CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2024

Raadsvergadering 31 oktober 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Besluitvorming over Programmabegroting 202436.649 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Inclusief onderwijs, waar kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan, is hier een belangrijk onderdeel van. Wanneer speciale voorzieningen ‘samenbouwen’ met reguliere voorzieningen is op loopafstand sociaal contact, expertise uitwisseling, hybride vormen van onderwijs en het bundelen van krachten mogelijk. Hiervoor is maatwerk en samenwerking tussen schoolbesturen, samenwerkingsverbanden en gemeentes essentieel. Het gaat om een grote maatschappelijke 50

opgave en aanzienlijke investeringen, zowel voor aanpassing van bestaande onderwijshuisvesting als voor nieuwbouw.

Speerpunt Actieve deelname aan de arbeidsmarkt voor iedereen die dat kan. (070.020) Wat willen we bereiken? • De verwachting vanuit het Rijk is dat het bijstandsbestand na jaren van daling de komende jaren weer (iets) zal stijgen. Onze ambitie om bijstandsgerechtigden terug naar de arbeidsmarkt te begeleiden blijft echter onverminderd hoog en daarom streven we naar een bestandsontwikkeling die op zijn minst gelijke tred houdt met het landelijke gemiddelde. • Iedereen is van waarde en we willen dat iedereen een betekenisvol leven leidt. Deelname aan de samenleving via betaald werk is daarbij leidend en één van de meest effectieve manieren. • Regulier betaald werk is niet voor iedereen haalbaar (op de korte termijn). De afgelopen jaren is het gelukt om bijna iedereen die wil en kan werken vanuit de bijstand terug te leiden naar de arbeidsmarkt. Het overgrote deel dat zich nu nog in het bijstandsbestand bevindt, heeft te maken met een afstand tot de arbeidsmarkt. In de praktijk betekent dit dat kennis en vaardigheden naar een hoger niveau brengen en de zelfredzaamheid vergroten.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk. (070.020.010) • •

•

•

• •

In de uitvoering van de Participatiewet door Fijnder zien we opgaven, kansen en uitdagingen voor de lange termijn. Matching van vraag en aanbod vindt met name plaats door het Werkgeversservicepunt Achterhoek (WSPA). Uiteraard blijven we inzetten op directe uitstroom naar de arbeidsmarkt. Daarnaast gaan we nog meer nadruk leggen op de ontwikkeling van bijstandsgerechtigden die een langere periode nodig hebben om (weer) deel te gaan nemen aan de arbeidsmarkt. Dit maken we ook meetbaar door te monitoren op de ontwikkeling van de groep bijstandsgerechtigden met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt ('Meedoengroep' bij Finder), de groep met een middelgrote afstand ('Perspectiefgroep') en groep bijstandsgerechtigden met een korte afstand ('Werk direct' groep bij Fijnder). Voor inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt zetten we in op activiteiten als arbeidsmatige dagbesteding, vrijwilligerswerk, proefplaatsingen, werkervaringsplaatsen, maatschappelijk nuttige activiteiten of participatieplaatsen. Dit doen we, in samenwerking met Fijnder, zo lokaal mogelijk met werkgevers, welzijnsorganisaties, vrijwilligersorganisaties en andere samenwerkingspartners binnen onze eigen gemeente. Sinds de invoering van de Participatiewet zijn gemeenten verantwoordelijk voor nieuwe instroom van inwoners met een arbeidsbeperking, maar nog wel arbeidsvermogen hebben.

Deze groep wordt elk jaar wat groter. Het is in de regel moeilijker om hen te bemiddelen dan zij die geen arbeidsbeperking hebben, maar Fijnder heeft de afgelopen jaren veel expertise en ervaring opgebouwd ten aanzien van deze doelgroep. Dit heeft ertoe geleid dat we In Berkelland relatief veel bijstandsgerechtigden met een arbeidsbeperking naar de arbeidsmarkt bemiddelen, afgezet tegen landelijke gemiddeldes. Deze inzet continueren wij in 2024, waarbij we deze specifieke doelgroep nauwkeuriger gaan monitoren. We onderzoeken de mogelijkheden of detachering kan bijdragen aan duurzame uitstroom naar regulier betaald werk. Als volledig betaald werk op korte termijn niet haalbaar is, stimuleren we bijstandsgerechtigden om zo actief mogelijk te blijven. Bijvoorbeeld door de mogelijkheden op inkomensvrijlatingen maximaal te benutten. In dat kader bereiden we in 2024 ook de Participatiewet in Balans voor. Deze wetswijziging voorziet in een aantal 51

•

maatregelen die ervoor moeten zorgen dat gedeeltelijk werken, vrijwilligerswerk of het volgen van een opleiding niet gelijk gevolgen heeft voor de bijstandsuitkering. Bemiddeling waarbij sprake is van een directe match tussen vacature en bijstandsgerechtigde wordt steeds uitdagender. Daarom leggen we nog meer nadruk op Fijnder als ontwikkelbedrijf. Hierbij ontwikkelt Fijnder nieuwe innovatieve instrumenten, waarbij zij bijvoorbeeld inzetten op een ontwikkellab, trajecten voor anderstaligen, IPStrajecten en maatwerktrajecten voor bijstandsgerechtigden met grote afstand tot de arbeidsmarkt.

Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving. (070.020.020) • •

Vanuit de Berkellandse visie zetten we erop in dat iedereen kan participeren naar vermogen. Daarbij is het streven dat kwetsbare inwoners zoveel mogelijk in hun eigen, lokale, omgeving kunnen werken. Hiertoe blijven wij investeren in lokale initiatieven. De 'meedoengroep' bij Fijnder kenmerkt zich door de afstand tot de arbeidsmarkt. Het is voor deze inwoners niet realistisch om te verwachten dat zij een duurzame arbeidsovereenkomst aangaan. Via Fijnder vragen wij deze doelgroep om, zover mogelijk, wel mee te doen aan de maatschappij door bijvoorbeeld laagdrempelig vrijwilligerswerk te doen, deel te nemen aan arbeidsmatige dagbesteding of door Fijnder georganiseerde activiteiten gericht op ontwikkeling.

Speerpunt Goed vestigingsklimaat voor ondernemers. (070.030) Wat willen we bereiken? • Een aantrekkelijk, toekomstbestendig vestigingsklimaat in Berkelland met voldoende, duurzame, innovatieve en toekomstbestendige lokale en regionale bedrijventerreinen.

Wat gaan we daarvoor doen? We creëren voldoende fysieke ontwikkelingsmogelijkheden voor nieuwe of bestaande ondernemers. We gaan op zoek naar lokale en regionale uitbreidingsmogelijkheden van bedrijventerreinen (onder andere via het regionaal programma werklocaties) en zetten in op de ontwikkeling van groene, duurzame en innovatieve (van nieuwe en bestaande) bedrijventerreinen. Met ondernemers in kleine kernen en buurtschappen denken we mee in mogelijkheden en maatwerk. We willen dat zowel bestaande als nieuwe ondernemers zich zeer welkom en geholpen voelen en ‘direct’ weten wat de mogelijkheden (o.a. via Bedrijvenatlas) zijn en tot vestiging of uitbreiding kunnen overgaan. We voeren de economische agenda uit. De economische agenda 2020-2024 is opgesteld en we voeren samen met de Bedrijvenkring Berkelland de agenda uit. We doen dit met zeer beperkt budget vanuit de gemeente, dus als er financiering nodig is zoeken we daar financierders bij. Vanuit het team Economische Zaken zoeken we nadrukkelijk de verbinding op tussen onze organisatie en het bedrijfsleven, om zo bestaande en nieuwe bedrijven zo goed mogelijk te faciliteren. De economische agenda wordt geactualiseerd.

52

Speerpunt Vitale winkelcentra. (070.040) Wat willen we bereiken? • Concentratie van winkels in het kernwinkelgebied. • Toekomstbestendige centra met aantrekkingskracht.

Wat gaan we daarvoor doen? Faciliteren van het ondernemersfonds. (070.040.010) Het ondernemersfonds is door de ondernemers zelf in het leven geroepen. Ondernemers willen met eigen middelen hun gezamenlijke slagkracht vergroten. Het fonds wordt gefaciliteerd door de gemeente Berkelland, want het wordt gevuld met gelden die geïnd worden via het gemeentelijke instrument ‘reclamebelasting’. Zo wordt voorkomen dat zogenaamde ‘freeriders’ meeliften op de inspanningen en investeringen van de rest. Samen met inwoners, ondernemers en organisaties via zogenaamde taskforces voor elke kern (en centrum), gaan we aan de slag met de revitalisering van de centra. (070.040.020) Hiervoor zijn de vastgestelde centrumvisies leidend. In Eibergen is de revitalisering nagenoeg afgerond en in Neede en Borculo worden de plannen uitgevoerd. De centrumvisie van Ruurlo is in ontwikkeling en na vaststelling door de gemeenteraad (inclusief benodigd budget) kan worden overgegaan tot (detail)ontwerp en realisatie.

Speerpunt Promotie van Berkelland (en de Achterhoek). (070.050) Wat willen we bereiken? • Beleving bij bewoners, bedrijven en bezoekers dat Berkelland aantrekkelijk is om te leven, ondernemen en recreëren.

Wat gaan we daarvoor doen? Plan maken en uitvoeren waarbij duidelijk is wat de strategie is, hoe promotie effectief kan worden ingezet en welke doelgroepen we daarmee bereiken. (070.050.010) In de vorige raadsperiode is de basis gelegd voor een goede profilering van de gemeente Berkelland. Het is nu zaak om deze profilering (door de gemeenteraad op 8 maart 2022 vastgesteld via het zogenaamde Merkpaspoort) verder uit te voeren in daadwerkelijke promotie van Berkelland. In het merkpaspoort zijn de identiteit en de positionering van Berkelland opgenomen. Op basis hiervan is voor de onderdelen bewoners, bedrijven en bezoekers een merkroute beschreven, inclusief mogelijke strategieën. We hebben een welwillende houding ten aanzien van nieuwe marktomstandigheden, zoals beoogd in de Omgevingswet. We gaan een strategisch actieplan opstellen via een hybride organisatie, waarin alle relevante stakeholders inclusief de gemeente - zijn vertegenwoordigd, die gezamenlijk de financiering dragen.

Speerpunt Gerichte armoedebestrijding. (070.060) Wat willen we bereiken? In de afgelopen jaren is het thema armoede op verschillende manieren meer op de agenda komen te staan. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners. We richten ons met name op: 53

• • •

Voorzien in bestaanszekerheid door het bieden van een wettelijk minimuminkomen, aanvullend minimabeleid en schuldhulpverlening. Vergroten van het bereik van de minimaregelingen. Maatwerk bieden vanuit het werken vanuit de bedoeling. Werken vanuit de bedoeling is een werkmethode die we binnen onze Voormekaarteams doorontwikkelen in 2024.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners. (070.060.010) De gemeente Berkelland kent een breed scala aan regelingen, gericht op het voorkomen van armoede of het bestrijden van de effecten van armoede. • Middels ons geactualiseerd minimabeleid bieden we een pakket aan regelingen om onze inwoners goed te verzekeren voor zorgkosten of bieden we financiële vergoedingen om inwoners mee te kunnen laten doen. • We passen de communicatiekanalen aan en verbeteren daarmee de vindbaarheid van ondersteuningsregelingen armoede. Wij investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening. (070.060.030) De ontwikkelingen in de aanpak schuldhulpverlening volgen elkaar in rap tempo op. We spelen hier op de volgende manier op in: • We onderzoeken of en hoe we invulling gaan geven aan het adviesrecht bij de instelling van beschermingsbewind. • We versterken het team Hulp bij geldzaken en gaan effectiever samenwerken met de Stadsbank en vrijwilligersorganisaties. • We bereiden een nieuw beleidskader schuldhulpverlening 2025-2028 voor. Wij werken samen binnen een dekkend netwerk met externe ketenpartners. In Berkelland kennen wij een breed netwerk aan ketenpartners die onze inwoners op uiteenlopende inkomens- en werkvraagstukken ondersteuning bieden.

Het is belangrijk dat we dit aanbod op een heldere en laagdrempelige manier bij zowel inwoners als medewerkers onder de aandacht brengen. Verder zetten we een netwerkplatform armoedebestrijding op om samen met onze ketenpartners de aanpak tegen armoede te verstevigen en te bestendigen.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 (primitief) • • • •

Activiteit 070.020.010: De verwachte lasten in 2024 zijn hoger door een toename van het aantal verwachte klanten. Gezien de krapte op de arbeidsmarkt blijven inwoners over met een grotere afstand tot arbeidsmarkt waardoor de kosten hoger worden. Activiteit 070.060.010: In 2023 zijn de eenmalige lasten voor de energietoeslag 2022 geraamd. Deze lasten en baten vervallen in 2024. Activiteit 070.500.010: Daling veroorzaakt door uitstroom WSW en uitstroom inhuur derden. Activiteit 070.700.010: In 2023 zijn de lasten hoger door het afboeken van de boekwaarden van scholen 't Simmelink en het Staring College. Aantal eenmalige kosten die afboekt zijn in 2023.

54

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na bestuursrapportage)

2024 (primitief)

2025

2026

2027

Lasten 070.010.020 Huisvesting

-1.054

-811

-986

-850

-850

-850

-850

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

-13.465

-14.225

-15.247

-16.005

-16.005

-16.005

-16.005

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

-146

-211

-131

-174

-174

-174

-174

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

-1.374

-430

-444

-433

-433

-433

-433

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

-219

-218

-218

-218

-218

-218

-218

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

-47

-36

-74

-35

-35

-35

-35

0

0

-58

0

0

0

0

-4.980

-2.259

-3.293

-2.234

-2.234

-2.234

-2.234

070.060.030 We investeren in de lokale aanpak schuldhulpverlening

-59

-236

-170

-185

-185

-185

-185

070.500.010 Loonkosten

-6.809

-6.579

-7.031

-6.604

-6.593

-6.593

-6.593

070.700.010 Rente en afschrijving

-1.776

-3.875

-3.640

-1.580

-1.580

-1.580

-1.580

Totaal Lasten

-29.928

-28.879

-31.292

-28.318

-28.307

-28.307

-28.307

070.050.010 Effectief inzetten promotie 070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners

Baten 070.010.020 Huisvesting

93

7

527

7

7

7

7

070.020.010 Wij ondersteunen inwoners in re-integratie en toeleiding naar (betaald) werk.

9.617

9.962

10.723

10.594

10.594

10.594

10.594

070.020.020 Wij stimuleren inwoners om maximaal te participeren in de samenleving.

8

8

8

8

8

8

8

070.030.030 Stimuleren ontwikkelingen bedrijven

1.421

504

504

504

504

504

504

070.040.010 Faciliteren van ondernemersfonds

209

203

203

203

203

203

203

070.040.020 Aan de slag met de revitalisering van de centra

58

59

59

59

59

59

59

070.060.010 We bieden aanvullende inkomensondersteunende regelingen voor inwoners

767

68

0

80

80

80

80

070.500.010 Loonkosten

260

0

0

0

0

0

0

Totaal Baten

12.433

10.811

12.023

11.454

11.454

11.454

11.454

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-17.495

-18.068

-19.269

-16.864

-16.853

-16.853

-16.853

55

Onttrekkingen 070.710.010 Reserves

-3

2.632

4.091

-20

-20

-20

-20

Totaal Onttrekkingen

-3

2.632

4.091

-20

-20

-20

-20

070.710.010 Reserves

-506

0

-799

22

22

22

22

Totaal Stortingen

-506

0

-799

22

22

22

22

Mutaties reserves

-509

2.632

3.292

2

2

2

2

-18.004

-15.436

-15.977

-16.862

-16.851

-16.851

-16.851

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • •

Economische Agenda 2020 - 2024 Inrichtingsplan Samen aan het Stuur Integraal Huisvestingsplan

56

VEILIGHEID Veilig zijn in Berkelland? Daar zorgen we samen voor! Wat speelt er? • • • •

•

Er is sprake van een toenemende verharding van maatschappelijke verhoudingen en omgangsvormen. Dit wordt onder andere zichtbaar in toegenomen onveiligheid van ambtenaren en bestuurders. Wij zien een versterking van de overlap tussen zorg en veiligheid. Ook zien wij een ontwikkeling waarin inwoners met problematiek langer thuis blijven wonen of juist opgevangen moeten worden. Het gebruik van (big) data begint een steeds grotere rol te spelen. Enerzijds om zicht te krijgen op de aard en omvang van problemen en risico’s. Anderzijds geeft data zicht op mogelijke oplossingen of preventieve maatregelen. We zien een toenemende trend in het juridiseren van onze samenleving. Evenementen zijn niet meer vanzelfsprekend. En met complexere landelijke wetgeving en rechterlijke uitspraken geeft dit onzekerheid bij organisatoren of ze hun evenement nog wel kunnen organiseren. Dit stelt hogere eisen aan de kwaliteit onze dienstverlening. Tot slot is ondermijning een actueel en groeiend probleem. Vrijkomende gebouwen in het buitengebied, verschillende bedrijfstakken met een verhoogd risicoprofiel, maar ook de financiering van bouwwerken vragen om scherpte en aandacht.

Speerpunt Veiligheid, integraal en risicobewust. (080.030) Wat gaan we daarvoor doen? Doorontwikkeling Zorg en veiligheid. De goede samenwerking de afgelopen jaren tussen veiligheid en sociaal domein wordt verstevigd en geborgd door de vorming van een speciaal opgaveteam zorg en veiligheid. Hierin wordt de aanwezige deskundigheid gebundeld, wordt de onderlinge afstemming versterkt en een integrale aanpak geborgd. Preventie is hierbij een belangrijk uitgangspunt samen met de betrokken ketenpartners. De ingeslagen weg met de werkwijze en inzet van onze BOA’s zetten we voort. Deze is gericht op het kennen en gekend worden bij de inwoners, ondernemers en bezoekers van onze gemeente en bij de verschillende samenwerkingspartners. Zichtbaar en aanwezig in de wijken en ook bij overleggen waar veiligheid en leefbaarheid een rol spelen. Zij worden daarnaast ingezet als de vierde hulpverleningspartij, ondersteunen o.a. bij ongevallen, rijden rond met een AED en worden ingezet bij reanimaties. De BOA’s zijn dienstverleners daar waar mogelijk en handhavers daar waar noodzakelijk.

We stellen een uitvoeringsplan integrale veiligheid op. (080.020.010) Waar we voorgaande jaren vooral inzetten op het gevoel van veiligheid of onveiligheid bij onze inwoners, voegen we hier in deze bestuursperiode een meer integrale en risicobewuste benadering van veiligheid aan toe. Hierbij zetten we in op preventie, ontwikkelen we duidelijke kaders en zijn we van daaruit voorspelbaar voor onze ketenpartners. Onze keuzes en kaders onderbouwen en monitoren we met data. Integraal omdat wij zien dat veiligheid veel beleidsterreinen raakt. Inwoners met onbegrepen gedrag, jeugdproblematiek, huiselijk geweld, middelengebruik, ondermijning, ontwikkelingen in ons buitengebied, onze fysieke leefomgeving, digitale veiligheid; de komende jaren zetten we in op een meer gestructureerde en samenhangende aanpak. Risicobewust omdat we op basis van een onderbouwde risicoanalyse willen gaan inzetten op die veiligheidsrisico’s die het meest urgent zijn of het grootste risico vormen in onze gemeente. Om hier met u onderbouwde keuzes in te maken is eind 2022 een gemeente breed risicoprofiel opgesteld. Op basis van aanwezige data en gesprekken met onze ketenpartners in de verschillende beleidsvelden hebben wij dit profiel gemaakt. Het risicoprofiel is 57

vervolgens vertaald in een integraal veiligheidsplan 2023-2027 waarin keuzes en inzet van mensen en middelen worden vastgelegd. Tijdens de politieke avond op 18 april 2023 is het integraal veiligheidsplan van Achterhoek Oost behandeld en zijn er voorwaarden gesteld aan de vaststelling van het genoemde plan. Er is aangegeven dat het uitvoeringsplan integrale veiligheid jaarlijks geëvalueerd moet worden, met betrokkenheid van de gemeenteraad. Daarnaast moet er extra aandacht komen voor polarisatie, radicalisering, verkeersveiligheid, veilig uitgaan en aanspreekpunten in de wijk. Ook werd gesteld dat er daarbij meer ingezet moet worden op preventie. Ten slotte is de opdracht gegeven om te onderzoeken of een zelfstandig gemeentelijk integraal veiligheidsplan beter past bij de gemeente Berkelland dan het huidige basisteamgerichte veiligheidsplan. Met een uitbreiding van 0,5 fte beleidscapaciteit kunnen wij invulling geven aan de gevraagde aanpak. Hiervoor maken wij een plan van aanpak dat we met u afstemmen. Onderdeel van deze aanpak is een gestructureerde opbouw van kennis en inzicht op de verschillende deelgebieden bij de raad. De inzet van de opgenomen extra capaciteit BOA van 1,0 fte wordt bepaald aan de hand van het uitvoeringsplan. Daarnaast is er nu budgettaire ruimte opgenomen om jaarlijks via een Veiligheidsmonitor de veiligheidsgevoelens bij onze inwoners te onderzoeken.

Speerpunt Crisisbeheersing. (080.020) Afgelopen jaren hebben we gezien dat we altijd voorbereid moeten zijn op een mogelijke crisis. Dit kan een landelijke crisis zijn, maar ook bijvoorbeeld een brand in een appartementencomplex waarbij de inwoners niet meer meteen terug kunnen naar hun woning. We zorgen dat er binnen het gemeentehuis een groep ambtenaren voldoende opgeleid en getraind is om te kunnen helpen bij een landelijke of lokale crisis.

Wat gaan we daarvoor doen? We dragen bij aan de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland. (080.020.020) We maken onderdeel uit van de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland (VNOG). Sinds de uitbraak corona, is de VNOG continu in crisismodus. Geplande activiteiten zoals oefeningen of beleidsmatige ontwikkelingen zijn naar de achtergrond gedrongen. Het einde van deze situatie is nog niet in zicht. Een (groot) van de crisis inzet wordt vergoed door het Rijk, maar het is op dit moment niet aan te geven welke begrotingstechnische effecten dit heeft voor de VNOG en onze bijdrage. Op de beleidsmatige keuzes van de VNOG hadden en hebben wij maar een beperkte invloed. Door u, net als in voorgaande jaren, vroegtijdig te informeren over en betrekken bij beleidsmatige ontwikkelingen proberen wij onze beperkte invloed zo vroeg mogelijk aan te wenden. We zetten in op een versterking van de regionale samenwerking en de samenwerking met het Duitse grensgebied.

Speerpunt Vergunningverlening en handhaving. (080.010) Wat gaan we daarvoor doen? Actualisering handhavingsbeleid. (080.010.010) De regels die wij als gemeente stellen hebben alleen zin als er ook daadwerkelijk op de naleving daarvan toegezien wordt. Ons handhavingsbeleid zal, mede op basis van het risicoprofiel, 58

worden geactualiseerd en in lijn gebracht met de landelijke en regionale standaarden. De gevolgen van de Wet Kwaliteitsborging, die gelijk met de Omgevingswet wordt ingevoerd, kunnen we nu nog lastig inschatten. De verwachting is dat er een zwaardere belasting/meer taken komen voor onze toezichthouders en handhavers. Verdere professionalisering en digitalisering vergunningverlening. (080.010.020) Met het vaststellen van regels voor evenementen begin 2021 is een eerste stap gezet richting de komst van de Omgevingswet, per 1 januari 2024. De Omgevingswet vraagt om aanpassing van onze APV en om aanpassing van verschillende vergunningsprocedures. Een deel van de APV gaat over naar het omgevingsplan. Landelijke wetgeving en rechterlijke uitspraken maken het voor organisatoren van evenementen niet makkelijker. Wij bieden, vanuit het evenementenbeleid en de APV, zo maximaal mogelijk zekerheid aan organisatoren door tijdige en correcte vergunningverlening. Hierin maken we een verdere professionaliseringsslag en digitaliseren wij dienstverlening en procedures verder. De evaluatie van onze regels voor evenementen eind 2023 gebruiken we hiervoor als basis.

Speerpunt Ondermijning Wat gaan we daarvoor doen? We blijven sterk inzetten op bewustwording met betrekking tot ondermijning. We blijven sterk in zetten op bewustwording met betrekking tot ondermijning. We hebben dit al gedaan met de projecten Ariadne (campings) en Theseus (industrieterreinen) en ook hebben we een groot aantal schuren bezocht in het buitengebied. Niet perse omdat we verwachten dat er hennep of een drugslab in deze leeg staande schuren zitten, maar we zorgen er wel voor dat de bewoners van ons buitengebied zich bewust zijn van mogelijke risico’s als ze hun schuur verhuren. Het is ook in 2024 de bedoeling om weer een industrieterrein te bezoeken en binnen te kijken en bewustwording te creëren. Daarnaast blijven we voor de risico categorieën een BIBOB-toets uitvoeren voor omgevingsvergunningen.

Wat mag het kosten? Er zijn geen verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en de begroting 2024.

59

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na 2024 (primitief) bestuursrapportage)

2025

2026

2027

Lasten 080.010.010 Gemeentelijke handhaving

-107

-44

-201

-9

-9

-9

-44

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

-1.080

-1.472

-1.473

-1.524

-1.524

-1.524

-1.524

080.020.010 Integrale veiligheid

-441

-409

-518

-450

-450

-450

-450

080.020.020 Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland

-2.673

-2.775

-2.860

-3.044

-3.044

-3.044

-3.044

0

0

0

-145

-145

-145

-145

080.500.010 Loonkosten

-540

-612

-665

-634

-634

-634

-634

080.700.010 Rente en afschrijving

-53

-64

-55

-64

-64

-64

-64

-4.894

-5.376

-5.772

-5.870

-5.870

-5.870

-5.905

080.010.010 Gemeentelijke handhaving

43

0

0

0

0

0

0

080.010.020 Omgevingsdienst Achterhoek

4

0

0

0

0

0

0

080.020.010 Integrale veiligheid

115

114

114

124

124

124

124

080.030.010 Informatieveiligheid

Totaal Lasten Baten

Totaal Baten

162

114

114

124

124

124

124

-4.732

-5.263

-5.659

-5.746

-5.746

-5.746

-5.781

080.710.010 Reserves

20

0

167

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

20

0

167

0

0

0

0

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Mutaties reserves Gerealiseerd resultaat

20

0

167

0

0

0

0

-4.712

-5.263

-5.492

-5.746

-5.746

-5.746

-5.781

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Integraal Veiligheidsplan Achterhoek Oost 2019-2022 Handhavingsplan Openbare ruimte 2016

60

Beleidsindicatoren Indicator

Geschikte data

Eenheid

Activiteit

Boa’s beschikken over De permanente her- en bijscholing (PHB), de RTGB % gevolgde vereiste de noodzakelijke (regionale toetsing geweldsbeheersing) zijn jaarlijks opleidingen kennis en kunde terugkomend en voorzien van een examen. Daarnaast zijn jaarlijks incidentele opleidingen in het kader van omgaan met jeugd, alcohol en drugs, ondermijning, verward gedrag, radicalisering, etc.

We richten ons op onveiligheidsgevoelens

Boa’s zijn zichtbaar voor de inwoners

We creëren en behouden een vertrouwensband

De Boa’s dragen het herkenbare uniform, rijden en fietsen met herkenbare voertuigen.

JA-NEE

Boa’s zijn zichtbaar en Aanwezigheid op die plekken waar aandacht aanspreekbaar voor de noodzakelijk is. Ook vanuit preventief oogpunt. inwoners

Aantal evenementen-, We creëren en behouden horeca-, overlast- en een vertrouwensband jeugdcontroles dat wordt uitgevoerd. (Kwantitatief en Kwalitatief)

Boa’s hebben een krachtig netwerk met partners

Aantal (gekwalificeerde) We zijn betrokken bij multidisciplinaire overleggen buurtbewoners en dat gevolgd wordt. partners

De Boa’s nemen structureel deel aan het sociaal overleg, het jeugdregie overleg, de overleggen van de gebiedsteams, kernen, wijkagenten, horeca, ondermijning, ondernemers.

Meldingen worden snel Registratie terugbelverzoeken via KCC en afgehandeld Operationeel Centrum Politie en zaken via zaaksysteem.

Het aantal dagen tussen het We creëren en behouden binnenkomen van een een vertrouwensband melding en de afhandeling, stijging/daling.

Herhaalmeldingen

% en trend

Registratie via zaaksysteem van meldingen over al bestaande zaken.

We creëren en behouden een vertrouwensband

61

ALGEMEEN BESTUUR EN BEDRIJFSVOERING Wat speelt er? De basis voor de gemeente ligt in het algemeen bestuur en de bedrijfsvoering die nodig is om de doelen te realiseren.

Speerpunt Algemeen bestuur en bedrijfsvoering. Wat willen we bereiken? •

•

In 2024 werken we door aan het verbeteren van onze dienstverlening. Dit doen we op basis van een vastgestelde visie op dienstverlening welke eind 2023 door het college is vastgesteld en begin 2024 aan de gemeenteraad is gepresenteerd. Bij deze visie is ook de impact opgenomen die het de komende jaren heeft op onze dienstverlening. In 2024 geven we verdere uitvoering van de projecten die in het uitvoeringsprogramma zijn opgenomen en starten we met de initiatieven die nog niet gestart zijn. Zo zorgen we ervoor dat de servicenormen die in de visie zijn vastgesteld niet alleen in de werkprocessen worden opgenomen, maar deze daadwerkelijk ook zo goed als mogelijk worden gehaald! We monitoren dit nauwlettend om zo onze inwoners en ondernemers zo veel mogelijk op de hoogte te laten zijn hun de (aan)vraag over een product of dienst. We blijven als organisatie daarover met elkaar in gesprek en we laten in onze houding en gedrag zien dat we gaan voor een proactieve dienstverlening! In de visie op dienstverlening hebben we ook aangegeven welke kanalen we bij voorkeur gebruiken voor het contact met onze inwoners en ondernemers, zoals baliebezoek, de telefoon, e-mail, de gemeentelijke website en social media.

In 2024 zorgen we ervoor dat deze contactvormen op dezelfde wijze ingericht zijn zodat een inwoner of ondernemer geen verschil zal merken in de behandeling van zijn of haar (aan)vraag over een product of dienst. Oftewel: we gaan voor een uniforme werkwijze, ongeacht het kanaal wat gekozen wordt. Dit zal niet in zomaar in een paar maanden gerealiseerd zijn, maar we blijven investeren in het verbeteren van de dienstverlening en blijven hierop aanspreekbaar. We communiceren nog actiever naar onze inwoners en ondernemers hoe en wanneer we bereikbaar zijn. Bovendien blijven we onze inwoners en ondernemers bevragen of zij tevreden zijn met onze dienstverlening. We vragen dan ook wat aandacht nodig heeft om zo niet alleen onze dienstverlening continu te blijven verbeteren, maar ook om te laten zien dat we gaan voor een optimale dienstverlening!

Wat gaan we daarvoor doen? Algemeen bestuur. (090.010.010 en 090.010.020) De gemeente Berkelland gaat in 2024 de Europese parlementsverkiezingen organiseren.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 090.030.010: In de bestuursrapportage 2023 is het budget verhoogd met de lasten voor het project wet open overheid. Afhankelijk van de uitgaven in 2023 zal bij de jaarrekening 2023 een gedeelte van dit budget worden doorgezet naar 2024. Daarnaast zijn de kosten voor externe advisering zoals aangegeven in de perspectiefnota 2024 verlaagd met € 40.000. • Activiteit 090.030.020: In 2023 is door verschuiving van vacatureruimte de raming voor inhuur verhoogd. In 2024 is de vacatureruimte vooralsnog geraamd bij de loonkosten op de programma's. Ook is in de bestuursrapportage 2023 een budget voor het project

62

• • •

hybride werken toegevoegd aan deze activiteit. Afhankelijk van de uitgaven in 2023 zal bij de jaarrekening 2023 een gedeelte van dit budget worden doorgezet naar 2024. Activiteit 090.030.050: In 2023 was in de ramingen nog een tijdelijk budget voor cloudontwikkeling opgenomen. Deze raming vervalt bij de begroting 2024. Activiteit 090.500.010: De stijging van de lasten in 2024 is het gevolg van verwachte CAO ontwikkeling. Activiteit 090.710.010: In 2023 zijn incidentele lasten gedekt uit de reserves. Deze lasten hoeven in 20243 niet meer gedekt te worden uit de reserves.

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na 2024 (primitief) bestuursrapportage)

2025

2026

2027

Lasten 090.010.010 Bestuur

-1.124

-373

-378

-359

-359

-359

-359

090.010.020 Ondersteuning

-436

-310

-348

-313

-313

-313

-313

090.020.010 Burgerzaken

-240

-232

-221

-228

-228

-228

-228

090.020.020 DVO's

0

0

0

0

0

0

0

090.020.030 Visie op dienstverlening

0

-150

-150

0

0

0

0

090.030.010 Algemeen

-3.108

-1.511

-2.017

-1.669

-1.669

-1.669

-1.669

090.030.020 Personeel

-1.053

-2.479

-4.671

-2.268

-2.218

-2.218

-2.218

090.030.030 Huisvesting

-513

-461

-702

-642

-642

-642

-642

090.030.040 Facilitair

-550

-391

-488

-488

-488

-488

-488

090.030.050 ICT

-2.131

-2.160

-2.595

-2.174

-2.174

-2.174

-2.174

090.500.010 Loonkosten

-10.437

-11.726

-12.292

-12.958

-12.958

-12.958

-12.958

090.700.010 Rente en afschrijving

-1.646

-1.831

-1.657

-1.425

-1.425

-1.310

-1.151

Totaal Lasten

-21.237

-21.623

-25.520

-22.522

-22.472

-22.357

-22.198

090.020.010 Burgerzaken

569

537

526

526

526

526

526

090.020.020 DVO's

890

760

889

889

889

889

889

090.030.010 Algemeen

805

400

461

461

461

461

461

090.030.020 Personeel

1

0

0

0

0

0

0

090.030.040 Facilitair

1

37

4

4

4

4

4

090.030.050 ICT

350

143

132

123

123

123

123

Baten

Totaal Baten

2.616

1.877

2.012

2.003

2.003

2.003

2.003

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-18.621

-19.747

-23.509

-20.519

-20.469

-20.354

-20.195

63

Onttrekkingen 090.710.010 Reserves

2.393

474

3.132

301

301

241

241

Totaal Onttrekkingen

2.393

474

3.132

301

301

241

241

090.710.010 Reserves

-4.042

-192

-192

-60

-60

0

0

Totaal Stortingen

-4.042

-192

-192

-60

-60

0

0

Mutaties reserves

-1.649

282

2.940

241

241

241

241

Gerealiseerd resultaat

-20.270

-19.464

-20.569

-20.278

-20.228

-20.113

-19.954

Stortingen

64

OVERZICHT VAN ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN EN ONVOORZIEN Wat speelt er? •

• •

Onze belangrijkste inkomstenbron, de algemene uitkering blijft vooralsnog afhankelijk van de ontwikkeling van (een gedeelte van) de Rijksuitgaven. Door de verschillende crises die op dit moment spelen is het lastig om de ontwikkeling van de algemene uitkering te voorspellen. De marktrente is laag. Overtollige liquide middelen leveren daardoor nauwelijks rendement op. Veranderde toezichtregels maken de inzet van reserves ingewikkelder.

Treasury. (100.010) Dekkingsmiddelen. (100.020) Wat willen we bereiken? Een stabiele en reële (meerjaren)begroting met financiële ruimte voor nieuwe investeringen. Dit doen we door de wensen realistischer af te zetten tegen wat de mogelijkheden die er zijn om de zaken uit te voeren. Door fasering neemt de druk af en maken we op korte termijn ruimte vrij voor incidentele onderwerpen.

Kaders die de raad heeft vastgesteld • •

Financiële verordening Treasurystatuut

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 100.010.010: In 2024 hebben we meer rentelasten. Aan de ene kant door de gestegen rente aan de andere kant doordat we ervan uitgaan dat de lening aan de BNG wordt afgelost, waardoor we minder rente ontvangen. • Activiteit 100.020.010: In 2024 is bij de lasten rekening gehouden met de extra proceskosten voor het afhandelen van WOZ bezwaren bij de baten is rekening gehouden met de afgesproken OZB stijging. Verder stijgen de lasten door hogere uitvoeringskosten. • Activiteit 100.020.020: In 2024 ontvangen we meer algemene uitkering dan in 2023. • Activiteit 100.030.010: In 2023 is de stelpost algemene baten en lasten en onvoorzien zoveel mogelijk verdeeld (zoals prijscompensatie en taakoverdrachten van het rijk) en in het resultaat opgenomen. In 2024 zijn hier lasten geraamd die in de loop van 2024 verdeeld zullen worden.

65

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na bestuursrapportage)

2024 (primitief)

2025

2026

2027

Lasten 100.010.010 We zorgen voor voldoende liquiditeit

-1.095

421

-998

-127

-372

-617

-862

100.010.020 We beheren onze financiële middelen

-95

-157

-170

-158

-158

-158

-158

100.020.010 We innen belastingen

-1.418

-1.315

-1.315

-1.966

-1.766

-1.766

-1.766

-59

-25

-25

-25

-25

-25

-25

100.030.010 Onvoorzien

-3

-3.866

-2.502

-4.779

-4.910

-4.850

-4.993

100.500.010 Loonkosten

-66

-75

-79

-82

-82

-82

-82

100.700.010 Rente en afschrijving

-1

-7

-2

-7

-7

-7

-7

-2.737

-5.024

-5.091

-7.145

-7.321

-7.506

-7.894

100.010.010 We zorgen voor voldoende liquiditeit

1.123

558

1.155

502

179

105

100

100.010.020 We beheren onze financiële middelen

1.502

1.480

2.098

1.480

1.480

1.480

1.480

100.020.010 We innen belastingen

10.359

11.747

11.747

12.783

12.683

12.683

12.683

100.020.020 We ontvangen algemene uitkering

85.111

84.242

87.293

90.447

90.760

82.150

81.022

100.020.030 We betalen vennootschapsbelasting

Totaal Lasten Baten

100.030.010 Onvoorzien

415

88

88

88

88

88

88

Totaal Baten

98.510

98.114

102.381

105.300

105.190

96.506

95.373

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

95.772

93.091

97.290

98.155

97.869

89.001

87.479

Gerealiseerd resultaat

95.772

93.091

97.290

98.155

97.869

89.001

87.479

66

PARAGRAFEN

67

Bedrijfsvoering Berkelland goed georganiseerd! De bedrijfsvoering maakt de dienstverlening aan onze inwoners, ondernemers, instellingen en bestuur mogelijk. We zijn in verbinding met onze in- en externe klant en leveren mooi werk. Werk wat ertoe doet in de samenleving en waar wij trots op zijn. We groeien toe naar een situatie waarin we in control zijn en tegelijkertijd de flexibiliteit hebben om mee te bewegen met de behoeften uit de samenleving. Daarom is het belangrijk dat we de organisatie ondersteunen met de juiste middelen en werkprocessen en werken vanuit een stevig fundament. Een aantal externe en interne ontwikkelingen dragen bij aan het versterken van dit fundament.

Trends en ontwikkelingen De wereld om ons heen verandert snel. De afgelopen periode heeft ons geleerd dat sommige ontwikkelingen zo snel gaan, dat we ze niet kunnen voorzien en dat we daar snel op in moeten spelen. Trends en ontwikkelingen vragen van om een open blik en een flexibele werkwijze. Daarom volgt de bedrijfsvoeringsorganisatie de trends en ontwikkelingen in de samenleving. We merken een toename aan opgaven vanuit het Rijk op gemeentelijk niveau. Als gemeentelijke organisatie hebben we er veel taken bij gekregen. Dit vraagt ook wat van de bedrijfsvoeringsorganisatie en de capaciteit die daarvoor beschikbaar is. Maar ook hebben veel van deze veranderingen gevolgen voor de ICT-organisatie en middelen die hiervoor nodig zijn.

Doorontwikkeling planning en control Een P&C-cyclus die inzicht geeft met sturingsinformatie op niveau van de gemeenteraad, het college en de organisatie. Helder geformuleerde beleidsdoelen, daaruit voortvloeiende prestaties en de benodigde budgetten. Dat blijft onze ambitie. Gestaag blijven we werken aan met name de gedetailleerdere informatie voor college en organisatie. De programma’s zijn in deze begroting beperkt gewijzigd. Als de omstandigheden daar om vragen kan een P&C-product ook incidenteel in opzet gewijzigd worden. We gaan uw raad beter informeren over de cumulatieve effecten van besluiten met budgettaire consequenties op het begrotingssaldo en de reserves. Indien nodig ook tussentijds. Vanzelfsprekend is dit met inbegrip van wijzigingen door tussentijdse rapportages van de gemeenschappelijke regelingen. Ook voor 2024 worden weer een aantal adviezen uit de nog te verschijnen managementletter 2023 geprioriteerd en opgevolgd. Daarnaast wordt in 2024 voor het eerst een rechtmatigheidsverklaring door ons opgesteld.

HRM/personeelsbeleid Wij werken continu aan een HRM-beleid dat passend is voor onze organisatie en de opgaven die we hebben. Hierbij vertalen we ook regelgeving en effecten van de CAO in ons beleid. Maar ook wensen uit het bestuur en de organisatie. Een veilige werkomgeving is hierin een belangrijk punt. Maar ook het inspelen op de ontwikkelingen in de arbeidsmarkt. We hanteren het Strategische personeelsontwikkelplan/Strategische personeelsplanning als instrument om samen met de teams te zorgen dat onze formatie kwalitatief en kwantitatief berekend is op de opgaven die we hebben. In een afzonderlijke notitie zullen we de gemeenteraad meer in detail informeren hoe ons HRM-beleid vorm heeft gekregen en ook nog verder door ontwikkelt.

Integriteit Integere bestuurders en ambtenaren zijn een basisvoorwaarde voor het vertrouwen van inwoners in de lokale overheid. Integriteit is dan een groot goed en daarmee een belangrijk onderwerp in onze organisatie. We vinden het belangrijk dat we een goed werkgever zijn. Er is dan ook aandacht voor een veilige werkomgeving. We vergroten de komende periode het bewustzijn van onze medewerkers over integer handelen en zorgen voor een veilige omgeving waarin 68

grensoverschrijdend gedrag bespreekbaar gemaakt kan worden. Daarnaast is een aantal randvoorwaarden geregeld die bijdragen aan een veilige werkomgeving. Denk hierbij aan trainingen over het agressieprotocol, trainingen over ambtelijk/bestuurlijk samenspel, de livegang van een gemeentelijke incidenten registratie en beschikbaarheid van onze vertrouwenspersonen

Arbeidsmarkt Gegevens van het Centraal Bureau voor Statistiek tonen aan dat we te maken hebben met een gespannen arbeidsmarkt. Met name in de sector openbaar bestuur is er op dit moment sprake van een sterke groei aan banen en de vraag naar medewerkers in de publieke sector is hoog. Dit komt mede door decentralisatie van overheidstaken. Daarnaast neemt het aanbod aan werknemers de komende jaren af. Circa 1,9 miljoen babyboomers verlaten de arbeidsmarkt. Daartegenover treden er slechts 1,6 miljoen nieuwe werknemers tot de arbeidsmarkt toe. Ook binnen onze organisatie is sprake van een toename van het aantal vacatures. In 2017 waren dit nog 33 vacatures per jaar in 2022 waren er 71 vacatures per jaar. In 2023 hebben we tot nu toe 38 vacatures gesteld. In alle domeinen zijn vacatures vaak moeilijk vervulbaar. Toch lukt het, eventueel met inzet van externe partijen en inzet en opleiden van trainees/starters, om het merendeel van de vacatures te vervullen. Aannemelijk is wel dat de schaarste de komende jaren gaat toenemen waardoor vacatures nog moeilijker te vervullen zijn. Onze uitdaging in deze krappe arbeidsmarkt is aan de ene kant om nieuw talent aan te trekken en aan de andere kant te voorkomen dat medewerkers vertrekken. Om dit te realiseren is de projectgroep arbeidsmarkt in het leven geroepen en is opgedeeld in 5 deelprojectgroepen.

Met onze arbeidsmarktcommunicatie willen we laten zien hoe mooi en uitdagend het werken voor de gemeente Berkelland is. Wij bieden moderne en aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden en bieden medewerkers mogelijkheden om een goede werk-privé balans te hebben en te houden. Om beeld te krijgen bij onze arbeidsmarktpositie in termen van arbeidsvoorwaarden gaan wij nader onderzoek doen, zowel in- als extern. Nieuwe medewerkers krijgen een vliegende start in ons introductieprogramma en al voor de eerste werkdag is er contact. Vertrekkende medewerkers laten we met een goed gevoel de organisatie verlaten; zij zijn immers ook onze ambassadeurs. We houden contact met oud medewerkers, ook met medewerkers die de AOW-gerechtigde leeftijd hebben bereikt omdat zij mogelijk nog werkzaamheden voor ons kunnen/willen vervullen. Een deel van het beschikbare budget zal dan ook ingezet worden voor het aantrekken van nieuwe medewerkers door verbetering van onze arbeidsmarktpositie met behulp van interne en externe specialisten arbeidsmarktcommunicatie (recruitment). Daarnaast zetten we in op aantrekkelijk werkgeverschap door medewerkers te boeien en te behouden en kansen te bieden om binnen de organisatie te leren, te ontwikkelen en te bewegen. De adviseur werving en selectie die in mei 2023 gestart is, heeft hierin een belangrijke rol evenals in alles rondom de werving en selectie.

Hybride werken Ons kantoor fungeert steeds meer als ontmoetingsplek: een plek om samen te werken, te cocreëren en creatief te werken. Daarnaast werken we thuis en wordt dit goed ondersteund en mogelijk gemaakt door de regeling hybride werken. Het hybride werken heeft impact op de wijze waarop we (samen)werken, onze werkwijzen en communicatie, maar ook op onze positionering op de arbeidsmarkt. We willen het hybride werken optimaal ondersteunen door te experimenteren met de inrichting van ons kantoor en hierdoor het gewenste gedrag te faciliteren. We werken aan een ge-update handreiking voor medewerkers met daarin duidelijke (gedrags)regels met betrekking tot het hybride werken. Daarnaast passen we in samenspraak met een binnenhuisarchitect onze werkomgeving waar mogelijk aan. Er komt geen grootschalige 69

verbouwing van het gemeentehuis. Er wordt niet 50% hybride gewerkt. Dit betekent dat er geen ruimte ontstaat in het gemeentehuis om te verhuren aan extra (maatschappelijke) partijen.

Privacy en informatieveiligheid Er worden steeds hogere eisen gesteld aan de fysieke beveiliging waardoor de kosten van aanschaf, beheer en onderhoud van hard- en software relatief duurder worden. Onbewust menselijk handelen is echter de belangrijkste bedreiging en een groter risico voor de privacy van inwoners en de veiligheid van informatie dan bewuste en gerichte aanvallen. Naast de beveiligingsmaatregelen in de hard- en software, hebben we daarom ook veel aandacht voor het vergroten van het bewustzijn en de kennis over privacy- en beveiligingsmaatregelen. In 2023 zijn we gestart met een nieuwe bewustzijn- en leervorm voor bestuur, management en medewerkers. In 2024 gaan we daarmee door. Organisatorische en technische maatregelen om informatie te beveiligen werken alleen als zij de noodzakelijke houding en gedrag vertonen.

Interne controle en rechtmatigheid Het is belangrijk dat onze taken op een zorgvuldige en rechtmatige manier worden uitgevoerd. Om onze dienstverlening als organisatie op peil te houden organiseren we jaarlijks interne en externe audits. Dit gebeurt vanuit de financiële invalshoek maar ook vanuit de invalshoeken van processen, juridische kwaliteit en privacybescherming en informatieveiligheid.

Rechtmatigheidsverklaring In het voorjaar van 2024 wordt voor het eerst bij de jaarrekening over 2023 door het college een rechtmatigheidsverklaring afgelegd. Door structureel in te zetten op de interne controle en op de rechtmatigheid die nodig is ter onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording hebben we ons hierop voorbereid. We werken met een intern controleplan gebaseerd op analyse van de belangrijkste risico’s. De in- en externe controle worden in samenwerking met de accountant zo goed mogelijk op elkaar afgestemd. De in gang gezette ontwikkeling op het gebied van de verbijzonderde interne controle en financiële rechtmatigheid zullen wij in 2024 verder uitbouwen.

Integrale kwaliteitszorg In 2024 gaan we door met de samenwerking tussen de interne controle functionarissen en andere disciplines om invulling te geven aan integrale kwaliteitszorg. Juridische kwaliteitszorg, informatieveiligheid en financiële rechtmatigheid zijn hiervan een vast onderdeel. Daarmee willen we een multidisciplinaire bijdrage leveren aan het optimaliseren van de inrichting van de organisatie en de processen zodat onze doelstellingen worden gerealiseerd en gevolgen van risico’s in beeld zijn en worden beperkt. Rechtmatigheid blijft ook hier een belangrijk aandachtspunt.

Fiscale risico's Verwachting is dat eind 2023 begin 2024 de gemeente onder fiscaal horizontaal toezicht gaat vallen. We voldoen dan aan de aangescherpte voorwaarde voor fiscaal horizontaal toezicht. We zullen dit verder optimalieren om zo de beheersing van fiscale processen te verbeteren en risico’s te verminderen.

ICT en informatievoorziening Er zijn veel ontwikkelingen die tegelijkertijd een beroep doen op de informatievoorziening en automatisering. In de uitvoering vragen deze veranderingen strategische kaders en richtlijnen. In de iVisie hebben wij op hoofdlijnen de strategische koers voor de periode 2022-2025 uitgezet met als doel een toekomstbestendige en veilige ICT te garanderen. Zo hebben we bijvoorbeeld bepaald dat we zelf geen ICT ontwikkelen en dat we geen koploper willen zijn, maar wel een

70

slimme volger. We maken gebruik van landelijke overheidsvoorzieningen en stellen de landelijke VNG normen centraal. Op basis van deze visie is een cloudstrategie uitgewerkt en vastgesteld: 'Cloud: begin met het eind in gedachten!' Veel onderdelen van de IT infrastructuur moet komende tijd vervangen worden. Doelstelling daarin is om apparatuur en het beheer daarvan komende jaren volledig naar de cloud te brengen om ontwikkelingen in de maatschappij, bij onszelf en de mark het hoofd te bieden. Er is inmiddels een transitie binnen ICT Berkelland gaande. Van traditioneel beheer naar opdrachtgeverschap. De overgangsperiode brengen extra financiële lasten met zich mee.

Wetgeving Naar verwachting wordt op 1 juli 2024 de Wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (WMEBV) ingevoerd. Met deze wet krijgen inwoners en ondernemers het recht om op digitale wijze zaken te doen met de gemeente. Op grond van de Wet elektronische publicaties moeten vanaf 1 juli 2023 documenten, naast de ter inzage legging op een fysieke locatie, ook elektronisch ter inzage worden gelegd. Dit geldt voor documenten die onderdeel vormen van de procedure op grond van afdeling 3.4 Awb. Dit is inmiddels geïmplementeerd. Met de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen worden de mogelijkheden van volksvertegenwoordigers om de eigen controlerende en kaderstellende rol bij gemeenschappelijke regelingen te versterken aangepast en uitgebreid. Ook wordt de democratische legitimatie van de besluitvorming binnen een dergelijk samenwerkingsverband vergroot. Naar verwachting wordt 1 juli 2024 de Wet aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein (kortweg Wams) ingevoerd. Met deze wet wordt domein overstijgende gegevensdeling in het sociaal domein (o.a. Jeugdwet, Wmo, Participatiewet) mogelijk. Op 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. Met de Omgevingswet wil de overheid de regels voor ruimtelijke ontwikkeling vereenvoudigen en samenvoegen. Hierbij gaat het onder meer om wet- en regelgeving over bouwen, milieu, ruimtelijke ordening en natuur.

Onder de Omgevingswet worden meer vergunningen met de reguliere procedure afgehandeld. Dit kan gevolgen hebben voor het aantal bezwarenprocedures. Waar voorheen rechtstreeks beroep moest worden ingesteld bij de rechtbank, zal straks eerst bezwaar gemaakt moeten worden als men het niet eens is met een besluit. De Gemeentewet wordt gewijzigd waardoor er een uitbreiding van de sluitingsbevoegdheid voor de burgemeester komt ter handhaving van de openbare orde. Doel hiervan is ondermijning aan te pakken en tegen te gaan. Komende jaren (tot 2026) komt er een versnelde invoering van Europese digitale wetgeving. Een digitale transformatie gaat plaatsvinden. Wetgeving op gebied van kunstmatige intelligentie, databeheer, cybersecurity en digitale identiteiten wordt doorgevoerd.

71

Wet open overheid Wettelijk kader De Wet open overheid (Woo) is de opvolger van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). De wet is bedoeld om de overheid transparanter te maken en zo het belang van openbaarheid van publieke informatie voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en economische ontwikkeling beter te dienen. De Woo maakt toegang tot publieke informatie expliciet tot een recht van burgers. De Woo voorziet in een openere overheid dan de Wob. Een belangrijk verschil met de Wob is dat, naast informatieverstrekking op verzoek, gemeenten ook verplicht zelf informatie openbaar moeten maken. Actieve openbaarmaking heet dit in deze wet. De gemeente Berkelland is verplicht 11 informatiecategorieën actief openbaar te maken zodat een burger toegang heeft tot deze informatie. De Woo is op 1 mei 2022 in werking getreden en wordt gefaseerd ingevoerd. De eerste 4 categorieën moet de gemeente Berkelland al actief openbaar maken. In artikel 3.5 van de Woo staat dat in de begroting en de jaarrekening een aparte paragraaf over dit onderwerp wordt opgenomen.

Toelichting In 2024 wordt er op basis van de inventarisatie van het informatiebeheer een plan van aanpak opgesteld. De inventarisatie heeft gevolgen voor welke acties er uitgevoerd moeten worden samen met het vaststellen van een ambitieniveau. De organisatie moet ook verder voorgelicht worden op het moment dat verdere stappen gezet worden in het actief openbaar maken van de verschillende informatiecategorieën.

72

Grondbeleid Wat speelt er? •

•

•

De voorraad beschikbare kavels die de gemeente zelf kan uitgeven is afgelopen jaren afgenomen. Afhankelijk van de specifieke omstandigheden kan het wenselijk zijn om de gebiedsontwikkeling als gemeente te realiseren en daarvoor de benodigde grondposities te verwerven. De betaalbaarheid van (nieuwe) woningen staat door de gestegen bouwkosten en oplopende rente onder druk. Dit heeft ook een drukkend effect op de grondwaarde. Het blijft van belang om bij planontwikkelingen een balans te vinden tussen het gewenste woningbouwprogramma en de economische uitvoerbaarheid. Samen met de regio gemeenten analyseren we het regionale en lokale aanbod van bedrijventerreinen en de verwachte toekomstige vraag naar ruimte om uit te breiden of te verplaatsen. De kwantitatieve en kwalitatieve analyse werken we uit in de actualisatie van het Regionaal Programma Werklocaties (RPW). Dit vormt voor de provincie Gelderland het kader voor het toetsen van ruimtelijke plannen die in een uitbreiding van de bestaande plancapaciteit voorzien. Per 1 januari 2024 treedt de Omgevingswet in werking. We zien daarin ook aanleiding om de kaders voor het gemeentelijk grondbeleid en de uitgangspunten voor kostenverhaal (bij gebiedsontwikkeling door particuliere grondeigenaren en ontwikkelaars) vast te stellen.

We stemmen dit traject af op de Omgevingsvisie, om daarmee in te kunnen spelen op mogelijke bijdragen aan wenselijke ruimtelijke ontwikkelingen.

Wat zijn de kosten? Verwachte resultaten grondexploitaties In de begroting voor het jaar 2024 is het onderdeel grondexploitatie kostenneutraal opgenomen. Een verklaring daarvoor is dat de uitgaven en inkomsten tijdens de looptijd worden gemuteerd op de boekwaarde van de voorraden Bouwgrond in exploitatie. Winsten worden verantwoord naar rato van de voortgang volgens de ‘percentage of completion’ methodiek die door de commissie BBV is voorgeschreven. Verliezen worden genomen zodra deze voorzienbaar zijn. In de begroting is het uitgangspunt dat winsten en verliezen worden toegevoegd of onttrokken aan de bestemmingsreserve grondexploitatie. Deze reserve dient tevens als weerstandsvermogen voor het opvangen van risico’s. Totaal verwachten we op basis van het MPG 2023 voor alle lopende grondexploitaties in 2024 circa € 950.000 uitgaven en € 2.975.000 opbrengsten. Volgens de huidige planningen worden in 2024 een vijftal complexen afgerond. Dat betreffen de woningbouwplannen Garver in Haarlo, Vonderman in Noordijk, Hondelink in Neede, Elbrink-Heure in Borculo en Leusinkbrink Zoomgebied in Ruurlo. Volgens de “percentage of completion” methode bedraagt de verwachte tussentijdse winst op de bouwgronden in exploitatie in 2024 circa € 750.000. De daadwerkelijke exploitatieresultaten zijn sterk afhankelijk van de economische omstandigheden.

De beschikbaarheid van bouwmaterialen en arbeidscapaciteit vormen een aandachtspunt voor de doorlooptijd van plannen. Prijsinflatie en renteontwikkelingen zijn van invloed op investeringsbeslissingen die kopers van woningen en bedrijven maken. Risico’s grondexploitaties De algemene reserve grondexploitaties moet toekomstige tegenvallers op kunnen vangen. Het is daarom belangrijk om een goede inschatting te maken van eventuele risico’s. De hoogte van de reserve grondexploitaties stemmen we daar op af. We hanteren daarbij een minimale ondergrens en een plafond. De gemeente werkt met een methode van risicomanagement om de kans op toekomstige tegenvallers en meevallers zo goed mogelijk te berekenen en in geld uit te drukken. In de analyse hanteren we scenario’s waarbij gerekend wordt met verschillende marktrisico’s en project-specifieke risico’s. De marktrisico’s omvatten kostenstijgingen (inflatie), daling van gronduitgifteprijzen en vertraging van het uitgiftetempo. 73

Reserve grondexploitatie in relatie tot becijferde risico’s De algemene reserve bouwgrondexploitatie bedraagt op 1 januari 2023 € 5.987.000. Het berekende risico ligt, afhankelijk van het scenario, in de bandbreedte van € 800.000 tot € 1.000.000. Het beschikbare weerstandsvermogen kwalificeert als uitstekend.

74

Lokale heffingen Inleiding Deze paragraaf geeft een overzicht van de diverse lokale heffingen en belastingen. Na de algemene uitkering uit het gemeentefonds vormen de lokale heffingen (belastingen, leges en rechten) de belangrijkste inkomstenbronnen van de gemeente. Gemeenten zijn beperkt in de belastingen die ze mogen heffen. Deze zijn limitatief opgesomd in de wet. Naast belastingen heft de gemeente rechten (leges) voor individuele diensten aan haar inwoners. De tarieven van deze rechten dienen zo te worden gesteld dat de opbrengsten de kosten niet te boven gaan. De opbrengsten hebben een directe relatie met de kosten voor de dienstverlening (gebonden heffingen) en zijn daarmee maximaal 100% kostendekkend. In deze paragraaf wordt ingegaan op de kaders, de ontwikkelingen van de verschillende belastingen en heffingen en de consequenties daarvan voor onze inwoners. Verder wordt inzicht gegeven in de kostendekkendheid van een heffing en wordt het kwijtscheldingsbeleid kort toegelicht.

Beleid Voor 2024 hebben we de volgende uitgangspunten gehanteerd voor het berekenen van de tarieven: • De lokale heffingen stijgen in principe niet meer dan met het inflatiepercentage. Voor 2024 hanteren we een inflatiepercentage van 3,1%. • Bij afvalstoffen- en rioolheffing streven wij naar 100% kostendekkendheid. Bij het berekenen van de kostendekkendheid houden we rekening met de directe kosten, de kosten van overhead en btw. Het streven naar 100% kostendekkendheid kan betekenen dat de tarieven met meer dan het inflatiepercentage stijgen.

Geraamde opbrengsten uit lokale heffingen Onderstaand een overzicht van de lokale heffingen. Opbrengsten lokale belastingen, heffingen en retributies (x € 1.000)

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

Onroerende zaakbelastingen

8.991

10.525

10.445

11.191

Afvalstoffenheffingen

2.539

3.162

3.162

3.260

98

Rioolheffing

6.320

7.313

7.313

7.540

227

Begraafrechten

2023 (na bestuursrapportage)

2024 (primitief)

Verschil 2023-2024 746

275

270

270

270

0

1.616

1.389

1.060

1.331

271

Reclamebelasting

209

203

170

203

33

Toeristenbelastingen

378

355

355

368

13

Secretarieleges

535

512

537

501

-36

Marktgelden

58

59

59

59

0

20.921

23.788

23.371

24.723

1.352

Leges omgevingsvergunning

Totaal

Ontwikkeling lastendruk De belastingen en heffingen die inwoners betalen, verschillen per gemeente. Toch bestaat de behoefte om gemeenten te vergelijken. Voor het vergelijk maken we gebruik van de gegevens van de provincie Gelderland. Hierbij wordt de belastingdruk per inwoner vergeleken met de gemiddelde woonlasten van de gemeenten in de provincie. Onder woonlasten wordt verstaan de OZB, riool- en afvalstoffenheffing.

75

2021

2022

2023

2024

Gemiddelde provincie Gelderland

464

472

494

Gemiddelde gemeente Berkelland

447

406

479

488

De gemiddelde woonlasten per inwoner voor het jaar 2024 stijgen ten opzichte van 2023 .

Belastingen De opbrengsten van de algemene belastingen komen ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Dit betekent dat de opbrengsten vrij te besteden zijn. Het gaat om de onroerende zaakbelastingen, toeristenbelasting en reclamebelasting. De opbrengsten uit reclamebelasting worden overgedragen aan het ondernemersfonds. Onroerende zaakbelastingen. Onroerende zaakbelastingen (OZB) zijn de belastingen op de waarde van een woning of bedrijf. De hoogte van de OZB is afhankelijk van de waarde van de onroerende zaak. Voor de gemeente zijn het de belangrijkste vrij besteedbare gemeentelijke belastingen. Sinds 2009 zijn de tarieven van de OZB vastgesteld op een percentage van de waarde van de onroerende zaak. Dit betekent dat de tarieven mee moeten bewegen met de waarde ontwikkeling van de onroerende zaak. Stijgt de waarde dan moeten de tarieven neerwaarts worden bijgesteld om de opbrengst niet meer te laten stijgen dan de inflatiecorrectie. Dit voorkomt dat bij waardestijgingen de eigenaren onevenredig worden belast. Bij waardedaling geldt het omgekeerde. Conform de besluitvorming in de perspectiefnota 2021 stijgt de OZB opbrengst met 6%. Dit is in 2024 voor het laatst. De opbrengst OZB gaat met € 60.000 omhoog vanwege areaal uitbreiding. Rekening houdend met de stijging van de woningwaarde leidt dit tot de volgende voorlopige tarieven voor 2024: Categorie

Tarief 2023

Tarief 2024

Eigenaar woning

0,0970%

0,1028%

Gebruiker niet woning

0,1840%

0,2492%

Eigenaar niet woning

0,2351%

0,1950%

Voor 2024 verwachten we opbrengsten uit onroerende zaakbelastingen van € 11.191.000. Toeristenbelasting Onder de naam ‘toeristenbelasting’ wordt een directe belasting geheven voor het houden van verblijf met overnachting binnen de gemeente tegen een vergoeding. Het tarief bedraagt € 1,25 per persoon per nacht. De te verwachten opbrengst over 2024 is € 368.000. Reclamebelasting Onder de naam ‘reclamebelasting’ wordt een directe belasting geheven over openbare aankondigingen zichtbaar vanaf de openbare weg. We heffen reclamebelasting als dienstverlening voor de ondernemers van Berkelland. De opbrengsten van de reclamebelasting worden na aftrek van onze kosten overgedragen aan het ondernemersfonds. Vanuit dit fonds kunnen ondernemers activiteiten financieren. In 2024 verwachten we € 203.000 over te dragen aan het ondernemersfonds.

Bestemmingsheffingen Bestemmingsheffingen zijn belastingen waarvan de opbrengsten zijn bestemd voor specifieke voorzieningen. Onder deze categorie vallen de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Deze heffingen mogen op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn.

76

Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing is bedoeld om de kosten van afvalinzameling en afvalverwijdering te dekken. Wij streven naar 100% kostendekking bij de afvalstoffenheffing. Voor 2024 hebben we de begrote opbrengsten (afvalstoffenheffing) alleen aangepast met het inflatiepercentage. De begrote opbrengsten zijn lager dan de begrote lasten. Het kostendekkingspercentage is 90%. Het verschil (tekort) wordt onttrokken aan de egalisatiereserve afval. Daarmee is de dekking weer 100%. De totale begroting bij de afvalstoffenheffing is als volgt opgebouwd: 2023 (vastgesteld) Taakveld Afval lasten Taakveld Afval baten Netto lasten taakveld Afval

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=d51e6919-5034-4f63-b3bf-c8206e3792d4