CConstaterende datBerkelland
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2024

Raadsvergadering 31 oktober 2023, gemeente BerkellandBij agendapunt: Besluitvorming over Programmabegroting 202436.649 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Bijvoorbeeld door informatie-uitwisseling met de klankbordgroep duurzaamheid van de gemeenteraad. Daarnaast is het dialoogplatform 27

energietransitie ons structurele instrument dat dient als adviesorgaan aan college. Tenslotte, zetten wij in op een toekomst waar iedereen kennis heeft over de energietransitie en duurzaamheid door middel van een lesprogramma dat we beschikbaar stellen aan de Berkellandse basisscholen. We onderzoeken slimme oplossingen die de door netcongestie beperkte vestigingsmogelijkheden voor bedrijven op de bedrijventerreinen verruimen. (040.010.090) Mogelijke oplossingen zijn energieopslag, en het slim koppelen van energievraag en -aanbod. Het mede mogelijk maken van innovatie in de energietransitie in onze gemeente is nodig voor een fijne leefomgeving en een goed vestigingsklimaat. De gemeente kan dit soort initiatieven ondersteunen, bijvoorbeeld met ambtelijke capaciteit. We werken samen met Liander aan slimme oplossingen voor netcongestie en lobbyen dat Berkelland een hoge prioriteit krijgt . We gaan aan de slag met de transitievisie warmte/koude. (040.010.100) Door vooruitgang in technologie is er steeds meer mogelijk voor groot- en kleinschalige collectieve warmte- en koudenetten. In voorbereiding van de herijking van de transitievisie warmte onderzoeken wij de mogelijkheden tot het opzetten van collectieve oplossingen voor zowel warmte als koude. De haalbaarheid hiervan is onzeker en onderzoeken we verder.

Hiervoor is duidelijkheid nodig vanuit Den Haag via de Wet collectieve warmte en Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie. We ontwikkelen een formule voor lokaal eigenaarschap van grootschalige opwek. (040.010.010) Wij hebben in de RES Achterhoek de afspraak om richting 2030 de Berkellandse opgave voor wind en zon te volbrengen. Lokaal eigenaarschap vinden wij hierbij belangrijk; voor draagvlak, acceptatie en om de opbrengsten lokaal te houden. Berkelland streeft naar zoveel mogelijk lokaal eigendom, het liefst 100%. Wij willen dat de ontwikkeling, zeggenschap en opbrengsten in handen is van lokale partijen en inwoners. Daarom onderzoeken wij verschillende strategieën om lokaal eigenaarschap, eigendom en financiële voordelen voor onze inwoners te realiseren. Een mogelijkheid kan zijn dat de gemeente (mede-)investeert in een windpark en/of zonnepark of hier zelf het initiatief toe neemt. Dat kan op verschillende manieren invulling krijgen. Voorafgaand onderzoeken wij wat de gemeentelijke rol bij verschillende varianten zou kunnen zijn. De uitkomsten leggen wij voor aan de raad.

Speerpunt Verduurzaming bedrijven. (040.020) Wat willen we bereiken? • Wij stimuleren een toekomstbestendig bedrijfsleven. • Door vermindering van aardgasverbruik stoten we minder CO2 uit.

Wat gaan we daarvoor doen? We zetten in op informatievoorziening en advies om bedrijven te helpen de juiste keuzes te maken in de verduurzaming. (040.020.024) We faciliteren het opzetten van een energie expertisecentrum. Deze dienstverlenende organisatie is verantwoordelijk voor de ondersteuning van bedrijven in de verduurzaming.

28

We stimuleren het nemen van concrete energiemaatregelen door het beschikbaar stellen van DOE-scans. (040.020.024) Voor bedrijven en organisaties willen we een vervolg op 'Zonnige bedrijvendaken' en ‘Achterhoek onderneemt duurzaam’. In het regionale project ‘Expertisecentrum energietransitie’ krijgt dit verder vorm.

We bieden gunstige financiële producten (leningen) aan om verduurzaming voor iedereen mogelijk te maken. (040.060.023) We gaan door met het aanbieden van leningen aan bedrijven tegen een gunstige rente via het Stimuleringsfonds volkshuisvesting.

We zorgen ervoor dat de Omgevingsdienst bedrijven controleert. We willen onze bedrijven positief benaderen door hen te adviseren en te stimuleren. Maar we zien ook een groep die daarmee niet in beweging komt. De Omgevingsdienst Achterhoek hebben we de opdracht gegeven om toezicht te houden op het nemen van de verplichte maatregelen bij bedrijven. Eerst door te informeren, maar als het moet ook via handhaving.

Speerpunt Gemeente als voorbeeld in de energietransitie. (040.030) Wat willen we bereiken? • Berkelland wil bewust, aantoonbaar en zichtbaar verduurzamen, zowel in beleid als met haar eigen bedrijfsvoering. • Aanjaag en bewustwordingsrol binnen de organisatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Wij adviseren over verduurzamingsmogelijkheden voor het gebouwbeheerplan en de eigen bedrijfsvoering. (040.030.020)

Wij voeren de reductiemaatregelen uit vanuit de CO2 prestatieladder en monitoren deze. (040.030.030) Denk hierbij aan: energiecontract/zelfleveringsmodel, verduurzamen ingekochte brandstoffen, duurzamer woon-werkverkeer, duurzamer zakelijk verkeer, duurzaam inkopen, versneld vervangen openbare verlichting door led, verduurzamen gemeentelijk vastgoed. Om dit voort te zetten, zetten wij een duurzaamheidscoördinator in.

We stappen over naar een energieleverancier die levert vanuit lokale en duurzame energiebronnen. (040.030.010) Vanuit het meegegeven kaders (motie 19.08) hebben wij de opdracht gekregen energie af te nemen die in Berkelland duurzaam wordt opgewekt. Zelf energie opwekken als gemeente met eigen bronnen is daarbij het streven, hierin willen wij ook overwegen om zelf te investeren.

29

Speerpunt Verduurzaming maatschappelijke instellingen. (040.040) Wat willen we bereiken? • Wij willen een toekomstbestendig verenigingsleven stimuleren. • Door vermindering van aardgasverbruik stoten we minder CO2 uit.

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen maatschappelijke instellingen en sportvereniging bij de verduurzaming van de eigen accommodatie door middel van procesbegeleiding. (040.040.010) Door middel van procesbegeleiding zorgen we ervoor dat maatschappelijke instellingen worden voorzien van expertise op het vlak van duurzaamheid.

We bieden gunstige financiële producten aan om verduurzaming voor iedereen mogelijk te maken. (040.020.020) We gaan door met het aanbieden van duurzaamheidsleningen aan bedrijven via het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting.

We gaan door met de subsidieregeling maatschappelijke initiatieven. (040.040.040) We stimuleren het nemen van concrete energiemaatregelingen die bijdragen aan de verduurzaming van de accommodaties van maatschappelijke instellingen en sportverenigingen via de subsidie maatschappelijke instellingen.

Speerpunt Regionale samenwerking in de Achterhoek. (040.050) Wat willen we bereiken? • Maximale bijdrage aan de regionale doelstelling van 0,35 TWh zon-op-dak. • Akkoord van Groenlo/RES.

Wat gaan we daarvoor doen? We werken met andere overheden aan de regionale energiestrategie. (040.050.020) De afspraken in de RES Achterhoek 1.0 zijn voor ons het kader waar we ons aan conformeren, qua opwek en zoekgebieden. Dit wordt in Berkelland verder ingevuld via de herijking van RODE. In de Achterhoek werken we aan verdere concretisering van de RES-doelen met de RES Achterhoek 2.0 (deadline juli 2023).

Speerpunt Verduurzaming woningen. (040.060) Wat willen we bereiken? • Wij willen energieverbruik betaalbaar houden voor onze inwoners. • Door vermindering van aardgasverbruik stoten we minder CO2 uit.

30

Wat gaan we daarvoor doen? We informeren inwoners bij het maken van de juiste keuzes in de verduurzaming van woningen. (040.060.050) We maken huiseigenaren bewust van de urgentie van verduurzaming, informeren hen over de mogelijkheden, en ondersteunen ze bij het nemen van maatregelen. We versterken de bestaande aanpakken zoals de coaching via het energieloket, en faciliteren het opzetten van lokale energiemarkten en avonden.

We ondersteunen inwoners door de inzet van financieel- en energie advies. (040.060.030) We bieden inwoners maatwerkadvies dat aansluit op hun persoonlijke situatie zodat zij de optimale keuzes kunnen maken. We monitoren actief en leren van de voortgang van onze dienstverlening. Daarnaast gaan we adviestrajecten die op dit moment nog tijdelijk worden aangeboden, zoals bijvoorbeeld bespaarhulp aan hHuis, structureel opnemen als onderdeel van ons programma. We bieden gunstige financiële producten (leningen) aan om verduurzaming voor iedereen mogelijk te maken. (040.060.023) We gaan door met het aanbieden van leningen aan bedrijven tegen een gunstige rente via het Stimuleringsfonds volkshuisvesting.

We stimuleren het nemen van concrete energiemaatregelen door de uitgifte van subsidies (040.060.020) Eigenaren van woningen zijn pas bereid om te investeren in verduurzaming als dit op een redelijke termijn wordt terugverdiend. Financiële prikkels zijn dus zeer effectief. Centraal in dit aanbod staat de laagdrempelige subsidie ‘Berkelland Bespaart’. Gelden die beschikbaar komen voor de uit Rijksbeleid uit te voeren (bv. lokale aanpak isolatie en energiearmoede) zetten we zoveel mogelijk in om aan te sluiten bij structureel geborgd regelingen. ‘Stapelen’ met de landelijke subsidieregeling voor isolatie is mogelijk.

Speerpunt Grootschalige Opwek en Energie infrastructuur (040.070) Wat willen we bereiken? • Maximale bijdrage aan de regionale doelstelling van 0,35 TWh zon-op-dak. • Handhaven van het max van 12 vergunningen voor zonneparken. • Wind.

Wat gaan we daarvoor doen? We stellen het herijkte RODE (Ruimtelijke Ordening en Duurzame Energie) beleidskader vast en begeleiden initiatiefnemers voor energie opwek. (040.070.010) Het RODE-beleid draagt bij aan het realiseren van grootschalige opwekinitiatieven, landschappelijk ingepast en met (financiële) participatie van omwonenden. We stimuleren vooral zon op dak, dit zien we als beste optie voor grootschalige energieopwekking. De gezondheid van onze inwoners en onze leefomgeving zijn voor ons belangrijk. Totdat het RODE-beleid is aangepast, werken we niet mee aan initiatieven voor windmolens. Er komen geen nieuwe grootschalige zonneparken op landbouwgrond meer bij.

31

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • De verschillen groter dan € 250.000 zijn het gevolg van projectbudgetten. Bij de jaarrekening 2023 zal het restant van het budget van 2023 worden overgezet naar 2024. Toelichting opbouw tabel en lege velden • De begroting ondergaat van 2023 naar 2024 structurele wijzigingen. Dit is ingegeven door zowel een kwantitatieve en kwalitatieve verandering in de opgave. • Kwantitatief want er vindt schaalvergroting plaats doordat de gemeente Rijks duurzaamheidsbeleid gaat uitvoeren wanneer het Rijk zelf niet de capaciteit heeft. • Kwalitatief want de werkwijze van het opgaveteam verandert. Dit komt doordat wij de door het Rijk voorgestelde koerswijziging volgen die voorstelt ruimte te creëren om te leren wat werkt. • Dit komt naar voren door een tweedelige programmastructuur. • Ten eerste, een continue/structurele lijn die bestaat uit speerpunten ingevuld door regelingen en verordeningen die zijn bewezen. • Ten tweede, de ontwikkelagenda waarbinnen nieuwe activiteiten worden getest. • Proeven en tests die succesvol zijn kunnen in de toekomst aan de continue/structurele lijn worden toegevoegd. • In het aankomend beleidsdocument de Energie Uitvoeringsagenda (EUP) zal deze koers in meer detail worden toegelicht. • Op veel plekken in onderstaande tabel staan nog geen cijfers.

Dit heeft als reden dat de kosten voor deze producten uit ambtelijke uren bestaan. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na bestuursrapportage)

2024 (primitief)

2025

2026

2027

Lasten 040.010.010 grootschalige opwek

-119

0

0

0

0

0

0

040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD

0

0

0

-813

-820

0

0

040.020.010 EUP: ambitie wonen

-10

0

0

0

0

0

0

040.020.020 EUP: ambitie bedrijven

-57

0

-806

0

0

0

0

040.020.030 EUP: ambitie maatschappelijke bedrijven

-29

0

0

0

0

0

0

040.020.040 EUP: ambitie communicatie en bewustwording

-70

0

0

0

0

0

0

040.020.050 Transitiewarmte

-14

0

0

0

0

0

0

040.020.070 We werken met andere overheden aan de regionale energiestrategie

-43

0

0

0

0

0

0

040.020.090 We stellen een plan van aanpak energiearmoede op en voeren deze uit

-44

0

-1.636

0

0

0

0

040.020.100 We zetten in op voorlichtingscampagnes en coaches

-118

-905

-1.112

0

0

0

0

32

040.020.110 We stimuleren het nemen van concrete energiemaatregelen met "Berkelland bespaart" en (SVN) leningen

-184

-800

-800

0

0

0

0

040.030.020 G. Verduurzaming eigen vastgoed

-84

-65

-65

-65

0

0

0

040.060.030 B. Adviseren Wonen (KVH)

0

0

0

-105

-105

-105

-105

040.500.010 Loonkosten

-175

-201

-211

-219

-219

-219

-219

-7

-7

-7

-7

-7

-7

-7

-956

-1.978

-4.637

-1.209

-1.152

-331

-331

040.010.050 A. Extra uitvoeringsmiddelen ETD

0

0

0

813

820

0

0

040.020.020 EUP: ambitie bedrijven

40

0

806

0

0

0

0

040.020.090 We stellen een plan van aanpak energiearmoede op en voeren deze uit

44

0

1.223

0

0

0

0

040.020.100 We zetten in op voorlichtingscampagnes en coaches

22

0

207

0

0

0

0

040.700.010 Rente en afschrijving Totaal Lasten Baten

Totaal Baten

106

0

2.236

813

820

0

0

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-849

-1.978

-2.401

-396

-331

-331

-331

040.710.010 Reserves

660

0

0

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

660

0

0

0

0

0

0

Mutaties reserves

660

0

0

0

0

0

0

Gerealiseerd resultaat

-190

-1.978

-2.401

-396

-331

-331

-331

Onttrekkingen

Beleidskaders die de raad heeft vastgesteld • • • •

EUP 2019-2022 RODE beleidskader Motie M19-08 eigen gemeentelijk initiatief grootschalige opwek energie Plan van aanpak uitvoering motie M19-08

33

EEN TOEKOMSTBESTENDIG SOCIAAL DOMEIN Wat speelt er? In onze visie staat centraal dat we hulp en ondersteuning bieden aan wie dat écht nodig heeft. Dit is leidend in de opgave om hulp en ondersteuning nu en in de toekomst betaalbaar en beschikbaar te houden. De krapte op de arbeidsmarkt en de toename van kosten in het sociaal domein stellen ons voor een grote uitdaging. Landelijk en lokaal is van belang dat er wordt ingezet op een gedrags- en cultuurverandering, waarin we als overheid minder overnemen van wat inwoners zelf kunnen en waarin we geen medische/professionele inzet leveren wanneer dit niet noodzakelijk is. De huidige uitgangspunten in het sociaal domein blijven onverminderd van kracht: positieve gezondheid, normaliseren, de-medicaliseren en werken vanuit de bedoeling.

Speerpunt Gelijke kansen en toegankelijkheid. (050.010) Wat willen we bereiken? We zorgen voor optimale afstemming tussen regelingen vanuit verschillende wetten en zorgen dat we toegankelijk zijn. We stimuleren inwoners de regie over hun leven en gezondheid te houden of te herwinnen als dat nodig is. In plaats van voor iedere afwijking van het ‘normale’ een aparte (en veelal duurdere) oplossing te bedenken, willen we naar een inclusieve samenleving waarin dat niet nodig is. We willen dat nieuwkomers, zowel mensen die inburgeren als vluchtelingen uit de regio van oorsprong (zoals nu de ontheemden uit Oekraïne), zo goed mogelijk ondersteund worden in onze gemeente.

Wat gaan we daarvoor doen? Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering. (050.010.020) We zorgen voor een goede uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. Gemeenten zijn met deze wet verantwoordelijk voor een passend inburgeringsstelsel en de werkwijze die we hiervoor hebben ingezet moeten we borgen. Deze werkwijze bestaat uit een professionele en vrijwillige pijler, die er samen voor moeten zorgen dat de inburgeraar zich welkom voelt in de gemeente. ?We bereiden ons voor op de Spreidingswet en de taken die we daarvoor krijgen in opvang voor andere nieuwkomers, zoals asielzoekers/AMV’ers. We dragen zorg voor vluchtelingen uit de regio. De oorlog in Oekraïne maakt dat we verantwoordelijk zijn voor de opvang van vluchtelingen uit onze regio. Deze opvang bedden we in binnen ons reguliere beleid en we spelen daarbij in op actuele ontwikkelingen vanuit het rijk.

We ondersteunen nieuwkomers binnen een brede sociale basis. (050.010.010) Vanuit het opgaveteam nieuwkomers voeren we integraal beleid voor de verschillende groepen waarin alle nieuwkomers optimale kansen krijgen. De algemene voorzieningen gericht op inburgeraars zetten we structureel op de kaart. We kijken samen met onze vrijwilligers (maatjes), sleutelpersonen en cultuurverbinders hoe zij een bijdrage kunnen leveren aan de nieuwe integrale aanpak van inburgering, integratie en participatie van vluchtelingen.

34

Wij richten ons op toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie. (050.010.030) Wij zetten ons in voor kansengelijkheid. We bouwen verder aan onze lokale/regionale coalitie Kansrijke Start. De eerste 1000 dagen van een kind (- 9 maanden tot ± 2,5 jaar) zijn cruciaal voor de ontwikkeling van een kind. We voeren onze Lokale Inclusie Agenda uit, waarin we ons richten op de speerpunten gender en seksuele oriëntatie, inclusief onderwijs en laaggeletterdheid. Het inclusief onderwijs werken we uit in een visie en brengen we tot uiting in ons beleid. We geven toegankelijkheid op verschillende manieren een impuls. Ten eerste geven we cliëntondersteuning een nieuwe vorm, waardoor deze levensbreed, lokaal en laagdrempelig kan worden ingezet, zo mogelijk met inzet van ervaringsdeskundigen. Ten tweede zorgen we voor toegankelijke informatie, onder andere via de Berkellandwijzer en aandacht voor de communicatie bij nieuw beleid. Ten derde pakken we binnen de regio Achterhoek gezamenlijk laaggeletterdheid aan.

Speerpunt Een sterke sociale basis gericht op preventie en gezondheid. (050.020) Wat willen we bereiken? Het huidige systeem van hulp en ondersteuning loopt vast. Zorgvragen nemen toe, de beroepsbevolking neemt af, de druk op mantelzorger en vrijwilligers wordt groter en de wachtlijsten nemen toe. Ook financieel is het systeem onhoudbaar. We kunnen niet alles met (meer) ondersteuning oplossen en dit is ook niet nodig, omdat we inzetten op zelf- en samenredzaamheid van inwoners. Dat vraagt om een sterke sociale basis van betrokken inwoners, vitale kernen en een goede infrastructuur aan algemene voorzieningen. Een basis die essentieel is voor inwoners waar sprake is van inclusie, cohesie, empowerment en economische zekerheid.

Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers. (050.020.010) • • • •

We benutten, ondersteunen en coördineren de inzet van mensen die in Berkelland maatschappelijk betrokken en actief zijn. De netwerkcoördinator mantelzorgers en vrijwilligers draagt bij aan onze ambities om een samenhangend mantelzorgbeleid te voeren en om vrijwilligersorganisaties structureel met elkaar te verbinden. Met de training depressiepreventie bieden we een passend ondersteuningsaanbod om langdurige fysieke en mentale belasting bij mantelzorgers te voorkomen. De informatie over en de toegang tot vervangende zorg voor mantelzorgers is ingewikkeld. Met de online wegwijzer van Mantelzorg.nl bieden we ondersteuning en duidelijkheid.

We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners. (050.020.030) Met een integrale benadering (samenhang tussen alle domeinen) vanuit welzijn, sport, cultuur, preventie, participatie, wonen en gezondheid komt er een verschuiving van aandacht voor zorg en ziekten naar gedrag en gezondheid. We doen dit met inwoners, maatschappelijke organisaties in de formele en informele sociale basis, de gecontracteerde zorgaanbieders en de 1e lijn zorg (fysiotherapeuten, huisartsen, maatschappelijk werk en wijkverpleegkundigen). Als gemeente nemen we daarin verschillende rollen: we faciliteren, verbinden, stimuleren, zijn initiatiefnemer en soms aanjager. Dit vertaalt zich concreet in de volgende punten: • We rollen de methodiek positieve gezondheid verder uit. • We rollen welzijn op recept verder uit naar fysiotherapeuten en wijkverpleegkundigen en zetten sport en cultuur in voor preventie.

35

• •

• • •

We zijn zichtbaar, dichtbij en laagdrempelig bereikbaar in de kernen en zoeken locaties die een sociaal-culturele functie hebben en die bijdragen aan de sociale cohesie en inclusie. We zien dat steeds meer (kwetsbare) inwoners zelfstandig blijven wonen. Om dit te faciliteren streven we ernaar om ondersteuning zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving van de inwoner te organiseren. We gaan het maatschappelijk debat aan over de toekomst op de onderwerpen; eerder denken over later, vitaal ouder worden, oud maar niet óut', passend wonen en passende zorg en ondersteuning op het juiste moment. We doen dit samen met de seniorenvrijwilligers. We zoeken de verbinding met inwonersinitiatieven. Daarnaast gaan we tussenvormen in wonen onderzoeken (zie programma een passende woning). We onderzoeken mogelijkheden voor collectieve voorzieningen voor thuiswonende inwoners met beginnende vorm van dementie. We sluiten aan bij de coalitie Eén tegen eenzaamheid.

We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd. (050.020.020) We willen dat kinderen en jongeren gezond en veilig kunnen opgroeien, hun talenten optimaal kunnen ontwikkelen en een gezonde leefstijl hebben. Dit zijn de 3 preventieve doelstellingen voor jeugd, zoals in december 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. De omgeving van een kind is hierin bepalend. Daarom wakkeren we de dialoog tussen ouders, verzorgers, kinderopvang, onderwijs en huisartsen verder aan over hoe wij kinderen optimaal tot hun recht kunnen laten komen. We moeten problematiek niet onderschatten, maar we willen er ook voor waken dat we kinderen isoleren met een stempel ‘abnormaal gedrag’. Voormekaar schoolt zich in positieve gezondheid en in de 5 principes van normaliserend werken. Dit omgevingsbewustzijn geven we ook vorm in de publieke ruimte: we maken ontmoeting tussen ouders en hun bredere netwerk mogelijk door bij werkzaamheden hier oog voor te hebben. Zo brengen we de gewenste cultuurverandering van normaliseren verder. De focus ligt verderop de volgende activiteiten: • Vanuit het Preventie Platform Jeugd bieden we laagdrempelige trainingen, cursussen en bijeenkomsten aan voor kinderen, ouders, opvoeders en professionals. • We versterken de Jimmy’s. Want Jimmy’s is voor en door alle Berkellandse jongeren om zichzelf te ontplooien en iets voor een ander te betekenen.

En het jongerenwerk bewijst zich in de kernen als een belangrijke partner om jongeren op het goede spoor te houden of daarheen te begeleiden. • Humanitas zet vrijwilligers in bij het (herstellen van) het contact tussen kind(eren) en de uitwonende ouder na een scheiding. Dit is belangrijk voor een evenwichtige ontwikkeling en het welzijn van het kind. We gaan meer van deze trajecten financieren. • Om een gezonde leefstijl van leerlingen te bevorderen, maken we jaarlijks voor scholen het preventief aanbod inzichtelijk. • Met de POH jeugd in de huisartspraktijk zorgen we voor laagdrempelige ondersteuning voor jongeren die zich met psychische klachten bij de huisarts melden. In 2 kernen zijn POH’s jeugd actief. We versterken deze beweging door een vaste contactpersoon van Voormekaar te koppelen aan de huisartsen. • We zetten tijdelijk praktische opvoedondersteuning in bij gezinnen ter voorkoming van grotere problemen. De thuisbegeleiders van Yunio voeren dit uit. In 2024 evalueren we dit.

Speerpunt Uitvoering van de WMO. (050.030) Wat willen we bereiken? We willen dat inwoners geholpen worden met kwalitatief goede en effectieve ondersteuning, die ook op langere termijn- betaalbaar is. Vanaf 1 juli 2022 werken we met de huidige aanbesteding voor Wmo en jeugd. De samenwerking met zorgaanbieders en een nieuw zorglandschap 36

bestendigen we. Bij de implementatie van deze aanbesteding zetten we centraal hoe we zorgen dat het zorglandschap dekkend is. We zullen de komende jaren te maken hebben met kinderziekten van deze inkoop. Hier sturen we actief op bij. We verwachten in 2026 een wijziging in landelijke wetgeving voor de eigen bijdrage, die inwoners betalen. Het huidige inkomensonafhankelijke abonnementstarief heeft gezorgd voor een grote toename van zorggebruik bij huishoudelijke ondersteuning. De voorgenomen wijziging maakt het mogelijk dat per 2026 een vorm van inkomensafhankelijke eigen bijdrage gevraagd kan worden voor de hulp bij het huishouden.

Wat gaan we daarvoor doen? We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer. (050.030.020) De provincie Gelderland heeft de subsidie op het Wmo-vervoer afgebouwd. Daarnaast is er ook een sterke relatie tussen het Wmo-vervoer en inclusie en duurzaamheid. Het nieuwe vervoerconcept moet borgen dat vervoer beschikbaar blijft voor iedereen die het nodig heeft. We onderzoeken regionaal welke maatregelen het beste aansluiten bij onze visie, zoals het stimuleren van het gebruik van openbaar vervoer en vrijwilligersvervoer, tarieven meer kostendekkend maken en de keuze van vervoer meer afstemmen op de mogelijkheden van de reiziger. We verbinden waar nodig zorg, wonen en veiligheid voor passende ondersteuning van inwoners. (050.030.030) Voor de komende jaren zien we een nieuwe ontwikkeling op ons afkomen: de doordecentralisatie van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hierbij komt de verantwoordelijkheid voor deze inwoners bij ons als lokale gemeente te liggen. Uitgangspunt bij deze opgave is dat mensen met een psychische kwetsbaarheid een zo normaal mogelijk leven moeten kunnen leiden, waarbij ondersteuning zoveel mogelijk in een eigen gekozen leefomgeving wordt geboden. Dit betekent dat zij veel meer (zelfstandig) wonen in een wijk en veel minder in een instelling voor beschermd wonen.

Daarnaast zien we dat een grote groep inwoners vanuit beschermd wonen doorgestroomd zijn naar de Wlz. Het Rijk treft maatregelen om deze instroom te beperken. We gaan met de volgende acties aan de slag: • De voorzieningen in de sociale basis (waaronder de dorpskamer) worden doorontwikkeld. We onderzoeken alternatieve woonoplossingen en zorgen voor geschikte woningen • We geven uitvoering aan de maatregelen die het Rijk stelt om de instroom richting de Wlz te beperken. Wij bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning indien zij niet op eigen kracht en/of met hulp van hun omgeving voldoende zelfredzaam zijn of kunnen participeren in de samenleving. (050.030.010) We zien dat steeds meer inwoners met een Wlz-indicatie zelfstandig blijven wonen. Hierdoor verwachten we een toename van indicaties voor hulpmiddelen voor inwoners met een Wlzindicatie. Dit vergroot de druk op de Wmo, zowel op het personeel als op het budget. We kijken bij de inzet van ondersteuning eerst naar oplossingen en mogelijkheden dichtbij huis in de vorm van voorliggende en/of algemene voorzieningen en met behulp van het sociale netwerk. Daar waar het echt niet kan, bieden we passende ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening (hulp-op-maat). Inwoners kunnen daarbij gebruikmaken van ingekochte ondersteuning (zorg in natura) of zij kopen de ondersteuning zelf in (persoonsgebonden budget).

We gaan met de volgende acties aan de slag: • We bouwen herstelgerichte ondersteuning verder uit. • We gaan inwoners meer wijzen op de mogelijkheden van fondsenwerving als alternatieve financiering voor hulpmiddelen als financiering vanuit de Wmo niet passend is. • We gaan onderzoeken hoe we hulpmiddelen meer collectief kunnen inzetten bij inwoners met Wlz-indicatie. 37

Speerpunt Uitvoering van de Jeugdwet. (050.040) Wat willen we bereiken? We blijven werken aan de 3 doelstellingen die betrekking hebben op jongeren die jeugdhulp nodig hebben (vastgesteld door de gemeenteraad, december 2021): • Zoveel mogelijk jongeren met jeugdhulp wonen ‘zo thuis mogelijk’. • Alle jongeren met jeugdhulp (inclusief jeugdbescherming) krijgen de juiste zorg op de juiste plek. • Alle jongeren vanaf 16 jaar met jeugdhulp hebben perspectief op werk, onderwijs, eigen woonruimte, relatie.

Wat gaan we daarvoor doen? Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente. (050.040.030) Gezamenlijk met de Achterhoekse gemeenten en Arriva onderzoeken we hoe we jongeren kunnen helpen om zelfstandig te kunnen reizen in plaats van met leerlingenvervoer.

Wij bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp. (050.040.010) •

• •

•

We sturen op de beschikbaarheid en kwaliteit van zorg en ondersteuning binnen de Jeugdwet en Wmo door deelname aan de regionale accountteams. We gaan aan de slag met de uitkomsten van de evaluatie van de inkoop van eind 2023. Met de huidige kosten en de rijksmiddelen is het stelsel financieel onhoudbaar. We sturen daar waar mogelijk op de kosten. In bovenregionaal verband verwerven we de essentiële jeugdhulpfuncties. De landelijke hervormingsagenda jeugd is vastgesteld in 2023. Dit betekent dat er voor de Jeugdwet een scherper kader komt waar we als gemeente verantwoordelijk voor zijn en hoe we inkopen. Het vergt nog nieuwe landelijke wetgeving, maar duidelijk is dat het Voormekaar team een grotere rol krijgt. De maatschappelijke dialoog over wat we normaal vinden krijgt een landelijke impuls en er zal een groter beroep gedaan worden op de eigen kracht van jongeren en gezinnen. Dit past bij de door ons reeds ingeslagen weg. We stellen om ons hierop voor te bereiden een implementatieplan Hervormingsagenda Jeugd op. Daarbij maken we gebruik van een landelijk ondersteuningsprogramma van de VNG. We geven met het regulier onderwijs invulling aan de collectieve onderwijs-jeugdhulp arrangementen.

Wij verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners voor het veilig en ‘zo thuis mogelijk’ opgroeien van onze jeugd. (050.040.020) • •

We zetten het regieoverleg jongeren Berkelland voort met politie, Boa’s, onderwijs, leerplicht, Voormekaar, jongerenwerk en zorg. We leggen de verbinding met de Woonzorgstrategie om doorstroom naar zelfstandige woonruimte te realiseren voor 18-jarigen die in een pleeggezin, gezinshuis of residentiële jeugdinstelling wonen.

38

Speerpunt Een robuuste uitvoering en toegang. (050.500) Wat willen we bereiken? Voormekaar staat voor een robuuste toegang waarin de dienstverlening aansluit bij nieuwe ontwikkelingen. Onze Voormekaar teams zijn de kern van de uitvoering van de Wmo, de Jeugdwet, de Wet op schuldhulpverlening, de leerplichtwet, leerlingenvervoer en een deel van de P-wet.

Wat gaan we daarvoor doen? Voormekaar staat voor een robuuste toegang waarin de dienstverlening aansluit bij nieuwe ontwikkelingen. De afgelopen jaren is Voormekaar uitgegroeid tot een stevige partner in de toegang en dienstverlening van het sociaal domein. Als accenten voor de komende periode zien we: • Evaluatie en doorontwikkeling opgaveteam zorg en veiligheid; o Expertiseschil inrichten, inzet van specialistische kennis van buitenaf. o Voorbereiden op toekomstscenario kind en gezin (2026) • De ontwikkeling van de lichte hulpverlening, • De huidige aanbesteding jeugd en Wmo blijft vragen om via ‘actieve casusregie’ (hoe we als gemeente zorg toewijzen en hier verder bij betrokken zijn) te blijven sturen op resultaten en waar mogelijk ook op doorlooptijden. • Datagedreven werken en de business intelligence-tool (BI-tool) gebruiken om het werk effectiever te doen. • Sinds 2023 doen we een pilot voor arbeidsmatige dagbesteding. We willen de toeleiding tot deze pilot verbeteren. We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners. We gaan aan de slag met de cliëntervaringsonderzoeken (continu). We bekijken de mogelijkheid om ook kwalitatief onderzoek uit te voeren naar de ervaringen van onze inwoners. Wij versterken onze regionale samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert. De regionale samenwerking is binnen het sociaal domein van groot belang.

Samen met de andere Achterhoekse gemeente zijn we een stevige gesprekspartner voor zorgaanbieders en andere samenwerkingsrelaties. Daarin werken we samen waarin dit van meerwaarde is, maar kiezen we voor lokale inkleuring wanneer dat beter past. Voorbeelden van deze regionale samenwerking zijn het meldpunt niet-acute zorg en de inzet van zorg in natura. Om te komen tot een robuuste samenwerking evalueren de governancestructuur en geven we deze regionaal opnieuw vorm.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 050.010.020: Bij de jaarrekening 2022 is een gedeelte van project reserve inburgering overgezet naar 2023. • Activiteit 050.010.050: In 2023 was er sprake van eenmalige lasten en baten voor de opvang van vluchtelingen uit de Oekraïne. Vanaf februari 2024 zullen de kosten voor deze groep onder inburgering vallen. • Activiteit 050.020.020 (baten): in 2022 is er sprake van inzet van incidentele middelen NPO (Nationaal Programma Onderwijs), het preventieakkoord en spectrum 39

•

•

• •

Activiteit 050.030.010: In 2024 is met betrekking tot huishoudelijke hulp rekening gehouden met een tariefaanpassing door CAO loonsverhogingen. Daarnaast is het VNG voorspelmodel gehanteerd. De demografische ontwikkeling van Berkelland geeft aanleiding om met een groter beroep op huishoudelijke hulp rekening te houden. Activiteit 050.040.010: In 2024 is de taakstellende bezuiniging op jeugdzorg niet meer opgenomen in de begroting. Het beroep op jeugdzorg zal naar verwachting onveranderd groot blijven. Het financieel sturen op jeugdzorg sorteert in de praktijk zeer beperkt tot geen effect. Activiteit 050.500.010: In 2023 was sprake van tijdelijke inzet van personeel. Dit is in de begroting 2024 vooralsnog niet aan de orde. Activiteit 050.710.010: In 2023 is er sprake van dekking uit reserves voor projecten en is overheveling van budget geraamd. In de begroting 2024 is dit vooralsnog niet aan de orde.

Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na 2024 (primitief) bestuursrapportage)

2025

2026

2027

Lasten 050.010.010 Flankerend beleid nieuwkomers

-24

-105

-154

-116

-116

-116

-116

050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering

-520

-902

-1.173

-924

-924

-924

-924

050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie

-442

-502

-489

-519

-519

-519

-519

-2.133

0

-3.317

-18

-18

-18

-18

050.020.010 We ondersteunen mantelzorgers en vrijwilligers

-121

-123

-173

-123

-123

-123

-123

050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd

-1.947

-2.059

-1.822

-1.946

-1.871

-1.871

-1.871

050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners

-1.155

-1.051

-1.009

-916

-916

-916

-916

050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning

-11.662

-10.353

-10.993

-12.016

-12.016

-12.016

-12.016

050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer

-767

-521

-882

-982

-982

-982

-982

050.030.030 We verbinden waar nodig zorg en veiligheid voor passende ondersteuning van inwoners

-11

-76

-76

-76

-76

-76

-76

050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine

40

050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun ouders/verzorgers jeugdhulp

-11.628

-10.668

-10.688

-11.562

-11.617

-11.617

-11.617

050.040.020 We verbeteren de samenwerking tussen ouders, school, politie en hulpverleners

-14

-47

-47

-47

-47

-47

-47

050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente

-943

-812

-969

-1.147

-1.147

-1.147

-1.147

-5.132

-5.309

-6.082

-5.740

-5.740

-5.740

-5.740

050.500.020 We versterken onze region. samenwerking en zoeken verbanden wanneer dit onze effectiviteit verbetert

0

-271

-280

-318

-318

-318

-318

050.500.030 We hebben oog voor de tevredenheid van onze inwoners

-15

-15

-15

-15

-15

-15

-15

-36.515

-32.813

-38.168

-36.466

-36.445

-36.445

-36.445

050.010.020 Er is een integraal programma dat richting geeft aan de koers voor inburgering

188

601

623

601

601

601

601

050.010.030 Toegankelijkheid, kansengelijkheid en inclusie

402

333

333

333

333

333

333

050.010.050 Opvang vluchtelingen Oekraine

4.136

0

3.316

68

68

68

68

050.020.020 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze jeugd

281

0

0

0

0

0

0

050.020.030 We zetten in op het welzijn en de gezondheid van onze inwoners

32

0

0

0

0

0

0

050.030.010 We bieden onze inwoners maatschappelijke ondersteuning

755

465

465

465

465

465

465

050.030.020 We ontwikkelen met ZOOV een nieuw concept voor vraagafhankelijk vervoer

138

0

107

74

74

74

74

050.040.010 We bieden onze jonge inwoners en hun

61

0

0

0

0

0

0

050.500.010 Loonkosten

Totaal Lasten Baten

41

ouders/verzorgers jeugdhulp 050.040.030 Leerlingenvervoer en vraagafhankelijk jeugdvervoer zijn beschikbaar binnen onze gemeente Totaal Baten

0

1

0

0

0

0

0

5.993

1.399

4.843

1.540

1.540

1.540

1.540

-30.522

-31.413

-33.324

-34.926

-34.905

-34.905

-34.905

050.710.010 Reserves

1.108

45

1.129

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

1.108

45

1.129

0

0

0

0

050.710.010 Reserves

-872

0

-609

0

0

0

0

Totaal Stortingen

-872

0

-609

0

0

0

0

Mutaties reserves

236

45

521

0

0

0

0

-30.286

-31.368

-32.804

-34.926

-34.905

-34.905

-34.905

Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Kaders die de raad heeft vastgesteld • • • • • • •

Beleidskader Schuldhulpverlening 2021-2024 Koersdocument Doorontwikkeling Voormekaar Beleidskader Publieke gezondheid 2022-2026 Beleidsdoelstellingen jeugdhulp 2022 Regiovisie Opvang en Bescherming in de Achterhoek Beleidskader Samen Denken Samen Doen Beleidskader preventie 2021-2025

42

SPORT EN CULTUUR BEWEGEN JE! Wat speelt er? Sport en cultuur bewegen je! Deelnemen aan sport en cultuur is leuk en heeft bovendien een positieve invloed op de mens en zijn omgeving. Het bespelen van een instrument helpt bijvoorbeeld mentale prestaties en geheugen te verbeteren. Bij kinderen versterkt het zelfvertrouwen. (Voor)lezen gaat laaggeletterdheid tegen. Sporten is goed voor de conditie. Deelnemen aan sporten of culturele activiteiten in groepsverband, verhogen sociale competentie en samenwerking. Meedoen zorgt voor cohesie in de samenleving. •

•

•

• • •

•

• •

• •

In 2023 is als gemeentelijk antwoord op het lokaal Beweeg- en Sportakkoord – ‘Heel Berkelland Beweegt’, een nieuwe gemeentelijke sport- en beweegvisie opgesteld. Deze ligt ten tijde van het schrijven van deze begroting voor in de gemeenteraad. De 4 ambities uit de sport- en beweegvisie zijn: o Inwoners van Berkelland zijn gezond. o Sport en bewegen versterken de sociale basis. o Het sport- en beweeglandschap is klaar voor de toekomst. o Duurzame exploitaties van maatschappelijk vastgoed. Onderdeel van de sport- en beweegvisie is een uitvoeringsagenda voor sportvastgoed, inclusief zwembaden. Hierin is een lijn voor het Berkellandse sportvastgoed, inclusief zwembaden, opgenomen voor de komende 15 jaar. De investeringen worden zoveel mogelijk gespreid over deze 15 jaar. Op korte termijn zijn er al investeringen nodig, waarvan een investering in een extra zaaldeel bij sporthal 't Timpke in Borculo de eerste is in 2024. De raad ontvangt hiervoor een separaat raadsvoorstel. Op 3 februari 2023 is het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ondertekend door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), gemeenten en zorgverzekeraars. In het GALA zijn afspraken gemaakt gericht op vertaling van landelijke doelen voor gezondheid en welbevinden naar regionale en lokale resultaten.

Bij het GALA hoort ook een nieuw financieel arrangement voor gemeenten dat is vormgegeven in de nieuwe ‘Brede’ Specifieke Uitkering (SPUK) voor gemeenten. De actuele periode combinatiefunctionarissen loopt van 1 juli 2022 tot 1 juli 2026. Ter uitvoering van de op 21 december 2021 vastgestelde gemeentelijke Cultuur- en Erfgoedvisie zijn er in 2023 3 'deelvisies' opgesteld: een museumvisie, een visie op religieus erfgoed ('kerkenvisie') en een visie op dorpshuizen. Deze liggen ten tijde van het schrijven van deze begroting voor in de gemeenteraad, of zijn in procedure. Vanaf 2025 krijgen gemeenten structureel extra geld van het Rijk voor de bibliotheken, met daaraan gekoppeld een zorgplicht. Dit gaat waarschijnlijk om structureel gemiddeld € 3 per inwoner per gemeente. Bij de invoering van de wetswijziging worden deze structurele middelen waarschijnlijk toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel. Wij gaan op basis van de huidige berichtgeving uit van ongeveer € 132.000 extra per jaar. Zodra de definitieve uitwerking bekend is, worden deze middelen opgenomen in de reguliere P&C cyclus en bestemd voor de Bibliotheek Oost Achterhoek (BOA). Ten tijde van het opstellen van deze begroting wordt gewerkt aan een cultuurakkoord. De gemeente Berkelland kent een subsidie voor het in stand houden van gemeentelijke monumenten.

Voor deze subsidie ontvangt de gemeente cofinanciering van de provincie Gelderland. De provincie heeft bekend gemaakt (gedeeltelijke) te willen stoppen met deze cofinanciering. De gevolgen hiervan zijn bij schrijven van deze begroting nog niet bekend. Op 1 januari 2024 treedt het nieuwe beleidsplan van de Bibliotheek Oost Achterhoek (BOA) in werking. Elk jaar deden wij een beroep op de SPUK-regeling Sportbesluit. Deze SPUK-regeling vervalt of wijzigt. We zijn in afwachting van een opvolgende regeling.

43

Speerpunt Sport en Cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis. (060.010) Wat willen we bereiken? We willen dat wat wij doen, bijdraagt aan een sterke sociale basis. Dat kunnen wij bereiken door partners en partijen bewust te maken van hun rol en bijdrage aan deze sociale basis en door hen in de gelegenheid te stellen die rol ook te pakken. Daar stellen we op verschillende vlakken een tegenprestatie, bijvoorbeeld in de vorm van subsidie, tegenover.

Wat gaan we daarvoor doen? Buitenkunst, Vormgeving en Architectuur in de openbare ruimte. • •

We onderhouden kunst in de openbare ruimte. Onderhoud van gemeentelijke kunst in de openbare ruimte wordt meegenomen in algemeen onderhoud van de openbare ruimte en gedekt vanuit het programma ‘Onze aantrekkelijke leefomgeving’. We inventariseren waardevolle architectuur uit de wederopbouwperiode en wijzen panden aan als monument. Dit proces willen we starten na actualisatie van de erfgoedverordening.

Cultureel erfgoed. (060.010.040) •

• • •

We subsidiëren het behoud van monumenten. Dit omvat bijvoorbeeld subsidie voor het onderhoud van molens of buitenschilderwerk aan gemeentelijke monumenten. In 2024 verwachten we duidelijkheid over de bezuinigingen door de provincie Gelderland op de provinciale cofinanciering. Wanneer nodig, passen we onze subsidieregeling aan. We voeren de museumvisie uit. We subsidiëren Museum de Scheper, het Brandweermuseum en de Lebbenbrugge. We herijken de museum subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We subsidiëren het erfgoedcentrum Achterhoek-Liemers (ECAL). Op basis van de begroting van het erfgoedcentrum stijgt onze bijdrage met € 35.000 naar € 288.000 per jaar. De stijging wordt veroorzaakt door loon- en prijsstijgingen.

Educatie en participatie. (060.010.030) • • • •

Stichting Culturije geeft vorm aan muziek-, kunst- en cultuureducatie in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. We ondersteunen Culturije. Het Berkellands Muziek Overleg (BeMO) stopt. We herijken de muziek subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We ondersteunen het jeugdfonds sport en cultuur (deze post is opgenomen onder de activiteit 'Heel Berkelland beweegt'). We nemen deel aan het cultuur- en erfgoedpact (CEPA). Deelname aan het huidige pact is te danken aan de inzet van Culturije waardoor we kostenneutraal kunnen aanhaken. Het pact loopt tot en met 2024. In 2024 vormen we ons standpunt over een vervolg.

Evenementen. • •

We subsidiëren evenementen en kleinschalige activiteiten die gericht zijn op de vergroting van de leefbaarheid in een plaats of buurtschap. We maken ruim baan voor onze 400+ evenementen. We willen nog meer mensen verbinden en helpen organisaties met een evenementenmakelaar. We starten in 2024 met een evenementenmakelaar. We starten met een periode van 2 jaar en evalueren tegen het eind van deze periode de inzet en de effecten.

44

Heel Berkelland beweegt. (060.010.020) •

•

•

• •

Achterhoek in Beweging is het regionale samenwerkingsverband tussen gemeenten waarmee we sport en bewegen centraal stellen. Thema gericht wordt er samengewerkt onder het mom van: ‘regionaal aanjagen, lokaal uitvoeren!’. We indexeren de bijdrage aan Achterhoek in Beweging tot een bedrag van € 45.000 ten behoeve van de regionale inzet op, en verbinding van, sport en bewegen met preventie. We sorteren hiermee ook voor op het feit dat er vanuit het IZA/GALA per 1 januari 2024 een Regionale Preventiestructuur met 5 ketenaanpakken moet zijn uitgewerkt waarbinnen AiB logischerwijs een rol gaat vervullen. We zien ook kansen tot het maken van de koppeling met de pilotprojecten preventie. We subsidiëren sportverenigingen aan de hand van het aantal jeugdleden en we compenseren de OZB van verenigingen (deze laatste is opgenomen onder het speerpunt 'toekomstbestendige accommodaties'). We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en Innovatie'). We subsidiëren de Sport Federatie Berkelland (SFB) en zorgen voor doorontwikkeling en vernieuwing van de vereniging ondersteunende activiteiten. De bezuiniging van € 10.000 op de SFB draaien we terug. We kijken met de SFB hoe het aanbod van de SFB breder toegankelijk wordt (ook voor verenigingen die nu (nog) geen lid zijn). We ondersteunen de uitvoering van het lokale sportakkoord. We ondersteunen het jeugdfonds sport en cultuur.

De gemeentelijke bijdrage stijgt van € 6.000 per jaar naar € 12.000 per jaar. We zetten ons in voor de zichtbaarheid van het jeugdfonds, met name op het onderdeel cultuur.

Podia, muziekcultuur en amateurkunst. •

We subsidiëren verenigingen en het muziekonderwijs, dit wordt gedekt uit de activiteit ‘Educatie en participatie’.

Project: Transformatiefonds cultuur en erfgoed. •

Op 1 juli 2022 is het transformatiefonds cultuur en erfgoed geopend. De regeling loopt tot en met 31 december 2024.

Strategie, Beleid en Innovatie. (060.010.010) • •

•

• •

We voeren de Sport- en beweegvisie uit. Volgend op de Sport- en beweegvisie, de museumvisie, cultuurakkoord en het onderzoek door de rekenkamer naar de doelmatigheid van onze subsidies, herijken we in 2024 de subsidieregeling kunst, cultuur, sport en welzijn. Dit heeft gevolgen voor alle subsidies die vallen onder verschillende activiteiten. We experimenteren met pilots preventie om door middel van inzet van sport en cultuur tot een toekomstige besparing in de voorliggende zorg te kunnen komen. We starten met de uitwerking na afronding van de sportvisie en het uitvoeringsprogramma bij de cultuur- en erfgoedvisie, vermoedelijk in 2024 of 2025. Een belangrijk aandachtspunt is de meetbaarheid van het succes van de pilot. We voeren de uitvoeringsagenda van de cultuur- en erfgoedvisie uit. Wanneer er uit de samenleving projecten volgen die bijdragen aan de doelen van de cultuur- en erfgoedvisie en het uitvoeringsprogramma, kunnen we participeren. We ondersteunen initiatieven uit de samenleving waar nodig en waar het bijdraagt aan de sociale basis.

45

Taal en media. (060.010.050) •

•

• •

We subsidiëren de kernfuncties van de bibliotheek, deze bijdrage is geïndexeerd. Vanaf 2024 start de Bibliotheek Oost Achterhoek met een nieuw beleidsplan. Het Rijk stelt budget voor jeugdlidmaatschap beschikbaar via de gemeenten via de algemene uitkering. Wij maken dit over naar de Bibliotheek Oost Achterhoek. Het Rijk stelt vanaf 2025 structureel gemiddeld € 3 per inwoner per gemeente extra beschikbaar voor bibliotheken. Deze structurele middelen worden waarschijnlijk toegevoegd aan het gemeentefonds volgens een nader te bepalen verdeelmodel. Wij gaan op basis van de huidige berichtgeving uit van ongeveer € 132.000 extra per jaar. Zodra de definitieve uitwerking bekend is, worden deze middelen opgenomen in de reguliere P&C cyclus en bestemd voor de Bibliotheek Oost Achterhoek. We subsidiëren de (vrijwilligers van de) Dorpsböke in alle kleine kernen met een kleine financiële bijdrage. We evalueren de Dorpsböke. Wanneer nodig herijken we de subsidies aan de Dorpsböke (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie'). We subsidiëren de lokale omroep Regio8 structureel.

We zetten combinatiefunctionarissen in (brede impuls) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. (060.010.100) • •

We zetten combinatiefunctionarissen in (Brede Regeling Combinatiefunctionarissen) die verbindingen leggen tussen sport, cultuur en welzijn. De periode is gestart op 1 juli 2022 en loopt tot 1 juli 2026.

Speerpunt Toekomstbestendige accommodaties. (060.020) Wat willen we bereiken? We willen dat maatschappelijke accommodaties toekomstbestendig worden. Daarvoor zijn activiteiten nodig die bedrijfsvoering verbeteren en zichtbaarheid van accommodaties vergroten. Deze activiteiten zijn genoemd onder het speerpunt ‘Sport en cultuur dragen bij aan een sterke sociale basis’. De accommodaties zelf, ‘de stenen’, dienen ook toekomstbestendig te zijn. Hiervoor is een uitvoeringsagenda voor sportvastgoed, inclusief zwembaden, opgesteld. We willen bereiken dat over een periode van 15 jaar ons sportvastgoed en zwembaden toekomstbestendig zijn gemaakt, in lijn met het beoogd gebruik.

Wat gaan we daarvoor doen? Culturele accommodaties. (060.020.010) • • •

We subsidiëren dorpshuizen en kulturhusen. Naar aanleiding van de dorpshuizenvisie, actualiseren we, wanneer nodig, het subsidiekader. De dorpshuizenvisie wordt ten tijde van het opstellen van de begroting 2024 opgesteld. We beheren en onderhouden musea (Brandweermuseum in Borculo en museum de Scheper in Eibergen) en monumenten in eigendom van de gemeente. We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie').

Sportaccommodaties. (060.020.020) •

We beheren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken.

46

• •

We verhuren gemeentelijke (binnen)sportaccommodaties: de Pickerhal en gymzaal de Rekstok in Eibergen, de Sonders in Beltrum, de sportzaal Oranjelaan en gymzaal Dumasweg in Neede, gymzaal Noord in Borculo en het Asterloo in Rekken. We subsidiëren OZB van verenigingen. We herijken deze subsidies (zie activiteit 'Strategie, beleid en innovatie').

Verduurzaming accommodaties. •

We subsidiëren buurten, wijken, verenigingen, stichtingen, maatschappelijke instellingen, netwerken, groepen inwoners en ondernemers voor concrete plannen die leiden tot 33% energiebesparing of duurzame energieopwekking op de project locatie. Dit valt onder het programma ‘Nieuwe energie’.

Zwembaden. (060.020.030) • •

We subsidiëren zwembaden. Naar aanleiding van de Sport- en Beweegvisie actualiseren we deze subsidies en exploitatiebijdragen. De subsidie- en exploitatiebijdragen aan de Berkellandse zwembaden worden jaarlijks geïndexeerd. Ontwikkeling van energieprijzen is onderdeel van de indexatie. In 2023 zagen we een flinke indexatie als gevolg van stijgende energieprijzen in 2022. Hiervoor zijn we (gedeeltelijk) gecompenseerd door het Rijk. Voor 2024 staat er geen compensatie van het Rijk klaar. Na een mogelijke negatieve indexatie ten gevolge van dalende energieprijzen, zullen we vermoedelijk nog steeds (ruim) boven de bedragen (€ 1,1 miljoen) uitkomen die we gewend waren in eerdere jaren. In afstemming met zwembadstichtingen werken we toe naar nieuwe meerjarige overeenkomsten met ingang van 2024. Op de financiële consequenties komen we bij de perspectiefnota 2025 en bestuursrapportage 2024 terug.

Wat mag het kosten? Toelichting verschillen groter dan € 250.000 tussen 2023 (na bestuursrapportage) en 2024 • Activiteit 060.010.010: In 2023 is sprake van eenmalige subsidieregeling voor cultuur die over verschillende jaren loopt. Het restant budget wordt bij de jaarrekening overgezet naar 2024. De regeling loopt tot en met 31 december 2024. Bedragen x €1.000 Overzicht van baten en lasten per activiteit

Realisatie 2022

2023 (vastgesteld)

2023 (Na bestuursrapportage)

2024 (primitief)

2025

2026

2027

Lasten 060.010.010 Strategie, beleid en innovatie

-60

-44

-408

-49

-49

-59

-59

060.010.020 Heel Berkelland beweegt

-322

-214

-214

-230

-230

-230

-230

060.010.030 Educatie en participatie

-330

-400

-405

-405

-405

-405

-405

060.010.040 Cultureel erfgoed

-457

-446

-446

-481

-481

-481

-481

060.010.050 Taal en Media

-798

-744

-810

-761

-761

-761

-761

060.010.070 Transformatiefonds sport

-9

0

-43

0

0

0

0

060.010.080 Buitenkunst, vormgeving en architectuur in de openbare ruimte

-12

0

0

0

0

0

0

060.010.090 Evenementen

-29

-45

-45

-121

-121

-33

-33

060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in

-401

-267

-417

-417

-417

-417

-417

47

060.020.010 Culturele accommodaties

-173

-268

-474

-286

-286

-286

-286

060.020.020 Sportaccommodaties

-628

-599

-875

-657

-657

-657

-657

060.020.025 Aan de slag met sportaccomodaties inclusief zwembaden

-8

0

-42

0

0

0

0

060.020.030 Zwembaden

-1.736

-1.102

-1.735

-1.102

-1.102

-1.102

-1.102

060.500.010 Loonkosten

-509

-576

-605

-629

-629

-629

-629

060.700.010 Rente en afschrijving

-806

-1.257

-315

-205

-365

-365

-365

-6.279

-5.963

-6.832

-5.342

-5.502

-5.424

-5.424

060.010.020 Heel Berkelland beweegt

124

0

0

0

0

0

0

060.010.040 Cultureel erfgoed

28

28

28

28

28

28

28

060.010.050 Taal en Media

43

6

50

6

6

6

6

060.010.100 We zetten combinatiefunctionarissen in

50

-150

0

0

0

0

0

060.020.010 Culturele accommodaties

34

20

20

20

20

20

20

060.020.020 Sportaccommodaties

198

181

183

184

184

184

184

Totaal Lasten Baten

060.020.030 Zwembaden

0

0

633

0

0

0

0

477

85

913

238

238

238

238

-5.802

-5.878

-5.919

-5.104

-5.264

-5.186

-5.186

060.710.010 Reserves

863

1.032

945

0

0

0

0

Totaal Onttrekkingen

863

1.032

945

0

0

0

0

060.710.010 Reserves

-50

0

-26

0

0

0

0

Totaal Stortingen

-50

0

-26

0

0

0

0

Mutaties reserves

813

1.032

918

0

0

0

0

-4.989

-4.846

-5.000

-5.104

-5.264

-5.186

-5.186

Totaal Baten Gerealiseerd saldo van baten en lasten Onttrekkingen

Stortingen

Gerealiseerd resultaat

Beleidskaders die de raad heeft vastgesteld • • •

Sportakkoord Achterhoek in Beweging 2016-2020 Cultuur- & Erfgoedvisie 'Cultuur & Erfgoed: de smeerolie van Berkelland Uitvoeringsprogramma 'Verder met Cultuur en Erfgoed 2022-2026'

48

WERKEN EN LEREN Een warm welkom voor werk Wat speelt er? •

•

•

•

•

•

•

Onze winkelcentra verdienen speciale aandacht om deze ook voor de toekomst levendig te houden. Daarom zijn de afgelopen periode veel stappen gezet in de vitalisering van onze winkelcentra. We zijn in Eibergen (afronding), Neede, Borculo én Ruurlo aan de slag via zogenaamde taskforces waarin we samenwerken met ondernemers en inwoners. Als gemeente faciliteren zo mogelijk de gewenste ontwikkelingen. We doen actief mee bij herinrichting of herontwikkeling van ‘onaantrekkelijke’ locaties/panden. We maken daarbij gebruik van de extra middelen die we daarvoor beschikbaar hebben, zoals de herstructureringsreserve of extra impulsgelden voor vitale kernen. Aantrekkelijke bedrijventerreinen en voldoende ontwikkelingsmogelijkheden zijn voorwaardelijk om ondernemers te boeien en te binden. Dat betekent dat er voldoende ruimte moet zijn op (lokale en regionale) bedrijventerreinen. Op dit moment lopen we zowel regionaal als lokaal tegen de grenzen van de beschikbare ruimte aan. Daarbij speelt steeds meer een rol dat (medewerkers van) bedrijven de directe omgeving van de bedrijven (openbare ruimte) belangrijk vinden bij het kiezen van hun werkomgeving. Het is dus zaak om ervoor te zorgen dat de bedrijventerreinen er verzorgd en groen uitzien en er oog is voor circulariteit, duurzaamheid en klimaatadaptatie.

Regionaal blijven we als Achterhoek de handen ineen slaan om onze gemeenschappelijke aantrekkelijkheid voor ondernemers en potentiële werknemers te vergroten. De Achterhoek profileert zich als smarthub Achterhoek (www.smarthub.nl) met kansen voor de Achterhoekse smart industry. Dit biedt niet alleen kansen voor de (hightech) maakindustrie, maar ook voor sectoren als agro/food, zorg en vrijetijdseconomie. Nieuwe onderwijsconcepten vragen andere scholen. Ook op het gebied van duurzaamheid is veel te winnen. De schoolbesturen gaan zelf over huisvesting en het daarbij gewenste kwaliteitsniveau van voorzieningen (zoals ventilatie en verduurzaming). Daar passen ook eigen bijdragen in. Het streven is dat er in elke kern minimaal een basisschool open blijft; mits een school het minimum aantal leerlingen heeft, zoals vastgesteld door het Rijk en daarmee de kwaliteit van onderwijs gegarandeerd kan blijven. Het aantal leerlingen in Berkelland is gedaald en veel onderwijshuisvesting is toe aan renovatie. De gemeente Berkelland heeft vooruitlopend op landelijke wetgeving zelf al een integraal huisvestingsplan (IHP) voor onderwijshuisvesting opgesteld. De eerste fase van het IHP is gedekt in de begroting. De voorbereidingen voor de tweede fase zijn in gang gezet. Niet alle scholen kunnen qua vernieuwing op hetzelfde moment worden gestart.

We blijven investeren en maken daarvoor ook gebruik van de reserve onderwijshuisvesting en vullen deze aan. Hierbij gebruiken we een flexibele planning: het geld is er, als het nodig is. Zo is duidelijk welk budget beschikbaar is. Resterende boekwaardes van vrijkomende scholen vormen vaak een kostenpost. De economische vooruitzichten zijn door de coronapandemie flink verslechterd. Daardoor komen er meer mensen aan de zijlijn te staan. Toch is in verschillende sectoren de vraag naar goedgeschoolde medewerkers zo groot dat het niet lukt om vacatures te vervullen. Dat maakt extra inzet en creatief samenwerken van alle betrokken partijen noodzakelijk. De juiste mensen op de juiste plek en werk voor iedereen! Ook voor mensen die hierbij een extra steuntje nodig hebben. Om te komen tot een breed en samenhangend aanbod voor inwoners met een achterstand op de arbeidsmarkt, stelden we in 2019 de visie doorgaande ontwikkellijn vast. Hierin is met nadruk plaats voor lokale initiatieven (in 2019 geëvalueerd). Vanuit het traject 'Samen aan het Stuur' werken Fijnder en de gemeente intensief samen. Meldingen van inwoners komen binnen bij de gemeente en wanneer het nodig is, vindt een doorverwijzing plaats naar de tweedelijns uitvoeringsorganisatie werk en inkomen. De ondersteuning aan inwoners wordt integraal en zo veel mogelijk lokaal ingezet.

49

•

•

Bestaanszekerheid en kansengelijkheid staan hoog op de agenda, zowel landelijk als lokaal. Er is in toenemende mate een kloof ontstaan in de inkomenspositie van inwoners. Door een gericht en toegankelijk armoedebeleid willen we voorzien in die bestaanszekerheid zodat onze inwoners zo optimaal mogelijk mee kunnen doen. We werken aan een goed vrijetijdsaanbod het hele jaar door op basis van het beleid ‘Beleef het in Berkelland’. We blijven aangesloten bij de regionale vrijetijdsagenda en zijn ervan overtuigd dan onze lokale ondernemers meeprofiteren van het sterke merk Achterhoek.

Speerpunt Goede onderwijshuisvesting en onderwijs dat aansluit op de lokale en regionale arbeidsmarkt. (070.010) Wat willen we bereiken? • Scholen beschikken over passende, inclusieve en toekomstbestendige huisvesting zodat zij in staat zijn om optimaal onderwijs geven.

Wat gaan we daarvoor doen? Bewaken dat er goed onderwijs is dat aansluit op lokale en regionale arbeidsmarkt. Dit doen we onder andere via onze deelname aan de Bedrijvenkring Berkelland, smarthub Achterhoek en werkgroep werkgelegenheid, bedrijf en school (PO, VO, MBO, HBO, WO). We zetten in op onderwijs voor en promotie van kansrijke sectoren zoals techniek en zorg en proberen samen met alle betrokkenen ons arbeidspotentieel (jong en oud) zo goed mogelijk te laten aansluiten op de (toekomstige) vraag vanuit de markt (bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties). Binnen Berkelland en de regio is er nu en in de toekomst veel vraag naar mensen met een technische of zorg opleiding of achtergrond. Dit past ook bij Berkelland als onderdeel van de smarthub regio. We werken bijvoorbeeld mee aan het Technieklokaal, de Techniekdag en de Open bedrijvendag. We investeren in passende toekomstbestendige huisvesting van scholen en houden rekening met onder andere demografische ontwikkelingen. (070.010.020) We investeren in adequate onderwijshuisvesting. Dit doen we op basis van overleggen daarover met de verschillende schoolbesturen en samen hebben hiervoor een integraal huisvestingsplan 2020-2036 (IHP) opgesteld waarmee is ingestemd door de gemeenteraad. In het IHP is de fasering van plannen opgenomen.

Indien nieuwe ontwikkelingen daartoe aanleiding geven dan wordt dit plan geactualiseerd. Dit is aan de orde. Gezien de prijsontwikkeling van de afgelopen periode (en ervaringscijfers van recente aanbestedingen) zijn de benodigde/geraamde investeringsbedragen in IHP dat in 2019 is vastgesteld flink toegenomen. Voor de uitvoering van fase 1 (tot 2024) is in de begroting dekking gevonden in de vrijvallende kapitaalslasten vanuit onderwijshuisvesting. Voor de uitvoering van fase 2 (2024 en verder) is echter geen ruimte/dekking in de begroting opgenomen (Er vallen ook nagenoeg geen kapitaalslasten meer vrij de komende periode). Er is voor gekozen om de toekomstige investeringen in onderwijs te dekken uit de reserve onderwijshuisvesting. Deze is echter op dit moment niet voldoende om alle geplande investeringen in onderwijshuisvesting te bekostigen. Dat betekent dat we de komende jaren deze reserve moeten aanvullen met (incidentele) dotaties of toch ruimte binnen de begroting moeten vinden/vrijmaken om de kapitaalslasten voor onderwijshuisvesting te kunnen dekken. Mocht de benodigde financiële ruimte niet gevonden worden, dan betekent dat dat de plannen binnen het IHP noodgedwongen worden opgeschoven naar de toekomst. We zetten ons in voor een zelfredzame, diverse en inclusieve samenleving.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Berkelland&id=d51e6919-5034-4f63-b3bf-c8206e3792d4