschuur' kleiner is dan 100 m², dan kan deze vervolgens tot die maat worden vergroot via een afwijkingsbevoegdheid. De daarbij gekozen regeling sluit aan op het principe uit de 'bovenplanse sloop-bonusregeling' en het elders slopen van het viervoudige van de extra uitbreiding.

Paardenbakken Een paardenbak bestaat veelal uit een omheining (bouwwerk geen gebouwen zijnde) rondom een bodem van zand of een ander materiaal. Een paardenbak heeft meestal een omvang van 20 bij 40 m of van 20 bij 60 m, maar kan bij menwagens ook 40 bij 60 m bedragen. Het bestemmingsplan laat paardenbakken toe binnen bouwvlakken en direct daaraan grenzend. Voor nieuwe paardenbakken buiten bouw- of bestemmingsvlakken moet de afstand ten opzichte van woningen van derden minimaal 50 m bedragen. Daarbij gaat het bestemmingsplan er van uit dat de paardenbak is gesitueerd op of aangrenzend aan het bouwvlak. In het laatste geval zal voor de aanleg van de paardenbak een omgevingsvergunning nodig zijn. Voor de omheining zal via een afwijking, zo nodig, een vergunning kunnen worden verleend. Het geheel moet landschappelijk worden ingepast, zeker als de paardenbak buiten het bouwvlak ligt. Paardenbakken kunnen binnen de agrarische gebiedsbestemmingen in principe bij alle functies gerealiseerd worden. Om lichthinder tegen te gaan, zijn bij paardenbakken buiten een bouwvlak geen lichtmasten toegestaan wanneer het gaat om een locatie binnen de GNN en/of GO. Bij paardenbakken in gebieden die zijn aangeduid als 'nationaal landschap' zijn lichtmasten buiten een bouwvlak alleen toegestaan als dat geen onevenredige inbreuk op de landschappelijke waarden oplevert. 4.3.3

Planthema's bos, natuur en landschap

Bestaande bos- en natuurgebieden zijn bestemd als 'Bos' en/of 'Natuur'. Voor deze gebieden is een omgevingsvergunningenstelsel ontworpen, dat uitgaat van aanwezigheid van kwetsbare soorten en van hun bescherming. De bestemming 'Bos' is van toepassing op de gronden waarop meer dan 0,5 ha bos aanwezig is. De gekozen oppervlaktemaat is de minimale maat waarbij een boslevensgemeenschap kan ontstaan. Het betreft zowel bossen met de hoofdfunctie natuur als multifunctionele bossen. Ook gaat het hierbij zowel om grotere boscomplexen, die onderdeel zijn van het GNN, als om kleine bosgebiedjes die daarbuiten liggen. Door middel van de bosbestemming verzekert het bestemmingsplan dat de functies van het bos gehandhaafd blijven en/of zich verder kunnen ontwikkelen. Ook waarborgt deze bestemming het behoud van met het bos samenhangende landschappelijke en natuurlijke waarden. De bosgebieden zijn begrensd op basis van de luchtfoto, topografische gegevens en de geldende bestemmingsplannen. Ook zijn in het verleden verleende vrijstellingen, ontheffingen en afwijkingen planologisch doorvertaald. In het omgevingsvergunningstelsel bij de bestemming 'Bos' is het beleid over boscompensatie vertaald.

Daarbij is het realiseren van zogenaamd compensatiebos mogelijk via een algemene wijzigingsregeling die toelaat dat de bestemming van agrarisch bestemde gronden wordt omgezet in 'Bos', 'Groen-Landschapselement' of 'Natuur'. Bij toepassing van deze wijzigingsregeling wordt het provinciale compensatiebeleid toegepast, iets wat overigens ook geldt voor de overige 'groene' bestemmingen. Afhankelijk van de benodigde hersteltijd van de te compenseren natuur geldt een compensatie toeslag. Zo geldt bijvoorbeeld voor natuur met een ontwikkeltijd van vijf tot vijfentwintig jaar een toeslag van 33%. De bestemming 'Bos' kent een aantal aanduidingen die betrekking hebben op al aanwezige functies. Zo wijst de aanduiding (sbo-kl) op het klimbos dat ten westen van Ruurlo is gerealiseerd, terwijl de op de verbeelding opgenomen aanduiding (sbo-gbo) betrekking heeft op het gedenkbos aan de Waterleidingdijk in Neede. Ook is voorzien in een aanduiding van het nog te ontwikkelen vrijheidsbos aan de Oude Diepenheimseweg-Needse Tolweg in Geesteren. Deze aanduidingen zijn in de planregels voorzien van een gebruiksregime en van bouwregels. Zoals gezegd kent de bosbestemming ook een aanduiding voor de al aanwezige

82

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

hondensportterreinen. De bestemming 'Natuur' betreft de gronden die een onderdeel vormen van grotere bos- en natuurcomplexen, die onderdeel zijn van het GNN, maar, in tegenstelling tot de bestemming 'Bos', bestaan uit grasland-, heideen moerasvegetaties. Meer dan in bosgebieden ligt hier het primaire doel bij natuurbeheer. De natuurgebieden zijn begrensd op basis van luchtfoto's, topografische gegevens en de GNN. Verder zijn ook bij deze bestemming de in het verleden verleende vrijstellingen, ontheffingen en afwijkingen planologisch doorvertaald. Binnen de bestemming 'Natuur' is voor de bestaande jachthut Wessel van Eylllaan 5-01 in Borculo in aansluiting op het geldende bestemmingsplan een aanduiding (sn-j) opgenomen. Aanwezige landschapswaarden zijn in het bestemmingsplan vooral beschermd via de gebiedsbestemmingen. De op de verbeelding aangegeven waardevolle landschapselementen zijn ontleend aan de daarvoor opgestelde basisinventarisatiekaarten uit de in 2017 vastgestelde 'cultuurhistorische waardenkaart'. Daarbij hebben landschapselementen en heel bijzondere landschapswaarden een specifieke bestemming 'Groen Landschapselement' gekregen, tenzij zij deel uitmaken van een bestemming 'Bos' of 'Natuur' en als onderdeel daarvan worden beheerd/geëxploiteerd. Onder landschapselementen zijn de bos- en natuurgebieden bestemd met een oppervlakte kleiner dan 0,5 ha.

De bestemming 'Groen-Landschapselement' kent net als de bos- en natuurbestemming een vergunningstelsel dat insteekt op het behoud van deze elementen en op het toepassen van compensatie. Verder komt in de doeleindenomschrijving bij deze bestemming naar voren dat zij is bestemd voor het behoud, herstel en ontwikkeling van landschapselementen met bijbehorende groeiplaatsen van de voorkomende kruid-, struiken/of boomlaag. Bij het toekennen van deze bestemming is uitgegaan van de bovengenoemde inventarisatiekaarten, de bestemmingen en aanduidingen in de geldende bestemmingsplannen en de feitelijk bestaande situaties. Het Gelders Natuurnetwerk (voorheen ecologische hoofdstructuur (EHS)) en de Groene Ontwikkelingszone, zoals opgenomen in de provinciale Omgevingsvisie en de Omgevingsverordening, zijn in het plangebied doorvertaald in de bestemmingen 'Bos' en 'Natuur' wanneer het gaat om bestaande bos- en natuurgebieden. Delen van het GNN die agrarisch worden gebruikt zijn verder veelal ondergebracht in de gebiedsbestemming 'Agrarisch met waarden – Natuur- en landschapswaarden'. Verder kent het bestemmingsplan de gebiedsaanduidingen 'overige zone – gelders natuurnetwerk' en 'overige zone – groene ontwikkelingszone' met een bijbehorende beschermende regeling. Deze gebiedsaanduidingen liggen ook over agrarische gronden die nog geen specifieke bos- of natuurbestemming hebben gekregen.

Via de algemene aanduidingsregels is het beschermingsregime van toepassing op omgevingsvergunningen voor het uitvoeren van werken, geen bouwwerk zijnde (aanlegvergunningen), en op afwijkings- en wijzigingsbevoegdheden binnen het GNN of de GO. Deze regeling besteedt ook aandacht aan de aspecten mitigatie, verevening en compensatie binnen de GNN. Daarnaast is met het oog op de realisatie van ecologische verbindingszones aan laatstgenoemde gebiedsaanduiding een regeling gekoppeld die zich richt op het wijzigen van de bestemming in de bestemmingen 'Bos' of 'Natuur'. Omzetting van agrarische gronden in een natuurbestemming voor de ontwikkeling van de GNN of een EVZ is op die manier pas mogelijk als de aankoop van deze gronden in voldoende mate verzekerd is. Natuurontwikkeling (wijziging naar 'Bos', 'Natuur' of 'Groen') in het kader van de realisatie van ecologische verbindingszones, de versterking van het GNN en de GO en het uitvoeren van bos-, natuur- en landschapsecologische compensatie is mogelijk gemaakt met behulp van een wijzigingsbevoegdheid. Daarbij moet worden opgemerkt dat agrarisch natuurbeheer als een agrarische activiteit wordt beschouwd en dus vrijwel altijd zonder procedure kan worden toegepast. De voor agrarische natuurbeheer bestaande subsidiemogelijkheden kunnen overigens ook door niet-agrariërs worden benut.

Verder is in de planregels ook een vergunningsregeling opgenomen voor de aanleg van poelen binnen de agrarische gebiedsbestemmingen (omgevingsvergunning voor werken en werkzaamheden). Daarnaast kennen de agrarische gebiedsbestemmingen voor de landschappelijk waardevolle gebieden met een specifieke gebiedsaanduiding ook een vergunningstelsel voor het realiseren en het verwijderen van

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

83

landschapselementen die niet zijn ondergebracht in de 'groene' bestemmingen. Ook de bestemmingen “Groen – Landschapselement”, “Bos” en “Natuur” kennen een aanlegvergunningstelsel. Daarbij is van belang dat voor werkzaamheden die in strijd zijn met de bestemmingsomschrijvingen van deze bestemmingen geen aanlegvergunning kan worden verleend. Dit geldt ook voor werkzaamheden die op zichzelf vallen onder de uitzonderingen voor het aanvragen van een aanlegvergunning maar qua gebruik in strijd zijn met de bestemmingsomschrijving. Dit betekent dus bijvoorbeeld dat ook een bodemingreep die niet dieper is dan 0,45 meter in strijd kan zijn met het bestemmingsplan als deze bodemingreep niet past binnen de bestemmingsomschrijving van de betreffende locatie. Bij werkzaamheden tot een diepte van 45 cm die wel passen binnen de bestemmingsomschrijvingen valt te denken aan het plaggen of chopperen van heide en het afgraven van de voedselrijke bouwvoor ter bevordering van natuurontwikkeling. Verder is in de bestemming 'Bos' duidelijk gemaakt dat daarbinnen rationeel bosbeheer is toegestaan. Daarvan is volgens dit bestemmingsplan sprake wanneer wordt gewerkt op basis van de ministerieel vastgestelde gedragscode zoals bedoeld in artikel 4.4, lid 1, sub d van de Wet natuurbescherming.

Ook is van belang dat de huidige Wet natuurbescherming het karakter heeft van een areaalwet voor bossen groter dan 1.000 m² en bomenrijen van meer dan 20 bomen. Om ook de minder grote landschapselementen/bossen te beschermen via het bestemmingsplan, is het daarin aanlegvergunningstelsel ook daarop van toepassing. Om die reden is de aanvankelijk opgevoerde uitzondering voor werkzaamheden die vallen onder de Boswet/Wet natuurbescherming komen te vervallen. Dit geldt voor zowel de agrarische gebiedsbestemmingen als de bestemmingen “Groen – Landschapselement”, “Bos” en “Natuur".

Nationale landschappenzijn gebieden met internationaal zeldzame of unieke en nationaal kenmerkende landschapskwaliteiten en, in samenhang daarmee, bijzondere natuurlijke en recreatieve kwaliteiten. Het doel van de Nationale Landschappen is om landschappelijke, cultuurhistorische en natuurlijke kwaliteiten te behouden, duurzaam te beheren en waar mogelijk te versterken. Binnen een dergelijk gebied geldt voor nieuwe ontwikkelingen een 'ja-mits' benadering. Ontwikkelingen kunnen worden toegestaan, mits de kernkwaliteiten behouden blijven of versterkt worden. Hiertoe is een beschermingsregime opgenomen in de Omgevingsverordening. Het zuidwestelijk deel van het plangebied maakt onderdeel uit van het Nationaal Landschap 'de Graafschap', deelgebied 'Graafschap'. De belangrijkste kernkwaliteiten van het deelgebied Graafschap betreffen: talrijke landgoederen als samenhangende ruimtelijke eenheden bestaande uit een statig huis; (oprij)lanen, historische tuin, bos, landerijen; oost-west stromende gekanaliseerde beken in halfgesloten landschap; halfgesloten landschap met mozaïek van bossen, weilanden en grote boerderijen, parkachtige uitstraling; samenhangende eenheid van hooggelegen beboste en besloten stuwwalkern van Lochemerberg met karakteristieke krans van open essen; karakteristieke, ook cultuurhistorisch waardevolle open essen, micro-reliëf.

Verder maakt het uiterste zuidoostelijke deel van het plangebied, gelegen ten zuiden van de Vredenseweg, deel uit van het Nationaal Landschap 'Winterswijk'. De belangrijkste kernkwaliteiten van dit gebied, waarvan slechts een heel klein deel tot het plangebied behoort, zijn: het kleinschalig, organisch gegroeide halfopen landschap met afwisseling van bosjes, houtwallen, landbouwgrond, lanen, beken en boerderijen; het micro-reliëf (steilranden, essen en eenmansessen) met een duidelijke terrasrand aan de westzijde; meanderende beken in smalle dalen; fraaie open essen en bijzondere broekgebieden; verspreid gelegen boerderij die veelal zijn voorzien van een eenmanses.

84

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

Nationaal landschap (voor zover gelegen buiten GO/GNN) (Bron: Omgevingsvisie Gaaf Gelderland)

De gronden die onderdeel uitmaken van het Nationaal Landschap, zijn op de verbeelding aangeduid met de gebiedsaanduiding 'overige zone – Nationaal Landschap' en voorzien van een beschermende maatregel. 4.3.4 Planthema cultuurhistorie De gemeente heeft in 2012 een cultuurhistorische gebiedsbeschrijving vastgesteld met als titel "Berkelland beschreven". Deze is als Bijlage 11 toegevoegd aan de plantoelichting. Dit document bevat een cultuurhistorische gebiedsinventarisatie van het hele gemeentelijke grondgebied en identificeert (potentieel) waardevolle ensembles. De cultuurhistorische gebiedsbeschrijving dient onder meer als afwegingskader bij functieveranderingsprojecten en bij aanvragen om een omgevingsvergunning voor werken, geen bouwwerk zijnde, of van werkzaamheden (aanlegvergunning). In het verlengde daarvan besteed het bestemmingsplan aandacht aan diverse aspecten van cultuurhistorie zoals archeologie, historische geografie en historische (steden)bouwkunde. Daardoor sluit het bestemmingsplan aan op de bedoeling uit de landelijke beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg (MoMo).

Cultuurhistorie: landschap Zoals hierboven al is verteld zijn de landschappelijke waarden vooral geborgd via de gebiedsbestemmingen, met de bijbehorende gebiedsaanduidingen, en via de bestemming 'Groen – Landschapselement'. In aansluiting op de cultuurhistorische gebiedsbeschrijving uit 2012 stelde de gemeenteraad daartoe op 19 september 2017 de al genoemde 'Cultuurhistorische waardenkaart Berkelland 2017' vast (RAAP-rapport 3102). Deze waardenkaart, die als Bijlage 12 bij de toelichting is gevoegd, is de basis voor de verwerking van het cultuurhistorische aspect in dit bestemmingsplan voor het gemeentelijk buitengebied, zie bijvoorbeeld de aanduiding en bescherming van open essen/cultuurhistorisch waardevolle akkers. Verder wordt voor kenmerkende open gebieden en voor het weidevogelgebied de openheid bewaakt door

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

85

bomenteelt bijvoorbeeld niet toe te laten. Ook kennen de regels in het bestemmingsplan over afwijkingen en planwijzigingen voorwaarden over de landschappelijke inpassing bij nieuwe ontwikkelingen. Voor het voorheen provinciaal begrensde waardevol landschap gebeurt dit bijvoorbeeld via een gebiedsaanduidingen 'cultuurhistorisch waardevolle akker' en 'aardkundig waardevol' met een bijbehorende algemene aanduidingsregel. Op deze manier wil het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” niet alleen de bestaande landschappelijke kwaliteit vastleggen, maar waar nodig ook handvatten bieden voor het bewaken of versterken daarvan. Ten aanzien van het Berkellandse landschap is de omgeving van Beltrum in de Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de Visie Erfgoed en Ruimte verder aangewezen als een wederopbouwgebied. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft vervolgens onderzoek gedaan naar de te beschermen (landschappelijke) kwaliteiten in dit gebied. Deze aanpak strookten met het inmiddels opgestelde uitvoeringsprogramma 2013-2015 voor de wederopbouwgebieden. Uit het rapport 'Wederopbouwgebied Ruilverkaveling Beltrum. Analyse en aanbevelingen' (juli 2014) kwam naar voren dat de kwaliteiten van het wederopbouwgebied niet nader hoeven te worden beschermd op bestemmingsplanniveau, omdat er geen sprake is van ontwikkelingen die daarom vragen.

Ook de RCE-publicatie 'Berkelland – Beltrum Toonbeeld van de wederopbouw' wijst daar niet op. Het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” bevat daarom geen specifieke regeling voor het 'wederopbouwgebied Beltrum I/II'. Daarbij is overigens van belang om te weten dat het bestemmingsplan ook geen rechtstreekse basis biedt voor nieuwe ontwikkelingen binnen het wederopbouwgebied en ook hier vooral insteekt op het planologisch vastleggen van de bestaande situatie (zie ook Bijlage 3 bij deze plantoelichting). Het bestemmingsplan steekt daarmee ook niet in op ontwikkelingen die indruisen tegen de aanwijzing van het gebied als wederopbouwgebied.

Cultuurhistorie: monumenten Aanwezige rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten worden informatief vermeld in bijlage 9 bij de plantoelichting. Het bestemmingsplan duidt beeldbepalende, karakteristieke en cultuurhistorisch waardevolle gebouwen niet als zodanig aan op de verbeelding. Voor deze gebouwen is geen omgevingsvergunningstelsel opgenomen ter bescherming tegen sloop. In dat verband kent de Erfgoedwet in combinatie met de Wabo immers al een weigeringsgrond voor het verlenen van een vergunning. Deze bescherming zal in de toekomst in de Omgevingswet worden opgenomen.

Molenbiotopen In of nabij het plangebied bevinden zich drie molens. Dit zijn de Piepermolen in Rekken, molen de Ster in Geesteren en de Hollandsche Molen in Neede. Om het functioneren daarvan in ruimtelijke besluitvorming te waarborgen, werd in 1973 het begrip 'molenbiotoop' geïntroduceerd. De molenbiotoop heeft betrekking op de hele omgeving van een molen, voor zover die van invloed is op het functioneren van die molen als maalwerktuig én als monument. Naast windvang dient dan ook te worden gelet op de belevingswaarde van de molen. Gebouwen en bomen kunnen de molenbiotoop aantasten. Bomen en boomgroepen veroorzaken een extra nadeel voor de windvang, omdat zij met hun bladerkroon de wind enige tijd vasthouden, waardoor er grotere turbulentie optreedt en de wind met grotere kracht en met vlagen op de molen afkomt. Een tweede aspect van de molenbiotoop heeft te maken met de belevingswaarde. Molens zijn een belangrijk element in het landschap en hebben vaak te maken met de ontstaansgeschiedenis van dat landschap. Omdat molens wind moesten kunnen vangen, stonden ze in een open landschap of staken ze in ieder geval boven hun omgeving uit. Die voor molens kenmerkende situatie moet zoveel mogelijk worden bewaard, willen de werktuigen volledig tot hun recht komen. Met andere woorden: molens horen in het zicht te staan. Als dat het

86

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

geval is blijken molens zeer belangrijke herkenningspunten in een gebied te zijn. In 1946 zijn voor de biotoop praktijknormen vastgelegd in de zogenaamde 1:100-regel. Deze regel houdt in dat elke 100 meter verder van de molen een obstakel 1 meter hoger mag zijn; de eerste 100 meter moet wel vrij blijven. Omdat de 1:100 regel in de bebouwde omgeving niet langer toepasbaar bleek, zijn door De Hollandsche Molen in 1982 nieuwe normen ontwikkeld. Deze zijn vastgelegd in het rapport "De inrichting van de omgeving van molens", rapport van de werkgroep Molenbiotoop van de Hollandsche Molen, vereniging tot behoud van molens in Nederland. Daarin staat aangegeven op welke manier met de molen rekening kan worden gehouden. Er is een formule ontwikkeld om te bepalen hoe hoog een obstakel mag zijn op een bepaalde afstand van een molen zonder te veel windbelemmering te veroorzaken. Deze biotoopformule luidt als volgt: Hx = X/n + cxz of X = n(Hx - cxz) Waarin: H = de toelaatbare bouwhoogte in meters (gemeten vanaf het peil ter plaatse van de molen) X = de afstand in meters vanaf het gebouw tot de wieken van de molen n = de ruwheidcoëfficiënt volgens de ruwheidsklassentabel van Wieringa: - 140 voor open gebied; - 75 voor een ruw gebied; - 50 voor een gesloten gebied. c = 0,2 (constante in verband met een windreductie van 5%) z = de askophoogte van de molen.

Het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” beschermt de aanwezige molenbiotopen tegen ongewenste ontwikkelingen door gebruik te maken van deze formule uit de Gelderse Molenverordening. Deze verordening is bij de eerste herziening van de Ruimtelijke Verordening Gelderland (RVG) van 27 juni 2012 ingetrokken waarbij de regeling ter bescherming van molenbiotopen is overgeheveld naar de herziene RVG en een instructieregel in de huidige Omgevingsverordening Gelderland. De Omgevingsverordening verlangt dat bestemmingsplannen geen nieuwe bebouwing of beplanting toestaat die strijdig is met de bescherming van de molenbiotoop tenzij wordt aangetoond dat het functioneren van de betrokken molen (de windvang) daardoor niet wordt beperkt. In de planregels over de molenbiotoop wordt deze beschermingsregeling verwerkt in een afwijkings- en vergunningsregeling waaraan toepassing kan worden gegeven nadat duidelijk is dat ontwikkelingen niet ten koste gaan van de windvang of van de landschapswaarde van de molen. Hierbij moet onafhankelijk deskundigenadvies worden ingewonnen, terwijl ook de beheerder van de molen moet worden gehoord over ontwikkelingen binnen de molenbiotoop. Ook worden op de verbeelding beschermingszones afgebeeld waaraan een planregel wordt gekoppeld die beperkingen oplegt aan de bouwhoogte binnen de molenbiotoop.

Op de verbeelding en in de planregels zijn de molenbiotopen verwerkt van de Piepermolen (Rekkenseweg 87, Rekken), van molen de Ster (Molenweg 13, Geesteren) en van de Hollandsche Molen (Diepenheimseweg 23, Neede). De omvang van de molenbiotoop is bepaald met als uitgangspunt dat de askophoogten en de ruwheidscoëfficiënt van de drie genoemde molens uitkomen op 14,45 m en 75 m (Piepermolen, ruw gebied), 18,55 m en 50 m (de Ster, gesloten gebied) en 17,10 m en 50 m (Hollandsche Molen, gesloten gebied). Op basis hiervan gelden de volgende conclusies die ook zijn verwerkt in de planregels: Voor de Piepermolen geldt dat binnen een afstand van 100 meter van de molen een gebouw (obstakel) niet hoger mag zijn dan 2,80 meter. Buiten deze eerste 100 meter geldt dat de biotoopformule moet worden toegepast;

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

87

Voor De Ster geldt dat binnen een afstand van 155 meter van de molen een gebouw (obstakel) niet hoger mag zijn dan 6,80 meter. Buiten deze eerste 155 meter geldt dat de biotoopformule moet worden toegepast; Voor de Hollandsche Molen geldt dat binnen een afstand van 100 meter van de molen een gebouw (obstakel) niet hoger mag zijn dan 4,10 meter. Buiten deze eerste 100 meter geldt dat de biotoopformule moet worden toegepast. Beschermd dorpsgezicht Ter bescherming van de beschermde stads- en dorpsgezicht bij de Mallumsche Molen is verder een dubbelbestemming 'Waarde-Cultuurhistorie' opgenomen voor dat betreffende deel van het plangebied. Ook voorziet het bestemmingsplan in een dubbelbestemming voor het esdorp Gelselaar, dat in 2013 is aangewezen als beschermd stads- en dorpsgezicht. Volgens deze dubbelbestemming mag alleen worden gebouwd voor zover de binnen het beschermde stads- en dorpsgezicht te beschermen waarden niet worden geschaad, iets waarbij vooraf advies aan de Monumentencommissie moet worden gevraagd. Er mogen geen wezenlijke veranderingen worden aangebracht in de relevante bouwdelen die zijn benoemd in het besluit tot aanwijzing van de gebieden als beschermd monument. Ook voor de historische buitenplaats Kasteel Huize Ruuro is een soortgelijke dubbelbestemming met bijbehorende beschermende regeling opgenomen.

Hierbij is de begrenzing gevolgd van de historische buitenplaats zoals die op 17 juli 2008 ministerieel werd vastgelegd.

Cultuurhistorie: Archeologie Binnen de gemeente bevinden zich enige archeologische rijksmonumenten. Dit betreft de Circumvallatielinie Groenlo en een aantal grafheuvels in de omgeving van Eibergen. Rijksmonumenten worden reeds beschermd op basis van de Erfgoedwet, maar is informatief op de verbeelding opgenomen met een archeologische dubbelbestemming 'Waarde – Archeologisch rijksmonument', waarbij wordt verwezen naar de bescherming in de Erfgoedwet. Voor de verschillende gebieden met archeologische waarden is een zestal dubbelbestemmingen 'Waarde Archeologie' opgenomen. Hierbij is uitgegaan van de archeologische beleidswaardenkaart die de gemeenteraad op 17 november 2015 initieel vaststelde. Voor deze gebieden is in het bestemmingsplan een omgevingsvergunningenstelsel opgenomen ter bescherming van de te verwachten of de aanwezige waarden. Bij de vormgeving van de planregels is aansluiting gezocht met de voorbeeldtekst die de Achterhoekse gemeenten samen met de regionale archeoloog hebben opgesteld. De daarin verwerkte normen voor het verrichten van onderzoek zijn op de beleidswaardenkaart uit 2015 en in de bijbehorende rapportage (RAAP-2878) aangepast naar aanleiding de praktijkervaringen die inmiddels waren opgedaan en de onderzoeksresultaten uit de afgelopen jaren.

De planregels bij het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” gaan uit van de aangepaste normering uit het RAAP-rapport 2878 en de bijbehorende archeologische beleidswaardenkaart die de gemeenteraad op 19 september 2017 vastgesteld heeft (zie Bijlage 9). De voor 'Waarde – Archeologie' bestemde gronden zijn mede bestemd voor de bescherming van aanwezige archeologische waarden en van archeologische verwachtingswaarden. Voor het bouwen overeenkomstig de andere geldende bestemming dient de aanvrager van een omgevingsvergunning voor het bouwen soms een archeologisch rapport te overleggen. Aan de omgevingsvergunning kunnen voorwaarden verbonden worden. De archeologische waarden zijn ook beschermd doordat bouwwerken vanaf een bepaalde omvang uitsluitend mogen worden uitgevoerd met een omgevingsvergunning voor werken en werkzaamheden.

Het bestemmingsplan kent zes categorieën van beschermingsregimes voor archeologische waarden. In afnemend 'gewicht' is een onderzoek verplicht voor:

88

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

1. 2. 3. 4. 5. 6.

ingrepen dieper dan 30 cm beneden maaiveld; ingrepen dieper dan 30 cm beneden maaiveld met een oppervlakte groter dan 50 m2 ; ingrepen dieper dan 40 cm beneden maaiveld met een oppervlakte groter dan 250 m2 ; ingrepen dieper dan 30 cm beneden maaiveld met een oppervlakte groter dan 250 m2 ; ingrepen dieper dan 30 cm beneden maaiveld met een oppervlakte groter dan 1.000 m2 ; ingrepen dieper dan 30 cm met een oppervlakte groter dan 5.000 m2 .

Op de verbeelding is de archeologische (verwachtings)waarde in het plangebied te herkennen aan de aanduiding met '+'. Daarbij komt de hoogte van de dichtheid aan '+'-tekens overeen met de hoogte van de archeologische (verwachtings)waarde. Met andere woorden: hoe groter de dichtheid van de '+'-tekens, hoe hoger de archeologische waarde van het gebied. 4.3.5 Planthema water Water De bestemming 'Water' is toegekend aan al het open water binnen het plangebied. Het water is als zodanig bestemd en vervult vaak meerdere functies (waterberging, recreatie, natuur). Onder meer de leggerwaterlopen in waterschapseigendom, die ook in de huidige bestemmingsplannen zijn bestemd of aangeduid als 'water(gang)', grote beken, kanalen, grote vennen en plassen binnen het plangebied zijn opgenomen in de bestemming 'Water'. Binnen deze bestemming is water, voor aan- en afvoer, zoals watergangen, waterlopen en waterpartijen, oevers en taluds toegestaan. Daarnaast is de bestemming gericht op het behoud van bijzondere waarden van de oevers en oeverbeplanting. De bestemming mag ook worden gebruikt voor extensief recreatief medegebruik.

Grondwaterbeschermingsgebieden Beschermingszones rond drinkwaterwinningen zijn ingevoerd om er voor te zorgen dat grondwater bij waterwinlocaties zo goed mogelijk. De ruimtelijke regeling voor grondwaterbescherming is verankerd in de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland en de Omgevingsverordening Gelderland. Zij onderscheiden waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden en boringsvrije zones, terwijl voor de eerste maal ook sprake is van 'koude-warmteopslagvrije zones' (de zogenaamde KWO-vrije zones). Met de vaststelling van de Actualisatieplannen is de begrenzing van deze gebieden, die het bestemmingsplan overneemt, herijkt op basis van de meest recente inzichten. Binnen het plangebied liggen de drinkwaterpompstations Noordijkerveld, Olden-Eibergen en Haarlo. Bij de actualisatie van de Omgevingsverordening zoals die op 19 december 2018 is vastgesteld zijn ook regels ingevoerd ten aanzien van de zogenaamde intrekgebieden (art. 3.33 Omgevingsverordening).

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

89

Waterwingebieden, grondwaterbeschermingsgebieden, boringsvrije zone, KWO-vrije zone en intrekgebieden (Themakaart Waterbeleid bij omgevingsverordening Gaaf Gelderland)

De waterwingebieden omvatten de directe omgeving van het puttenveld. Hier bereikt het grondwater binnen één jaar de waterpompputten. Het belang van de waterwinning is hier zo groot, dat het projecteren van andere bestemmingen niet mogelijk is. De mogelijkheden tot uitbreiding van aanwezige bebouwing (anders dan voor de waterwinning) worden tot het uiterste beperkt. In het overige deel van de grondwaterbeschermingsgebieden zijn nieuwe bestemmingen met grotere grondwaterrisico's dan de bestaande functies niet acceptabel. Het ondiepere grondwater is hier namelijk binnen 25 jaar bij de waterpompputten. Uitbreiding van bestaande activiteiten mag ook geen hoger risico opleveren (standstill). Er wordt gestreefd naar vermindering van risico's voor de waterwinning. In de boringsvrije zones is het grondwater, dat er onder een beschermende kleilaag ligt, binnen 25 jaar bij de waterpompputten. Voorkomen moet worden dat de kleilaag wordt doorbroken en het diepere grondwater kan worden verontreinigd. Voor de 'KWO-vrije-zones' komt het diepere grondwater binnen 25 jaar bij de waterpompputten. In dit gebied is boven het grondwater geen beschermende kleilaag aanwezig zodat er bodembeschermende regels nodig zijn die al onder het maaiveld gelden. De KWo-vrije zone maakt in zijn geheel onderdeel uit van de aangeduide boringsvrije zones.

Voor de intrekgebieden formuleert de Omgevingsverordening Gelderland tenslotte een verbod tot het verrichten van handelingen ten behoeve van de winning van fossiele energie. Deze verbodsbepaling is in het bestemmingsplan overgenomen in een generiek verbod op de winning van fossiele energie. De intrekgebieden zijn om die reden niet als zone op de verbeelding opgenomen.

De uitgangspunten voor deze zones zijn in de planregels en op de verbeelding verwerkt via de

90

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

gebiedsaanduidingen 'Milieuzone – Waterwingebied', 'Milieuzone - grondwaterbeschermingsgebied', 'Milieuzone – Boringsvrije zone', 'Milieuzone – KWO-vrije zone' en de bijbehorende algemene aanduidingsregels. Voor de bescherming van de 'Boringsvrije zone' en de 'KWO-vrije zone' wordt in de regels verwezen naar de beschermingsregeling van de Omgevingsverordening.

Natte landnatuur Natte landnatuur betreft natuur die direct afhankelijk is van de grondwatersituatie ter plekke. De waarden van natte landnatuur zijn vaak zo sterk afhankelijk van de omgeving, dat deze natuur en de directe omgeving als één geheel (moeten) worden beschouwd.

Natte landnatuur Gelderland (arcering, Kaart Regels Natuur bij Omgevingsverordening Gelderland)

Voor de instandhouding van de natte landnatuur is het wenselijk de lokale grondwatersituatie te beschermen tegen activiteiten die daar een significant negatief effect op kunnen hebben. Hiertoe zijn gebieden rondom natte landnatuur waar de grondwatersituatie directe invloed heeft op de instandhouding van de natte landnatuur conform de Omgevingsverordening in het bestemmingsplan hydrologische beschermingsgebieden aangegeven via de gebiedsaanduiding 'beschermingszone natte landnatuur'. Nieuwe ruimtelijke ingrepen / ontwikkelingen (waaronder toename van bebouwing en/of verharding) dienen te worden getoetst op een significant nadelig effect op de instandhouding van de natte landnatuur. Deze mogen niet leiden tot verlaging van de grondwaterstand in en om de natte landnatuur, (bij wateren) tot verslechtering van de waterkwaliteit of tot aantasting van de morfologie van de beken en waterlopen.

Waterberging In het plangebied is tussen Eibergen en Rekken een waterbergingsgebied aangeduid langs de Berkel. Hiervoor is een hydrologische basisbescherming van toepassing en is ook de keur van de waterschappen van belang.

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

91

Daarbij gaat het om een (potentieel) overstromingsgebied dat ook al in het geldende bestemmingsplan als zodanig is aangeduid. Dit gebied, dat een functie blijft vervullen voor de wateropgave, zal als zodanig beschermd worden via de dubbelbestemming 'Waterstaat - Waterbergingsgebied' met bijbehorende beschermende regeling. Ook in het al geldende bestemmingsplan was dit gebied al aangemerkt voor de retentiefunctie. 4.3.6 Planthema recreatie Algemeen Recreatiebedrijven en recreatieterreinen hebben in het nieuwe bestemmingsplan een recreatieve bestemming gekregen, waarbij een uitsplitsing is gemaakt in de bestemmingen dagrecreatie en verblijfsrecreatie. De hoofdvoorzieningen bij deze recreatieve functies liggen binnen het bouwvlak. Bij verblijfsrecreatieve bestemmingen wordt permanente bewoning van recreatieve onderkomens niet toegestaan. Dit uitgangspunt is vastgelegd in het gemeentelijk recreatiebeleid èn in het handhavingsbeleid. De regeling in het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” bouwt voort op het beleid uit de beleidsnota 'Beleef het in Berkelland'.

Dagrecreatie Algemeen De bestemming 'Recreatie – Dagrecreatie' is toegekend aan de bestaande dagrecreatieve voorzieningen in het buitengebied. Deze categorie is divers van aard. Zo gaat het hierbij om dagrecreatieve voorzieningen zoals het openluchtzwembad het Vinkennest bij Eibergen, maar ook om recreatieve attracties, zoals de doolhof in Ruurlo en de shortgolfbaan aan de Berkel in Eibergen. Ook volkstuincomplexen en de twee in het buitengebied aanwezige kleiduivenschietbanen zijn ondergebracht in de bestemming 'Recreatie – Dagrecreatie'. De verschillende vormen van dagrecreatie die in het bestemmingsplan worden toegelaten zijn inzichtelijk gemaakt via een tabel in de betrokken planregel.

Recreatief medegebruik Het begrip 'recreatief medegebruik' doelt op de situatie waarbij de recreatieve functie medegebruiker is van een gebied of een perceel dat een andere hoofdfunctie heeft (meestal natuur, water landbouw of wonen). Afhankelijk van de kwaliteiten en waarden van een gebied, biedt het bestemmingsplan mogelijkheden voor recreatief medegebruik. Deze mogelijkheden verschillen per gebiedstype en komen tot uiting in de doeleindenomschrijving bij de gebiedsbestemmingen.

Evenementen(terreinen) Voor terreinen waar (jaarlijks) terugkerende evenementen plaatsvinden is een regeling opgenomen in het bestemmingsplan. Dit is gebeurd door middel van een aanduiding op de verbeelding waarbij het daarmee bedoelde evenement is benoemd. Het gaat hierbij vooral om terreinen waar al sinds vele jaren kermissen of volksfeesten worden gehouden. Overigens kennen de Wabo en het Besluit omgevingsrecht een algemene mogelijkheid om een buitenplanse afwijking te verlenen voor het houden van evenementen waarin het bestemmingsplan zelf niet voorziet.

Verblijfsrecreatiebedrijven

92

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

Algemeen Voor de verblijfsrecreatieve functies in het buitengebied staat voorop dat permanente bewoning van recreatieve voorzieningen niet is toegestaan. Recreatiebedrijven hebben een bouwvlak op maat gekregen, inclusief een uitbreiding van 20% van het bestaande bebouwingsoppervlak voor de hoofdvoorzieningen. In het Gelders Natuurnetwerk heeft het bestemmingsplan in navolging van het gemeentelijk recreatiebeleid een meer restrictief beleid vastgelegd (nee, tenzij en binnen bestaande bebouwing). Sanitairgebouwen zijn tot een gezamenlijke oppervlakte van maximaal 500 m² toegestaan buiten het bouwvlak, een regeling die aansluit op de geldende bestemmingsplannen. Daarnaast kent het bestemmingsplan een regeling voor privé-sanitair voor standplaatsen die geschikt zijn voor kampeermiddelen. Deze voorzieningen mogen per standplaats niet groter zijn dan 10 m², terwijl hun bouwhoogte maximaal 3 m mag bedragen. Met deze regeling speelt het bestemmingsplan in op de toenemende vraag naar hoogwaardige kampeerplaatsen op de recreatiemarkt. Deze planologische regeling voor privé-sanitair is overigens zo opgezet dat de oppervlakte aan privé-sanitair niet ten koste gaat van de mogelijkheid om 'gezamenlijke' sanitairgebouwen voor algemeen gebruik op te richten.

Het plangebied kent een aantal verblijfsrecreatiebedrijven met groepsaccommodaties waarvoor een aparte regeling is opgezet omdat groepsaccommodaties doorgaans een ander effect op de omgeving hebben dan kleinschaliger accommodaties zoals (solitaire) recreatiewoningen. Voor de bestaande groepsaccommodaties kennen de planregels een regeling. Nieuwe groepsaccommodaties zijn alleen toegestaan ter plaatse van een speciale aanduiding binnen de bestemming 'Recreatie - Verblijfsrecreatie'. Deze voorziening is opgenomen om ruimte te bieden aan een lopend plan voor nieuwe groepsaccommodaties op een locatie waar het geldende bestemmingsplan deze ook al toelaat. De bouw hiervan wordt planologisch gefaciliteerd via de aanduiding (sr-gac) en de planregels bij de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie'.

Recreatiewoningen op recreatieterreinen of bungalowparken In aansluiting op het gemeentelijk recreatiebeleid, zoals vastgelegd in de beleidsnotitie 'Beleef het in Berkelland' (zie Bijlage 3), sluit het nieuwe bestemmingsplan de mogelijkheid uit om kampeerterreinen om te zetten in bungalowparken. Dit is gedaan om ook in de toekomst ruimte te blijven bieden aan toeristische kampeerders, terwijl bovendien de planologische restcapaciteit aan recreatiewoningen wordt afgeroomd voor wat betreft het gedeelte dat nog nooit is benut door deze zogenaamde 'omzetting'. Wanneer in de geldende bestemmingsplannen een maximaal aantal toegelaten recreatiewoningen is benoemd, dan is dat aantal in de nieuwe planregels overgenomen via de bijbehorende tabel. Het bestemmingsplan maakt de overgang van recreatiewoningen naar een woonbestemming niet mogelijk. Verder laat het nieuwbouw en uitbreiding van een recreatiewoning alleen toe als zeker is dat het recreatieve gebruik blijft bestaan. Het bestemmingsplan gaat daarom voor recreatiewoningen uit van een maximale omvang van 75 m² en 300 m³ (inclusief kelders en bijgebouwen). Oprichting van solitaire recreatiewoningen is niet toegestaan. Bij recreatiewoningen zijn geen bijgebouwen toegelaten. Bergingen zijn alleen toegestaan als onderdeel van recreatiewoning waarbij de omvang van het totale pand ook dan maximaal 75 m² en 300 m³ mag bedragen.

De maximale hoogte van een recreatiewoning is vastgesteld op 7 m en dus enigszins verruimd ten opzichte van de geldende bestemmingsplannen. Dit is gedaan omdat het Bouwbesluit door de jaren heen is uitgegaan van ruimere bouwhoogten. De maximale oppervlakte- en inhoudsmaten voor recreatiewoningen komen voort uit het provinciaal beleid en lagen voorheen vast in de Ruimtelijke Verordening Gelderland (RVG), het gemeentelijk beleid en de gemeentelijke bestemmingsplan. Dezelfde Verordening bood echter ook ruimte voor een grotere omvang van recreatiewoningen op recreatieparken. Deze mogelijkheid wordt in de planregels vertaald in een afwijkingsregeling voor het vergroten van de omvang/inhoud van een recreatiewoningen binnen de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie' tot maximaal 125 m² en 600 m³ (inclusief kelder en aangebouwde bijgebouwen). Recreatieondernemers kunnen deze optie dan benutten voor het realiseren van bijvoorbeeld

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

93

groepsaccommodaties. Voorwaarde is dan wel dat kan worden aangetoond dat in de toeristische markt behoefte bestaat aan het realiseren van een recreatiewoning die groter is dan 75 m²/300 m³. Voor de duidelijkheid wordt opgemerkt dat het bestemmingsplan deze afwijkingsmogelijkheid niet biedt voor solitaire recreatiewoningen met de bestemming 'Recreatie-Recreatiewoning'. Het toelaten van de vergroting van recreatiewoningen buiten de bedrijfsmatig geëxploiteerde recreatieparken, kan permanente bewoning daarvan namelijk in de hand werken. De gemeente vindt dit onwenselijk.

Stacaravans en chalets De bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie' richt zich op ook op andere soorten recreatieverblijven dan alleen recreatiewoningen. Zo bevat zij ook regels voor stacaravans. Daarbij is een stacaravan een type caravan dat gedurende langere tijd op een kampeerterrein op dezelfde plaats staat. Door zijn plaatsing is een stacaravan direct of indirect met de grond verbonden, dan wel vindt zij direct of indirect steun in of op de grond. Hierdoor is een stacaravan in tegenstelling tot een toercaravan aan te merken als een bouwwerk. Stacaravans die groter zijn dan 55 m² worden in het bestemmingsplan aangeduid als chalets. In aansluiting op het vastgestelde recreatiebeleid zijn in het bestemmingsplan ook regels opgenomen voor chalets. Een chalet is een bouwwerk bestaande uit een lichte constructie en lichte materialen, niet zijnde een kampeermiddel of stacaravan. Een chalet bestaat uit één bouwlaag, heeft een maximale grootte van 55 m² en wordt beschouwd als recreatiewoning. Bij stacaravans zijn bergingen van oudsher wel toegelaten, zij het tot een zeer beperkte omvang. Het bestemmingsplan staat bij stacaravans daarom schuurtjes toe tot een oppervlakte van maximaal 6 m² en een hoogte van 2,5 m.

Trekkershutten Voor trekkershutten geldt een maximale maat van 30 m². Ze zijn alleen toelaatbaar in combinatie met andere recreatievoorzieningen op kampeerterreinen en kennen een beperkt voorzieningenniveau. Door dit laatste zijn trekkershutten vooral geschikt als overnachtingsgelegenheid en niet te beschouwen als een volwaardige recreatiewoning.

Kleinschalig kamperen Ook voor kleinschalig kamperen heeft de gemeente al beleidsuitgangspunten vastgelegd in de beleidsregel 'Beleef het in Berkelland'. Bij kleinschalig kamperen gaat zij uit van maximaal 25 kampeerplaatsen. Dit aantal kampeerplaatsen wordt nog als kleinschalig ervaren en kan nog worden beschouwd als een nevenactiviteit. Voor de kleinschalige kampeerterreinen terreinen geldt een kampeerseizoen van 15 maart tot en met 31 oktober. Op kleinschalige kampeerterreinen laat het bestemmingsplan alleen mobiele kampeermiddelen toe. Stacaravans, chalets en trekkershutten zijn niet toegestaan, evenals ondersteunende voorzieningen zoals een kantine of een kampwinkel. Deze criteria, die vanuit het recreatiebeleid zijn doorvertaald in het bestemmingsplan, moeten er voor zorgen dat kleinschalige kampeerterreinen buiten het kampeerseizoen ontruimd zijn en dus niet kunnen worden voorzien van permanente recreatieverblijven. De gemeente ziet dit als een waarborg voor het behoud van het kleinschalige karakter van deze kampeerterreinen en wil hiermee de landschappelijk impact van deze terreinen beperkt houden. De kleinschalige kampeerterreinen zijn gekoppeld aan het agrarisch bouwvlak of aan het bestemmingsvlak van waaruit zij worden gerund. Dit betekent dat het kampeerterrein zoveel mogelijk op het bouw- c.q. bestemmingsvlak ligt of anders aansluitend daaraan.

Uitgangspunt is dat sanitaire voorzieningen alleen gerealiseerd mogen worden binnen al bestaande bebouwing. Alleen wanneer kan worden aangetoond dat daarvoor redelijkerwijs geen ruimte bestaat, biedt het bestemmingsplan een afwijkingsmogelijkheid om een

94

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

sanitairgebouw van maximaal 80 m² te realiseren.

Natuurkamperen Een bijzondere (extensieve) vorm van kamperen is natuurkamperen. Het betreft hier kamperen in ten minste 25 ha bos/natuur/landgoed, met een dichtheid van maximaal 30 kampeermiddelen per ha. Van deze vorm van verblijfsrecreatie is sprake bij camping De Vlierhof (Hupselse Markenweg, Eibergen) waar het aantal standplaatsen niet meer dan 80 mag bedragen. Dit natuurkampeerterrein is in het bestemmingsplan vertaald via de aanduiding (sr-nkt) die is gekoppeld aan de bestemming 'Recreatie – Verblijfsrecreatie'.

Bed and Breakfast De algemene afwijkingsregels bevatten een planologische regeling voor Bed and Breakfast. Dergelijke voorzieningen mogen uitsluitend in bestaande bebouwing worden gerealiseerd. De vloeroppervlakte die hiervoor gebruikt wordt, mag niet meer bedragen dan 50% van de gezamenlijke vloeroppervlakte van de woning en de bijbehorende bijgebouwen. Binnen dit oppervlak zijn meerdere Bed and Breakfast eenheden mogelijk, waarbij elke afzonderlijke eenheid niet meer dan 50 m2 mag bedragen. Permanente bewoning is niet toegestaan. Het incidentele gebruik van een bijgebouw als gastenverblijf wordt in overeenstemming met de woonbestemming geacht, zolang dit gastenverblijf niet groter is dan 50 m2 , er geen sprake is van een bedrijfsmatige activiteit in de vorm van commerciële verhuur en het incidentele gebruik beperkt blijft tot hooguit 1 maand per jaar. Dit wordt in het bestemmingsplan toegestaan via een algemene gebruiksregel.

Naast de mogelijkheden voor Bed and Breakfast kent de bestemming 'Wonen' ook een afwijkingsregel voor het toelaten van een recreatiewoning / recreatieappartement. Het betreft een gebruiksafwijkingsregel die geen nieuwe bouwmogelijkheden oplevert en dus alleen van toepassing is op bestaande gebouwen. Om permanente bewoning te ontmoedigen, moet daarbij sprake zijn van minimaal 2 recreatiewoningen / recreatieappartementen. Ook wordt gevraagd om bij de aan te vragen omgevingsvergunning een bedrijfsplan aan te leveren waaruit onder meer naar voren moet komen dat er geen sprake is van permanente bewoning maar van verblijfsrecreatieve accommodaties.

Solitaire recreatiewoningen In het buitengebied komen ook recreatiewoningen voor buiten de recreatieterreinen of bungalowparken. Deze solitaire recreatiewoningen krijgen de bestemming 'Recreatie - Recreatiewoning' met een bijbehorend bestemmingsvlak. De maximale inhoud en oppervlakte voor deze recreatiewoningen zijn gelijk aan die van de recreatiewoningen binnen de bestemming 'Recreatie - Verblijfsrecreatie' (75 m²/300 m³). Verder is ook het permanent bewonen van deze recreatiewoningen niet toegelaten. De meeste solitaire recreatiewoningen zijn ook in de geldende bestemmingsplannen al als zodanig bestemd. Verder heeft de voormalige gemeente Neede aan het begin van de jaren '80 een inventarisatie uitgevoerd naar recreatieverblijven in het buitengebied die onder de werking van het overgangsrecht vielen. Deze inventarisatie is betrokken bij het toekennen van de bestemming 'Recreatie-Recreatiewoning' in het gedeelte van het plangebied dat voorheen tot de gemeente Neede behoorde. Daar waar bij de totstandkoming van dit bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” nog altijd een recreatiewoning aanwezig was, is namelijk deze bestemming opgevoerd.

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

95

4.3.7 Planthema infrastructuur Bij dit thema wordt opgemerkt dat het bestemmingsplan “Buitengebied Berkelland 2020” het N18-Tracé overneemt zoals dat is vastgelegd in het Tracébesluit van 8 april 2015. Gelet op artikel 13, tiende lid, van de Tracéwet is dit tracé allereerst vertaald in het bestemmingsplan “Berkelland, Tracébesluit N18 2015”, dat op 29 mei 2019 onherroepelijk is geworden. In het nu voorliggende bestemmingsplan is dat bestemmingsplan op zijn beurt verwerkt via de bestemming 'Verkeer-N18' die alleen het bestaande aantal rijstroken toelaat.

Verkeer Deze bestemming betreft de in het plangebied aanwezige interregionale, interlokale en lokale (verharde) wegen. De provinciale wegen binnen het plangebied zijn opgenomen in de bestemming 'Verkeer'. Dit geldt ook voor de meest belangrijke interlokale wegen. Er is daarbij geen planologische onderverdeling gemaakt tussen de verschillende typen wegen. Ook de lokale wegen zijn grotendeels ondergebracht in de bestemming 'Verkeer'. Daarbij zijn onverharde wegen soms ondergebracht in de gebiedsbestemmingen, vooral wanneer zij geen doorgaande functie hebben en hun functie op het gebied van verkeersafwikkeling gering is. De gebiedsbestemming is voor (zand)wegen met een beperkte verkeersfunctie namelijk meer passend dan de verkeersbestemming, mede omdat zij betere mogelijkheden biedt om eventueel ongewenste verharding van zandwegen tegen te gaan. De bescherming van de cultuurhistorische waarden van de onverharde wegen is in die gevallen geregeld in de betreffende gebiedsbestemming via een vergunningstelsel. Daarbij geldt ook het aanbrengen van halfverharding als het “verharden van paden en wegen” zodat ook daarvoor een omgevingsvergunning vereist is. Binnen de bestemming 'Verkeer' zijn verkeersdoeleinden toegestaan. De gronden mogen niet met gebouwen worden bebouwd.

Bouwwerken, geen gebouwen zijnde, worden echter toegestaan voor zover deze ten dienste staan van de verkeersdoeleinden. Verder laat de verkeersbestemming alleen het bestaande aantal rijstroken toe.

Verkeer - Railverkeer De bestemming 'Verkeer-Railverkeer' betreft de in het plangebied aanwezige spoorweg tussen Zutphen en Winterswijk. Binnen deze bestemming zijn spoorwegen en de daarbij behorende bermen, taluds en spoorwegovergangen toegestaan. De gronden mogen niet met gebouwen worden bebouwd. Bouwwerken, geen gebouwen zijnde, zijn alleen toegestaan voor zover deze ten dienste staan van de bestemming 'Verkeer – Railverkeer'. 4.3.8 Planthema leidingen Leiding (dubbelbestemming) Deze bestemming betreft de binnen het plangebied aanwezige (hoofdtransport)leidingen. De (hoofdtransport)leidingen zijn overeenkomstig hun bestaande situatie bestemd en als zodanig beschermd. Denk hierbij aan een watertransportleiding, een aardgastransportleiding, een rioolwatertransportleiding, een brandstofleiding en hoogspanningsverbindingen. Binnen deze bestemming zijn uitsluitend bouwwerken voor de aanleg en instandhouding van de betreffende leidingen, tot een maximale bouwhoogte van 2 m, rechtstreeks toegestaan. Vergunningplichtige werken, anders dan het reguliere onderhoud of gebruik, zijn niet toegestaan. De belangrijkste leidingen worden op de verbeelding bij het bestemmingsplan weergegeven. De planregels gaan binnen de aangrenzende vrijwaringszones uit van een bouwverbod of van bebouwing na overleg met de leidingbeheerder (afwijkingsregeling).

Dit geldt ook voor de persleiding die het Waterschap Rijn en IJssel

96

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

aanlegt tussen Haarlo en Borculo en voor de persleiding vanaf FrieslandCampina DOMO (Borculo) naar Lochem. Voor wat betreft de brandstofleiding van de Defensie Pijpleiding Organisatie (DPO) is van belang dat de Dienst Vastgoed Defensie (Directie Noord) van het Ministerie van Defensie (tegenwoordig het Rijksvastgoedbedrijf) de gemeente schriftelijk heeft meegedeeld dat in Berkelland alleen sprake is van permanent buiten bedrijf gestelde leidingen waardoor niet langer brandstof wordt vervoerd (brief van 18 augustus 2011, zaakcode 11/9-1). In 2015 is deze brandstofleiding verwijderd zodat deze niet langer is weergeven op de verbeelding. 4.3.9 Planthema duurzame energievoorziening Met de beleidsnotitie 'Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energieopwekking in Berkelland' (RODE) geeft de gemeente Berkelland mede invulling aan de ambitie om in 2030 energieneutraal te zijn. Deze ambitie vloeit voort uit het Akkoord van Groenlo (2009), waarin de Achterhoekse gemeenten deze doelstelling gezamenlijk hebben geadopteerd. De beleidsnotitie RODE biedt, naast het Energie Uitvoerings Programma (2016 & 2019), praktische handreikingen voor de ruimtelijke inpasbaarheid van installaties voor duurzame energie opwekking. Concreet betreft het hier installatietypen met bewezen technologie en een (te verwachten) marktpositie.

Dit betreft installaties voor zonne-energie, wind en biomassa en (in mindere mate) bodemenergie en waterkracht. Bij de uitvoering van het RODE-beleid is van belang dat in de gemeente Berkelland maximaal 140 ha aan zonneparken wil toelaten. De beleidsnotitie RODE bevat voor afzonderlijke gebiedstypen handreikingen voor de ruimtelijke inpassing van uiteenlopende installatietypen. Daar waar mogelijk, is in dit bestemmingsplan geanticipeerd op het toelaten van installaties op beperkte schaal. Voor zonne-energie voorziet het bestemmingsplan aanvullend op de vergunningsvrije mogelijkheden (waarover het bestemmingsplan geen regels stelt) en de rechtstreekse bouwmogelijkheden binnen de verschillende bestemmingen op basis van de generieke bouwregels voor oprichting van bouwwerken, geen gebouw zijnde binnen de bestemmingen 'Agrarisch', 'Agrarisch met waarden - Landschapswaarden' en 'Agrarisch met waarden - Natuur- en landschapswaarden' in een rechtstreekste mogelijkheid om zonnepanelen op de grond te realiseren, binnen het bouwvlak. Aangezien een bouwvlak veel ruimte kan bieden is de toegestane oppervlakte aan zonne-panelen hierbij gereguleerd tot een maximum oppervlak van 250 m2 , onder de voorwaarde dat de installatie ten dienste staat van het agrarisch bedrijf en er geen (voldoende) mogelijkheden bestaan om de panelen op (stal)daken te realiseren.

Aanvullend voorziet het bestemmingsplan binnen de genoemde agrarische gebiedsbestemmingen in een afwijkingsbevoegdheid, waarmee het mogelijk is om buiten het bouwvlak (maar daar aan grenzend) tot 150 m2 aan zonnepanelen op de grond te realiseren. Dit geldt niet alleen voor (agrarische) bedrijven, maar ook voor burgerwoningen. Als toetingscriteria gelden daarbij onder meer een goede landschappelijke inpassing, het niet aantasten van ecologische waarden en het watersysteem en een zorgvuldige belangenafweging . Met het oog op windenergie voorziet het bestemmingsplan in een algemene afwijkingsbevoegdheid, waarmee onder voorwaarden op of aangrenzend aan een bouwperceel de plaatsing van een windturbine tot 25 m hoogte kan worden toegestaan. Voor energieopwekking uit biomassa bevat het bestemmingsplan binnen de bestemmingen 'Agrarisch', 'Agrarisch met waarden - Landschapswaarden' en 'Agrarisch met waarden - Natuur- en landschapswaarden' de afwijkingsbevoegdheid om een biogasinstallatie te realiseren buiten het bouwvlak. Het kan daarbij aan om verschillende vormen van biogasinstallaties zoals installaties voor monovergisting (vergisting van alleen mest) of co-vergistingsinstallaties waarbij substraten zoals bijvoorbeeld maïs, gras of perspulp worden toegevoegd aan de mest.

Een specifieke randvoorwaarde daarbij is dat de installatie grotendeels of geheel moet draaien op biomassa uit de (directe) omgeving. Voor meer grootschalige initiatieven (bijvoorbeeld wind- of zonneparken) waarbij de omvang en opwekkingscapaciteit de energiebehoefte van individuele eindgebruikers overstijgt, is een maatwerkafweging

bestemmingsplan Buitengebied Berkelland 2020

97

nodig. Dergelijke initiatieven worden binnen dit bestemmingsplan dan ook niet (rechtstreeks) toegestaan. Naast de maatwerkafweging is in dat geval ook een zorgvuldige belangenafweging en participatie van belang. In de notitie RODE is daartoe een plannings- en participatieinstrument opgenomen. Wel zijn de zonneparken waarvoor een onherroepelijke omgevingsvergunning is verleend op de verbeelding aangegeven via specifieke aanduidingen. Op 16 februari 2022 heeft de gemeenteraad een besluit genomen over de herijking van het in 2018 vastgestelde RODE-beleid. Voor de inhoud van het voorliggende bestemmingsplan was daarbij van belang dat de maximale ashoogte voor windturbines niet werd aangepast en er ook geen nieuwe beleidskaders werden vastgesteld voor grondgebonden zonnepanelen voor eigen gebruik. Wel werden bij deze herijking uitgangspunten benoemd voor grote windmolens en grootschalige zonneparken. Omdat het voorliggende bestemmingsplan geen planregeling kent die dit soort grootschalige projecten als nieuwe ontwikkeling mogelijk maakt, leidt de vastgestelde herijking van het RODE-beleid dus ook niet tot aanpassingen ten opzichte van het ontwerpbestemmingsplan.

Het thema 'klimaatadaptatie' en de verschillende facetten daarvan komen aan de orde in het Plan-MER (zie paragraaf 5.3) en de daaruit voortkomende conclusies ten aanzien van bijvoorbeeld hittestress worden ook benoemd in deze plantoelichting zelf. Verder bevat deze plantoelichting de resultaten van het overleg met het waterschap in het kader van de waterparagraaf/watertoets. Daarbij komen thema's als verdroging, wateroverlast en -veiligheid aan de orde (zie paragraaf 5.2 ). Voor nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen geldt als een van de randvoorwaarden, dat dit niet mag leiden tot negatieve effecten op de waterhuishouding . Daarnaast wordt een goede landschappelijke inpassing vereist. Op deze manier is nader vorm en inhoud gegeven aan het bepaalde in het nieuwe artikel 2.65b (klimaatadaptatie) in afdeling 2.7a van de Omgevingsverordening Gelderland (geconsolideerde versie februari 2022).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=c6cd6ab2-abf0-4d81-a88c-818b989f0573